აქმე ¹ას-1125-1389-09 26 მარტი, 2010 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე)

მოსამართლეები:

ნ. კვანტალიანი (მომხსენებელი), ლ. ლაზარაშვილი

სხდომის მდივანი _ ლ.სანიკიძე

კასატორი _ ტ. კ-ოვი (მოპასუხე)

წარმომადგენელი _ დ.ა-იანი

მოწინააღმდეგე მხარე _ თ. ჟ-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება (განჩინება) – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 29 ივლისის გადაწყვეტილება, 2008 წლის 17 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების (განჩინების) გაუქმება

დავის საგანი _ საზიარო უფლების გაუქმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თ. ჟ-მ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ტ. კ-ოვის მიმართ საზიარო უფლების გაუქმებისა და მიწის ნაკვეთის გამიჯვნის, ასევე უკანონოდ აგებული შენობის აღების შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: 1996 წლის 5 მარტის ხელშეკრულების საფუძველზე მოსარჩელემ მოპასუხისაგან შეიძინა ქ.თბილისში, ... ქ.¹6-ში მდებარე სახლის 1/3 საკარმიდამო მიწის ნაკვეთითურთ, ხოლო მოპასუხეს ეკუთვნის აღნიშნული უძრავი ქონების 2/3. 1999 წლის 28 ოქტომბრის უძრავი ქონების სარეგისტრაციო მოწმობის თანახმად, მთლიანი ნაკვეთი 902 კვ.მ-ს შეადგენს და არის მხარეთა თანასაკუთრება. მხარეები თავიდანვე შეთანხმდნენ, რომ გზა, რომლითაც მოპასუხე სარგებლობდა, დარჩებოდა საერთო სარგებლობაში, რადგან იგი მოსარჩელის სახლამდე მისასვლელად ერთადერთი საშუალება იყო. მოპასუხემ შეთანხმება დაარღვია და თ.ჟ-ს ხსენებული გზით სარგებლობის შესაძლებლობას არ აძლევს. ტ.კ-ოვმა გადაღობა შესასვლელი გზა ბეტონის კონსტრუქციით და მოსარჩელის კუთვნილ ფართზე წამოიწყო მშენებლობა. კუთვნილი რეალური წილის დადგენის მიზნით მოსარჩელემ მიმართა შპს “პ.”, რომელმაც ზუსტად დაადგინა თითოეული მხარის წილის საზღვრები. ურთიერთგამიჯვნის სქემატური ნახაზის მიხედვით, ტ.კ-ოვის მიერ ახლად აშენებული შენობა მთლიანად თ.ჟ-ის ფართში მოექცა, რის გამოც იგი აღებულ უნდა იქნეს, ხოლო მიწის ნაკვეთი უნდა გაიმიჯნოს ზემოხსენებული ნახაზის შესაბამისად.

მოგვიანებით მოსარჩელემ დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და მოითხოვა სადავო მიწის ნაკვეთების გამიჯვნა ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2008 წლის 1 დეკემბრის ექსპერტის დასკვნის მიხედვით.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო შემდეგი მოტივებით: დასკვნების საფუძველზე მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე საზიარო უფლების გაუქმება შეუძლებელია. ექსპერტმა მიწის ნაკვეთის პირველად აზომვით თ.ჟ-ის კუთვნილ ნაწილად მიუთითა 281 კვ.მ, ხოლო მეორე აზომვისას მოსარჩელის კუთვნილი ნაწილის ქვედა საზღვარი ვერ დაადგინა. ამდენად, მიწის ნაკვეთის ზომა არასწორადაა დადგენილი. ექსპერტი გასცდა თავისი კომპეტენციის ფარგლებს და დასკვნაში იმსჯელა ისეთ საკითხებზე, რაც სასამართლოს არ დაუვალებია. დასკვნა არ უნდა იქნეს გაზიარებული, რადგან მის საფუძველზე თ.ჟ-ს უკანონოდ მიეკუთვნა ტ.კ-ოვის კუთვნილი ნაგებობა.

ტ. კ-ოვმა, ს. ი-ოვამ და ს. ა-ოვამ შეგებებული სარჩელით მიმართეს სასამართლოს თ.ჟ-ისა და ნოტარიუს თ.გ-შვილის მიმართ ტ.კ-ოვსა და თ.ჟ-ს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და ახალი გარიგების დადების დავალდებულების თაობაზე. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 25 ოქტომბრის განჩინებით შეგებებული სარჩელი დარჩა განუხილველად, რაც უცვლელად დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 17 მარტის განჩინებით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილებით თ. ჟ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 29 ივლისის გადაწყვეტილებით თ.ჟ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და თ.ჟ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა საზიარო უფლება ქ.თბილისში, ... ქ¹6-ში მდებარე ტ. კ-ოვისა და თ. ჟ-ის თანასაკუთრებაში არსებულ 902 კვ.მ მიწის ნაკვეთსა და მასზე განთავსებულ შენობა-ნაგებობებზე. 2008 წლის 1 დეკემბრის საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნის ¹2 დანართის შესაბამისად, თ.ჟ-ის საკუთრებაში აღირიცხა ქ.თბილისში, ... ქ¹6-ში მდებარე 300.66 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობები, როგორც ეს მოცემულია ამავე დასკვნის დანართ ¹2-ში, ყვითელ ფერში, ტ.კ-ოვის საკუთრებაში აღირიცხა ქ.თბილისში, ... ქ¹6-ში მდებარე 601,34 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობები, რაც საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნის დანართ ¹2-ში აღნიშნულია ლურჯ ფერში, მოხდა ქ.თბილისში, ... ქ¹6-ში მდებარე 902 კვ.მ მიწის ნაკვეთში მოწყობილი ბლოკის კაპიტალური ღობის დემონტაჟი, რომელიც მითითებული ექსპერტიზის დასკვნის დანართ ¹1-ში მოცემულია წითელ ფერში და მის ნაცვლად მოეწყო ახალი კაპიტალური ღობე, დანართ ¹2-ში მითითებული ზომების დაცვით, რომელიც ამავე დანართში მითითებულია წითელ ფერში. გაუქმდა ტ.კ-ოვის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული ¹1 შენობა-ნაგებობის (საცხოვრებელი სახლის) უკანა საყრდენ კედელში მოწყობილი ფანჯრის ღიობი საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნის დანართ ¹1-ის მიხედვით. მითითებული სამუშაოების ხარჯების ანაზღაურება თანაბარწილად დაეკისრათ მოსარჩელესა და მოპასუხეს შემდეგ გარემოებათა გამო: სასამართლომ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებანი: 1996 წლის 5 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულებით თ.ჟ-მა ტ.კ-ოვისაგან იყიდა ქ.თბილისში, ... ქუჩის ¹6-ში მდებარე 895 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე განლაგებული საცხოვრებელი სახლის (სასარგებლო ფართი – 129,97 კვ.მ) 1\3 ნაწილი. 1999 წლის 7 ოქტომბრის ¹3511\99 მიწის საკუთრების სარეგისტრაციო მოწმობის თანახმად, ამ მისამართზე მდებარე 902 კვ.მ მიწის ნაკვეთისა და მასზე განლაგებული 129,97 კვ.მ შენობა-ნაგებობების 2\3-ის მესაკუთრეა ტ.კ-ოვი, ხოლო 1\3 ნაწილის – თ.ჟ-ი. პალატამ არ გაიზიარა ტ.კ-ოვის მოსაზრება, რომ მან თ.ჟ-ს მიჰყიდა სადავო უძრავი ქონების 1\4 და არა _ 1\3 ნაწილი და მიიჩნია, რომ ხსენებული გარემოება მოპასუხის მიერ მითითებული 1996 წლის 5 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულებით არ დასტურდება და ზემოხსენებული მიწის საკუთრების სარეგისტრაციო მოწმობის მონაცემთა საწინააღმდეგოდ მოპასუხეს რაიმე მტკიცებულება არ წარმოუდგენია. სასამართლომ ასევე დაადგინა, რომ “ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს” 2008 წლის 1 დეკემბრის საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება და საზიარო უფლების გამიჯვნა შესაძლებელია. „დასახლებათა ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების ძირითადი დებულებების დამტკიცების თაობაზე“ ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს 2008 წლის 8 ივლისის ¹1-1\1254 ბრძანების 26-ე მუხლის მე-15 პუნქტიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მიწის ნაკვეთის გამიჯვნის შემთხვევაში ¹1 შენობის უკანა საყრდენ კედელში მოწყობილი ერთი ფანჯრის ღიობის დატოვებით დაირღვევა დასახელებული აქტის მოთხოვნები, შესაბამისად, ეს ფანჯარა უნდა გაუქმდეს, ვინაიდან შენობის საყრდენი კედელი, რომელშიც აღნიშნული ფანჯარაა მოწყობილი, მიწის ნაკვეთის მოცემული ვარიანტით გამიჯვნის შემთხვევაში ორ მეზობელს შორის არსებულ საზღვარს წარმოადგენს. პალატის მითითებით, მხარეები არ დაობენ მათ მიერ ფაქტობრივად დაკავებულ შენობა-ნაგებობებზე, გარდა ¹4 ნაგებობისა, რომელიც მოპასუხე ტ.კ-ოვის ფაქტობრივ მფლობელობაში იმყოფება და 2008 წლის 1 დეკემბრის საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნის ¹1 დანართში მითითებულია, როგორც საცხოვრებელი ოთახი. სასამართლომ მხარეთა ახსნა-განმარტებებით დაადგინა, რომ მათ თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის გამყოფი ბლოკის კაპიტალური ღობე მოპასუხე ტ. კ-ოვმა მოაწყო მოსარჩელესთან შეთანხმების გარეშე. სამოქალაქო კოდექსის 953-ე, 961-ე და 963-ე მუხლებზე დაყრდნობით პალატამ მიიჩნია, რომ მითითებული დასკვნა საინჟინრო-ტექნიკური ნორმების დაცვით, ტექნიკურად შესაძლებლად მიიჩნევს ქ.თბილისში, ... ქუჩის ¹6-ში მდებარე თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის გაყოფას მოსარჩელისა და მოპასუხის კუთვნილი წილების შესაბამისად, ექსპერტიზის დასკვნის ¹2 დანართის მიხედვით. პალატა არ დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრებას, რომ თ.ჟ-ის სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენს მხოლოდ საერთო საკუთრების მიწის ნაკვეთის ნატურით გაყოფა, რაც შეუძლებელია, ვინაიდან ამ ნაკვეთის სხვადასხვა ადგილზე მდებარე შენობა-ნაგებობები კვლავ საერთო საკუთრების ობიექტად რჩება.

გადაწყვეტილება ტ.კ-ოვმა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად შემდეგ გარემოებათა გამო: სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ მხარეთა შორის სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულება დაიდო კანონდარღვევით. ტ.კ-ოვს აქვს საშუალო სკოლის ოთხი კლასის განათლება, მან ქართულად წერა-კითხვა არ იცის და ხელს მხოლოდ რუსულად აწერს. გარიგების გაფორმებისას მხარეს მისი შინაარსი არ ეთარგმნა. ტ.კ-ოვმა სასამართლოს მოსამზადებელ სხდომაზე შეიტყო, რომ თ.ჟ-თან დადებული ხელშეკრულებით მან გაასხვისა ქონებიდან არა 1/4 წილი, როგორც თავად ვარაუდობდა, არამედ _ 1/3. სასამართლოს ბოლო სხდომას არ დასწრებია ტ.კ-ოვის ადვოკატი, თუმცა სასამართლომ, კასატორის მოთხოვნის მიუხედავად, სხდომა არ გადადო და მხარემ ვერ შესძლო თავის დაცვა. საქმეში არსებული 2008 წლის 31 ივნისისა და 14 ნოემბრის დასკვნები განსხვავდება ერთმანეთისაგან. ექსპერტიზამ განმარტა, რომ მიწის ნაკვეთს აქვს ორი დამოუკიდებელი შესასვლელი და მხარეები დაკავებულ მიწის ნაკვეთებს უკავშირდებიან დამოუკიდებლად, მეზობელი მიწის ნაკვეთისგან იზოლირებულად. ნაკვეთს ... ქუჩის მხრიდან საზღვარი არ გააჩნია. თ.ჟ-ს დაკავებული აქვს 268 კვ.მ ნაკვეთი მაშინ, როცა მანამდე გაცემული ექსპერტიზის დასკვნით აღნიშნული ნაკვეთის ოდენობად მითითებული იყო 281 კვ.მ. აღსანიშნავია, რომ თ.ჟ-ის მიერ შპს “პრივატსერვისში” დაკვეთილი აზომვითი ნახაზის მიხედვით, ის ფლობს 301 კვ.მ-ს. აღნიშნულზე სასამართლოს არ უმსჯელია. პალატამ 2008 წლის 17 მარტის განჩინებით არ დააკმაყოფილა ტ.კ-ოვის, ს.ი-ოვასა და ს.ა-ოვას კერძო საჩივარი შეგებებული სარჩელის წარმოებაში მიღების შესახებ. სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ შეგებებული სარჩელი შეიცავდა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებებს. სასამართლოს საქმეზე უნდა დაენიშნა მოსამზადებელი სხდომა. პალატას არ შეუფასებია ტ.კ-ოვის მიერ წარდგენილი არასამთავრობო კვლევითი ცენტრის “ალტ-ექსპერტის” დასკვნა, რომელიც, მართალია, იდეალურად არ ასახავს სადავო მდგომარეობას, მაგრამ სხვა დასკვნებთან შედარებით ობიექტურია. კასატორმა საჩივრით მიმართა ვაკე-საბურთალოს რაიონის პროკურატურას ექსპერტ ბ.ბ-ძის მიერ დასკვნის გაყალბების გამო. აღნიშნული დასკვნის თანახმად, კასატორი ფლობს 281 კვ.მ ფართს, ხოლო “ალტ-ექსპერტის” მითითებით _ 321,10 კვ.მ-ს. სასამართლომ თავისი დასაბუთება დააფუძნა მხოლოდ ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნას, რითაც დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტი. სადავო ნაკვეთის გაყიდვამდე მხარეები შეთანხმდნენ, რომ თ.ჟ-ი თავის სახლს ააშენებდა ნურედან კ-ოვის ნასახლარზე. მან ნამდვილად დაანგრია ნ.კ-ოვის სახლი, მაგრამ მშენებლობა დაიწყო “ნაკვეთების საზღვარზე, საზღვართან საცხოვრებელი სახლების, დამხმარე და სხვა ნაგებობების მშენებლობის წესის დამტკიცების შესახებ” საქართველოს ურბანიზაციისა და მშენებლობის მინისტრის ¹57 ბრძანების მე-3 მუხლის პირველი და მეორე პუნქტების დარღვევით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და საქმე დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო არ მსჯელობს საკასაციო საჩივარში წარმოდგენილ მოთხოვნაზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 17 მარტის განჩინების გაუქმების თაობაზე, ვინაიდან აღნიშნული განჩინებით არ დაკმაყოფილდა ტ.კ-ოვის, ს.ი-ოვას, ს.ა-ოვასა და ნ.კ-ოვის კერძო საჩივარი თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 25 ოქტომბრის განჩინებაზე. მითითებული განჩინებით მხარეებს უარი ეთქვათ შეგებებული სარჩელის წარმოებაში მიღებაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 419-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, ზემდგომი სასამართლოს განჩინება კერძო საჩივრის თაობაზე არ გასაჩივრდება. დასახელებული ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, ზემდგომი სასამართლოს მიერ კერძო საჩივარზე მიღებული განჩინება საბოლოოა და საკასაციო წესით მისი გასაჩივრების შესაძლებლობას საპროცესო კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს.

განსახილველ შემთხვევაში საკასაციო საჩივარში მითითებული თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 17 მარტის განჩინება სწორედ ზემოხსენებული კანონის დანაწესით გათვალისწინებულ კერძო საჩივარზე ზემდგომი სასამართლოს მიერ მიღებულ განჩინებას წარმოადგენს, რის გამოც საკასაციო საჩივრის შეტანის გზით მისი გასაჩივრება დაუშვებელია.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის თანახმად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს, ვინაიდან მოცემულ დავაზე მტკიცებულებები საკმარისად და სათანადოდ არ არის გამოკვლეული და, შესაბამისად, საჭიროა მათი ხელახალი გამოკვლევა ფაქტობრივი გარემოებების სწორად დადგენის მიზნით.

საკასაციო სასამართლო, უპირველეს ყოვლისა, აღნიშნავს, რომ დაუსაბუთებელია საკასაციო საჩივრის არგუმენტი მხარეთა შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების კანონდარღვევით შედგენისა და მისი პირობათა გაუთვალისწინებლობის თაობაზე. კასატორის ეს მოსაზრება მხოლოდ მის განმარტებას ეფუძნება და იგი რაიმე მტკიცებულებით გამყარებული არ არის. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად კი მხარის მიერ მითითებულ გარემოებათა მტკიცების ვალდებულება თვით ამ მხარეს აკისრია და მისი შეუსრულებლობა ასეთი გარემოების არარსებულად მიჩნევის საფუძველია.

ასევე ყოველგვარ სამართლებრივ დასაბუთებასაა მოკლებული საკასაციო საჩივრის პრეტენზია სასამართლოს მიერ მოსამზადებელი სხდომის მოუწვევლობით, ადვოკატის გამოუცხადებლობის მიუხედავად სხდომის ჩატარებითა და განუხილველად დატოვებულ შეგებებულ სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების გაუთვალისწინებლობით საპროცესო ნორმათა დარღვევებზე. საკასაციო საჩივარი ამ მიმართებით სრულიად დაუსაბუთებელია და იგი იურიდიულ არგუმენტაციას არ ემყარება.

გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველია მტკიცებულებათა არასრული გამოკვლევა და მის საფუძველზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების არასარწმუნოობა, კერძოდ;

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის მიხედვით, ექსპერტის დასკვნა სასამართლოსათვის სავალდებულო არ არის და მისი შეფასება ხდება 105-ე მუხლით დადგენილი წესით, ხოლო 105-ე მუხლის მეორე ნაწილით სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ.

აღნიშნული ნორმები იმპერატიულად ავალდებულებს სასამართლოს, საქმეში წარმოდგენილი ყველა მტკიცებულების როგორც ინდივიდუალურად, ასევე ერთობლივად სრულყოფილ და ობიექტურ გამოკვლევას და რაიმე გამონაკლისს რომელიმე მტკიცებულებისათვის უპირატესობის მინიჭების თაობაზე კანონი არ ითვალისწინებს. მტკიცებულების სრულყოფილად გამოკვლევა გულისხმობს თავდაპირველად მისი შინაარსის სრულყოფილ შესწავლა-ანალიზს, ხოლო შემდეგ მისი იურიდიული ძალის (დამაჯერებლობის, სარწმუნოობის) შემოწმებას.

მოცემულ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს საზიარო უფლების ნატურით გაყოფა, რის მოსაწესრიგებლადაც სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება მთლიანად ეფუძნება ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2008 წლის 1 დეკემბრის საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნას და მიიჩნევს, რომ საზიარო ქონება ნატურით უნდა გაიყოს ექსპერტის დასკვნის შესაბამისად. მითითებული ექსპერტის დასკვნის კვლევით ნაწილში ექსპერტი აღწერს რა გამოსაკვლევი ობიექტის შესწავლის შედეგებს, უთითებს, რომ: “თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე დღეისათვის წარმოებულია რიგი მშენებლობები როგორც მოსარჩელის, ასევე მოპასუხის მხრიდან, რითაც გაზრდილია მათ მიერ დაკავებული მიწის ნაკვეთის გაბარიტული ზომები, ასევე ფაქტიური მდგომარეობით მოსარჩელის მიერ დაკავებულ თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე აღარ არის განთავსებული მე-2 და მე-6 ნაგებობები, ხოლო მოპასუხის მიერ თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული მე-4 ნაგებობის გაბარიტული ზომები და კონფიგურაცია არის შეცვლილი, ასევე 1-ლი და მე-4 ნაგებობებს შორის მოწყობილია სამშენებლო ბლოკით ნაშენი ღობე, რითაც გამიჯნულია აღნიშნული მიწის ნაკვეთი. არსებულ მიწის ნაკვეთს აქვს ორი დამოუკიდებელი შესასვლელი, დღეისათვის მხარეები დაკავებულ მიწის ნაკვეთებთან დასაკავშირებლად სარგებლობენ დამოუკიდებლად, მეზობელი მიწის ნაკვეთისაგან იზოლირებულად.”

იმ მოტივით, რომ ნაკვეთის უკანა მხარეს საზღვარი არ ფიქსირდება, ექსპერტი უთითებს, რომ შეუძლებელია მიწის ნაკვეთის საერთო ფართის დადგენა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ექსპერტი მოდავე მხარეთა წილების განსაზღვრასა და გამიჯვნას ახორციელებს არა მხარეთა მიერ რეალურად დაკავებული ფართების, არამედ საქმეში წარმოდგენილი საკადასტრო რუკის მიხედვით.

ამავდროულად, ექსპერტი გამიჯვნის მიზნით უკვე არსებული ფანჯრის ამოქოლვის აუცილებლობაზე უთითებს ნორმატიულ აქტს _ ეკონომიკის სამინისტროს ბრძანება @1-1/1254-ს დასახლებათა ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების ძირითადი დებულებების დამტკიცების თაობაზე, რომლის 26-ე მუხლის მე-15 პუნქტის თანახმად: “სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მიჯნის ზონაში შენობაზე შესაძლებელია მოეწყოს კარი, ფანჯარა, სამტრედე და კედელში არსებული სხვა ღია ნაწილი, ასევე აივანი და ერკერი თუ შენობის საანგარიშო ზედაპირი (რომლებზეც ასეთი ნაწილი არის განლაგებული) სამეზობლო საზღვრის შვეულ წარმოსახვით სიბრტყესთან ქმნის 75 გრადუსიდან 90 გრადუსამდე კუთხეს და სამეზობლო საზღვრიდან დაშორებულია არანაკლებ 0,6 მეტრით”. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ექსპერტი ასკვნის: “მიწის ნაკვეთის გამიჯვნის შემთხვევაში შენობა-ნაგებობა ¹1-ის უკანა საყრდენ კედელში მოწყობილი ერთი ფანჯრის ღიობის დატოვებით დაირღვევა ზემოთაღნიშნულ ნორმატიულ აქტში მოცემული მოთხოვნები, შესაბამისად, აღნიშნული ფანჯარა უნდა გაუქმდეს (ამოშენდეს), ვინაიდან საყრდენი კედელი, რომელშიც მოწყობილია აღნიშნული ფანჯარა მიწის ნაკვეთის მოცემული ვარიანტით გამიჯვნის შემთხვევაში წარმოადგენს ორ მეზობელს შორის არსებულ საზღვარს.”

ექსპერტის მიერ წარმოებული კვლევა და ზემოთ აღნიშნული დასკვნები ცხადად წარმოშობს საეჭვოობას, ვინაიდან ექსპერტი ასკვნის ისეთი ნივთის გამიჯვნის შესაძლებლობას, რომლის რეალურად არსებული ზომების დადგენას შეუძლებლად მიიჩნევს.

სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლის თანახმად, საზიარო უფლება უქმდება ნატურით გაყოფისას, თუ საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე.

მითითებული ნორმის გამოყენების აუცილებელ წინაპირობას წარმოადგენს საზიარო საგნის ერთგვაროვან ნაწილებად გაყოფის რეალური შესაძლებლობა მათი ღირებულების შემცირების გარეშე. დავის შემთხვევაში სასამართლომ თავისი გადაწყვეტილებით უნდა დაასაბუთოს ასეთი წინაპირობის რეალურად არსებობა და გამორიცხოს ნივთის ღირებულების შემცირების საეჭვოობა. მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ უკრიტიკოდ გაიზიარა რა ექსპერტის დასკვნა, საზიარო უფლება მიწის ნაკვეთზე ნატურით იმგვარად გაყო, რომ არ დაადგინა ამავე მიწის ნაკვეთზე არსებული შენობა-ნაგებობების გაყოფის შესაძლებლობა მხარეთა მიერ რეალურად დაკავებული ფართების მიხედვით; ამავდროულად, არ შეუმოწმებია ამ შენობა-ნაგებობების განთავსების შესაბამისად მიწის ნაკვეთის გამიჯვნის შესაძლებლობა; ასევე არ დაუდგენია ექსპერტის დასკვნით წარმოდგენილი საზიარო საკუთრების ნატურით მხოლოდ ამ ვარიანტით გაყოფის აუცილებლობა.

საგულისხმოა ის გარემოება, რომ თ. ჟ-ს შეძენილი აქვს რა საზიარო ქონების 1/3 ნაწილი, ის სარჩელით ითხოვს არსებული მიწის ნაკვეთიდან სწორედ 1/3-ის მიკუთვნებას. შესაბამისად, ექსპერტის დასკვნით ვერ დგინდება რა რეალურად არსებული სადავო მიწის ნაკვეთის ფართის ოდენობა, სასამართლოს უნდა შეეფასებინა ამ დასკვნის საფუძველზე საზიარო ნივთის გამიჯვნის შესაძლებლობა.

გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა რა საზიარო უფლების ნატურით გაუქმება, არ შეუფასებია სარჩელში მითითებული და მოპასუხე მხარის მიერ დადასტურებული გარემოება, რომ მოდავე მხარეები ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისას შეთანხმებული იყვნენ, თუ კონკრეტულად მიწის ნაკვეთის რომელი ნაწილი მასზე არსებული კონკრეტული შენობა-ნაგებობით უნდა გადასცემოდა შემძენს _ თ.ჟ-ს. სამოქალაქო კოდექსის 958-ე მუხლი განიხილავს და უშვებს საზიარო საგნის მოწილეების მიერ საზიარო საგნის მართვისა და სარგებლობის წესის განსაზღვრას. აღნიშნული გარემოების გამორკვევას და დადგენას არსებითი მნიშვნელობა აქვს მოცემული დავის გადაწყვეტისათვის, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლომ ისე დაადგინა მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთისა და მასზე არსებული შენობა-ნაგებობის გაყოფის კანონიერება, რომ არ გამოურიცხავს შენობა-ნაგებობების ღირებულების შემცირება. ამ ეჭვს წარმოშობს გაყოფის შედეგად ერთ-ერთ შენობაზე ფანჯრის ღიობის ამოქოლვის დადგენა. ამ კუთხით სასამართლოს უნდა შეემოწმებინა, მითითებული ნაგებობა ფანჯრის ამოქოლვის შედეგად ხომ არ კარგავს თავის ღირებულებას და ვარგისია თუ არა იმავე დანიშნულებით გამოსაყენებლად, რა დანიშნულებითაც იგი ადრე იყო გამოყენებული. ამ საკითხთან დაკავშირებით ასევე საგულისხმოა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მითითებული ნორმატიული აქტი ადგენს სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მიჯნის ზონაში შენობაზე განსათავსებელი ფანჯრის, და არა უკვე განთავსებული და არსებული შენობის ფანჯრის, დაცილების სტანდარტებს. საქმის მასალებით და არც გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით არ დგინდება, რომ ფანჯრის ღიობის შენობაზე განთავსების დრო _ თ.ჟ-ის მიერ ნივთის შეძენამდე არსებობდა თუ არა.

სამოქალაქო კოდექსის 955-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, თითოეულ მოწილეს უფლება აქვს ისარგებლოს საზიარო საგნით ისე, რომ ზიანი არ მიადგეს დანარჩენ მოწილეთა სარგებლობას. ანუ აღნიშნული ნორმა საზიარო უფლების მქონე პირს აძლევს, დაიცვას საზიარო საგნით თავისი სარგებლობის უფლება, ხოლო იმ შემთხვევაში, თუ საგნის სარგებლობის რაიმე განსაზღვრული წესია დადგენილია (სამოქალაქო კოდექსის 958-ე მუხლის), მხარეს შეუძლია, სადავოდ გახადოს ამ წესის დარღვევა. მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია რა ტ. კ-ოვის სარგებლობაში არსებული ¹4 შენობა-ნაგებობის თ. ჟ-ის სარგებლობაში გადაცემა, სასამართლოს არ დაუდგენია ამ შენობის აშენების პერიოდი. ასევე გამოსარკვევია, მხარეთა მიერ შეთანხმებული მიწის ნაკვეთის სარგებლობის წესიდან გამომდინარე, მითითებული შენობა ვის სარგებლობაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე იქნა აშენებული; მითითებული შენობის საერთო სარგებლობის მიწის ნაკვეთზე აშენების შემთხვევაში გამოსარკვევია თანამესაკუთრის პოზიცია, ანუ უნდა გამოირიცხოს მისი თანხმობის ფაქტი.

დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება, რომ მითითებული დასკვნა საინჟინრო-ტექნიკური ნორმების დაცვით, ტექნიკურად შესაძლებლად მიიჩნევს ქ.თბილისში, ... ქუჩის ¹6-ში მდებარე თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის გაყოფას მოსარჩელისა და მოპასუხის კუთვნილი წილების შესაბამისად. ნივთის გაყოფის ტექნიკური შესაძლებლობა იმავდროულად არ ნიშნავს ამ ნივთის ზემოთ დასახელებული კანონის იმპერატიულ მოთხოვნათა დაცვით გაყოფის შესაძლებლობას. ნატურით გაყოფის კანონზომიერების შემოწმება კი მხოლოდ სასამართლოს კომპეტენციაა და იგი კანონთან შესაბამისობაში უნდა დადგინდეს.

ასევე გასათვალისწინებელია და შესაფასებელი ის ფაქტი, რომ საქმეში წარმოდგენილია იმავე ექსპერტიზის ბიუროს იმავე ექსპერტის მიერ ჩატარებულ კვლევაზე 2008 წლის 1 აგვისტოს დასკვნა, რომლითაც ექსპერტმა შეძლო მიწის ნაკვეთის აზომვითი სამუშაოების ჩატარება და 2008 წლის 1 დეკემბრის საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნისაგან განსხვავებული ფაქტები აღწერა.

საქმის ხელახლა განმხილველმა სასამართლომ მხოლოდ ზემოაღნიშნულ გარემოებათა გამოკვლევისა და დადგენის შემდეგ უნდა მისცეს სამართლებრივი შეფასება და გადაწყვიტოს საზიარო უფლების ნატურით გაყოფის კანონიერება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 29 ივლისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.