ას-1150-1413-09 15 აპრილი, 2010წელი.

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე)

რ. ნადირიანი (მომხსენებელი), თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრების ავტორები – ლ. მ-ია, მ. ჩ-ია

მოწინააღმდეგე მხარე – ა. მ-ია

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 24 სექტემბრის განჩინება

დავის საგანი _ სამკვიდროს მიღების ვადის აღდგენა, მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ლანჩხუთის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 18 მაისის გადაწყვეტილებით ა. მ-იას სარჩელი დაკმაყოფილდა და მოსარჩელეს აღუდგა სამკვიდროს მისაღებად გაშვებული ვადა, როგორც საპატიო; ლ. მ-იას შეგებებული სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა და იგი ჩაითვალა ნაწილი ქონების მემკვიდრეობის მიმღებ მემკვიდრედ და, შესაბამისად, გაიცა სამკვიდრო მოწმობა.

სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2005 წლის 27 აპრილს გარდაიცვალა ლანჩხუთის რაიონის სოფელ ... მცხოვრები ვ. მ-ია, რომლის კანონისმიერ მემკვიდრეებად ითვლებიან ა. მ-ია და ლ. მ-ია;

ვ. მ-იას დისშვლიმა, მ. ჩ-იამ მიმართა ლანჩხუთის რაიონულ სასამართლოს და აღიდგინა მემკვიდრეობის მისაღებად გაშვებული ვადა, მაშინ, როდესაც წინა მემკვიდრე, დედამისი _ ლ. მ-ია და ბიძა ა. მ-ია ცოცხლები იყვნენ;

აღნიშნული გადაწყვეტილება გაუქმდა ლანჩხუთის რაიონული სასამართლოს 2008 წლის 3 აპრილის გადაწყვეტილებით, რომელიც არ გასაჩივრებულა და შევიდა კანონიერ ძალაში;

ვ. მ-იას დანაშთ ქონებაზე არსებობდა ორი მემკვიდრე, რომლებიც ლანჩხუთის რაიონული სასამართლოს 2008 წლის 3 აპრილის გადაწყვეტილებით თანაბარ მდგომარეობაში არიან.

სამოქალაქო კოდექსის 1306-ე მუხლის შესაბამისად, სასამართლომ მიუთითა, რომ მემკვდრეობა გადავიდა კანონში მითითებულ პირებზე;

ამავე კოდექსის 1426-ე მუხლის თანახმად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სასამართლოს უნდა გაეგრძელებინა მოსარჩელისათვის სამკვიდროს მისაღებად დადგენილი ვადა, იმიტომ, რომ იგი ხანდაზმული იყო, ხოლო მისი მეუღლე ავადმყოფობდა;

ამავე კოდექსის 1421-ე მუხლის თანახამდ, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ლ. მ-იას მიღებული ჰქონდა ვ. მ-იას სამკვიდრო, იმიტომ, რომ იგი ფაქტობრივად შეუდგა სადავო სამკვიდრო ქონების მართვასა და ფლობას.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ლ. მ-იამ და მ. ჩ-იამ, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

ქუთაისის რაიონული სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 24 სექტემბრის განჩინებით ლ. მ-იასა და მ. ჩ-იას სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და ამ გარემოებების მიმართ მის მიერ გაკეთებული სამართლებრივი დასკვნები და შეფასებები და ჩათვალა, რომ არ არსებობდა სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი. ამასთან, სააპელაციო პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს პოზიციას იმის თაობაზე, რომ სამართლებრივად ერთმანეთისაგან განსხვავდებოდა საკოლმეურნეო კომლი და საკომლო მეურნეობა, ვინაიდან პირველი მათგანი წარმოადგენდა კოლმეურნეობაში შემავალ სამართლის სუბიექტს, ხოლო საკოლმეურნეო კომლის წევრები იყვნენ კომლის ქონების მესაკუთრეები კომლის წევრობის ფაქტის საფუძველზე. თუმცა საკოლმეურნეო კომლის არსებობა მთლიანად დაკავშირებული იყო კოლმეურნეობასთან, ანუ კოლმეურნეობის გარეშეE საკოლმეურნეო კომლი არ არსებობდა. სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმის მასალებით არ დგინდებოდა, რომ სამკვიდრო ქონება შეადგენდა საკომლო მეურნეობის ნაწილს, ვინაიდან მიწის ნაკვეთები საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული არ იყო როგორც საკომლო მეურნეობა, ხოლო მ. ჩ-ია ვ. მ-იას გარდაცვალებამდე საჯარო რეესტრში ქონების თანამესაკუთრედ არ იყო რეგისტრირებული.

“სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის საკუთრების შესახებ” კანონის მე-4 მუხლის შესაბამისად, ვინაიდან ვ. მ-იასა და მ. ჩ-იას შორის გარიგება არ დადებულა, რომლითაც მ. ჩ-ია გახდებოდა ქონების თანამესაკუთრე და ქონება დარეგისტრირდებოდა, როგორც სამეურნეო კომლი, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო ქონება არ იყო საკომლო მეურნეობა და ეკუთვნოდა მხოლოდ ვ. მ-იას, შესაბამისად, სამოქალაქო კოდექსის 1336-1337-ე მუხლების საფუძველზე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მ. ჩ-ია ვ. მ-იას დანაშთი ქონების მესაკუთრე არ იყო. აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ლ. მ-იამ და მ. ჩ-იამ, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და მათი შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება.

კასატორთა განმარტებით, სასამართლომ განჩინების გამოტანისას არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები. ამასთან, კასატორთა განმარტებით, კომლი არსებობდა და მ. ჩ-ია იყო კომლის უკანასკნელი წევრი, ხოლო სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ კომლი არ იყო. გარდა ამისა კასატორთა აზრით, მოსარჩელის ხანდაზმულობა არ იყო საპატიო მიზეზი სამკვიდროს ვადის აღსადგენად.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2010 წლის 6 იანვრის განჩინებით მ. ჩ-იასა და ლ. მ-იას საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად. მოწინააღმდეგე მხარეს განესაზღვრა 5 დღის ვადა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებთან დაკავშირებით მოსაზრებების წარმოსადგენად.

მ. ჩ-იასა და ლ. მ-იას საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხზე, საკასაციო სასამართლოში მოწინააღმდეგე მხარეს მოსაზრება არ წარმოუდგენია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. ჩ-იასა და ლ. მ-იას საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებენ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნენ დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას მ. ჩ-იასა და ლ. მ-იას საკასაციო საჩივრები, რის გამოც საკასაციო საჩივრებს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ. ჩ-იასა და ლ. მ-იას საკასაციო საჩივრები, როგორც დაუშვებლები, დარჩეს განუხილველად.

2. კასატორ ლ. მ-იას დაუბრუნდეს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

3. კასატორ მ. ჩ-იას დაუბრუნდეს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.