ას-1157-1419-09 22 ივლისი, 2010 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს “ა-ი” (მოსარჩელე)

წარმომადგენელი - ა. თ-არი

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს “ი-ი” (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 1 ოქტომბრის განჩინება

დავის საგანი – პარტნიორის საზოგადოებიდან გარიცხვა

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2007 წლის 4 დეკემბერს შპს “ა-მა” თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქლალაქო საქმეთა კოლეგიას სასარჩელო განცხადებით მიმართა, შპს “ი-ს” საზოგადოებიდან გარიცხვისა და სამეწარმეო რეესტრში შესაბამისი ცვლილებების რეგისტრაციის მოთხოვნით.

მოსარჩელემ განმარტა, რომ შპს “ა-ი” 1996 წელის 18 იანვარს დაფუძნდა. მოგვიანებით, საზოგადოების საწესდებო კაპიტალში წილები შემდეგნაირად გადანაწილდა: “ი-ი” გახდა საწესდებო კაპიტალის 85%-ის მფლობელი, ხოლო შპს “მ-ა” - 15%-ის. 2007 წლის 28 ნოემბერს შპს “ა-ის” პარტნიორთა კრებაზე მიღებული იქნა გადაწყვეტილება “ი-ს” საზოგადოების პარტიორებიდან გარიცხვის შესახებ, საზოგადოებას კრების გადაწყვეტილების რეალიზაციის მიზნით სასამართლოსათვის მიმართვა დაევალა.

მოსარჩელის მტკიცებით, შპს “ა-ის” წესდების მე-7 მუხლის თანახმად, პარტნიორებს ეკრძალებათ საზოგადოების საზიანო ქმედებების განხორციელება. მოპასუხე კი, კომპანიის საწინააღმდეგო საქმიანობას ეწევა, კერძოდ, მან მმართველობის სრული უზურპაცია მოახდინა, ქართულ მხარეს თავს მოახვია წესდების კაბალური პირობები, მისი ერთპიროვნული მართვის შედეგად საზოგადოება ფინანსურ ზარალს განიცდიდა, გარდა ამისა, იგი არაერთ დავას აწარმოებდა საზოგადოების მიმართ, რითაც არამარტო ქონებრივ ზიანი მიაყენა მას, არამედ მისი დემორალიზაციაც მოახდინა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 8 აპრილის გადაწყვეტილებით შპს “ა-ის” სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სასამართლომ დადგენილად შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები მიიჩნია:

1. შპს “ა-ის” კაპიტალის 85%-ს “ი-ი” ფლობდა, ხოლო 15%-ს – შპს “მ-ა”;

2. შპს “ა-ის” პარტნიორთა 2007 წლის 28 ნოემბრის კრებაზე მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება “ი-ის” საზოგადოებიდან გარიცხვისა და მისი წილის დარჩენილ პარტნიორზე განაწილების შესახებ. პარტნიორის საზოგადოებიდან გარიცხვის მოტივაცია იყო შემდეგი: შპს “მ-ის” საზოგადოების მართვისაგან ჩამოშორება, წარუმატებელი სამეურნეო საქმიანობა, შპს “ა-ის” მიმართ დავის ხელოვნურად წამოწყება, სისხლის სამართლის საქმის აღძვრა საზოგადოების ხელმძღვანელების წინააღმდეგ;

3. შპს “ი-ის” მიერ აღძრულ სარჩელზე მოპასუხეები შპს “მ-ა” და შპს “ა-ი” იყვნენ;

4. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საგამოძიები დეპარტამენტის ქ. თბილისის მთავარ სამმართველოში სისხლის სამართლის კოდექსის 182-ე მუხლით გათვალისწინებულ დანაშაულზე შპს “მ-ისა” და შპს “ა-ის” ხელმძღვანელთა წინააღმდეგ სისხლის სამართლის საქმეზე წინასწარი გამოძიება მიმდინარეობდა;

5. შპს “ა-ის” გენერალური დირექტორის ინფორმაციით, საწარმოს აკუმულირებული ზარალის ოდენობამ 2004 წლის 1 იანვრის მდგომარეობთ 7 437 659 ლარი შეადგინა.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ შპს “ა-მა” ვერ წარადგინა ზიანის მიყენების ფაქტის, ან ამ ზიანის მოპასუხის ქმედებით დადგომის დამადასტურებელი საკმარისი მტკიცებულებები. რაც შეეხება სარჩელში მითითებულ დანარჩენ გარემოებებს (საწარმოს მართვის უზურპაცია, წილის უპირატესი შესყიდვის უფლების ჩამორთმევა და ა.შ.), აღნიშნული საზოგადოებიდან პარტნიორის გარიცხვის კანონიერ საფუძველს არ წარმოადგენდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება შპს “ა-ის” წარმომადგენელმა ა. თ-არმა სააპელაციო წესით გაასაჩივრა და მისი გაუქმება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 1 ოქტომბრის განჩინებით შპს ა-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 8 აპრილის გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა.

სააპელაციო სასამართლო სრულად დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და სამართლებრივ დასაბუთებას, აგრეთვე დამატებით აღნიშნა, რომ “მეწარმეთა შესახებ” კანონი პარტნიორის საზოგადოებიდან გარიცხვის მხოლოდ ერთ საფუძველს ითვალისწინებს, რომელიც ამ კანონის მე-5 მუხლის მე-3 პუნქტითაა დადგენილი, მოცემულ შემთხვევაში კი, მოპასუხის საზოგადოებიდან გარიცხვა ამ საფუძვლით არ მომხდარა.

აღნიშნული განჩინება შპს “ა-ის” წარმომადგენელმა ა. თ-არმა საკასაციო წესით გაასაჩივრა.

კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა მტკიცებულებები, არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ მოპასუხის ქმედებით საზოგადოებას სერიოზული ზიანი ადგებოდა და მასთან ერთობლივი საქმიანობის გაგრძელბა შეუძლებელი იყო. გარდა ამისა, სასამართლომ არასწორად განმარტა “მეწარმეთა შესახებ” კანონის ნორმები. მართალია, აღნიშნული კანონი პირდაპირ არ ითვალისწინებს პარტნიორის გარიცხვას საზოგადოებისათვის ზიანის მიყენების გამო, მაგრამ არც ამ საკითხის წესდებით მოწესრიგებას კრძალავს. მოცემულ შემთხვევაში კი, შპს “ა-ის” წესდება პარტნიორებს საზოგადოების საწინააღმდეგო რაიმე ქმედების განხორციელებას უკრძალავს. კასატორის მტკიცებით, სააპელციო სასამართლომ არც ის გარემოება გაითვალისწინა, რომ “ი-ი” მათ კონკურენტ კომპანია შპს “გ-ში” საკონტროლო პაკეტს ფლობდა და მისი მთელი ძალისხმევა აღნიშნული საზოგადოების განვითარებისაკენ იყო მიმართული, რაც შპს “ა-ის” ინტერესებს ეწინააღმდეგება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2009 წლის 18 დეკემბრის განჩინებით შპს “ა-ის” საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ განიხილა საკასაციო საჩივარი, შეისწავლა საქმის მასალები და მიიჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, თუ სააპელაციო სასამართლო ეთანხმება პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებსა და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ ან\და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით, მაშინ დასაბუთება იცვლება მათზე მითითებით.

აღნიშნული ნორმა ისე არ უნდა იქნეს გაგებული, რომ სასამართლოს შეუძლია მხოლოდ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებაში ასახული დასკვნების გაზიარების შესახებ ზოგადი მითითებით შემოიფარგლოს. ნორმის ამგვარი განმარტება წინააღმდეგობაში მოვიდოდა სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობის პრინციპებთან, ისევე როგორც სამოქალაქო სასამართლოს, როგორც პირის ინტერესების დაცვის ეფექტური საშუალების მიზნებთან. 390-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება უნდა შეიცავდეს მოკლე დასაბუთებას გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების ან უცვლელად დატოვების შესახებ. „მოკლე დასაბუთება“ არ ნიშნავს ბლანკეტურ მითითებას. ამგვარი დასაბუთებით არ უნდა ირღვეოდეს 249-ე მუხლით განსაზღვრული სასამართლო გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილის შინაარსი, რომლის მიხედვით გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში უნდა აღინიშნოს სამართლებრივი შეფასება და კანონები, რომლებითაც სასამართლო ხელმძღვანელობდა.

„ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის“ ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, სამოქალაქო უფლებათა და მოვალეობათა განსაზღვრისას ან წარდგენილი ნებისმიერი სისხლისსამართლებრივი ბრალდების საფუძვლიანობის გამორკვევისას ყველას აქვს გონივრულ ვადაში მისი საქმის სამართლიანი და საქვეყნო განხილვის უფლება კანონის საფუძველზე შექმნილი დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი სასამართლოს მიერ.

აღნიშნული საერთაშორისო აქტით განმტკიცებული სამართლიანი სასამართლოს უფლება გულისხმობს სასამართლოს ვალდებულებას, დაასაბუთოს მის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება. პროცესის მონაწილეებისათვის, ისევე როგორც საზოგადოებისათვის, ნათელი უნდა იყოს განსჯის ის პროცესი, რომელიც სასამართლომ გაიარა კონკრეტული გადაწყვეტილების მიღებამდებ გადაწყვეტილებაში ასახული უნდა იყოს სასამართლოს მოსაზრებები და სამართლებრივი დასკვნები, რომლებმაც დავის სწორედ ამგვარი გადაწყვეტა გამოიწვია.

სასამართლო დაცვა უნდა იყოს სრული, რაც გულისხმობს არა მხოლოდ ყველას შესაძლებლობას მიმართოს სასამართლოს, არამედ სასამართლოს ვალდებულებას, გამოიტანოს სამართლიანი და დასაბუთებული გადაწყვეტილება. ეს მოთხოვნა მიზნად ისახავს მხარის მიერ გასაჩივრების უფლების განხორციელების შესაძლებლობის უზრუნველყოფას.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ზემოთ მითითებული თვალსაზრისით დაუსაბუთებელია. გადაწყვეტილების მოტივაცია შემოფარგლულია პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების პუნქტებზე ბლანკეტური მითითებით, ისე რომ მასში ასახული არ არის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის მე-4 ნაწილში მითითებული სამართლებრივი შეფასებები და კანონები, რომლითაც სასამართლო ხელმძღვანელობდა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების გასაჩივრებისას აპელანტი აპელირებდა შპს „ა-ის“ წესდების მე-7 მუხლზე, რომელიც, აპელანტის მოსაზრებით, არ არის შეფასებული პრველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ. აპელანტი ასევე უთითებდა მოწინააღმდეგე მხარის მიერ „დარღვევების 5 დამოუკიდებელ მიმართულებაზე“. არც ერთ მითითებულ საკითხზე ნამსჯელი არ არის სააპელციო სასამართლოში.

გასაჩივრებულ განჩინებაში საუბარია მხოლოდ და მხოლოდ „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 47.3-ე მუხლზე. სასამართლოს მითითებით, აპელანტი პარტნიორის გარიცხვას აფუძნებდა მითითებულ ნორმას. აღნიშნულთან დაკავშირებით პალატა განმარტავს, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი დასაბუთება არ წარმოადგენს მხარის ვალდებულებას და სასამართლო ვალდებულია შეაფასოს რამდენად უფლებამოსილი იყო საზოგადოება გაერიცხა პარტნიორი. სასამართლომ სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში იმის თაობაზე, არსებობდა თუ არა პარტნიორის საზოგადოებიდან გარიცხვის სამართლებრივი საფუძვლები.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატა თვლის, რომ არსებობს გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძვლები, რის გამოც გასაჩივრებული განჩინება უნდა გაუქმდეს და ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე, მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

შპს ,,ა-ის’’ საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 1-ელი ოქტომბრის განჩინება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება