¹ას-1127-1391-09 22 თებერვალი, 2010წ.

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე),

ლ. ლაზარაშვილი (მომხსენებელი), ნ. კვანტალიანი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი _ 1. რ. მ-შვილი (მოსარჩელე);

2. ამხანაგობა “ --- 22-ის “, თავმჯდომარე გ. ჭ-ძე

(მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 22 ივლისის განჩინება

დავის საგანი _ ამხანაგობის წევრთა საერთო კრების ოქმისა და ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) შესახებ ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2006 წლის 10 ნოემბერს, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სასარჩელო განცხადებით მიმართა რ. მ-შვილმა მოპასუხე ამხანაგობა “--- 22-ის” თავმჯდომარე გ. ჭ-ძის მიმართ. მოსარჩელის საბოლოო მოთხოვნებს წარმოადგენდა: ა. ამხანაგობა “--- 22-ის” წევრთა საერთო კრების 2004 წლის 20 მაისის ოქმისა და აღნიშნული ოქმით დამტკიცებული ამავე თარიღის ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულების ბათილად ცნობა; ბ. თბილისში, ... ¹22-ში მდებარე, ამხანაგობა “--- 22-ის” საკუთრებაში არსებულ მშენებარე მრავალბინიან კორპუსში რ. მ-შვილისათვის შესაბამისი წილის განსაზღვრა ორი და ხუთოთახიანი ბინების ფართზე, აგრეთვე მათი საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია.

სარჩელის საფუძვლები მდგომარეობდა შემდეგში:

თბილისის სახალხო დეპუტატთა ვაკის რაიონული საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1990 წლის 10 ოქტომბრის ¹12.23.1132 გადაწყვეტილების თანახმად, განხილულ იქნა საუწყებათაშორისო ტექნიკური კომისიის წინადადება, ... ¹22-ში მცხოვრებ მოქალაქე ტ. შ-შვილს ნება დაერთო, დაეშალა ძველი ამორტიზირებული სახლი და მის ნაცვლად აეგო ახალი მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლი;

ზემომითითებულ მისამართზე ჩაწერილ პირთა რაოდენობა შეადგენდა 12 სულს: საკარმიდამო მიწის ნაკვეთის მეპატრონე, რ. მ-შვილის ძმა ტ. შ-შვილი ოჯახთან ერთად; რ. მ-შვილი ოჯახთან ერთად; რ. მ-შვილის დედა _ ო. მ-შვილი და დეიდა _ მ. ო-შვილი. ნებართვის მიღებაზე წარდგენილ განცხადებას თან ერთვოდა თანამფლობელთა, მათ შორის, რ. მ-შვილის ნოტარიულად დამოწმებული თანხმობები, რაც მოსარჩელის აზრით, იმაზე მიუთითებდა, რომ მოცემულ შემთხვევაში ადგილი ჰქონდა გარიგებას, ნების გამოვლენას, რომელსაც უნდა მოჰყოლოდა გარკვეული სამართლებრივი შედეგი.

თბილისის სახალხო დეპუტატთა ვაკის რაიონული საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1991 წლის 27 თებერვლის ¹4.54.195 გადაწყვეტილებით შეიქმნა ამხანაგობა “--- 22” სამწევრიანი საინიციატივო ჯგუფით, რომლის ერთ-ერთ წევრს წარმოადგენდა რ. მ-შვილი;

ვაკის რაიონის გამგეობის 1992 წლის 16 ნოემბრის ¹1475 განკარგულებით ამხანაგობას დაემატა ორი ახალი წევრი _ გ. ჭ-ძე და ნ. ჩ-ძე;

თბილისის მერიის 1992 წლის 16 ნოემბრის ¹1475 განკარგულებით ამხანაგობას დაევალა პირველ რიგში საცხოვრებელი ფართით დაეკმაყოფილებინა ადგილზე მცხოვრები ოჯახები და ვაკის რაიონული აღმასკომის გადაწყვეტილებით ადრე გაწევრიანებული ამხანაგობის საინიციატივო ჯგუფის 3 წევრი;

2004 წლის 6 მაისს შედგა ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “--- 22-ის” წევრთა საერთო კრება, რომლის დღის წესრიგს წარმოადგენდა ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “--- 22-ის” საქმიანობის შესახებ მოხსენება. აღნიშნულ კრებას ესწრებოდა ამხანაგობის ხუთივე წევრი, მათ შორის, მოსარჩელეც;

ორი კვირის შემდეგ, 2004 წლის 20 მაისს, ჩატარდა ამხანაგობის მორიგი კრება, სადაც დამტკიცდა ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) შესახებ ხელშეკრულება. ხელშეკრულების მე-2 მუხლის პირველი პუნქტით განისაზღვრა ამხანაგობის წევრები: გ. ჭ-ძე, ტ. შ-შვილი და ნ. ჩ-ძე, ხოლო ამავე მუხლის მე-2 პუნქტში მიეთითა, რომ ამხანაგობის წევრების _ რ. მ-შვილისა და ა. ა-ავას საკითხი მათი ადგილმდებარეობის დაუდგენლობის გამო გადაწყდებოდა ცალკე. ხელშეკრულების 6.2 მუხლის თანახმად, მშენებლობის დასრულების შემდეგ, აღნიშნულ ხელშეკრულებაზე ხელმომწერი პირები ახალაშენებულ სახლებში მიიღებდნენ ბინებს.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 2004 წლის 20 მაისს გამართულ ამხანაგობის კრებაზე არ მიიწვიეს. მან ამის გამო კრების ოქმზე ხელი ვერ მოაწერა და ხელშეკრულებაში მისი უფლებებისა და წილის შესახებ არ მიეთითა. მოსარჩელის აზრით, ხელშეკრულებით ილახებოდა მისი და მისი ოჯახის წევრების უფლებები. თბილისის ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების გადაწყვეტილებების შესაბამისად, რ. მ-შვილს უნდა მიეღო ერთოთახიანი და ხუთოთახიანი ბინები მანსარდით.

მოსარჩელის მითითებით, სადავო ხელშეკრულების დადებისას დაირღვა კანონის მოთხოვნები, კერძოდ, იგი ამხანაგობის კრებაზე დადგენილი წესით არ მიუწვევიათ. 2004 წლის 20 მაისის ოქმის მიხედვით, თითქოს ამხანაგობის წევრების _ რ. მ-შვილის და ა. ა-ავას ადგილსამყოფელი ვერ დადგინდა. აღნიშნული სიმართლეს არ შეესაბამებოდა, რამდენადაც იმავე წლის 6 მაისს გამართულ ამხანაგობის წევრთა საერთო კრებას ესწრებოდა ამხანაგობის ხუთივე წევრი (ტომი I, ს.ფ. 44-46, 71-72, 364-370).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 19 თებერვლის გადაწყვეტილებით რ. მ-შვილის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: თბილისში, ... ¹22-ში მდებარე, ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობა “--- 22-ის” საკუთრებაში არსებულ მშენებარე მრავალბინიან კორპუსში აღიარებულ იქნა რ. მ-შვილის საკუთრების უფლება ხუთოთახიანი ბინის ფართზე, საჯარო რეესტრში რეგისტრაციით; სარჩელი 2004 წლის 20 მაისის ამხანაგობის კრების ოქმის, 2004 წლის 20 მაისის ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და ოროთახიანი ბინის ფართზე საკუთრების უფლების აღიარების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება დაეფუძნა შემდეგ მოტივებს:

იმის გათვალისწინებით, რომ მხარეთა შეთანხმებას ახალი სამოქალაქო კოდექსის გამოყენებასთან დაკავშირებით ადგილი არ ჰქონია, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო სამართალურთიერთობა უნდა მოწესრიგებულიყო მისი წარმოშობის დროს მოქმედი სამოქალაქო სამართლის კოდექსითა (1964 წლის რედაქცია) და ნორმატიული აქტებით.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა თბილისის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1988 წლის 8 სექტემბრის ¹18.48.582 გადაწყვეტილებით დამტკიცებულ დროებით დებულებაზე “ქ. თბილისში ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობების მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლების მშენებლობის შესახებ”. ამ დებულების თანახმად, ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობები იქმნება სახალხო დეპუტატთა რაიონული საბჭოების აღმასკომებთან. დებულების მე-5 პუნქტის შესაბამისად, ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობების შექმნისას უპირატესობა ენიჭებათ მოქალაქეებს, რომლებიც ცხოვრობენ დასანგრევ საცხოვრებელ ფონდში. ამასთან, საცხოვრებელი სახლის მშენებლობაზე ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობა იღებს სათანადო გადაწყვეტილებას რაისაბჭოს აღმასკომში.

საქალაქო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებას, რომ თბილისის სახალხო დეპუტატთა ვაკის რაიონული საბჭოს აღმასრულებელმა კომიტეტმა, ზემომითითებული დებულების მოთხოვნათა დაცვით, 1990 წლის 10 ოქტომბრის ¹12.23.1132 გადაწყვეტილების თანახმად, განიხილა საუწყებათაშორისო ტექნიკური კომისის წინადადება, კერძოდ, ... ¹22-ში მცხოვრებ მოქალაქე ტ. შ-შვილს ნება დაერთო, დაეშალა ძველი ამორტიზირებული სახლი და მის ნაცვლად აეგო ახალი მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლი. თბილისის სახალხო დეპუტატთა ვაკის რაიონული საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1991 წლის 27 თებერვლის ¹4.54.195 გადაწყვეტილებით დგინდებოდა, რომ ... ¹22-ში ტ. შ-შვილის სახელზე რიცხულ კერძომფლობელობის სახლში ჩაწერილი იყო და ცხოვრობდა 12 სული, მათ შორის, რ. მ-შვილი. ეს უკანასკნელი თანხმა იყო, დანგრეულიყო მისი საცხოვრებელი ბინა, თუკი გაწევრიანდებოდა ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “--- 22-ში”. საამისოდ რ. მ-შვილს წარდგენილი ჰქონდა ნოტარიული თანხმობა. თბილისის სახალხო დეპუტატთა ვაკის რაიონული საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1991 წლის 27 თებერვლის ¹4.54.195 გადაწყვეტილებით დამტკიცდა ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “--- 22-ის” საინიციატივო ჯგუფი სამი წევრის შემადგენლობით, მათ შორის, რ. მ-შვილი. ამავე გადაწყვეტილებით განისაზღვრა მოსარჩელის წილი ამხანაგობაში 5-ოთახიანი ბინის სახით.

ზემოაღნიშნული მტკიცებულებების შეფასების შედეგად საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ რ. მ-შვილი წარმოადგენდა თბილისის სახალხო დეპუტატთა ვაკის რაიონული საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1991 წლის 27 თებერვლის ¹4.54.195 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “--- 22-ის” წევრს. ამდენად, მას, როგორც ამხანაგობის წევრს, გააჩნდა მოთხოვნის უფლება.

საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, მოსარჩელის ამხანაგობის წევრობას ცხადყოფდა ინდივიდუალური ბინათშმშენებლობის ამხანაგობა “--- 22-ის” წევრთა საერთო კრების ოქმიც, რომლის თანახმად, კრებას ეწრებოდა ამხანაგობის ხუთივე წევრი, მათ შორის, მოსარჩელე. ასევე, 2004 წლის 20 მაისის ერთობლივი საქმიანობის შესახებ ხელშეკრულების 2.2 პუნქტში არსებული მითითება იმის შესახებ, რომ თბილისის სახალხო დეპუტატთა ვაკის რაიონული საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1991 წლის 27 თებერვლის ¹4.54.195 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული ამხანაგობის წევრების _ რ. მ-შვილისა და ა. ა-ავას საკითხი, მათი ადგილმდებარეობის დაუდგენლობის გამო, უნდა გადაწყვეტილიყო ცალკე. რ. მ-შვილის ამხანაგობიდან გარიცხვის თაობაზე რაიმე მტკიცებულება მოპასუხეს სასამართლოსათვის არ წარუდგენია.

საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის წარმომადგენლის პოზიცია იმასთან დაკავშირებით, რომ მოსარჩელეს არ განუხორციელებია ამხანაგობაში სავალდებულო შენატანი, რის გამოც მას არ ჰქონდა მოთხოვნის უფლება. აღნიშნული გარემოების დასადასტურებლად მოპასუხე მიუთითებდა, რომ მიწის ნაკვეთი, რომელიც ტ. შ-შვილმა გადასცა ამხანაგობას, ამ უკანასკნელმა მიიღო ი. შ-შვილისაგან კანონისმიერი მემკვიდრეობის მოწმობის საფუძველზე და იგი წარმოადგენდა ტ. შ-შვილისა და არა _ რ. მ-შვილის შენატანს. საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, ამხანაგობა “--- 22” ჩამოყალიბდა 1991 წელს. სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქცია) 93-ე მუხლის თანახმად, მიწა, მისი წიაღი, წყალი და ტყე წარმოადგენდა მხოლოდ სახელმწიფო საკუთრებას და გაიცემოდა მხოლოდ სარგებლობისათვის. ამდენად, ტ. შ-შვილი ვერ განახორციელებდა ამხანაგობაში შენატანს მიწის სახით, რომელიც იმ პერიოდისათვის მის საკუთრებას არ წარმოადგენდა. საქმეში არსებული 1988 წლის 1 მარტის კანონისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობის საფუძველზე ტ. შ-შვილმა მიიღო თბილისში, ... ¹22-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი, რომელშიც ჩაწერილი იყო და ცხოვრობდა რ. მ-შვილიც.

საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, სადავო სამართალურთიერთობის წარმოშობის პერიოდში მოქმედი საბინაო კოდექსის 136-ე მუხლის თანახმად, მოქალაქენი, რომელთაც პირად საკუთრებაში აქვთ საცხოვრებელი სახლი (სახლის ნაწილი), ამ სახლით სარგებლობენ პირადი ბინადრობის და თავიანთი ოჯახის წევრთა ბინადრობისათვის. ამასთან, საბინაო კოდექსის 62-ე მუხლის შესაბამისად, დამქირავებლის ოჯახის წევრები, რომლებიც მასთან ერთად ცხოვრობენ, დამქირავებლის თანაბრად სარგებლობენ ყველა უფლებით.

მოცემულ შემთხვევაში საქმეზე დგინდებოდა, რომ ...ქ. ¹22-ში მდებარე სახლთმფლობელობაში ჩაწერილი იყო და ცხოვრობდა 12 სული, მათ შორის, რ. მ-შვილი მეუღლესთან და ოთხ შვილთან ერთად. ბინა იყო ავარიული, რამაც განაპირობა აღმასკომის ნებართვის გაცემა ტ. შ-შვილზე, რათა მას დაეშალა ძველი ამორტიზირებული სახლი. აღნიშნული ნებრათვის მისაღებად საჭირო იყო ოჯახის ყველა წევრის თანხმობა. თბილისის სახალხო დეპუტატთა ვაკის რაიონული საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1990 წლის 10 ოქტომბრის ¹12.23.1132 გადაწყვეტილების თანახმად, ტ. შ-შვილს წარდგენილი ჰქონდა თანამფლობელთა ნოტარიულად დამოწმებული თანხმობები. ამასთან, 1991 წლის 27 თებერვლის ¹4.54.195 გადაწყვეტილებიდან დგინდებოდა, რომ რ. მ-შვილი თანახმა იყო, დანგრეულიყო მისი საცხოვრებელი ბინა, თუკი გაწევრიანდებოდა ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “--- 22-ში”, საამისოდ მას წარდგენილი ჰქონდა ნოტარიული თანხმობა. ამდენად, დგინდებოდა, რომ რ. მ-შვილის ნებართვის გარეშე აღმასკომი არ მიიღებდა გადაწყვეტილებას ტ. შ-შვილისათვის ძველი ამორტიზირებული სახლის დანგრევისა და ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობის დამტკიცების თაობაზე. მოსარჩელემ თავისი თანხმობა გასცა ამხანაგობაში გაწევრიანების სანაცვლოდ. ამასთან, ზემოთ დასახელებული გადაწყვეტილებით მოსარჩელეს არ ევალებოდა რაიმე სახის ფულადი შენატანის განხორციელება. იგი, როგორც ადგილობრივი მცხოვრები, უნდა დაკმაყოფილებულიყო საცხოვრებელი ფართით. საწინააღმდეგოს დამადასტურებელი მტკიცებულება მოპასუხეს არ წარუდგენია.

საქალაქო სასამართლომ ასევე მიუთითა თბილისის მერიის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1993 წლის ¹09.07.93 დადგენილებით დამტკიცებულ დებულებაზე “ქ. თბილისში ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობების მიერ მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლების მშენებლობის შესახებ”, რომლის მე-7 პუნქტის თანახმად, ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა ვალდებულია, დამაგრებულ მიწის ნაკვეთზე მცხოვრები მოსახლეობა დააკმაყოფილოს საცხოვრებელი ფართით ან მოქალაქეთა თხოვნით შესაბამისი ფულადი კომპენსაციით. აქედან გამომდინარე, ასევე იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელე წარმოადგენდა ამხანაგობაზე დამაგრებულ მიწის ნაკვეთზე მცხოვრებ მოსახლეს, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ამხანაგობა ვალდებული იყო, დაეკმაყოფილებინა იგი საცხოვრებელი ფართით ყოველგვარი შენატანის გარეშე.

საქალაქო სასამართლოს მითითებით, მართალია, სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქცია) 449-ე მუხლის თანახმად, საერთო საქმიანობის ხელშეკრულების მონაწილეები გაიღებენ ფულს ან ქონებას ანდა მონაწილეობენ საქმეში შრომით, მაგრამ მოცემულ შემთხვევაში თბილისის სახალხო დეპუტატთა ვაკის რაიონული საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1991 წლის 27 თებერვლის ¹4.54.195 გადაწყვეტილებით რ. მ-შვილს, როგორც ამხანაგობის წევრს, არ აუღია ვალდებულება ფულადი შენატანის განხორციელებაზე. იგი გაწევრიანდა ამხანაგობაში, როგორც ადგილობრივი მცხოვრები, რომელმაც თანხმობა განაცხადა საცხოვრებელი სახლის დაშლასა და ამხანაგობის ჩამოყალიბებაზე. შესაბამისად, აღნიშნული გადაწყვეტილება წარმოადგენდა მოსარჩელის მოთხოვნის საფუძველს ხუთოთახიან ბინაზე მისი საკუთრების უფლების აღიარების თაობაზე, ხოლო მოპასუხის მხრიდან ეს გადაწყვეტილება წარმოადგენდა ვალდებულების წარმოშობის საფუძველს.

საქალაქო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა, რომელიც მდგომარეობდა თბილისში, ... ¹22-ში მდებარე, ამხანაგობა “--- 22-ის” საკუთრებაში არსებულ მშენებარე მრავალბინიან კორპუსში ოროთახიანი ბინის მიკუთვნებაში, რამდენადაც აღნიშნული მოთხოვნა ეფუძნებოდა მტკიცებულების სახით წარდგენილ, რ. მ-შვილის თანხმობას ამხანაგობა “--- 22-ის” თავმჯდომარე გ. ჭ-ძის მიმართ, ხოლო სასამართლოს მოსაზრებით, დასახელებული მტკიცებულება სამოქალაქო კოდექსის მოთხოვნათა შესაბამისად, არ წარმოადგენდა ვალდებულების წარმოშობის საფუძველს.

რაც შეეხებოდა მოსარჩელის მოთხოვნებს 2004 წლის 20 მაისის ამხანაგობის კრების ოქმისა და ამავე თარიღის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ, საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, მათი ბათილად ცნობის იურიდიულ ინტერესს წარმოადგენდა მესაკუთრედ ცნობა, რაც სასამართლომ უკვე დააკმაყოფილა. ამასთან, სადავოდ გამხდარი კრების ოქმითა და ხელშეკრულებით არ დარღვეულა მოსარჩელის უფლებები, ვინაიდან 2004 წლის 20 მაისის ამხანაგობის კრებაზე რ. მ-შვილი არ იქნა მიწვეული მისი ადგილმდებარეობის დაუდგენლობის გამო. აღნიშნული კრების ოქმით არ მომხდარა მოსარჩელის გარიცხვა ამხანაგობიდან, რაც ნამდვილად გამოიწვევდა მისი უფლებების დარღვევას. 2004 წლის 20 მაისის ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების 2.2 პუნქტით დადგინდა, რომ თბილისის სახალხო დეპუტატთა ვაკის რაიონული საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1991 წლის 27 თებერვლის ¹4.54.195 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული ამხანაგობის წევრების _ რ. მ-შვილისა და ა. ა-ავას საკითხი, მათი ადგილმდებარეობის დაუდგენლობის გამო, გადაწყდებოდა ცალკე. ამდენად, ხელშეკრულებით აღიარებული იყო რ. მ-შვილის ამხანაგობის წევრობა, ხოლო ის გარემოება, რომ ამ ხელშეკრულებით არ მომხდარა ამხანაგობაში მისი წილის განსაზღვრა, თავისთავად არ ნიშნავდა მოსარჩელის უფლებების დარღვევას, ვინაიდან ხელშეკრულებითვე დადგინდა ამ საკითხის ცალკე გადაწყვეტა (ტომი I, ს.ფ. 380-392).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ამხანაგობა “--- 22-მა”, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (ტომი I, ს.ფ. 393-400).

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება ამხანაგობის წევრთა საერთო კრების 2004 წლის 20 მაისის ოქმისა და ერთობლივი საქმიანობის შესახებ ამავე თარიღის ხელშეკრულების ბათილად ცნობაზე უარის თქმის ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა რ. მ-შვილმა, რომელმაც მოითხოვა მითითებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით დასახელებული მოთხოვნების დაკმაყოფილება, ხოლო დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვება (ტომი II, ს.ფ. 21-30).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 22 ივლისის განჩინებით ამხანაგობა “--- 22-სა” და რ. მ-შვილის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 19 თებერვლის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა ამხანაგობა “---22-ის” მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, რომ 2004 წლის 20 მაისს შექმნილი ამხანაგობა არ წარმოადგენდა 1991 წელს შექმნილი ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობის უფლებამონაცვლეს, ხოლო რ. მ-შვილი _ 2004 წლის 20 მაისს დადებული ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების მონაწილე მხარეს. ამხანაგობა “--- 22-ის” 2004 წლის 20 მაისის სხდომაზე თბილისის სახალხო დეპუტატთა ვაკის რაიონული საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1990 წლის 10 ოქტომბრის ¹12.23.1132 და 1991 წლის 27 თებერვლის ¹4.54.195 გადაწყვეტილებების საფუძველზე ჩამოყალიბებული ამხანაგობა “--- 22-ის” სახელწოდებად განისაზღვრა ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობა “--- 22” და სამოქალაქო კოდექსის 930-ე მუხლის შესაბამისად, გაფორმდა ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობა) “--- 22-ის” სადამფუძნებლო ხელშეკრულება. შესაბამისად, 2004 წლის 20 მაისს შექმნილი ამხანაგობა წარმოადგენდა თბილისის სახალხო დეპუტატთა ვაკის რაიონული საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1991 წლის 27 თებერვლის ¹4.54.195 გადაწყვეტილებით შექმნილი ამხანაგობის უფლებამონაცვლეს. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, აღნიშნული ნიშნავდა იმას, რომ ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობა “--- 22” იყო იმ უფლებებისა და ვალდებულებების მატარებელი, რითაც აღჭურვილი იყო თბილისის სახალხო დეპუტატთა ვაკის რაიონული საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1991 წლის 27 თებერვლის ¹4.54.195 გადაწყვეტილებით შექმნილი ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “--- 22”.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა თბილისის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1988 წლის 8 სექტემბრის ¹18.48.582 გადაწყვეტილებით დამტკიცებულ “ქ. თბილისში ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობების მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლების მშენებლობის შესახებ” დროებითი დებულების მე-5 პუნქტზე, რომლის თანახმად, ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობების შექმნისას უპირატესობა ენიჭებათ მოქალაქეებს, რომლებიც ცხოვრობენ დასანგრევ საცხოვრებელ ფონდში, აგრეთვე, თბილისის მერიის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1993 წლის ¹09.07.93 დადგენილებით დამტკიცებულ “ქ. თბილისში ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობების მიერ მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლების მშენებლობის შესახებ” დებულების მე-7 პუნქტზე, რომლის მიხედვით, ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა ვალდებულია დამაგრებულ მიწის ნაკვეთზე მცხოვრები მოსახლეობა დააკმაყოფილოს საცხოვრებელი ფართით ან მოქალაქეთა თხოვნით შესაბამისი ფულადი კომპენსაციით.

ზემოთ მოყვანილი დებულებებიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ამხანაგობაში გაწევრიანებისა და ასაშენებელი საცხოვრებელი ბინიდან ფართით დაკმაყოფილების ერთ-ერთ პირობას წარმოადგენდა მიწის ნაკვეთზე მცხოვრები მოსახლეობის მიერ საცხოვრებელი ნაგებობის ამხანაგობისათვის დათმობა.

მოცემულ შემთხვევაში დგინდებოდა, რომ რ. მ-შვილი ცხოვრობდა დასანგრევ საცხოვრებელ ფონდში და მას, დებულების შესაბამისად, ბინაზე უფლება ენიჭებოდა ასაშენებელ საცხოვრებელ სახლში შენატანის განხორციელების გარეშე. ამასთან, საგულისხმო იყო, რომ თბილისში... 22-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინა წარმოადგენდა იოსებ შ-შვილის სამკვიდრო ქონებას, რომელიც 1988 წლის 1 მარტის სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე აღირიცხა ტ. შ-შვილის სახელზე. რამდენადაც საქმეზე დგინდებოდა, რომ რ. მ-შვილი ცხოვრობდა მამის, იოსებ შ-შვილის საცხოვრებელ სახლში, მას, როგორც პირველი რიგის მემკვიდრეს, ფაქტობრივი ფლობით მიღებული ჰქონდა სამკვიდრო ქონება (სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 556-ე მუხლი) და შესაბამისად, ტ. შ-შვილთან ერთად წარმოადგენდა დასანგრევი საცხოვრებელი ბინის თანამესაკუთრეს.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ რ. მ-შვილის ამხანაგობაში გაწევრიანება განხორციელდა მის საკუთრებაში არსებული ნაგებობის ამხანაგობისათვის გადაცემის გზით და შესაბამისად, მას ამხანაგობის წინაშე ფულადი ვალდებულების შესრულება არ ეკისრებოდა.

ამხანაგობა “--- 22-ის” წევრთა საერთო კრების 2004 წლის 20 მაისის ოქმისა და აღნიშნული ოქმით დამტკიცებული ამავე თარიღის ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნებთან მიმართებით სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ, მართალია, რ. მ-შვილმა სხდომაზე დაუსწრებლობის გამო მონაწილეობა ვერ მიიღო თავმჯდომარის არჩევაში და ვერ გაეცნო სადამფუძნებლო ხელშეკრულებას, მაგრამ დასახელებული გარემოებები არ შეიძლებოდა გამხდარიყო კრების ოქმისა და ხელშეკრულების ბათილობის საფუძველი, ვინაიდან სადამფუძნებლო ხელშეკრულება არ შეიცავდა კანონსაწინააღმდეგო დებულებებს, ხოლო თავმჯდომარის არჩევაში მისი მონაწილეობის შემთხვევაში მხარე ვერ მიაღწევდა კრების მიერ მისთვის სასურველი გადაწყვეტილების მიღებას. მოცემულ დავაში მოსარჩელის იურიდიულ ინტერესს წარმოადგენდა ამხანაგობის წევრად აღიარება და ბინაზე საკუთრების უფლების მოპოვება, რაც სასამართლომ დააკმაყოფილა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი არ არსებობდა და იგი უცვლელად დატოვებას ექვემდებარებოდა (ტომი II, ს.ფ. 74-87).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა რ. მ-შვილმა. კასატორმა მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების იმ ნაწილში გაუქმება, რომლითაც 2004 წლის 20 მაისის ოქმისა და ამავე თარიღის ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობაზე უარის თქმის ნაწილში საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დასახელებული მოთხოვნების დაკმაყოფილება.

კასატორი აღნიშნავს, რომ ამხანაგობის წევრთა საერთო კრების 2004 წლის 20 მაისის ოქმითა და 2004 წლის 20 მაისის ამხანაგობის ხელშეკრულებით შეილახა მისი, როგორც დამფუძნებლის უფლებები, რაც მდგომარეობდა მის მიერ ხელშეკრულების შედგენაში მონაწილეობის, მასზე ხელმოწერის, ასევე თავმჯდომარის არჩევაში მონაწილეობისა და მასზე დასაკისრებელი უფლება-მოვალეობების განსაზღვრის შეუძლებლობაში. საერთო კრება გაიმართა კანონის მოთხოვნების სრული უგულებელყოფით, კერძოდ, კანონით გათვალისწინებული გონივრული ვადით წინასწარ არ იქნა გახმოვანებული კრების დღის წესრიგი, მისი ჩატარების დრო და ადგილი. მოპასუხე მხარეს, მოთხოვნის მიუხედავად, არ წარუდგენია იმის დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ მან ამხანაგობის დამფუძნებელი წევრის, რ. მ-შვილის ადგილსამყოფელის დადგენა ვერ შეძლო.

კასატორის მითითებით, იმ დროს, როდესაც იგი გ. ჭ-ძის არაუფლებამოსილ პირად ცნობის მიზნით რეესტრთან აქტიურ მუშაობას ეწეოდა, თავად გ. ჭ-ძემ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას და მოითხოვა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2009 წლის 19 მარტის, აგრეთვე 2009 წლის 21 აპრილის გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობა იმ ნაწილში, სადაც სარეგისტრაციო სამსახური გ. ჭ-ძისაგან ითხოვდა ამხანაგობის წევრების _ ა. ა-ასა და რ. მ-შვილის ნოტარიულად დამოწმებული ხელმოწერების წარდგენას. რაც შეეხებოდა რეესტრის ამავე გადაწყვეტილებების მოთხოვნას უფლებამოსილების დამდგენი დოკუმენტის წარდგენის შესახებ, ამ შემთხვევაში გ. ჭ-ძემ რეესტრს წარუდგინა ნოტარიუს ე. გვანცელაძის მიერ დამოწმებული 2004 წლის 20 მაისის ამხანაგობის კრების ¹5 ოქმი, საიდანაც დგინდება მისი უფლებამოსილება 2004 წლის 20 მაისის მდგომარეობით. ამდენად, რეესტრიც და შემდგომ ადმინისტრაციული კოლეგიაც გ. ჭ-ძემ შეცდომაში შეიყვანა, ვინაიდან მან არ წარადგინა არც ერთი სხვა დოკუმენტი, რომლითაც ნათლად დადასტურდებოდა მისი უფლებამოსილების შეწყვეტა (ტომი II, ს.ფ. 94-103).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა აგრეთვე ამხანაგობა “--- 22-მა”, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორის განმარტებით, 1990 წლის მდგომარეობით თბილისში, ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობების მიერ საცხოვრებელი სახლების მშენებლობის სამართლებრივ საფუძვლებს განსაზღვრავდა თბილისის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1988 წლის 8 სექტემბრის ¹18.48.582 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული დროებითი დებულება “თბილისში ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობების მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლების მშენებლობის შესახებ”. დღევანდელი გადასახედიდან ცალსახად შეიძლება განვაცხადოთ, რომ იმ დროისათვის შექმნილი ე.წ. “ამხანაგობები” წარმოადგენდნენ არა სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებულ ამხანაგობებს, არამედ _ სამშენებლო კოოპერატივებს. მართალია, ამის შესახებ არც ერთ დოკუმენტში არ იყო მითითებული, მაგრამ სადავო პერიოდში მოქმედი კანონმდებლობის ანალიზით მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლების მშენებლობა მოქალაქეთა ხარჯზე დასახლებული ქალაქების საქალაქო ზონაში შეიძლებოდა ეწარმოებინათ მხოლოდ საბინაო-სამშენებლო კოოპერატივებს. ამასთან, მოცემულ შემთხვევაში 1991 წლის 27 თებერვალს აღმასკომის გადაწყვეტილებით დამტკიცებული ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “--- 22-ის” წევრებს ერთმანეთს შორის საერთო საქმიანობის ხელშეკრულება არ დაუდიათ. 2004 წლის 20 მაისს მოქალაქეებმა: გ. ჭ-ძემ, ტ. შ-შვილმა და ვ. ჩ-ძემ იურიდიული პირის შეუქმნელად დააფუძნეს ამხანაგობა “--- 22”. სამართლებრივად ცალსახად დადგენილია, რომ 1991 წლის 27 თებერვალს შექმნილი ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა არ წარმოადგენდა მანამდე მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით საერთო საქმიანობის ხელშეკრულების საფუძველზე შექმნილ ამხანაგობას. მხარეებს ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება არ დაუდიათ. ამასთან, იმ დროისათვის მოქმედი სამოქალაქო კოდექსი ერთობლივ საქმიანობის საფუძველზე შექმნილ ამხანაგობას იურიდიულ პირად არ განიხილავდა. ერთადერთი სამართლებრივი ფორმა, რომლის ჩარჩოებშიც ჯდება ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობის საქმიანობა არის საბინაო-სამშენებლო კოოპერატივი, რომელთა უფლებამონაცვლეებად სამოქალაქო კოდექსმა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობები აღიარა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ თბილისში, ... ¹22-ში მდებარე უძრავი ქონება 1988 წლის 1 მარტს გაცემული სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე საკუთრების უფლებით მიიღო ტ. შ-შვილმა. 2004 წლის 20 მაისის ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების მე-4 მუხლის თანახმად, ტ. შ-შვილმა, რომელიც იმ დროისათვის საჯარო რეესტრის მონაცემების მიხედვით აღრიცხული იყო ამ მისამართზე მდებარე უძრავი ქონების მესაკუთრედ, უძრავი ქონება (2000კვ.მ მიწის ნაკვეთი) საკუთრების უფლებით გადასცა ამ ხელშეკრულების საფუძველზე შექმნილ ამხანაგობას. შესაბამისად, მიწის ნაკვეთი აღირიცხა 2004 წლის 20 მაისს დაფუძნებული ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობა “--- 22-ის” საკუთრებაში. საქმეზე არ დასტურდება, რომ 1990 წლიდან 2004 წლამდე მიწის ნაკვეთმა შეიცვალა მესაკუთრე და იგი გახდა თუნდაც 1990 წელს დაფუძნებული ამხანაგობის კუთვნილება.

კასატორი ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ 2004 წლის მაისის თვეში ტ. შ-შვილმა, რომელიც წარმოადგენდა ამ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს, საკუთარი ნების გამოვლენის შედეგად ზემოაღნიშნულ მიწაზე საკუთრების უფლება დაუთმო ამხანაგობა “--- 22-ს”. არც მისი საკუთრების უფლება და შემდგომში არც მიწის ნაკვეთის ამხანაგობისათვის გადაცემა სადავოდ არავის გაუხდია.

კასატორის მითითებით, რ. მ-შვილს საქმეში მის მიერ წარდგენილ სასარჩელო განცხადებაში, ასევე მოგვიანებით წარდგენილ დაზუსტებულ სარჩელებში არ მიუთითებია იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ იგი წარმოადგენდა მამის მემკვიდრეს, ფაქტობრივი ფლობით მიღებული ჰქონდა სამკვიდრო და აქედან გამომდინარე გამართლებული იყო მისი უფლების რეალიზაცია. მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია მისი ძმის მიერ სამკვიდროს სრულად მიღება, საჯარო რეესტრში აღრიცხვა და განკარგვა. უფრო მეტიც, რ. მ-შვილმა მოპასუხეზე სამკვიდრო მოწმობის გაცემის დროს თანხმობა განაცხადა, რომ ქონება სრულად აღრიცხულიყო ტ. შ-შვილის საკუთრებაში (ტომი II, ს.ფ. 106-115).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ რ. მ-შვილისა და ამხანაგობა “--- 22-ის” საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ პირობებს, როგორიცაა: ა. საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ. გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის შედეგზე და განაპირობა არასწორი განჩინების გამოტანა.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, რ. მ-შვილისა და ამხანაგობა “--- 22-ის” ნ. ხ-ძის საკასაციო საჩივრები არ ექვემდებარება განსახილველად დაშვებას.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე რ. მ-შვილს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი, ხოლო ამხანაგობა “--- 22-ს” _ საკასაციო საჩივარზე ბ. ბ-შვილის (გ. ჭ-ძის) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (3 857.70 ლარი) 70% _ 2 700.39 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. რ. მ-შვილისა და ამხანაგობა “--- 22-ის” საკასაციო საჩივრები თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 22 ივლისის განჩინებაზე მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. რ. მ-შვილს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი;

3. ამხანაგობა “--- 22-ს” დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე ბექა ბადრიშვილის (გ. ჭ-ძის) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (3 857.70 ლარი) 70% _ 2 700.39 ლარი;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.