ას-1078-1345-09 11 იანვარი, 2010 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე)

მოსამართლეები:

ნ. კვანტალიანი (მომხსენებელი), ლ. ლაზარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ მ. დ-იანი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ზ. ჯ-ძე (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 22 სექტემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი _ სამკვიდრო მოწმობის გაუქმება, ნივთის თანამესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. დ-იანმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ზ. და გ. ჯ-ძეების მიმართ ზ.ჯ-ძის სახელზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობის გაუქმებისა და ქ.ქუთაისში, ... ქ¹71-ში მდებარე სახლის 2/3-ის თანამესაკუთრედ ცნობის შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: 2001 წლიდან მხარეები იმყოფებოდნენ ფაქტობრივ, ხოლო 2003 წლის 5 ოქტომბრიდან რეგისტრირებულ ქორწინებაში და ცხოვრობდნენ მოპასუხე ზ. ჯ-ძის კუთვნილ ქ.ქუთაისში, ... ქ.¹71-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლში. 2003 წლის 6 ოქტომბერს შეეძინათ შვილი – დ. ჯ-ძე, 2003 წლის 28 ნოემბერს ისინი განქორწინდნენ. ზ. ჯ-ძის მამა გარდაიცვალა 1987 წელს, 1989 წელს კი გაიცა კანონისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობა შვილებზე – ზ. და გ. ჯ-ძეზე, თუმცა აღნიშნულ ქონებას რეალურად ფლობდა და განაგებდა ზ. ჯ-ძე, რომელმაც ძმას, წილის სანაცვლოდ, შეუძინა ქ.თბილისში, ... ¹2-ში მდებარე ბინა. გ. ჯ-ძე 25 წელია არ ცხოვრობს საქართველოში, შესაბამისად, სამკვიდრო ქონებას არ დაუფლებია. აღნიშნულის მიუხედავად, თანასაკუთრებაში მოსარჩელის წილის შემცირების მიზნით, ძმებმა 2009 წლის 15 მაისს ქონება დაირეგისტრირეს საჯარო რეესტრში. რეალურად მითითებული საცხოვრებელი სახლი წარმოადგენს მოსარჩელისა და მისი ყოფილი მეუღლის თანასაკუთრებას, რადგან ქორწინების განმავლობაში მასზე გაწეული ხარჯის შედეგად ამ ქონების ღირებულება მნიშვნელოვნად გაიზარდა, კერძოდ: 2007 წლის 7 სექტემბერს მეუღლეებმა 4677,76 ლარად შეისყიდეს სახლის სახურავი (საიდანაც 3000 ლარი ეკუთვნოდა მ.დ-იანს და წარმოადგენდა მისი დედისა და დეიდის საჩუქარს), 2007 წლის ოქტომბერში 1300 აშშ დოლარად ინდივიდუალურ მეწარმე “დათუნა გიორგაძეს” საკუთარი ხარჯით დაამზადებინა 6 ცალი მეტალო-პლასტმასის კარ-ფანჯარა, გამოიცვალა 1750 ლარის ხის მასალა, 500 ლარად გაილესა კედლები, შეძენილ იქნა 258 ლარის ღირებულების ლურსმანი, ცემენტი, სახლის გადახურვაში დაიხარჯა 1000 აშშ დოლარი. თანაცხოვრების პერიოდში მეუღლეებმა შეიძინეს მაცივარი, სარეცხი მანქანა (თითოეული 500 აშშ დოლარად), გამათბობელი „კარმა“, რაშიც გადაიხადეს 640 ლარი, ასევე სხვადასხვა დასახელების ნივთებზე დაიხარჯა 9125 ლარი და 3350 აშშ დოლარი. სადავო სახლი ბელეტაჟის ტიპისაა მისი საერთო ფართი შეადგენს 165,478 კვ.მ-ს, დამხმარე კი _ 17.50 კვ.მ-ს. სადავო ქონებაში მოსარჩელის წილის განსაზღვრისას გათვალისწინებულ უნდა იქნეს არასრულწლოვანი შვილის ინტერესებიც.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს შემდეგი დასაბუთებით: სადავო ბინა გ. და ზ. ჯ-ძეების საკუთრებაა. გ. ჯ-ძეს სამკვიდროზე უარი არ უთქვამს, ხოლო მოსარჩელის მიერ მითითებული, ქ.თბილისში მდებარე ბინა ამ უკანასკნელმა საკუთარი ხარჯით შეიძინა. სადავო საცხოვრებელი სახლი ვერ იქნება ცნობილი მეუღლეთა თანასაკუთრებად, რადგან იგი ზ. ჯ-ძემ მემკვიდრეობით მიიღო 1989 წელს ანუ დაქორწინებამდე, შესაბამისად, წარმოადგენს მის ინდივიდუალურ საკუთრებას, რომლის ღირებულება ქორწინების პერიოდში მნიშვნელოვნად არ გაზრდილა. იგი არ გადაგეგმარებულა, მშენებლობა არ დასრულებულა, ნივთი არ გადაკეთებულა, მისი გაბარიტები არ შეცვლილა. მოპასუხეთა სახსრებით სახლს გამოეცვალა სახურავი, მზიდი კონსტრუქციების შეუცვლელად, გამოიცვალა სახლის რამდენიმე ფანჯარა, შეილესა სახლის გარეთა კედლის ნაწილი. ამდენად, ჩატარდა მხოლოდ მიმდინარე რემონტი, რასაც მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი აუდიტორული დასკვნაც ადასტურებს. რემონტის ხარჯი დაიფარა მოპასუხისა და მისი ძმის მიერ და მ.დ-იანს აღნიშნულში მონაწილეობა არ მიუღია.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 7 აგვისტოს გადაწყვეტილებით მ.დ-იანის სარჩელი ქ.ქუთაისში, ... ქ¹71-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის ზ. ჯ-ძისა და მ. დ-იანის თანასაკუთრებად ცნობის შესახებ ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მ. დ-იანი ცნობილ იქნა ზ. ჯ-ძის წილის ანუ მთელი ქონების 1/2 ნაწილის თანამესაკუთრედ, ასევე ქორწინების პერიოდში შეძენილი “არისტონის” ფირმის მაცივრისა და სარეცხი მანქანის 1/2-ის მესაკუთრედ, ხოლო დანარჩენ ნაწილში სარჩელს უარი ეთქვა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება საცხოვრებელი სახლის 1/2-ის მიკუთვნებაზე სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში ზ. ჯ-ძემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 22 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ზ. ჯ-ძის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა მ. დ-იანის სარჩელის დაკმაყოფილების, ქ.ქუთაისში, ... ქ¹71-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლისა და მთელი ქონების 1/2-ის თანამესაკუთრედ მ. დ-იანის ცნობის ნაწილში და მ.დ-იანის სარჩელი ქ.ქუთაისში, ... ქ¹71-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის თანამესაკუთრედ ცნობის ნაწილში არ დაკმაყოფილდა შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: მ. დ-იანთან დაქორწინებამდე ზ. ჯ-ძემ მემკვიდრეობით მიიღო სადავო საცხოვრებელი სახლის 1/2. ქორწინების პერიოდში სახლში ჩატარდა სარემონტო სამუშაოები, გამოიცვალა სახლის სახურავი, ფანჯრები, სახლი შეილესა. სულ ჩატარებული სარემონტო სამუშაოების ღირებულებამ შეადგინა 6820,78 ლარი და 1000 აშშ დოლარი. სააპელაციო პალატა დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს დასკვნას, რომ ზ. ჯ-ძემ სადავო საცხოვრებელი სახლიდან წილი მემკვიდრეობით მიიღო რა მ. დ-იანთან დაქორწინებამდე, სამოქალაქო კოდექსის 1161-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, აღნიშნული ქონება მის ინდივიდუალურ საკუთრებას წარმოადგენს. პალატამ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ საქალაქო სასამართლომ შეცდომით განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 1163-ე მუხლი, ვინაიდან ერთ-ერთი მეუღლის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებულ ქონებაზე მეორე მეუღლის მიერ გაწეული ყველა სახის ხარჯი ამ ქონების მეუღლეთა თანასაკუთრებად მიჩნევის საფუძველს არ წარმოადგენს, არამედ ერთი მეუღლის ინდივიდუალური საკუთრება მეუღლეთა საერთო საკუთრებად ჩაითვლება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ქონების გასაუმჯობესებლად გაწეული ხარჯის შედეგად საკუთრების ღირებულება მნიშვნელოვნად გაიზრდება. აღნიშნულთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2006 წლის 8 სექტემბრის ¹ას-33-489-06 განჩინებაზე, რომელშიც აღნიშნულია, რომ იმ ქონების მიმდინარე რემონტი, რომელიც ერთ-ერთ მეუღლეს ეკითვნის, არ შეიძლება ქონების საერთო საკუთრებად აღიარების საფუძველი გახდეს. საკასაციო სასამართლოს მითითებით, ქონების რემონტი ან თანხების დაბანდება მხოლოდ იმ შემთხვევაშია ქონების თანასაკუთრებად აღიარების საფუძველი, როცა ამ ქონების ღირებულება მნიშვნელოვნად გაიზრდება. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ სადავო სახლში ჩატარებული რემონტის შედეგად ამ სახლის ღირებულება მნიშვნელოვნად გაიზარდა. პალატამ დაადგინა, რომ რემონტის შედეგად გამოიცვალა სახლის სახურავი, ფანჯრები და სახლი შეილესა, შესაბამისად, სარემონტო სამუშაოების შედეგად სახლის გაბარიტები არ შეცვლილა, იგი არ გადაგეგმარებულა და არ გადაკეთებულა. სასამართლომ დასაბუთებულად ჩათვალა აპელანტის არგუმენტი, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით საქმეში წარმოდგენილი აუდიტორული დასკვნები არასწორად შეფასდა და არ უნდა გაზიარებულიყო შპს „აუდიტი 2007-ის“ მიერ წარმოდგენილი დასკვნა, რომლის მიხედვით, სახლის საბაზრო ღირებულება განისაზღვრა 17000 ლარით. პალატამ არასარწმუნოდ მიიჩნია, რომ ქ.ქუთაისში, ... ქუჩაზე მდებარე 165,47 კვ.მ საცხოვრებელი სახლის ღირებულება, რომელიც მხოლოდ მიმდინარე რემონტს საჭიროებს, 17 000 აშშ დოლარს წარმოადგენდეს. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მეორე ნაწილზე მითითებით, პალატა დაეთანხმა და ზემოხსენებულ საკითხთან დაკავშირებით მეტად სარწმუნოდ ჩათვალა შპს „იმერ აუდიტის“ კონსულტაციის აქტი სადავო საცხოვრებელი სახლის საწყის გასაყიდ ფასად 45000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის მიჩნევის შესახებ. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, დაუსაბუთებელია საქალაქო სასამართლოს მითითება, რომ სახლის ღირებულების ძირითად წილს მის სარემონტოდ გაწეული ხარჯები შეადგენს.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება მ. დ-იანმა გაასაჩივრა საკასაციო წესით და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მოთხოვნათა დარღვევით გამოიკვლია საქმეში არსებული მტკიცებულებები, როდესაც ზ.ჯ-ძის კუთვნილი ქონება კასატორის მონაწილეობით ნაწარმოები სამუშაოების შედეგად მნიშვნელოვნად გაუმჯებესებულად არ ჩათვალა. სასამართლოს არ შეუფასებია “მშენებლობის ნებართვის შესახებ” კანონის მე-2 მუხლის “გ” პუნქტით განსაზღვრული ტერმინ რეკონსტრუქციის მნიშვნელობა, რომლის თანახმად რეკონსტრუქცია არის შენობა-ნაგებობების გაბარიტების შეცვლის, გადაკეთების, აღდგენა-რეაბილიტაციის ან/და რეგენერაცია-ადაპტაციის მიზნით განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოები, რომელიც იწვევს მისი კონსტრუქციული ელემენტების ცვლილებებს. მოცემულ შემთხვევაში სადავო არ გამხდარა ის გარემოება, რომ ზემოხსენებული ბინა, ფაქტობრივად, დანგრეული იყო, შეეცვალა სახურავი, ჩაისვა მეტალო-პლასტმასის ფანჯრები, რის გამოც შეიცვალა ფანჯრების ზომა, ერთი მათგანი ამოშენდა, შეილესა სახლის კედლები. ამდენად, დასახელებული სამუშაოებით მოხდა სახლის რეაბილიტაცია, კონსტრუქციული ელემენტების შეცვლა და გაიზარდა მისი ღირებულებაც. სააპელაციო პალატამ არასწორად გაიზიარა შპს “იმერ აუდიტის” კონსულტაციის აქტი და სადავო უძრავი ქონების ღირებულების სწორად განსასაზღვრად საჭირო ექსპერტიზა არ დანიშნა. სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 1163-ე მუხლი და არ გაითვალისწინა, რომ არც მითითებული ნორმით და არც სხვა რაიმე დანაწესით არ არის განსაზღვრული ის კრიტერიუმი, თუ რა სახის სამუშაოების ღირებულება შეიძლება ჩაითვალოს ქონების მნიშვნელოვან ზრდად. სააპელაციო პალატას მოცემული დავის გადაწყვეტისას უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 1161-ე, 1163-ე, 1158-ე და 1168-ე მუხლები, ვინაიდან სწორედ დასახელებული ნორმების საფუძველზე იყო შესაძლებელი კანონიერი გადაწყვეტილების გამოტანა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის განჩინებით მ. დ-იანის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა მ. დ-იანის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

მოცემული საკასაციო საჩივრის საგანია ქორწინების პერიოდში ერთ-ერთი მეუღლის მიერ თავისი კუთვნილი ხარჯით მეორე მეუღლის ინდივიდუალური საკუთრების გაუმჯობესების საფუძველზე ამ ქონების მეუღლეთა თანასაკუთრებად მიჩნევის მართლზომიერება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ეფუძნება სამოქალაქო კოდექსის 1161-ე და 1163-ე მუხლებს. აღნიშნული პრაქტიკა ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

კასატორი ვერ ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ მ. დ-იანს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2009 წლის 30 ოქტომბერს გადახდილი 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

მ. დ-იანის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

მ. დ-იანს დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟი _ 210 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.