ას-1121-1385-09 14 მაისი, 2010 წელი
ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ლ. ლაზარაშვილი, თ. თოდრია
საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე
კასატორი – ნ. გ-შიძე
კასატორის წარმომადგენელი – მ. ს-შვილი
მოწინააღმდეგე მხარე –თ. მ-ძე
გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 29 სექტემბრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება
დავის საგანი – თანხის დაკისრება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
ნ. ნ-ძემ სარჩელით მიმართა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს ნ. გ-შიძის მიმართ და განმარტა, რომ 2004 წლის 17 დეკემბერს გ. მ-ძისგან სანოტარო წესით დამოწმებული ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების საფუძველზე შეიძინა ქალაქ ბათუმში, ... ქუჩა ¹80, ბინა 44-ში მდებარე ბინა. ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება საჯარო რეესტრში არ დაურეგისტრირებია. აღნიშნულ ბინაში ჩატარდა სარემონტო სამუშაოები.
მოსარჩელის მითითებით, 2007 წლის 19 თებერვალს სააღსრულებო ბიუროდან მიიღო წინადადება გ. მ-ძისგან შეძენილი ფართის ნებაყოფლობით გამონთავისუფლების შესახებ. აღნიშნულის შემდეგ მისთვის ცნობილი გახდა, რომ გ. მ-ძისგან შეძენილი ბინა აღმასრულებლის განკარგულებით ნ. გ-შიძის ვალის ანგარიშში აუქციონის ჩატარების გზით საკუთრებაში გადაეცა მოპასუხე ნ. გ-შიძეს, რაც დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრში ნ. გ-შიძის საკუთრებად.
ამასთან მოსარჩელემ განმარტა, რომ ბინა გ. მ-ძისგან 2004 წელში შეიძინა 15000 ლარად (8500 აშშ დოლარად) მისი საბაზრო ღირებულება 2007 წლის მდგომარეობით გაიზარდა და რემონტის ხარჯებმა აუდიტის დასკვნის შესაბამისად, შეადგინა 39982 ლარი, აგრეთვე, აუდიტის დასკვნაში არ იქნა გათვალისწინებული 120 აშშ დოლარად ღირებული წყლის გამათბობელი ტიტანის და 1500 აშშ დოლარად ღირებული აივნის მოაჯირი ანუ 1620 აშშ დოლარის ღირებულების სარემონტო სამუშაო.
აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებებზე დაყრდნობით მოსარჩელემ მოითხოვა მოპასუხისათვის 39982 ლარის, 1620 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარისა და იურიდიული მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯის 500 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის დაკისრება.
ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 4 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ნ. გ-შიძეს თ. მ-ძის სასარგებლოდ დაეკისრა 39982 ლარისა და 1620 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა, მასვე დაეკისრა მოსარჩელის სასარგებლოდ მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის_1291 ლარის გადახდა.
აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. გ-შიძემ და მოითხოვა მისი გაუქმება.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 29 სექტემბრის განჩინებით ნ. გ-შიძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელი დარჩა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 4 მარტის გადაწყვეტილება.
პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
საქმეზე წარმოდგენილი სანოტარო ხელშეკრულების საფუძველზე დადგენილია, რომ 2004 წლის 17 დეკემბერს მოსარჩელე თ. მ-ძის მინდობილმა პირმა ნ. ნ-ძემ სანოტარო წესით დამოწმებული ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების საფუძველზე გ. მ-ძისგან შეიძინა ქ.ბათუმში, ... ქუჩა ¹80-ში, ბინა ¹44-ში მდებარე 56,74 კვ.მეტრი ოროთახიანი ბინა. აღნიშნულ ბინასთან ერთად თ. მ-ძე დაეუფლა ასევე აღნიშნულ ფართზე გ. მ-ძის მიერ დამატებით მიშენებულ დაურეგისტრირებულ 102,06 კვ.მ ფართს.
უძრავი ქონების შეძენა მის მიერ არ ყოფილა გატარებული საჯარო რეესტრში.
დადგენილია, რომ გ. მ-ძემ ბინის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების გაფორმებისას ნოტარიუსთან წარადგინა არასწორი ცნობა ბინაზე ყადაღის არარსებობის შესახებ, რის გამოც გ. მ-ძე მიცემულ იქნა სისხლის სამართლის პასუხისგებაში და შეეფარდა პატიმრობა.
ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2002 წლის 24 ივნისის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების საფუძველზე სადავო ბინა 56,74 კვ.მ აღმასრულებლის განკარგულებით საკუთრებაში გადაეცა მოპასუხე (აპელანტ) ნ. გ-შიძეს, თუმცა ეს უკანასკნელი მთლიანად დაეუფლა როგორც საჯარო რეესტრში გ. მ-ძის სახელზე რეგისტრირებულ 56,74 კვ.მ ფართს, ასევე მის მიერვე აშენებულ დაურეგისტრირებელ 102,06 კვ. მეტრ ბინის ფართს.
ნ. გ-შიძემ ბინაზე საკუთრების უფლება მოიპოვა 2006 წლის 27 სექტემბერს.
2007 წლის 13 მარტს თ. მ-ძე გამოსახლებულ იქნა სადავო ბინიდან.
დადგენილია, რომ მოსარჩელე თ. მ-ძის მიერ 2004-2007 წლებში აღნიშნულ ბინას ჩაუტარდა რემონტი.
2007 წლის 28 აპრილის დამოუკიდებელი აუდიტორული დასკვნის შესაბამისად, ქბბათუმში, ... ქუჩა ¹80-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინა ¹44-ის 5674 კვ.მ საბაზრო ღირებულება 2004 წლის დეკემბრის მდგომარეობით შეადგენს 15 000 ლარს, ხოლო ამავე ბინაში ჩატარებული სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოების საბაზრო ღირებულება შეადგენს 39 982 ლარს, მათ შორის ხელფასი_11 583 ლარს. ამავე დასკვნით 102,05 კვ.მ ჩასატარებელია კეთილმოწყობის სამუშაოები, რომლის საბაზრო ღირებულება 2007 წლის 1 აპრილის მდგომარეობით შეადგენს 150 000 ლარს.
დადგენილია ასევე, რომ, გარდა სარემონტო სამუშაოებისა, მოსარჩელეს ბინაში დამონტაჟებული აქვს 120 აშშ დოლარის ღირებულების წყლის გამაცხელებელი და 1500 აშშ დოლარად ღირებული რკინის მოაჯირი.
პალატამ განმარტა, რომ, ვინაიდან თ. მ-ძემ გაიღო ხარჯი იმ ბინაზე, რომლის მესაკუთრე აღმასრულებლის განკარგულების საფუძველზე გახდა ნ. გ-შიძე, შესაბამისად, ნ.გ-შიძე წარმოადგენდა უსაფუძვლოდ გამდიდრებულ პირს.
აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. გ-შიძემ.
კასატორმა აღნიშნა, რომ, მოსარჩელის განმარტებით იმ ფართზე რასაც ჩაუტარა სარემონტო სამუშაოები არ ირიცხება ნ.გ-შიძის სახელზე. საჯარო რეესტრის მონაცემების თანახმად, გ-შიძის საკუთრებას წარმოადგენს 56,74 კვ.მ ბინა, რომელიც თ. მ-ძის მიერ ხელმოწერილ ხელშეკრულებაში 2004 წლის 17 დეკემბერსაც უნაკლო და ხარისხიანი იყო, შესაბამისად, თ. მ-ძე ვერ გაიღებდა ხარჯებს მის გასარემონტებლად.
ამასთან კასატორის აზრით, სასამართლოს არ უნდა ემსჯელა უკანონო და საჯარო რეესტრში აღურიცხავი ქონების რემონტით თითქოსდა ფართთან დაკავშირებით გაღებული ხარჯების დაკისრებაზე, ვინაიდან მისი დაურეგისტრირებლობის გამო, იურიდიულად ეს ფართი ვინმეს საკუთრებაში არ ირიცხება.
კასატორის მითითებით, სასამართლო სარჩელის დაკმაყოფილების „სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითებს აუდიტის დასკვნას, სადაც არაფერია ნათქვამი სარემონტო სამუშაოების შესრულების თარიღზე, რაც სადავოდ ხდის სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებს და აქედან გამომდინარე, გადაწყვეტილების სამართლებრივ საფუძვლებსაც, ვინაიდან, კასატორის აზრით, სარემონტო სამუშაოები შესაძლებელია შესრულებული ყოფილიყო თ.მ-ძის მიერ ბინის ყიდვამდეც.
გარდა ამისა, კასატორის განმარტებით, სასამართლომ უტყუარ მტკიცებულებად მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მიერ 39 982 ლარის ღირებულების სარემონტო სამუშაოები შესრულებულ იქნა იმ დროისათვის 15 000 ლარად შეფასებულ ბინაში, მაშინ, როდესაც საქმეში არ არსებობს არც ერთი შესაბამისი გადახდის ქვითარი, რითაც უტყუარად დადასტურდებოდა სარემონტო სამუშაოების შესრულებისათვის საჭირო მასალების შეძენა და პერიოდი.
კასატორის მითითებით, ფართზე, საჯარო რეესტრის მონაცემების თანახმად, ნ.გ-შიძის საკუთრებას წარმოადგენს 56,74 კვ.მ ბინა, ხოლო რაც შეეხება არარეგისტრირებულ ფართს, მასზე გაწეული ხარჯები არ შეიძლება დაეკისროს ნ.გ-შიძეს, ვინაიდან იგი იურიდიულად არავის სახელზე არაა დარეგისტრირებული და არაა გამორიცხული მერიის მიერ განხორციელდეს მისი დემონტაჟი.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორმა მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო პალატა გაეცნო საქმეზე წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს და თვლის, რომ იგი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
2004 წლის 17 დეკემბერს მოსარჩელე თ. მ-ძის მინდობილმა პირმა ნ. ნ-ძემ სანოტარო წესით დამოწმებული ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების საფუძველზე გ. მ-ძისგან შეიძინა ქ.ბათუმში, ... ქუჩა ¹80-ში, ბინა ¹44-ში მდებარე 56,74 კვ.მეტრი ოროთახიანი ბინა. აღნიშნულ ბინასთან ერთად თ. მ-ძე დაეუფლა ასევე გ. მ-ძის მიერ დამატებით მიშენებულ დაურეგისტრირებულ 102,06 კვ.მ ფართს.
უძრავი ქონების შეძენა მის მიერ არ ყოფილა გატარებული საჯარო რეესტრში.
დადგენილია, რომ გ. მ-ძემ ბინის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების გაფორმებისას ნოტარიუსთან წარადგინა არასწორი ცნობა ბინაზე ყადაღის არარსებობის შესახებ, რის გამოც გ. მ-ძე მიცემულ იქნა სისხლის სამართლის პასუხისგებაში და შეეფარდა პატიმრობა.
ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2002 წლის 24 ივნისის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების საფუძველზე სადავო ბინა 56,74 კვ.მ-ს აღმასრულებლის განკარგულებით საკუთრებაში გადაეცა მოპასუხე (აპელანტ) ნ. გ-შიძეს, თუმცა ეს უკანასკნელი მთლიანად დაეუფლა როგორც საჯარო რეესტრში გ. მ-ძის სახელზე რეგისტრირებულ ფართს 56,74 კვ.მ ასევე მის მიერვე აშენებულ დაურეგისტრირებელ 102,06 კვ. მეტრ ბინას.
ნ. გ-შიძემ ბინაზე საკუთრების უფლება მოიპოვა 2006 წლის 27 სექტემბერს.
2007 წლის 13 მარტს თ. მ-ძე გამოსახლებულ იქნა სადავო ბინიდან.
დადგენილია, რომ მოსარჩელე თ. მ-ძის მიერ 2004-2007 წლებში აღნიშნულ ბინას ჩაუტარდა რემონტი, რომლის ღირებულებამ შეადგინა 39982 ლარი.
დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები კასატორს სადავოდ არ გაუხდია.
საქმეზე დადგენილი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო პალატის სამართლებრივ შეფასებას და თვლის, რომ ნ. გ-შიძე უსაფუძვლოდ გამდიდრდა თ. მ-ძის მიერ ბინაზე გაწეული სარემონტო სამუშაოების ხარჯზე, რაც გამომდინარეობს შემდეგი სამართლებრივი საფუძვლებიდან:
საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 987-ე მუხლი არეგულირებს სწორედ ისეთ შემთხვევას, რომელიც სხვის ქონებაზე ყოველგვარი საფუძვლის გარეშე გაწეული ხარჯების ანაზღაურებას შეეხება. მოცემული ნორმის შესაბამისად, პირს, რომელმაც შეგნებულად ან შეუგნებლად ხარჯები გასწია მეორე პირის ქონებაზე, შეუძლია მისგან მოითხოვოს თავისი დანახარჯების ანაზღაურება, თუ მეორე პირი ამით გამდიდრდება.
კონკრეტულ შემთხვევაში, ცალსახაა ის ფაქტი, რომ თ. მ-ძემ ბინა ეგულებოდა რა მისი საკუთრება, შეუგნებლად გასწია სარემონტო სამუშაოები ნ. გ-შიძის ქონებაზე, რითაც მისი ღირებულება საგრძნობლად გაიზარდა.
საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი განამტკიცებს მხარეთა თანასწორობას სამართლებრივ ურთიერთობებში და ზემოხსენებული ნორმაც სწორედ ამისკენაა მიმართული ერთგვარად, რათა მეტ-ნაკლებად აღდგენილ იქნას ის ბალანსი, რაც სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობის გარანტიას ჰქმნის საზოგადოებაში.
საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმასთან დაკავშირებით, რომ საქმეში არაა წარმოდგენილი მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა მხარის მიერ ბინაზე ჩატარებული რემონტის ღირებულებას თ. მ-ძის მიერ მისი შეძენის შემდგომ პერიოდში.
პალატა აღნიშნულთან დაკავშირებით მიუთითებს, რომ საქმეში წარმოდგენილია აუდიტის დასკვნა, რომელზე დაყრდნობითაც რემონტის ღირებულება შეფასებულია 39982 ლარად, დასკვნას თან ერთვის ხარჯთაღრიცხვის დოკუმენტი, თუ რა ფასები და გარემოებები აიღო აუდიტმა დასკვნისთვის საორიენტაციოდ, ასევე რა საანგარიშო პერიოდზეა გამოთვლილი რემონტის ღირებულება.
საქმის მასალებიდან ირკვევა, რომ ნ. გ-შიძეს აღნიშნულის საწინააღმდეგო დოკუმენტი, რაც გააქარწყლებდა ან ეჭვქვეშ დააყენებდა აუდიტორის დასკვნის ნამდვილობას, არ წარმოუდგენია.
საკასაციო პალატა კასატორს მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლზე და განუმარტავს, რომ სწორედ ისაა მტკიცების ტვირთის მატარებელი წარმოდგენილი დასკვნის უსწორობის თაობაზე და მასვე უნდა უზრუნველეყო შესაბამისი მტკიცებულების წარმოდგენით აუდიტორის დასკვნის შედეგების ეჭვქვეშ დაყენება სასამართლოს წინაშე, რასაც მისი მხირდან ადგილი არ ჰქონია, ხოლო სასამართლო თავის მხრივ არაა უფლებამოსილი, დაეთანხმოს და გაიზიაროს კასატორის მხოლოდ ზეპირსიტყვიერი მითითება მტკიცებულების სიყალბეზე.
სასამართლო ანალოგიურად ვერ გაიზიარებს კასატორის აპელირებას იმ გარემოებაზე, რომ თ. მ-ძემ ნასყიდობის ხელშეკრულება გააფორმა უნაკლო ნივთზე, რის გამოც ის ბინას ვერ ჩაუტარებდა სარემოტო სამუშაოებს.
აღნიშნულთან მიმართებით, საკასაციო პალატა მხარეს განუმარტავს, რომ სსკ-ს 488-ე მუხლის თანახმად, ნივთი ნივთობრივად უნაკლოდ ითვლება, თუ ის შეთანხმებული ხარისხისაა. თუ ხარისხი არ არის წინსაწარ შეთანხმებული, მაშინ ნივთი უნაკლოდ ჩაითვლება, თუკი იგი ვარგისია ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ან ჩვეულებრივი ვარგისიანობისთვის, რაც გულისხმობს, რომ ნივთი სულ ცოტა უნდა პასუხობდეს საშუალოდ ამ ნივთისათვის წაყენებულ მოთხოვნებს, კერძოდ კი ასრულებდეს იმ ფუნქციას, რისთვისაცაა ის გამოყენებადი.
ზემოთქმულის გათვალისწინებით, ნათელია, რომ ნივთის ნაკლი თუ მისი უნაკლოობა არაა დაკავშირებული სარემონტო სამუშაოების გაწევასთან. შესაძლოა ბინის გარემონტება არ იყოს აუცილებელი მოთხოვნილებით ნაკარნახევი, მაგრამ მხარემ ეს ხარჯები გასწიოს თავისი კეთილი ნებით, რაც ნამდვილად არ მეტყველებს ნივთის ნაკლზე.
საკასაციო პალატა ასევე ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას იმასთან დაკავშირებით, რომ არარეგისტრირებულ ფართზე გაწეული სარემოტო სამუშაოების ხარჯები მას არ უნდა დაკისრებოდა, ვინაიდან იგი არავის საკუთრებაში არ ირიცხება.
საქართველოს სამოქლაქო კოდექსის 150-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ნივთის შემადგენელი ნაწილი, რომლის გამოცალკევება შეუძლებელია მთლიანი ნივთის ან მისი ნაწილის განადგურების ანდა მათი დანიშნულების მოსპობის გარეშე (ნივთის არსებითი შემადგენელი ნაწილი) ცალკე უფლების ობიექტად შეიძლება იყოს მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში.
აღნიშნულ ნორმაზე მითითებით, საკასაციო პალატა მხარეს განუმარტავს, რომ არარეგისტირებული ფართი პრაქტიკაში დამკვიდრებული შეხედულების თანახმად წარმოადგენს იმ შენობა-ნაგებობის არსებით შემადგენელ ნაწილს, რომლისგანაც მისი გამოცალკევება მისი განადგურების გარეშე შეუძლებელია. შესაბამისად არარეგისტრირებულ ფართზე საკუთრების უფლებას იძენს ბინის შემძენი. მოცემულ შემთხვევაში ნ. გ-შიძემ 56,74 კვ.მ ბინის შეძენით დაეუფლა ბინაზე მიშენების სახით არსებულ 102,06 კვ.მ არარეგისტრირებულ ფართსაც და ფართთან დაკავშირებულ უფლებებზე და ვალდებულებებზე პასუხისმგებელი პირსაც თავად წარმოადგენს.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ არ არსებობს ნ. გ-გშიძის საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი და უცვლელად უნდა დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 29 სექტემბრის განჩინება.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
ნ. გ-შიძის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;
უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 29 სექტემბრის განჩინება;
განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
