ას-1076-1008-2010 24 იანვარი, 2011 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პ. ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, ნ. კვანტალიანი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი _ თ. ნ-შვილი

მოწინააღმდეგე მხარე _ მ. ნ-შვილი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 15 აპრილის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2009 წლის 30 ნოემბერს დედოფლისწყაროს რაიონულ სასამართლოს ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით სარჩელით მიმართა მ. ნ-შვილმა მოპასუხე თ. ნ-შვილის მიმართ.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 2009 წლის 29 მარტს თ. ნ-შვილმა ნახირში წაიყვანა მისი კუთვნილი ერთი სული ძროხა, ცოცხალი წონით დაახლოებით 400 კგ. მოგვიანებით საქონელი პ-ნთან არ დაბრუნებულა. საღამოს მ. ნ-შვილთან მისულმა მოპასუხემ განუცხადა, რომ შესაძლოა საქონელი მგელს შეეჭამა. მითითებული ძროხა იყო მაკედ, მოსარჩელის ოჯახი მასზე იყო დამოკიდებული. თ. ნ-შვილი ვალდებული იყო მოსარჩელისათვის აენაზღაურებინა დამდგარი ზიანი, თუმცა იგი ამას არ ახორციელებდა (ტომი 1, ს.ფ. 2-11).

დედოფლისწყაროს რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 29 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მ. ნ-შვილის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

რაიონულმა სასამართლომ მიუთითა საქმის მასალებითYდადგენილ შემდეგ უდავო ფაქტობრივ გარემოებებზე:

მოპასუხე არ უარყოფდა, რომ ძროხა ნამდვილად წაიყვანა 29 მარტს მინდორში, მთლიანობაში მიბარებული ჰყავდა 12 ძროხა, სხვები აღარ ატანდნენ, რადგან იმ პერიოდში ხშირი იყო მგლების შემოსევის შემთხვევები და ამის გამო ეშინოდათ;

საქმეში მოიპოვებოდა ძროხების მეპატრონეების ხელმოწერილი დოკუმენტი, რომლითაც დასტურდებოდა, რომ მარტის თვეში მოხდა მგლების მხრიდან სხვისი ძროხების დაგლეჯა და შეჭმა;

საქმეში არსებული ცნობით დგინდებოდა, რომ დედოფლისწყაროს ბაზარში 2009 წლის 7 აგვისტოს მდგომარეობით 1 კგ. საქონლის (ძროხის) ცოცხალი წონის საშუალო სარეალიზაციო ფასი შეადგენდა 3 ლარს.

რაიონულმა სასამართლომ მოწმე ნ.ნ-შვილის ჩვენებაზე დაყრდნობით დადგენილად მიიჩნია, რომ ძროხა ნამდვილად შეჭამეს მგლებმა.

რაიონული სასამართლოს მითითებით, დასტურდებოდა, რომ მოდავე მხარეებს შორის არ არსებობდა წერილობით დადებული ხელშეკრულება, არსებობდა მხოლოდ ზეპირი შეთანხმება, რომ მოპასუხე ძროხას წაიყვანდა ნახირში და იმ დღის მომსახურების თანხას გადაუხდიდა მოსარჩელე.

რაიონულმა სასამართლომ განმარტა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას, ხოლო 394-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით, მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის. ამავე კოდექსის 395-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით, მოვალეს პასუხესმგებლობა დაეკისრება მხოლოდ განზრახი, ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიყენებული ზიანისათვის, თუ სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული და ვალდებულების არსიდანაც სხვა რამ არ გამომდინარეობს.

რაიონული სასამართლოს მოსაზრებით სადავო შემთხვევაში არ არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი (ტომი 1, ს.ფ. 46-47).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ. ნ-შვილმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება (ტომი 1, ს.ფ. 52-60).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 15 აპრილის გადაწყვეტილებით მ. ნ-შვილის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა დედოფლისწყაროს რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 29 დეკემბრის გადაწყვეტილება და საქმეზე მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება: მ. ნ-შვილის სარჩელი დაკმაყოფილდა, თ. ნ-შვილს მ. ნ-შვილის სასარგებლოდ დაეკისრა 1000 ლარის ანაზღაურება, მასვე სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაევალა 75 ლარის ოდენობით სახელმწიფო ბაჟის გადახდა.

სააპელაციო სასამართლომ მხარეთა ახსნა-განმარტებების საფუძველზე დადგენილად მიიჩნია, რომ ზეპირი შეთანხმების საფუძველზე მ. ნ-შვილმა მწყემს თ. ნ-შვილს მიაბარა კუთვნილი ძროხა, რისთვისაც უხდიდა თვეში 30 ლარს; 2009 წლის 29 მარტს მ. ნ-შვილის ძროხა მგლებმა შეჭამეს; მოპასუხეს სადავოდ არ გაუხდია ის გარემოება, რომ მ. ნ-შვილის კუთვნილი ძროხის ღირებულება შეადგენდა 1200 ლარს; თბილისის სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას მ. ნ-შვილმა მოთხოვნა შეამცირა და 1200 ლარის ნაცვლად მოითხოვა მოპასუხისათვის 1000 ლარის დაკისრება.

გარდა ზემოაღნიშნულისა, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ თ. ნ-შვილს მიბარებული ძროხა დატოვებული ჰყავდა უმეთვალყურეოდ. სასამართლოს ამ დასკვნას საფუძვლად დაედო თავად თ. ნ-შვილის განმარტება იმის შესახებ, რომ მიბარებული ძროხა მას გაშვებული ჰყავდა ტყეში და ყოველ 30 წუთში ან ერთ საათში ამოწმებდა, ძროხა თვალთახედვის არედან დღის 12 საათზე დაკარგა, ხოლო შემთხვევა მოხდა საღამოს 5-6 საათზე, როდესაც ნახირი ტყიდან გამოჰყავდა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მხარეები იმყოფებოდნენ მიბარების სახელშეკრულებო ურთიერთობაში. თ. ნ-შვილმა დაარღვია მ. ნ-შვილის მიმართ მიბარების ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება მიბარებული საქონლის მოვლის თაობაზე.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 763-ე, 361.2, 394.1, 408-ე, 409-ე მუხლებზე და განმარტა, რომ მიბარების ხელშეკრულებით შემნახველი კისრულობს შეინახოს მიმბარებლის მიერ მისთვის ჩაბარებული მოძრავი ნივთი. მიბარების ხელშეკრულებით მიმბარებელს ეკისრება მიბარებული საქონლის მოვლისა და შენახვის ვალდებულება; ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, დათქმულ დროსა და ადგილას; მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება; ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებულმა პირმა უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება; პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით ზიანის ანაზრაურების შეუძლებლობის შემთხვევაში, ან ამისთვის არათანაზომიერად დიდი ხარჯების საჭიროების შემთხვევაში, კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები კანონის ზემოთ დასახელებული ნორმების გათვალისწინებით იძლეოდა სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველს. მოცემულ შემთხვევაში სახეზე იყო მოპასუხის მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების დარღვევა, შესაბამისად, არსებობდა მისთვის სამოქალაქო პასუხისმგებლობის _ მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის სახით 1000 ლარის დაკისრების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი (ტომი 2, ს.ფ. 34-40).

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ. ნ-შვილმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სასამართლომ არ დაადგინა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოება, რომ ზიანის დადგომაში თ. ნ-შვილს ბრალი არ მიუძღვის და ზიანი დამდგარია დაუძლეველი ძალის მოქმედებით. სასამართლო გადაწყვეტილებაში მითითებულია, რომ 2009 წლის 29 მარტს იყო მგლების შემოსევა და ზიანის დადგომაც ამ მიზეზით მოხდა. ასეთ ვითარებაში მხარეები მიბარების სახელშეკრულებო ურთიერთობაშიც რომ ყოფილიყვნენ, ზიანის მიმყენებელს პასუხისმგებლობა არ დაეკისრება სამოქალაქო კოდექსის 779-ე მუხლის საფუძველზე. დასახელებული ნორმის მიხედვით, პასუხისმგებლობა გამორიცხულია, თუ ზიანი გამოწვეულია დაუძლეველი ძალის მოქმედებით.

კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ მხარეები იმყოფებოდნენ ზეპირ სახელშეკრულებო ურთიერთობაში. ზეპირი ხელშეკრულების მარეგულირებელი ნორმები შეიძლება გავრცელდეს უმნიშვნელო ნივთზე, კონკრეტულ შემთხვევაში კი მიბარების ობიექტია მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვი, რომლის ღირებულება არის 1200 ლარი.

გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში საუბარია სამოქალაქო კოდექსის 395-ე მუხლზე, რომლის პირველი ნაწილის თანახმად მოვალეს პასუხისმგებლობა დაეკისრება მხოლოდ განზრახი ან უხეში გაუფრთხილებლობისათვის. კასატორი აღნიშნავს, რომ სასამართლო გადაწყვეტილებით დაუდგენელია, მოქმედებდა თუ არა თ. ნ-შვილი განზრახ ან უხეში გაუფრთხილებლობით. გარდა ამისა, სასამართლოს არ გაურკვევია, თუ რას ჰქონდა ადგილი კონკრეტულ შემთხვევაში _ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულების არსებობას თუ დელიქტს, მაშინ როდესაც ვალდებულების წარმოშობას განაპირობებს ხელშეკრულება ან ზიანის მიყენება (დელიქტი) (ტომი 2, ს.ფ. 45-52).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 ნოემბრის განჩინებით თ. ნ-შვილის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ თ. ნ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით და ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას თ. ნ-შვილის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. თ. ნ-შვილის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.