საქმე ¹ას-1120-1384-09 1 თებერვალი, 2010 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე)

მოსამართლეები:

ნ. კვანტალიანი (მომხსენებელი), ლ. ლაზარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები: 1. ნ. მ-ძე, მ. მ-ძე (მოსარჩელეები)

2. ს. ყ-ძე (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 25 სექტემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება

დავის საგანი _ ქმედების დავალდებულება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. მ-ძემ და ნ. მ-ძემ სარჩელი აღძრეს სასამართლოში ს. ყ-ძისა და ე. ჩ-ოვა-ყ-ძის მიმართ საჯარო რეესტრში ქ.ბათუმში, ... ¹14-ში მდებარე ს.ყ-ძის კუთვნილი ბინის 1/2-ის ე. ჩ-ოვა-ყ-ძის საკუთრებად აღრიცხვის შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 3 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ე. ჩ-ოვა-ყ-ძეს მოსარჩელე მ.მ-ძის სასარგებლოდ დაეკისრა 4000 ლარის გადახდა, ხოლო მოსარჩელე ნ. მ-ძის სასარგებლოდ _ 2900 აშშ დოლარის გადახდა. მოპასუხეებმა ქორწინების პერიოდში მოახდინეს საცხოვრებელი ბინის პრივატიზება, რომელიც აღრიცხულია მხოლოდ ს.ყ-ძის სახელზე. მოსარჩელეთათვის ზემოხსენებული თანხის დაბრუნება შესაძლებელია მხოლოდ აღნიშნული საცხოვრებელი ბინის ხარჯზე, რისთვისაც აუცილებელია, ბინაზე ს.ყ-ძის ერთპიროვნული საკუთრების ნაცვლად, საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდეს მეუღლეთა თანასაკუთრება.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს შემდეგი დასაბუთებით: სადავო უძრავი ნივთი მეუღლეთა თანასაკუთრებას არ წარმოადგენს, რადგან ე. ჩ-ოვა-ყ-ძემ პრივატიზაციის პროცესში მონაწილეობის მიღებაზე უარი განაცხადა.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 1 ივლისის გადაწყვეტილებით მ. მ-ძისა და ნ. მ-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მათ გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 25 სექტემბრის გადაწყვეტილებით მარიკა მ-ძისა და ნ. მ-ძის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ქ.ბათუმში, ... ¹14-ში მდებარე ს. ყ-ძის ერთპიროვნულ საკუთრებაში რიცხული საცხოვრებელი ბინის 1/4-ის _ 28.81 კვ.მ-ის მესაკუთრედ საჯარო რეესტრში აღირიცხა ე. ჩ-ოვა-ყ-ძე შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო პალატამ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 3 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ე. ჩ-ოვა-ყ-ძეს მოსარჩელე მ.მ-ძის სასარგებლოდ დაეკისრა 4000 ლარის, ხოლო ნ.მ-ძის სასარგებლოდ _ 1900 აშშ დოლარის გადახდა. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს აღსრულების ეროვნული ბიუროს აჭარის სააღსრულებო ბიუროს 2009 წლის 23 სექტემბრის ¹02/09-01-665 წერილის თანახმად, მოვალე ე. ჩ-ოვა-ყ-ძისაგან თანხის გადახდევინება ვერ მოხდა, რადგან მას არავითარი უძრავ-მოძრავი ქონება არ გააჩნია და სააღსრულებო წარმოება შეჩერებულია. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახურის წერილით, ქ.ბათუმში, ... ¹4-ში მდებარე 28,81 კვ.მ ფართი, სანოტარო წესით 1999 წლის 6 ივლისს გაფორმებული ¹1-112 პრივატიზაციის ხელშეკრულების თანახმად, ირიცხება ს. ყ-ძის სახელზე. საბინაო პირობების შემოწმების ცნობის მიხედვით, ს. ყ-ძის მიერ დაკავებულ ფართში ცხოვრობდნენ ს. ყ-ძე, მეუღლე – ე. ყ-ძე, სიმამრი _ ს. ჭ-ძე და არასრულწლოვანი შვილი _ ლ. ყ-ძე. მოსარჩელე მხარის მტკიცებით, საცხოვრებელი ბინა, რომელშიც ე. ჩ-ოვა-ყ-ძე ცხოვრობს, პრივატიზებულია ს. ყ-ძის მიერ, მაგრამ მისი მეუღლე ე.ჩ-ოვა-ყ-ძე მასთან ერთად წარმოადგენს ამ ბინის მესაკუთრეს, რადგანაც ბინა პრივატიზებულია მეუღლეთა ქორწინებაში ყოფნის პერიოდში. პალატამ ყურადღება გაამახვილა მოსარჩელეების მითითებაზე, რომ მათი ვალის გადახდა შესაძლებელია მხოლოდ საცხოვრებელი ბინის ხარჯზე, რისთვისაც აუცილებელია, ბინაზე ს.ყ-ძის ერთპიროვნული საკუთრების ნაცვლად, დადგინდეს თანასაკუთრება სადავო ქონებაზე და, მოვალის ნების მიუხედავად, ქონების აღრიცხვა საჯარო რეესტრში მოვალის საკუთრებად. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ „საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის ¹107 დადგენილების მე-5 პუნქტის შესაბამისად, პრივატიზებული ბინის მესაკუთრედ ითვლება ყველა ის პირი, რომელსაც საცხოვრებელ ფართზე უფლება მოპოვებული ჰქონდა ბინის პრივატიზაციის დროისათვის. აღნიშნული ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე პალატამ ჩათვალა, რომ საკუთრება თანაბარი წილის უფლებით მოიპოვეს საცხოვრებელი სახლის (ბინის) ყველა თანამფლობელმა, ანუ იმ პირებმა, ვინც პრივატიზაციის მომენტში იყვნენ სახლში რეგისტრირებული და თანაბარწილად მოიპოვეს სადავო ქონების პრივატიზების უფლება. სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ სადავო ფართის მხოლოდ ს. ყ-ძის სახელზე პრივატიზება არ ართმევს დანარჩენ პირებს მითითებულ უძრავ ნივთზე უფლებას, მიუხედავად იმისა, რომ ე. ჩ-ოვა-ყ-ძემ და ს. ჭ-ძემ უარი თქვეს პრივატიზაციაში მონაწილეობის მიღებაზე ს. ყ-ძის სასარგებლოდ. ამდენად, პალატამ მიიჩნია, რომ პრივატიზაციაში მონაწილეობაზე უარი პრივატიზაციის დროს ბინაში რეგისტრირებულ პირებს უძრავ ნივთზე უფლებას არ ართმევს, შესაბამისად, ე. ჩ-ოვა-ყ-ძის წილი შეადგენს ბინის 1/4-ს და მას გააჩნია თანასაკუთრების უფლება ს. ყ-ძის სახელზე აღრიცხულ ბინაში. სასამართლოს მოსაზრებით, აღნიშნული უფლების არსებობა გამომდინარეობს ასევე სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლის დანაწესიდან, თუმცა, ამის მიუხედავად, ე. ჩ-ოვა-ყ-ძე არ ახდენს იმ უფლების რეალიზებასა და საჯარო რეესტრში აღრიცხვას, რაც მას მოცემულ დავაში სამართლებრივად გააჩნია. პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 311-ე მუხლზე და მიიჩნია, რომ საჯარო რეესტრი არის ნივთის, არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეზე უფლებისა და სხვადასხვა მონაცემთა ერთობლიობა, საჯარო რეესტრში ფიქსირდება ნებისმიერი უფლება, რაც არსებობს ამ ნივთის მიმართ. თუ სამართლებრივად არსებობს ესა თუ ის უფლება, მაგრამ იგი, სხვადასხვა ვალდებულებებისაგან თავის არიდების მიზნით, არ აღირიცხება რეესტრში, სასამართლოს შეუძლია, მოვალის ნების მიუხედავად, დაადგინოს ამ ქონების აღრიცხვა საჯარო რეესტრში მოვალის საკუთრებად. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ ჩათვალა, რომ მოთხოვნა მოვალის სახელზე სადავო უძრავი ნივთის აღრიცხვის შესახებ კანონიერია.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ნ. მ-ძემ და მ. მ-ძემ გაასაჩივრეს საკასაციო წესით, მოითხოვეს მისი გაუქმება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილებით ე. ჩ-ოვა-ყ-ძისათვის სადავო უძრავი ნივთის დარჩენილი 1/4-ის მიკუთვნება შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი და არ გაითვალისწინა, რომ სადავო ბინის პრივატიზებისას 1999 წლის 5 ივლისს ნოტარიუსის სახელზე შედგენილ განცხადებაში ს. ყ-ძის სიმამრმა _ ს. ჭ-ძემ უარი განაცხადა არა თავის წილზე, არამედ მისი მიღების უფლების განხორციელებაზე. სასამართლომ ყურადღება არ გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებისას ს.ჭ-ძე უკვე გარდაცვლილი იყო, ხოლო პრივატიზაციის პერიოდში ლ. ყ-ძე იყო არასრულწლოვანი, ამდენად, ე. ჩ-ოვა-ყ-ის სახელზე უნდა აღრიცხულიყო სადავო უძრავი ნივთის 1/2 წილი.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში გაასაჩივრა ს. ყ-ძემაც, მოითხოვა მისი გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით: სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ საქმის მასალების შესაბამისად უძრავი ქონება, რომელიც, მოწინააღმდეგე მხარის მითითებით, კასატორისა და მისი მეუღლის თანასაკუთრებაა საჯარო რეესტრის ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახურში აღრიცხულია მხოლოდ ს. ყ-ძის საკუთრებაში და, სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე და 1162-ე მუხლების მიხედვით, მითითებული უძრავი ქონება მეუღლეებს თანასაკუთრების უფლებით არ ეკუთვნით. მოცემულ შემთხვევაში საჯარო რეესტრის მონაცემებით კასატორს კუთვნილი უძრავი ქონება საკუთრებაში გადაეცა უსასყიდლოდ პრივატიზაციის გზით, რაც მისი ჩუქებით მიღებას უთანაბრდება, რადგანაც სახელმწიფომ ამ შემთხვევაში უსასყიდლოდ გადასცა მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება. სახელმწიფოსა და ს.ყ-ძეს შორის გაფორმებული უსასყიდლოდ ქონების საკუთრებაში გადმოცემის ხელშეკრულება შეიცავს ყველა იმ მითითებას, რაც სამოქალაქო კოდექსის 524-ე მუხლშია მოცემული და, მიუხედავად იმისა, რომ ხელშეკრულებაში ჩუქებაზე მითითება არ არის, იგი განხილულ უნდა იქნეს, როგორც ამავე კოდექსის 1161-ე მუხლით დადგენილი წესით ქონების მიღება. სააპელაციო სასამართლომ ზემოაღნიშნულ გარემოებებს არასრული სამართლებრვი შეფასება მისცა, მაშინ, როდესაც საქმეში არსებობდა თვით ე. ჩ-ოვა-ყ-ძის მიერ ბინის პრივატიზაციის დროისათვის გაცხადებული უარი მის წილზე. უსაფუძვლოა სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება, რომ პირს, რომელსაც პრივატიზაციის უფლება გააჩნდა და ამ უფლებაზე უარი განაცხადა, მაინც აქვს უფლება, მოითხოვოს წილი პრივატიზებული ქონებიდან. თვით სასამართლოს მოსაზრება აღნიშნულის თაობაზე ეფუძნება საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის ¹107 დადგენილებას, თუმცა ამ დადგენილებაში ანალოგიური შინაარსის ჩანაწერი არ არის. აღნიშნულის გათვალისწინებით აშკარაა, რომ სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის ¹107 დადგენილება, რასაც აპელანტების მოთხოვნის ნაწილობრივი დაკმაყოფილების ნაწილში დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილების მიღება მოჰყვა შედეგად.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 21 იანვრის განჩინებით მ. მ-ძის, ნ. მ-ძისა და ს. ყ-ძის საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლისა და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა მ. მ-ძის, ნ. მ-ძისა და ს. ყ-ძის საკასაციო საჩივებრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ ისინი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

მოცემული საკასაციო საჩივრების საგანია უძრავი ნივთის პრივატიზაციის ჩუქების ხელშეკრულებასთან გაიგივებისა და პრივატიზებულ ქონებაზე მეუღლეთა თანასაკუთრების გავრცელების, სახელმწიფოს კუთვნილი უძრავი ნივთის პრივატიზებისას ყველა თანამფლობელზე წილის განაწილების მართლზომიერება. ასევე, კასატორები სადავო ხდიან, ვალდებულების შეუსრულებლობის მიზნით, საკუთრების მოვალის სახელზე იძულებით აღრიცხვის საკითხს. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ეფუძნება “საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის შესახებ” საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის ¹107 დადგენილებასა და სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლს. აღნიშნული პრაქტიკა ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

კასატორები ვერ ასაბუთებენ და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორებს _ ნ. მ-ძესა და მ. მ-ძეს უნდა დაუბრუნდეთ სახელმწიფო ბაჟის სახით 2010 წლის 4 იანვარს მ. მ-ძის მიერ გადახდილი 300 ლარის 70% _ 210 ლარი, ხოლო კასატორ ს. ყ-ძეს _ 2010 წლის 11 იანვარს გადახდილი 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

მ. მ-ძის, ნ. მ-ძისა და ს. ყ-ძის საკასაციო საჩივრები დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

ნ. მ-ძესა და მ. მ-ძეს დაუბრუნდეთ სახელმწიფო ბაჟი _ 210 ლარი, ასევე ს. ყ-ძეს დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 210 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.