ას-1099-1363-09 3 ივნისი, 2010წ.

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე)

რ. ნადირიანი (მომხსენებელი), თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ნ. ბ-ძე

მოწინააღმდეგე მხარე – ლ. ღ-ძე

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 15 სექტემბრის განჩინება

დავის საგანი _ ბინიდან გამოსახლება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ხარაგაულის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 3 ივნისის გადაწყვეტილებით ლ. ღ-ძის სარჩელი ნ. ბ-ძის მიმართ ბინიდან გამოსახლების თაობაზე დაკმაყოფილდა, მოპასუხე ნ. ბ-ძე გამოსახლებულ იქნა დაბა ხარაგაულში, ... ქ.¹4-ში მდებარე, ¹15 ერთოთახიანი საცხოვრებელი ბინიდან და თავისუფალ მდგომარეობაში ჩაჰბარდა ლ. ღ-ძეს.

სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

მოპასუხე ნ. ბ-ძე, გირაოს გადახდის სანაცვლოდ, შევიდა სადავო ბინაში ლ. ღ-ძის თანხმობით, სამი წლის ვადით. აღნიშნული ვადის გასვლის შემდეგაც მოპასუხემ გააგრძელა ბინაში ცხოვრება, ვინაიდან მოსარჩელემ საგირავნო თანხა ვერ დაუბრუნა. სადავო ბინაში დღესდღეობით იმყოფება მოპასუხე ნ. ბ-ძე;

ლ. ღ-ძემ 1999 წელს გაფორმებული პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე, მოახდინა სადავო ბინის საჯარო რეესტრში მის სახელზე რეგისტრაცია და მოიპოვა საკუთრების უფლება დაბა ხარაგაულში, ... ქ.¹4-ში მდებარე, ¹15 ერთოთახიანი საცხოვრებელ ბინაზე და გახდა სადავო ბინის მესაკუთრე;

შპს “ლუსა-აუდიტის” დასკვნის თანახმად, ბინისა საბაზრო ღირებულება განისაზღვრა 2000 ლარით;

სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 159-ე მუხლის თანახმად, მიიჩნია, რომ ნ. ბ-ძე არ წარმოადგენდა ნივთის მართლზომიერ მფლობელს, რადგან მხოლოდ ის გარემოება რომ საქმეში წარმოდგენილი იყო ნ. ბ-ძესა და შპს “კომუნალურს” შორის 2003 წელს გაფორმებული ხელშეკრულება, აღნიშნული არ წარმოადგენდა საკმარის და უტყუარ მტკიცებულებას ნივთის მესაკუთრედ ცნობისათვის. სასამართლომ მიიჩნია, რომ შპს “კომუნალურისგან” ნ. ბ-ძემ სადავო ბინა იყიდა სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე, რა დროისთვისაც მოსარჩელე უკვე იყო ბინის მართლზომიერი მფლობელი, ვინაიდან გაუქმებული ან ბათილად ცნობილი არ ყოფილა ბინის პრივატიზაციის ხელშეკრულება, არ იყო მოსარჩელის თანხმობა, საფასურის გადახდის ქვითარი და სხვა. ამასთან, სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოპასუხემ წარმოადგინა ხელშეკრულების ასლი და არა დედანი, ბინა არ დაურეგისტრირებია საჯარო რეესტრში თავის სახელზე და მხოლოდ სადავო ბინის მისამართზე მისი სამოქალაქო რეგისტრაცია არ წარმოშობდა ნივთზე საკუთრების უფლებას.

სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის შესაბამისად, სასამართლომ არ გაიზიარა ნ. ბ-ძის მოსაზრება სარჩელის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით და აღნიშნა, რომ მოპასუხეს დაკავებული ჰქონდა ლ. ღ-ძის ბინა, ხოლო ვინაიდან მოსარჩელე ითვლებოდა ბინის მესაკუთრედ, მას ყოველთვის ჰქონდა უფლება მოეთხოვა მოპასუხისაგან ბინის მფლობელობის შეწყვეტა.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ სამოქალაქო კოდექსის 170-ე, 172-ე მუხლების შესაბამისად, მოსარჩელეს შეეძლო მოეთხოვა მოპასუხისათვის ნივთის დაბრუნება.

სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლის შესაბამისად, სასამართლომ აღნიშნა, რომ არც ნ. ბ-ძის სადავო ბინაში სამოქალაქო რეგისტრაცია არ წარმოშობდა ამ ნივთზე მისი საკუთრების უფლებას, ვინაიდან უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლება ვლინდება მხოლოდ საჯარო რეესტრის მონაცემებით. ამასთან, სასამართლომ მიუთითა, რომ ნ. ბ-ძეს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის შესაბამისად, სადავოდ არ გაუხდია საჯარო რეესტრის ჩანაწერი და არ მიუმართავს აღნიშნულთან დაკავშირებით სასამართლოსათვის არც სარჩელით და არც შეგებებული სარჩელით.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ბ-ძემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 15 სექტემბრის განჩინებით ნ. ბ-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და ამ გარემოებების მიმართYმის მიერ გაკეთებული დასკვნები და სამართლებრივი შეფასებები და მიიჩნია, რომ არ არსებობდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლები. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა ნ. ბ-ძის მითითება იმასთან დაკავშირებით, რომ მოცემული დავის გადაწყვეტისას სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონი, ვინაიდან სასამართლომ მიუთითა, რომ აღნიშნული კანონი აწესრიგებდა საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1996 წლის 27 ივნისამდე წარმოშობილ ურთიერთობებს. განსახილველ შემთხვევაში, კი სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 1993 წელს, როდესაც მხარეებს შორის წარმოიშვა ურთიერთობები არცერთი მხარე არ იყო სადავო ბინის მესაკუთრე. შესაბამისად, სასამართლომ მიუთითა, რომ არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ბ-ძემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ განჩინების გამოტანისას არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა იგი. კერძოდ, სასამართლომ არასწორად განმარტა 159-ე, 168-ე და 172-ე მუხლები. ასევე არასწორად განმარტა კანონი, როდესაც მიუთითა, რომ სადავო საქმეზე “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონი არ ვრცელდებოდა ნ. ბ-ძესა და ლ. ღ-ძეს შორის არსებულ ურთიერთობაზე.

კასატორის მოსაზრებით სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მოთხოვნა, კერძოდ, გასცდა მოთხოვნის ფარგლებს და იმსჯელა მასსა და შპს “კ.” შორის დადებულ ხელშეკრულებაზე და მიუთითა, რომ ეს ხელშეკრულება არ შეიძლებოდა ნამდვილ ხელშეკრულებად ჩათვლილიყო.

გარდა აღნიშნულისა, კასატორის განმარტებით, სასამართლომ გადაწყვეტილების გამოტანისას არასწორად არ დაუშვა მის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები, რითაც დაირღვა მისი უფლებები და საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ შეისწავლა საქმის მასალები, საკასაციო საჩივრის საფუძვლები და თვლის, რომ ნ. ბ-ძის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება.

უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის უფლება მესაკუთრის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი უფლებაა და მისი უზრუნველყოფა სავინდიკაციო სარჩელის შეტანის გზით ხდება. მოთხოვნა დაკმაყოფილდება სამი წინაპირობის არსებობის შემთხვევაში: მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე, ხოლო მოპასუხე _ ნივთის მფლობელი და მფლობელს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგენილად არის ცნობილი, რომ ნივთის მესაკუთრეა ლ. ღ-ძე, ასევე უდავოდ დადგენილია, რომ მოპასუხე ფლობს სადავო ნივთს. რაც შეეხება მესამე წინაპირობას, სააპელაციო სასამართლომ არ გაარკვია ჰქონდა თუ არა მოპასუხეს ამ ნივთის ფლობის უფლება.

ამ საქმეზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ მოპასუხე ნ. ბ-ძე გირაოს გადახდის სანაცვლოდ შევიდა სადავო ბინაში ლ. ღ-ძის თანხმობით, სამი წლის ვადით. აღნიშნული ვადის გასვლის შემდეგაც მოპასუხემ გააგრძელა ბინაში ცხოვრება, ვინაიდან მოსარჩელემ საგირავნო თანხა ვერ დაუბრუნა.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნულ ფაქტობრივ გარემოებას არ მისცა სამართლებრივი შეფასება, არ გაარკვია მოდავე მხარეებს შორის არსებული სამართლებრივი ურთიერთობის შინაარსი და პირობები. არ გაარკვია მოპასუხეს აქვს თუ არა სადავო ნივთის ფლობის უფლება მოსარჩელის მხრიდან საპასუხო მოქმედების განხორციელებამდე ანუ თანხის დაბრუნებამდე ( სკ-ის 369-ე მუხლი ). აღნიშნულის გამო, გასაჩივრებული განჩინება უნდა გაუქმდეს და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

საქმის ხელახლა განმხილველმა სასამართლომ უნდა გაარკვიოს მოდავე მხარეებს შორის არსებული სამართლებრივი ურთიერთობის შინაარსი, ამ ურთიერთობის პირობები და შესაბამისად, ჩამოაყალიბოს დასკვნები აღნიშნული თვალსაზრისით იურიდიული მნიშვნელობის ფაქტების არსებობის ან არარსებობის თაობაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ნ. ბ-ძის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

გაუქმდეს ამ საქმეზე ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 15 სექტემბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.