ას-1132-1022-10 3 თებერვალი, 2011 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ვ. როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მ. სულხანიშვილი, პ. სილაგაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები _ ნ. გ-ძე, ჯ. ქ-შვილი, ა. ძ-ძე, სხვები (სულ 225 მოსარჩელე)

წარმომადგენელი – გ. ი-ერი

მოწინააღმდეგე მხარე _ სს “გაერთიანებული ტელეკომი” (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 16 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი _ კოლექტიურ შეთანხმებაში შეტანილი ცვლილებების ბათილად ცნობა, შეთანხმების მოქმედების პერიოდში შვებულებისათვის გათვალისწინებული მატერიალური დახმარების, საზოგადოებრივი ტრანსპორტით სარგებლობის ხარჯების, კვების ღირებულების კომპენსაცია

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2007 წლის 18 ოქტომბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას მოსარჩელეებმა ნ. გ-ძემ, ჯ.ქ-შვილმა, ა. ძ-ძემ და სხვებმა (სულ 225 მოსარჩელე) მიმართეს სს “გაერთიანებული სატელეკომუნიკაციო კომპანიის” წინააღმდეგ.

მოსარჩელეთა განმარტებით, ისინი სხვადასხვა დროს მუშაობდნენ მოპასუხე დაწესებულებაში, მათი იქ მუშაობის პერიოდი მოიცავს სს “ელექტროკავშირის” ადმინისტრაციის, საქართველოს კავშირგაბმულობის მუშაკთა და სს “საქართველოს ელექტროკავშირის” გაერთიანებული კომიტეტის 2000-2003 წლების კოლექტიური შეთანხმებით გათვალიწინებულ პერიოდს. მათთვის მუშაობის პერიოდში უცნობი იყო აღნიშნული შეთანხების არსებობის შესახებ. გათავისუფლების შემდგომ არ მომხდარა მათ მიმართ საბოლოო ანგარიშსწორება, რაც გათვალისწინებული იყო ზემოაღნიშნული შეთანხმებით, მათ კი არ იცოდნენ, რომ ეკუთვნოდათ აღნიშნული აქტით ანაზღაურება და რომ იგი წარმოადგენდა მოპასუხის დავალიანებას. აღნიშნული მათთვის ცნობილი გახდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 29 მარტის განჩინებით, რომლითაც მოდავე მხარეებს შორის დამტკიცდა მორიგება და მოპასუხემ, ფაქტობრივად, აღიარა აღნიშნული სოციალური დახმარების გაცემის ვალდებულება. ზემოაღნიშნული შეთანხმებით გათვალისწინებული იყო მხარეთა ურთიერთმოვალეობანი მოპასუხის მუშაკთა შრომის პირობების, შრომითი ურთიერთობების მოწესრიგების, სოციალური დახმარებისა და სხვა შეღავათების სფეროში. კერძოდ, მათთვის უნდა გადაეხადათ მგზავრობისათვის 10 ლარი, კვებისათვის 10 ლარი და შვებულებაში გასვლასთან დაკავშირებით დახმარება 1 თვის ხელფასის ოდენობით. შეთანხმების 3.14.; 3.15.; 3.16 პუნქტები ძალადაკარგულად იქნა ცნობილი თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2005 წლის 10 მარტის განჩინებით, მაშინ როდესაც მას ძალა უნდა დაეკარგა 2003 წელს. მოსარჩელეთა განმარტებით, აღნიშნული ცალსახად ადასტურებდა, რომ ეს ნორმები ძალას ინარჩუნებდნენ ამ დრომდე და შესაბამისად, ანაზღაურებაც უნდა მომხდარიყო 2005 წლის 10 მარტამდე იმ თანამშრომელთა მიმართ, რომლებიც მუშაობდნენ აღნიშნულ პერიოდამდე.

მოსარჩელეთა მტკიცებით, 2000-2003 წლების კოლექტიურ შეთანხმებაში 2002 წლის 16 ივლისს შევიდა ცვლილება, რომლის თანახმადაც შეჩერებული იქნა სადავო მუხლების მოქმედება 2003 წლის პირველ იანვრამდე. ძირითადი შეთანხმება რეგისტრირებული იქნა საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროში, შესაბამისად, ცვლილებაც უნდა ყოფილიყო რეგისტრირებული იგივე წესის დაცვით და მხოლოდ ამის შემდეგ ექნებოდა მას იურიდიული ძალა.

მოსარჩელეებმა საბოლოოდ მოითხოვეს:

2000-2003 წლების კოლექტიურ შეთანხმებაში 2002 წლის 16 ივლისის ცვლილების ბათილად ცნობა;

დაეკისროს მოპასუხისათვის მათ მიერ მოთხოვნილი ოდენობის დავალიანების დაკისრება;

მოპასუხისათვის ადვოკატის ხარჯების დაკისრება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიია 2010 წლის 18 იანვრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სასამართლომ საქმეზე დადგენილად შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები მიიჩნია:

1. მოსარჩელეები მუშაობდნენ მოპასუხესთან სხვადასხვა პერიოდში სხვადასხვა თანამდებობებზე;

2. 2001 წლის 26 იანვარს გაფორმდა 2000-2003 წლების კოლექტიური შეთანხმება სს “საქართველოს ელექტროკავშირის” ადმინისტრაციის, საქართველოს კავშირგაბმულობის მუშაკთა პროფესიული კავშირის და სს “საქართველოს ელექტროკავშირის” გაერთიანებულ პროფკომიტეტს შორის;

3. აღნიშნული შეთანხმების 3.14. მუხლის თანახმად, მოპასუხემ იკისრა ვალდებულება და დაუწესა მუშაკებს კუთვნილ შვებულებაში გასვლისას მატერიალური დახმარება არანაკლებ 1 თვის ხელფასის ოდენობით; 3.15. მუხლის თანახმად, იკისრა ვალდებულება აენაზღაურებინა მუშაკებისათვის საზოგადოებრივი ტრანსპორტით სარგებლობის (სამსახურში მისვლა-წასვლა) ხარჯები 10 ლარის ოდენობით; 3.16. მუხლის თანახმად, მოპასუხემ იკისრა ვალდებულება დაეწესებინა მუშაკებისთვის შესვენების კვების ღირებულების კომპენსაცია 10 ლარის ოდენობით;

4. შეთანხმების 1.7. მუხლის თანახმად, თუ ერთ-ერთი მხარის აზრით დაირღვეოდა შეთანხმების რომელიმე მუხლი, ასეთ შემთხვევაში, სადაო საკითხი უნდა განხილულიყო მხარეების მიერ ერთობლივად, დავის წარმოშობიდან 10 დღის ვადაში. იმ შემთხვევაში, თუ შეთანხმება ვერ იქნებოდა მიღწეული, ნებისმიერ მხარეს შეეძლო დავა გადაეცა ზემდგომი ორგანოს, არბიტრაჟის ან სასამართლოსათვის;

5. ამავე შეთანხმების 7.4. მუხლის თანახმად, მხარეებმა იკისრეს ვალდებულება შეთანხმებით გათვალისწინებული ორმხრივი ვალდებულებების შესრულების თაობაზე ერთმანეთისთვის და შრომითი კოლექტივისათვის მიეწოდებინათ სრული ინფორმაცია;

6. შეთანხმების 7.5. მუხლის თანახმად, მხარეებმა იკისრეს ვალდებულება ერთობლივად გაეწიათ კონტროლი ამ შეთანხმების შესრულებისათვის და წელიწადში ორჯერ განეხილათ ნაკისრ ვალდებულებათა შესრულება;

7. შეთანხმების 9.6. მუხლის მეორე წინადადების თანახმად, კავშირგაბმულობის მუშაკთა პროფესიული კავშირის, სს “საქართველოს ელექტროკავშირის” გაერთიანებულმა პროფკომიტეტმა ფილიალების პროფკომიტეტთან ერთად იკისრა ვალდებულება განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმოთ ხელფასების მოწესრიგებისათვის და მათი დროული გაცემის, შეთანხმებით და კანონმდებლობით გათვალისწინებული შეღავათებისა და კომპენსაციების საკითხებისთვის;

8. შეთანხმების მე-10 მუხლის თანახმად, შეთანხმების შესრულების კონტროლის მიზნით იქმნებოდა საკონსულტაციო კომისია პარიტეტულ საწყისებზე, შეთანხმების შესრულების მიმდინარეობა უნდა განხილულიყო სს-ის სამეთვალყურეო საბჭოს და კავშირგაბმულობის მუშაკთა პროფკავშირის პრეზიდიუმის ერთობლივ სხდომაზე წელიწადში ერთხელ, ხოლო საბოლოო შედეგები კონფერენციაზე ან საბჭოს სხდომაზე;

9. შეთანხმების მე-10 მუხლის მე-4 პუნქტის მიხედვით, შეთანხმების ზოგიერთი პუნქტი შეიძლება შეცვლილიყო ან გაუქმებულიყო მხოლოდ მხარეთა ურთიერთშეთანხმებით. ამასთან, შეტანილ ცვლილებებს არ უნდა გაეუარესებინა მუშაკთა შრომითი პირობები, არ უნდა დაერღვია მოქმედი კანონმდებლობით და ამ შეთანხმებით დადგენილი სოციალური გარანტიები;

10. შეთანხმების 10.6. მუხლის თანახმად, სააქციო საზოგადოების ადმინისტრაციამ იკისრა ვალდებულება ხელმოწერილი ხელშეკრულება გაემრავლებინა და გაეგზავნა ყველა ფილიალის მმართველისთვის და პროფკომიტეტებისთვის სახელმძღვანელოდ და ადგილებზე ანალოგიური ხელშეკრულებების შესამუშავებლად. აღნიშნული ვალდებულება მოპასუხეს არ შეუსრულებია, რაც დადასტურდა პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას სასამართლო სხდომაზე მოპასუხის წარმომადგენელის მიერ;

11. მხარეები შეთანხმდნენ რა კოლექტიურ შეთანხმებაში შესულიყო ცვლილებები, მათ შორის შეჩერდა 2003 წლის 1 იანვრამდე კოლექტიური ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მუხლების, მათ შორის 3.14; 3.15; 3.16 მუხლების მოქმედება. აღნიშნული ცვლილება საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროში რეგისტრირებული არ ყოფილა;

12. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 10 მარტის განჩინებით დამტკიცდა მორიგება და შეწყდა საქმის წარმოება საქმეზე ¹2-331-05, 2001-2003 წლის კოლექტიური ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე სს “საქართველოს ელექტროკავშირის” დირექტორს მ. კანკავას, ზ. მჭედლიშვილის და უ. სეთურის სარჩელის გამო მოპასუხეების: საქართველოს კავშირგაბმულობის მუშაკთა პროფესიული კავშირის თავმჯდომარის ზურაბ დიდიშვილის, სს “საქართველოს ელექტროკავშირის” გაერთიანებული პროფკომიტეტის თავმჯდომარის მიმართ;

13. მხარეთა მიერ შეთანხმებული და დამტკიცებული იქნა მორიგების შემდეგი პირობა (21-ე პუნქტი), ძალადაკარგულად იქნა მიჩნეული სს “საქართველოს ელექტროკავშირის” საქართველოს კავშირგაბმულობის მუშაკთა პროფესიული კავშირის და სს “საქართველოს ელექტროკავშირის” გაერთიანებული პროფკომიტეტის 2001-2003 წლების კოლექტიური ხელშეკრულების 3.14.; 3.15.; 3.16 მუხლები და მხარეებმა ხელმოწერით დაადასტურეს, რომ არანაირი შეუსრულებელი ვალდებულება წინამდებარე შეთანხმების ხელმოწერის მომენტიდან არ გააჩნდათ;

14. მხარეებს შორის 2004 წლის 1 ივლისს გაფორმდა 2004-2006 წლების კოლექტიური შეთანხმება, რომელიც რეგისტრირებული იქნა შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროში 2004 წლის 20 ივლისს;

15. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 29 მარტის განჩინებით დამტკიცდა მორიგება სს “საქართველოს გაერთიანებული სატელეკომუნიკაციო კომპანიას” და თანამშრომელთა გარკვეულ ნაწილს შორის, რომელთაც სასამართლოს მიმართეს ანალოგიურ დავის საგანზე;

16. სს “საქართველოს გაერთიანებულ სატელეკომუნიკაციო კომპანიას” შეეცვალა სახელწოდება და ეწოდა სს “გაერთიანებული ტელეკომი”;

17. 2001 წლის 26 იანვარს დადებული კოლექტიური შეთანხმება მოქმედებდა 2004 წლის 1 ივლისამდე, მხარეთა შორის 2004-2006 წლის დარგობრივი შეთანხმების ამოქმედებამდე;

18. მხარეებმა 2004 წლის 1 ივლისს გააფორმეს დარგობრივი შეთანხმება, რომელიც 10.5. პუნქტის თანახმად, ძალაში შევიდა მხარეთა მიერ მისი ხელმოწერის დღიდან;

19. კოლექტიური შეთანხმების 10.5. მუხლის თანახმად, დადებული ხელშეკრულება მოქმედებდა 2003 წლის 31 დეკემბრამდე. თუ რომელიმე მხარე შეთანხმების ვადის გასვლამდე 2 თვით ადრე წერილობით არ აცნობებდა ხელშეკრულების დამდებ მხარეს მოლაპარაკების განახლების შესახებ, დადებული შეთანხმება ძალაში რჩებოდა 2004 წლის 31 დეკემბრამდე;

20. 2001 წლის 26 იანვრის ხელშეკრულება მოქმედებდა 2004 წლის 1 ივლისამდე, ამდენად, ვალდებულების შესრულების ხანდაზმულობის ვადა უნდა ათვლილიყო ამ დროიდან;

21. მოსარჩელეთა მოთხოვნის დაკმაყოფილებისათვის კანონით განსაზღვრული ხანდაზმულობის ვადა ამოწურული იყო;

სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელეთა მითითება იმის შესახებ, რომ შეთანხმებით გათვალისწინებული შეღავათების შესახებ მხოლოდ 2007 წლის 29 მარტიდან გახდა ცნობილი და მიიჩნია, რომ აღნიშნული პირობების შესახებ მათთვის ცნობილი ჯერ კიდევ მუშაობის პერიოდში უნდა გამხდარიყო, ამდენად ამოწურული იყო პერიოდულად შესასრულებელი ვალდებულებისათვის დადგენილი 3-წლიანი ხანდაზმულობის ვადა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება მოსარჩელეებმა სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 16 ივნისის განჩინებით ნ. გ-ძის და სხვათა (სულ 220 პირი) სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა.

აღნიშნული განჩინება ნ. გ-ძის და სხვათა წარმომადგენელმა გ. ი-ერმა საკასაციო წესით გაასაჩივრა.

კასატორის მტკიცებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლი და არასწორად ჩათვალა სასარჩელო მოთხოვნა ხანდაზმულად.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 23 დეკემბრის განჩინებით მზია ლაცაბიძის, ედიშერ შენგელიას, გ. ჩლაიძის, ლეილა გაგნიშვილის, თამარ ივანიძის, ნესტან თოდუასა და თინა ღონღაძის საკასაციო საჩივარი დარჩა განუხილველად, ხოლო იმავე პალატის 24 დეკემბრის განჩინებით ნ. გ-ძის და სხვათა (213 კასატორი) საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. გ-ძის, ჯ. ქ-შვილის, ა. ძ-ძის და სხვათა წარმომადგენელ გ. ი-ერის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებზე დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას ნ. გ-ძის, ჯ. ქ-შვილის, ა. ძ-ძის და სხვათა წარმომადგენელ გ. ი-ერის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ნ. გ-ძის, ჯ. ქ-შვილის, ა. ძ-ძის და სხვების (სულ 225 მოსარჩელე) საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.