Facebook Twitter

¹ას-1101-1365-09 04 თებერვალი 2010 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ.ა სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

რ. ნადირიანი, თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი –მ. ვ-ძე

მოწინააღმდეგე მხარე-კ. კ-ძე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება –ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 22 სექტემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი –ბინაზე საკუთრების უფლების აღიარება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილებით კ. კ-ძის სარჩელი ვ. ბ-ძისა და მ. ვ-ძის მიმართ ბინაძე საკუთრების აღიარების შესახებ არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა კ. კ-ძემ და მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

სააპელაციო პალატამ მოცემულ საქმეზე დადგენილად ჩათვალა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

კ. კ-ძის (მოსარჩელის ბაბუა) ოჯახი 1925 წლიდან ცხოვრობს ქ.ბათუმში, ... ქ.¹39\9-ში. აღნიშნული დროიდან დაწყებული ოჯახი უწყვეტად განაგრძობს სადავო ბინით სარგებლობას, იხდის კომუნალურ და სხვა გადასახადს ბინაზე, 1966-67 წლებში განხორციელებული აქვს მინაშენი ბინაზე, ჩატარებული აქვს არაერთი მიმდებარე სარემონტო სამუშაოები.

აგრეთვე დადგენილია, რომ 1997 წელს კ. ვ-ძემ (რომლის მემკვიდრეობაც მიღებული აქვს ვ. ბ-ძეს) სარჩელი აღძრა სასამართლოში კ. კ-ძის წინააღმდეგ და როგორც მესაკუთრემ მოითხოვა მისი ოჯახის წევრებთან ერთად გამოსახლება ბინიდან.

აჭარის უმაღლესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2000 წლის 27 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მოსარჩელე კ. ვ-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2001 წლის 8 ივნისის განჩინებით უცვლელი დარჩა ზემოთ დასახელებული გადაწყვეტილება და შევიდა კანონიერ ძალაში.

აღნიშნული გადაწყვეტილებით დადგინდა, რომ კ. კ-ძის ოჯახი 1925 წლიდან ცხოვრობს სადაო ოთახებში. კერძოდ ქ.ბათუმში, ... ქ.¹39\9-ში მდებარე ლიტერ „ბ“-ში სახლის მეორე სართულზე ¹22 და 24 ოთახებში 15,5 და 15,8 კვბმ-ში.

იმავე გადაწყვეტილებით დადგინდა, რომ კ-ძეები წლების მანძილზე დამოუკიდებლად იხდიდნენ კომუნალურ გადასახადებს, სადაო ბინას მიაშენეს სამზარეულო, შესასვლელი ერთი ოთახი, რამოდენიმეჯერ გაუკეთეს ბინას კაპიტალური რემონტი და ასეთ ვითარებაში მხარეთა შორის ურთიერთობის მოსაწესრიგებლად გამოიყენა კანონი „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილ ურთიერთობათა შესახებ“, რომლის მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად დადასტურებულად მიიჩნია მხარეთა შორის დათმობის გარიგების არსებობა და ამავე კანონის მე-5 მუხლის შესაბამისად უარი უთხრა მოსარჩელეს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე, რადგან მოსარგებლე მხოლოდ მაშინ არის ვალდებული დააკმაყოფილოს მესაკუთრის მოთხოვნა ფართის განთავისუფლების შესახებ თუ მესაკუთრე შეუძენს სანაცვლო სხვა ფართს ან მისცემს კომპენსაციას. მესაკუთრე კ. ვ-ძე კი ისე ითხოვდა მოპასუხის გამოსახლებას ბინიდან, ისე რომ არ სთავაზობდა კანონით გათვალისწინებულ ამ პირობებს, რის გამოც მისი მოთხოვნა სასამართლომ არ დააკმაყოფილა.

ამდენად, უდავოდ იქნა დადგენილი, რომ კ. კ-ძის ოჯახი 1925 წლიდან დღემდე ცხოვრობს ქ.ბათუმში ... ქ.¹39\9-ში ბინა შეძენილი იქნა მ. კ-ოღლისგან, მას შემდეგ იხდის კომუნალურ გადასახადებს. კ.კ-ძეს მიღებული ჰქონდა ორი ოთახი, სახლის დანარჩენ ნაწილში კი ცხოვრობდა თავად მ.კ-ოღლი, რომლის გარდაცვალების შემდეგ ქონება მემკვიდრეობით გადავიდა მეუღლე ნ. კ-ო-ის სახელზე, რომელიც 1963 წელს აჩუქა შვილს ე. ვ-ძეს. 1994 წელს ე. ვ-ძის დამ კ. ვ-ძემ მამისეული ქონებიდან მიიღო წილი. ამ ნაწილში აღმოჩნდა კ-ძეების მიერ დაკავებული ოთახები გარდა ლიტერ „ა“-ს მე-2 სართულზე მდებარე სადაო ოთახი 13 კვ.მ ფართის მქონე ¹1 ოთახი, რომელიც 1963 წლიდან ე. ვ-ძის, ხოლო შემდგომში მ. ვ-ძის საკუთრება გახდა.

ამდენად დადგინდა, რომ სადაო ბინის მესაკუთრეები დღეისათვის არიან ვ. ბ-ძე (ლიტერ „ბ“ IIსართული ოთახი ¹22 და ¹24; M.I ს.ფ. 57-58) და მ. ვ-ძე (ლიტერ „ა“ II სართული ოთახი ¹1 ტ.I ს.ფ. 52) მათზე გაცემული სამემკვიდრეო მოწმობების საფუძველზე.

პალატამ ჩათვალა, რომ სახეზეა საქართველოს კანონით „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ განსაზღვრული სამართალურთიერთობა.

პალატამ განმარტა, რომ მოსარჩელე წარმოადგენდა საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლეს და მასზე გავრცელდებოდა ყველა ის უფლება რომელიც მას მოთხოვნილი აქვს სასარჩელო განცხადებაში.

პალატამ ჩათვალა, რომ აჭარის არ უმაღლესი სასამართლოს 2000 წლის 27 დეკემბრის გადაწყვეტილებას და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2001 წლის 8 ივლისის განჩინებას, საქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის საფუძველზე უნდა მიენიჭოს პრეიდიული მნიშვნელობა ვ. ბ-ძისა და კ. კ-ძის დავის ნაწილში, რადგანაც საქმის მასალებით უდავოდ დადგენილია, რომ ვ. ბ-ძე წარმოადგენდა კ. ვ-ძის, ხოლო კ. კ-ძე (შვილიშვილი), კ. კ-ძის (ბაბუა) მემკვიდრეს და უფლებამონაცვლეს.

რაც შეეხება კ. კ-ძესა და მ. ვ-ძეს შორის მიმდინარე დავას ქ.ბათუმში, ... ქ.¹39\9-ში ლიტ. „ა“ II სართულზე მდებარე ¹1 ოთახთან მიმართებაში პალატამ ჩათვალა, რომ მოცემული დავაც უნდა გადაწყვეტილიყო „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის“ შესახებ საქართველოს კანონით, რადგანაც თუ ნ. კ-ოღლის ერთ-ერთი მემკვიდრის მიმართ საკითხი გადაწყვეტილია აღნიშნული კანონით, შესაბამისად მეორე მემკვიდრესთან (ე. ვ-ძის შვილთან მ. ვ-ძესთან) მიმართებაშიც გამოყენებულ უნდა იქნას იგივე წესი, რადგანაც ოთახი ¹1 ფართით 13 კვ.მეტრი ლიტ.„ა“ II სართულზე სარგებლობის უფლებით ასევე დაკავებული აქვს კ-ძეების ოჯახს.

პალატამ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მითითებული გარემოება, რომ კ. კ-ძის ოჯახი ქირის სახით იხდიდა გადასახადს და ქირავნობის ხელშეკრულების საფუძველზე იმყოფებოდნენ სადაო ბინაში, აღნიშნული არ გამომდინარეობს საქმის მასალებიდან, მხოლოდ მოწინააღმდეგე მხარის მითითება მასზედ, რომ ე. ვ-ძე იხდიდა საშემოსავლო გადასახადს არ წარმოადგენდა ქირავნობის არსებობის დამადასტურებელ სამართლებრივ ფაქტს.

რაც შეეჟხება მესაკუთრისათვის მოსარგებლის მიერ 10 მანეთის გადახდას, აღნიშნული არ შეიძლება მიჩნეულ იქნას ბინაზე ქირავნობის ხელშეკრულების არსებობის დამადასტურებელ მტკიცებულებად. აღნიშნული თანხები ზემოხსენებული გადაწყვეტილებებით არ იქნა ჩათვლილი ქირად.

აღნიშნული საკითხი ადრეც იყო მოსარჩელე კ. ვ-ძის მიერ დასმული სასამართლოში და იგი აღნიშნულის საფუძველზე მოითხოვდა კ.კ-ძის მიმართ საკითხის გადაწყვეტისას არ ყოფილიყო გამოყენებული „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი მოსარგებლის სტატუსი.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის გადაწყვეტილებით, კ. კ-ძის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილება. დაკმაყოფილდა კ. კ-ძის სარჩელი.

აღიარებულ იქნა ქ.ბათუმში .... ქუჩა ¹39/9-ში მდებარე ლირეტი “ბ” II სართული, ოტახებზე ¹22, ¹24, რომელიც საკუთრების უფლებით აღრიცხული იყო ვ. ბ-ძის სახელზე და ლიტერი “ა” II სართული ოთახზე ¹1, რომელიც საკუთრების უფლებით აღრიცხული იყო მ. ვ-ძის სახელზე, კ. კ-ძის საკუთრების უფლება მის მიერ მოპასუხეებისათვის საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდის შემდეგ.

აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა მ. ვ-ძემ.

კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ ფაქტობრივი გარემოებანი საქმეზე დამტკიცებულად ცნო საპროცესო ნორმების უხეში დარღვევით და შესაბამისად მას მიაჩნია, რომ მის მიერ წარმოდგენილი იქნა დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია მოცემულ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებაში, რის გამოც მოცემულ ფაქტობრივ გარემოებებს არ აქვს სავალდებულო ძალა საკასაციო სასამართლოსათვის.

მისივე განცხადებით, მოსარჩელე იმ შემთხვევაში შეიძლება მიჩნეული იქნეს მოცემული კანონით გათვალისწინებული საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის გარიგების მხარედ თუ კი იგი კანონის ამოქმედების დროისათვის რეგისტრირებული იყო ქ.ბათუმში, .... ქ.¹39\9-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლში მის მიერ დაკავებულ ნაწილში სადგომში და იხდიდა კომუნალურ გადასახადებს.

შესაბამისად იმ ფაქტს, რომ კ. კ-ძე არ შეიძლება მოცემული კანონის შესაბამისად მიჩნეული იქნეს ქ.ბათუმში .... ქ.¹39\9-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლში მის მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სახლის ნაწილის მოსარგებლედ ადასტურებს შემდეგი გარემოებანი:

კ. კ-ძის ოჯახი იყო მათ მიერ დაკავებული საცხოლვრებელი სადგომის დამქირავებელი.

საქმის მასალებით არ დგინდება „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული საცხოვრებელი სადგომის სარგებლობის უფლების დათმობის გარიგების არსებობა არც კ. კ-ძისა და არც მისი წინამორბედების მიმართ.

კასატორის განცხადებით, ის ფაქტი, რომ არამარტო კ. კ-ძე, ასევე კ. კ-ძის მებია, ბაბუა და მშობლებიც იყვნენ საცხოვრებელი სახლის მათ მიერ დაკავებული ნაწილის დამქირავებელი, დადასტურებული იქნა შემდეგი გარემოებებითა და მტკიცებულებებით:

ქ.ბათუმში, .... ქ.¹3\9-ში მდებარე სახლმფლობელობის გარკვეული ნაწილი იმ დროინდელი მესაკუთრისაგან 1938 წელს იქირავა კ. კ-ძის ბუბამ და ბებიამ კ. და თ. კ-ძეებმა 100 მანეთად. ის ფაქტი, რომ ისინი სწორედ 1938 წლიდან ცხოვრობენ მოცემულ მისამართზე დასტურდება ამონაწერით საბინაო წიგნიდან. საყურადღებოა ის გარემოებაც, რომ ვ. ბ-ძისა და მ. ვ-ძის წინაპრებს გაქირავებული ჰქონდათ მათ საკუთრებაში არსებული სახლის სხვა ნაწილებიც და ბინის გაქირავებისათვის უხდიდნენ სახელმწიფოს საშემოსავლო გადასახადს. კერძოდ საქმეში წარმოდგენილია საგადასახდელო უწყისები საიდანაც ჩანს, რომ ნაზირე კაზანჯოღლი, ხოლო შემდეგ ე. ვ-ძე იხდიდნენ საშემოსავლო გადასახადს საცხოვრებელი სადგომის გაქირავებიდან გამომდინარე. კ. კ-ძის (ბაბუა) ჩაწერა გაუქმდა 1967 წელს, ხოლო თ. კ-ძის ჩაწერა კი გაუქმდა 1974 წელს, მოსარჩელის მამა ბ. კ-ძე მოცემულ მისამართზე ჩაეწერა 1966 წელს, ხოლო დედა ნ. კ-ია კი 1974 წელს, სწორედ 1974 წელს ბ. კ-ძე საცხოვრებლად გადავიდა სხვა ქალაქში, ხოლო 1992 წლამდე იქ ცხოვრებას განაგრძობდა ნ. კ-ია თავის შვილთან ამჟამად მოსარჩელე კ. კ-ძესთან ერთად და ბინის ქირის გადახდას აგრძელებდა ნ. კ-ია. 1992 წლიდან ნ. კ-იაც ამოეწერა მოცემული მისამართიდან და საცხოვრებლად გადავიდა სხვა მისამართზე და სწორედ მოცემული დროიდან შეწყვიტეს ბინის ქირის გადახდა კ-ძეების ოჯახმა.

სააპელაციო სასამართლომ შეფასება არ მისცა საქმეზე მტკიცებულების სახით წარმოდგენილ საგადასახდელო უწყისებს 1960 წლიდან 1992 წლამდე და საშემოსავლო გადასახადის გადახდის დამატასტურებელ ქვითრებს. საყურადღებოა ის ფაქტი, რომ საგადასახდელო უწყებებში პირდაპირ არის მითითებული რომ მასში მითითებული თანხა არის გადასახადი ბინის გაქირავებისათვის.

კასატორის განმარტებით, საქმის მასალებით არ დასტურდება კ. კ-ძისათვის საცხოვრებელი სადგომის დათმობის გარიგების არსებობა, კერძოდ, კ. კ-ძეს არ იყო ჩაწერილი მის მიერ დაკავებულ ფართში „საცხოვთრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედების დროისათვის, ანუ 1998 წლისათვის და არ არის რეგისტრირებული დღემდე. მოცემული დასტურდება მის მიერ წარმოდგენილ ყოფილი საბჭოთა კავშირის პასპორტის ქსეროასლებიდან ჩანს, რომ იგი მოცემულ მისამართზე ჩაეწერა 1987 წელს და ამოეწერა 1988 წელს. პასპორტის მონაცემებიდან ასევე ჩანს, რომ იგი 1992 წლიდან ჩაწერილია ქ.თბილისში, რეგისტრაციის დამადასტურებელი სხვა რაიმე დოკუმენტი მას არ აქვს წარმოდგენილი. შესაბამისად მოცემული გამორიცხავს მასთან საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის გარიგების არსებობას.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლო გასცდა სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებს. კერძოდ მოსარჩელე ითხოვდა მის მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის მიკუთვნებას, მის მიერ მოპასუხეებზე მოცემული სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდის შემდგომ. სასამართლომ კი აღიარა მოსარჩელის საკუთრების უფლება სადაო სადგომზე რაც სარჩელით მოთხოვნილი არ ყოფილა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მ. ვ-ძემ მოითხოვა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 22 სექტემბრის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. ვ-ძის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძველით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას მ. ვ-ძის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს- მ. ვ-ძეს უნდა დაუბრუნდეს ჯელალ ხალვაშის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 100 ლარის 70%- 70 ლარი

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე,401 მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

მ. ვ-ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი დარჩეს განუხილველად;

კასატორს- მ. ვ-ძეს დაუბრუნდეს ჯ. ხ-შის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 100 ლარის 70%- 70 ლარი

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

ას-1101-1365-09 04 თებერვალი 2010 წელი

ას-1101-1365-09

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

რ. ნადირიანი, თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი –ვ. ბ-ძე

მოწინააღმდეგე მხარე-კ. კ-ძე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება –ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 22 სექტემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი –ბინაზე საკუთრების უფლების აღიარება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილებით კ. კ-ძის სარჩელი ვ. ბ-ძისა და მ. ვ-ძის მიმართ ბინაძე საკუთრების აღიარების შესახებ არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა კ. კ-ძემ და მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

სააპელაციო პალატამ მოცემულ საქმეზე დადგენილად ჩათვალა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

კ. კ-ძის (მოსარჩელის ბაბუა) ოჯახი 1925 წლიდან ცხოვრობს ქ.ბათუმში, ... ქ.¹39\9-ში. აღნიშნული დროიდან დაწყებული ოჯახი უწყვეტად განაგრძობს სადავო ბინით სარგებლობას, იხდის კომუნალურ და სხვა გადასახადს ბინაზე, 1966-67 წლებში განხორციელებული აქვს მინაშენი ბინაზე, ჩატარებული აქვს არაერთი მიმდებარე სარემონტო სამუშაოები.

აგრეთვე დადგენილია, რომ 1997 წელს კ. ვ-ძემ (რომლის მემკვიდრეობაც მიღებული აქვს ვ. ბ-ძეს) სარჩელი აღძრა სასამართლოში კ. კ-ძის წინააღმდეგ და როგორც მესაკუთრემ მოითხოვა მისი ოჯახის წევრებთან ერთად გამოსახლება ბინიდან.

აჭარის უმაღლესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2000 წლის 27 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მოსარჩელე კ. ვ-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2001 წლის 8 ივნისის განჩინებით უცვლელი დარჩა ზემოთ დასახელებული გადაწყვეტილება და შევიდა კანონიერ ძალაში.

აღნიშნული გადაწყვეტილებით დადგინდა, რომ კ. კ-ძის ოჯახი 1925 წლიდან ცხოვრობს სადაო ოთახებში. კერძოდ ქ.ბათუმში, ... ქ.¹39\9-ში მდებარე სახლის მეორე სართულზე ¹22 და 24 ოთახებში 15,5 და 15,8 კვბმ-ში.

იმავე გადაწყვეტილებით დადგინდა, რომ კ-ძეები წლების მანძილზე დამოუკიდებლად იხდიდნენ კომუნალურ გადასახადებს, სადაო ბინას მიაშენეს სამზარეულო, შესასვლელი ერთი ოთახი, რამოდენიმეჯერ გაუკეთეს ბინას კაპიტალური რემონტი და ასეთ ვითარებაში მხარეთა შორის ურთიერთობის მოსაწესრიგებლად გამოიყენა კანონი „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილ ურთიერთობათა შესახებ“, რომლის მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად დადასტურებულად მიიჩნია მხარეთა შორის დათმობის გარიგების არსებობა და ამავე კანონის მე-5 მუხლის შესაბამისად უარი უთხრა მოსარჩელეს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე, რადგან მოსარგებლე მხოლოდ მაშინ არის ვალდებული დააკმაყოფილოს მესაკუთრის მოთხოვნა ფართის განთავისუფლების შესახებ თუ მესაკუთრე შეუძენს სანაცვლო სხვა ფართს ან მისცემს კომპენსაციას. მესაკუთრე კ. ვ-ძე კი ისე ითხოვდა მოპასუხის გამოსახლებას ბინიდან, ისე რომ არ სთავაზობდა კანონით გათვალისწინებულ ამ პირობებს, რის გამოც მისი მოთხოვნა სასამართლომ არ დააკმაყოფილა.

ამდენად, უდავოდ იქნა დადგენილი, რომ კ. კ-ძის ოჯახი 1925 წლიდან დღემდე ცხოვრობს ქ.ბათუმში .... ქ.¹39\9-ში ბინა შეძენილი იქნა მ. კ-ოღლისგან, მას შემდეგ იხდის კომუნალურ გადასახადებს. კ.კ-ძეს მიღებული ჰქონდა ორი ოთახი, სახლის დანარჩენ ნაწილში კი ცხოვრობდა თავად მ.კ-ოღლი, რომლის გარდაცვალების შემდეგ ქონება მემკვიდრეობით გადავიდა მეუღლე ნ. კ-ო-ის სახელზე, რომელიც 1963 წელს აჩუქა შვილს ე. ვ-ძეს. 1994 წელს ე. ვ-ძის დამ კ. ვ-ძემ მამისეული ქონებიდან მიიღო წილი. ამ ნაწილში აღმოჩნდა კ-ძეების მიერ დაკავებული ოთახები გარდა მე-2 სართულზე მდებარე სადაო ოთახი 13 კვ.მ ფართის მქონე ¹1 ოთახი, რომელიც 1963 წლიდან ე. ვ-ძის, ხოლო შემდგომში მ. ვ-ძის საკუთრება გახდა.

ამდენად დადგინდა, რომ სადაო ბინის მესაკუთრეები დღეისათვის არიან ვ. ბ-ძე (IIსართული ოთახი ¹22 და ¹24; M.I ს.ფ. 57-58) და მ. ვ-ძე (II სართული ოთახი ¹1 ტ.I ს.ფ. 52) მათზე გაცემული სამემკვიდრეო მოწმობების საფუძველზე.

პალატამ ჩათვალა, რომ სახეზეა საქართველოს კანონით „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ განსაზღვრული სამართალურთიერთობა.

პალატამ განმარტა, რომ მოსარჩელე წარმოადგენდა საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლეს და მასზე გავრცელდებოდა ყველა ის უფლება რომელიც მას მოთხოვნილი აქვს სასარჩელო განცხადებაში.

პალატამ ჩათვალა, რომ აჭარის არ უმაღლესი სასამართლოს 2000 წლის 27 დეკემბრის გადაწყვეტილებას და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2001 წლის 8 ივლისის განჩინებას, საქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის საფუძველზე უნდა მიენიჭოს პრეიდიული მნიშვნელობა ვ. ბ-ძისა და კ. კ-ძის დავის ნაწილში, რადგანაც საქმის მასალებით უდავოდ დადგენილია, რომ ვ. ბ-ძე წარმოადგენდა კ. ვ-ძის, ხოლო კ. კ-ძე (შვილიშვილი), კ. კ-ძის (ბაბუა) მემკვიდრეს და უფლებამონაცვლეს.

რაც შეეხება კ. კ-ძესა და მ. ვ-ძეს შორის მიმდინარე დავას ქ.ბათუმში, ქ.... ქ.¹39\9-ში II სართულზე მდებარე ¹1 ოთახთან მიმართებაში პალატამ ჩათვალა, რომ მოცემული დავაც უნდა გადაწყვეტილიყო „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის“ შესახებ საქართველოს კანონით, რადგანაც თუ ნ. კ-ოღლის ერთ-ერთი მემკვიდრის მიმართ საკითხი გადაწყვეტილია აღნიშნული კანონით, შესაბამისად მეორე მემკვიდრესთან (ე. ვ-ძის შვილთან მ. ვ-ძესთან) მიმართებაშიც გამოყენებულ უნდა იქნას იგივე წესი, რადგანაც ოთახი ¹1 ფართით 13 კვ.მეტრი II სართულზე სარგებლობის უფლებით ასევე დაკავებული აქვს კ-ძეების ოჯახს.

პალატამ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მითითებული გარემოება, რომ კაკ-ძის ოჯახი ქირის სახით იხდიდა გადასახადს და ქირავნობის ხელშეკრულების საფუძველზე იმყოფებოდნენ სადაო ბინაში, აღნიშნული არ გამომდინარეობს საქმის მასალებიდან, მხოლოდ მოწინააღმდეგე მხარის მითითება მასზედ, რომ ე. ვ-ძე იხდიდა საშემოსავლო გადასახადს არ წარმოადგენდა ქირავნობის არსებობის დამადასტურებელ სამართლებრივ ფაქტს.

რაც შეეხება მესაკუთრისათვის მოსარგებლის მიერ 10 მანეთის გადახდას, აღნიშნული არ შეიძლება მიჩნეულ იქნას ბინაზე ქირავნობის ხელშეკრულების არსებობის დამადასტურებელ მტკიცებულებად. აღნიშნული თანხები ზემოხსენებული გადაწყვეტილებებით არ იქნა ჩათვლილი ქირად.

აღნიშნული საკითხი ადრეც იყო მოსარჩელე კ. ვ-ძის მიერ დასმული სასამართლოში და იგი აღნიშნულის საფუძველზე მოითხოვდა კ.კ-ძის მიმართ საკითხის გადაწყვეტისას არ ყოფილიყო გამოყენებული „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი მოსარგებლის სტატუსი.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის გადაწყვეტილებით, კ. კ-ძის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილება. დაკმაყოფილდა კ. კ-ძის სარჩელი.

აღიარებულ იქნა ქ.ბათუმში ზ.... ქუჩა ¹39/9-ში მდებარე II სართული, ოთახებზე ¹22, ¹24, რომელიც საკუთრების უფლებით აღრიცხული იყო ვ. ბ-ძის სახელზე და II სართული ოთახზე ¹1, რომელიც საკუთრების უფლებით აღრიცხული იყო მ. ვ-ძის სახელზე, კ. კ-ძის საკუთრების უფლება მის მიერ მოპასუხეებისათვის საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდის შემდეგ.

აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა ვ. ბ-ძემ.

კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ ფაქტობრივი გარემოებანი საქმეზე დამტკიცებულად ცნო საპროცესო ნორმების უხეში დარღვევით და შესაბამისად მას მიაჩნია, რომ მის მიერ წარმოდგენილი იქნა დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია მოცემულ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებაში, რის გამოც მოცემულ ფაქტობრივ გარემოებებს არ აქვს სავალდებულო ძალა საკასაციო სასამართლოსათვის.

მისივე განცხადებით, მოსარჩელე იმ შემთხვევაში შეიძლება მიჩნეული იქნეს მოცემული კანონით გათვალისწინებული საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის გარიგების მხარედ თუ კი იგი კანონის ამოქმედების დროისათვის რეგისტრირებული იყო ქ.ბათუმში, .... ქ.¹39\9-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლში მის მიერ დაკავებულ ნაწილში სადგომში და იხდიდა კომუნალურ გადასახადებს.

შესაბამისად იმ ფაქტს, რომ კ. კ-ძე არ შეიძლება მოცემული კანონის შესაბამისად მიჩნეული იქნეს ქ.ბათუმში ... ქ.¹39\9-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლში მის მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სახლის ნაწილის მოსარგებლედ ადასტურებს შემდეგი გარემოებანი:

კ. კ-ძის ოჯახი იყო მათ მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის დამქირავებელი.

საქმის მასალებით არ დგინდება „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული საცხოვრებელი სადგომის სარგებლობის უფლების დათმობის გარიგების არსებობა არც კ. კ-ძისა და არც მისი წინამორბედების მიმართ.

ის ფაქტი, რომ არამარტო კ. კ-ძე, ასევე კ. კ-ძის მებია, ბაბუა და მშობლებიც იყვნენ საცხოვრებელი სახლის მათ მიერ დაკავებული ნაწილის დამქირავებელი, დადასტურებული იქნა შემდეგი გარემოებებითა და მტკიცებულებებით:

ქ.ბათუმში, .... ქ.¹3\9-ში მდებარე სახლმფლობელობის გარკვეული ნაწილი იმ დროინდელი მესაკუთრისაგან 1938 წელს იქირავა კ. კ-ძის ბუბამ და ბებიამ კ. და თამარ კ-ძეებმა 100 მანეთად. ის ფაქტი, რომ ისინი სწორედ 1938 წლიდან ცხოვრობენ მოცემულ მისამართზე დასტურდება ამონაწერით საბინაო წიგნიდან. კასატორის განმარტებით ვ. ბ-ძისა და მ. ვ-ძის წინაპრებს გაქირავებული ჰქონდათ მათ საკუთრებაში არსებული სახლის სხვა ნაწილებიც და ბინის გაქირავებისათვის უხდიდნენ სახელმწიფოს საშემოსავლო გადასახადს. კერძოდ საქმეში წარმოდგენილია საგადასახდელო უწყისები საიდანაც ჩანს, რომ ნ. კ-ოღლი, ხოლო შემდეგ ე. ვ-ძე იხდიდნენ საშემოსავლო გადასახადს საცხოვრებელი სადგომის გაქირავებიდან გამომდინარე. კ. კ-ძის (ბაბუა) ჩაწერა გაუქმდა 1967 წელს, ხოლო თ. კ-ძის ჩაწერა კი გაუქმდა 1974 წელს, მოსარჩელის მამა ბ. კ-ძე მოცემულ მისამართზე ჩაეწერა 1966 წელს, ხოლო დედა ნ. კ-ია კი 1974 წელს, სწორედ 1974 წელს ბ. კ-ძე საცხოვრებლად გადავიდა სხვა ქალაქში, ხოლო 1992 წლამდე იქ ცხოვრებას განაგრძობდა ნ. კ-ია თავის შვილთან ამჟამად მოსარჩელე კ. კ-ძესთან ერთად და ბინის ქირის გადახდას აგრძელებდა ნ. კ-ია. 1992 წლიდან ნ. კ-იაც ამოეწერა მოცემული მისამართიდან და საცხოვრებლად გადავიდა სხვა მისამართზე და სწორედ მოცემული დროიდან შეწყვიტეს ბინის ქირის გადახდა კ-ძეების ოჯახმა.

კასატორის განცხადებით, სააპელაციო სასამართლომ შეფასება არ მისცა საქმეზე მტკიცებულების სახით წარმოდგენილ საგადასახდელო უწყისებს 1960 წლიდან 1992 წლამდე და საშემოსავლო გადასახადის გადახდის დამატასტურებელ ქვითრებს. საყურადღებოა ის ფაქტი, რომ საგადასახდელო უწყებებში პირდაპირ არის მითითებული რომ მასში მითითებული თანხა არის გადასახადი ბინის გაქირავებისათვის.

კასატორის განმარტებით, საქმის მასალებით არ დასტურდება კ. კ-ძისათვის საცხოვრებელი სადგომის დათმობის გარიგების არსებობა, კერძოდ, კ. კ-ძეს არ იყო ჩაწერილი მის მიერ დაკავებულ ფართში „საცხოვთრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედების დროისათვის, ანუ 1998 წლისათვის და არ არის რეგისტრირებული დღემდე. მოცემული დასტურდება მის მიერ წარმოდგენილ ყოფილი საბჭოთა კავშირის პასპორტის ქსეროასლებიდან ჩანს, რომ იგი მოცემულ მისამართზე ჩაეწერა 1987 წელს და ამოეწერა 1988 წელს. პასპორტის მონაცემებიდან ასევე ჩანს, რომ იგი 1992 წლიდან ჩაწერილია ქ.თბილისში, რეგისტრაციის დამადასტურებელი სხვა რაიმე დოკუმენტი მას არ აქვს წარმოდგენილი. შესაბამისად მოცემული გამორიცხავს მასთან საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის გარიგების არსებობას.

კასატორის აზრით, სააპელაციო სასამართლო გასცდა სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებს. კერძოდ მოსარჩელე ითხოვდა მის მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის მიკუთვნებას, მის მიერ მოპასუხეებზე მოცემული სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდის შემდგომ. სასამართლომ კი აღიარა მოსარჩელის საკუთრების უფლება სადაო სადგომზე რაც სარჩელით მოთხოვნილი არ ყოფილა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ვ. ბ-ძემ მოითხოვა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 22 სექტემბრის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ვ. ბ-ძის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძველით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ვ. ბ-ძის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს- ვ. ბ-ძეს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 100 ლარის 70%- 70 ლარი

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე,401 მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ვ. ბ-ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი დარჩეს განუხილველად;

კასატორს- ვ. ბ-ძეს დაუბრუნდეს მის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 100 ლარის 70%- 70 ლარი

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.