ას-1167-1429-09 21 მაისი, 2010 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ნ. კვანტალიანი, თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ვ. თ-ოვი (მოსარჩელე, შეგებებულ სარჩელში მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე- თ. მ-ძე, ო. ვ-შვილი (მოპასუხე, მოსარჩელე შეგებებულ სარჩელში)

წარმომადგენელი - მ. ს-ძე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 16 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება ვ. თ-ოვის სააპელაციო საჩივრის არდაკმაყოფილების ნაწილში და ამ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი –ბინიდან გამოსახლება, თანხის დაკისრება( ძირითად სარჩელში), თანხის დაკისრება (შეგებებულ სარჩელში)

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 18 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ვ. თ-ოვის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ქ.თბილისი, ... ქუჩა ¹2-ში მდებარე უძრავი ნივთი გამოთხოვილ იქნა მოპასუხეების - თ. მ-ძის, ო. მ-ძის, ზ. მ-ძის, ნ. მ-ძის, შ. ყ-იას, მ. მ-ძის, ო. ვ-შვილის, ლ. ვ-შვილის, ი. ვ-შვილის, ე. ვ-შვილის, მ. ვ-შვილის უკანონო მფლობელობიდან და გამონთავისუფლებული დაუბრუნდა ვ. თ-ოვს. მოპასუხეებს: თ. მ-ძეს, ო. მ-ძეს, ზ. მ-ძეს, ნ. მ-ძეს, შ. ყ-იას, მ. მ-ძეს, ვ. თ-ოვის სასარგებლოდ სოლიდარულად გადასახდელად დაეკისრათ ყოველთვიურად 300 ლარი 2004 წლის 1 სექტემბრიდან სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე. მოპასუხეებს: ო. ვ-შვილს, ლ. ვ-შვილს, ი. ვ-შვილს, ე. ვ-შვილს, მ. ვ-შვილს ვ. თ-ოვის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ ყოველთვიურად 200 ლარის გადახდა 2004 წლის 1 სექტემბრიდან სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე. თ. მ-ძის, ო. მ-ძის, ო. ვ-შვილის შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა, ვ. თ-ოვს თ. მ-ძის, ო. მ-ძის სასარგებლოდ გადასახდელად დაეკისრა 79 631 ლარი. ვ. თ-ოვს ო. ვ-შვილის სასარგებლოდ გადასახდელად დაეკისრა 79 167 ლარი და 50 თეთრი.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრებით გაასაჩივრეს ვ. თ-ოვმა, თ. მ-ძემ, ზ. მ-ძემ, ნ. მ-ძემ, შ. ყ-იამ, მ. მ-ძემ, ო. ვ-შვილმა, ლ. ვ-შვილმა, ი. ვ-შვილმა, ე. ვ-შვილმა, მ. ვ-შვილმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 16 ოქტომბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

მხარეები არიან ერთმანეთის ბიძაშვილები, ქ.თბილისში, ... ქ.¹2-ში მდებარე სადავო სახლთმფლობელობა საკუთრების უფლებით ირიცხებოდა მათი პაპის ვ. თ-ოვის სახელზე, რომელიც გარდაიცვალა 1926 წელს. მას დარჩა ოთხი პირველი რიგის მემკვიდრე (შვილები) – ნ.ი (მოპასუხე თ. მ-ძის მამა), ი. (მოპასუხე ო. ვ-შვილის მამა), მ. და და. (მოსარჩელე ვ. თ-ოვის მამა). მამის გარდაცვალების დროისთვის ყველა მემკვიდრე ცხოვრობდა მითითებულ სახლში, თუმცა 1935 წელს მთლიან სახლზე სამემკვიდრეო მოწმობა მიიღო მოსარჩელე ვ. თ-ოვის მამამ დ. თ-ოვმა, რის საფუძველზეც სახლი აღირიცხა მის სახელზე. ამ გარემოების მიუხედავად, მოპასუხეთა მშობლები და მათი ოჯახის წევრები განაგრძობდნენ სადავო სახლში ცხოვრებას, თითოეულ მათგანს ურთიერთშეთანხმებით რეალურად ჰქონდა გამოყოფილი თავისი ფართობი, ხოლო მოგვიანებით გაიყვეს ეზოც. ნ. თ-ოვი გარდაიცვალა 1981 წელს, ი. თ-ოვი - 1983 წელს, ხოლო დ. თ-ოვი კი - 1984 წელს. მათი გარდაცვალების შემდეგ, სადავო სახლში მათ მიერ დაკავებულ წილში ცხოვრება გააგრძელეს მათმა შვილებმა ოჯახის წევრებთან ერთად.

სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა იმის შესახებ, რომ მოპასუხე ო. ვ-შვილისა და მისი ოჯახის წევრების მიერ ქ.თბილისში, ... ქ.¹2-ში მდებარე სახლში მათ მიერ დაკავებულ ფართში ჩატარდა სამშენებლო და სარემონტო სამუშაოები, რაც დღევანდელი საბაზრო ღირებულებით (დარიცხვების გათვალისწინებით) შეადგენს 79 167 ლარსა და 50 თეთრს. ამავე მისამართზე მდებარე სახლში თ. მ-ძისა და მისი ოჯახის წევრების მიერ მათ მიერვე დაკავებულ ფართზე ჩატარებული ანალოგიური სამუშაოების ღირებულებამ, დარიცხვების გათვალისწინებით, შეადგინა 79 631 ლარი.

საქმეში არსებული საჯარო რეესტრის ამონაწერით დასტურდება, რომ 2003 წლის 18 დეკემბრიდან ქ.თბილისში, ... ქ.¹2-ში მდებარე მთელი სახლთმფლობელობა საკუთრების უფლებით ირიცხებოდა ვ. თ-ოვის სახელზე. ამ უფლების დამადასტურებელ იურიდიულ დოკუმენტებად მითითებული იყო 2002 წლის 27 აგვისტოს სამემკვიდრეო მოწმობა, ქ.თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონის გამგეობის 2003 წლის 30 მაისის ¹61 დადგენილება, ქ.თბილისის მერიის ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურის მიერ 2003 წლის 28 ივლისს გაცემული საინვენტარიზაციო გეგმა. უძრავი ნივთი უფლებრივად არ იყო დატვირთული.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ 2004 წლის იანვარში ვ. თ-ოვმა მოპასუხეებს წარუდგინა პრეტენზიები და, როგორც სიტყივერად, ისე წერილობით, მოსთხოვა მის საკუთრებაში არსებული ბინით სარგებლობისათვის ქირის სახით გარკვეული საფასურის გადახდა ან მათ მიერ დაკავებული ფართების განთავისუფლება. მოპასუხეებმა როგორც ქირის გადახდაზე, ისე ფართის გამონთავისუფლებაზე უარი განაცხადეს.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა გადაწყვეტილების ამ ნაწილთან დაკავშირებით მეორე აპელანტების მიერ საჩივარში წამოყენებული ერთადერთი პრეტენზია იმის შესახებ, რომ ისინი წარმოადგენენ მათ მიერ დაკავებული ფართების კეთილსინდისიერ და მართლზომიერ მფლობელებს, რის გამოც, მათგან ამ ნივთების გამოთხოვა უნდა მოქცეულიყო სამოქალაქო კოდექსის 163-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტებულ სამართლებრივ რეჟიმში. პალატამ აღნიშნა, რომ მოპასუხეები ვერ ჩაითვლებოდნენ ამ ნივთის კეთილსინდისიერ და მართლზომიერ მფლობელებად, რადგან ისინი სადავო ფართებს ფლობენ სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე და ეს გარემოება მათთვის ცნობილი იყო განსახილველი დავის დაწყებისთანავე. აღნიშნულის საწინააღმდეგო მტკიცებულებები მოპასუხეებს სასამართლოში არ წრმოუდგენიათ.

პალატამ აღნიშნა, რომ საქმეში მოიპოვებოდა სანოტარო წესით დადასტურებული რწმუნებულება, რომლითაც ვ. თ-ოვმა ნ. ო-შვილს მიანიჭა მთელი რიგი უფლებამოსილებები. მათ შორის წარმომადგენლობა ყველა ინსტანციის სასამართლოში. ამ მიზნით, რწმუნებულს უფლება მიეცა მარწმუნებლის სახელით განეხორციელებინა ყველა ის უფლებამოსილება, რაც საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით მინიჭებული ჰქონდა მხარეს.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ თავისი იურიდიული ბუნებით ეს რწმუნებულება წარმოადგენდა დავალების ხელშეკრულებას.

პალატამ ჩათვალა, რომ მოცემულ შემთხვევაში ვ. თ-ოვის სრულუფლებიანი წარმომადგენლის – ნ. ო-შვილის მიერ პირველი ინსტანციის სასამართლოსათვის მიცემული ზეპირი თუ წერილობითი ახსნა-განმარტებები უდავოდ წარმოადგენდა მხარის ახსნა-განმარტებას.

სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა ვ. თ-ოვმა და მოითხოვა მისი გაუქმება.

თ-ოვის განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში საჩივრის ავტორთა მიერ საპროცესო კოდექსით განსაზღვრული სახის მტკიცებულებებით არ არის დასაბუთებული შეგებებულ სარჩელში მათ მიერ მითითებული გარემოებები იმის შესახებ, რომ თითქოსდა მისი საკუთრების სახლთმფლობელობაზე მათ ჩაატარეს ის სამშენებლო-სარემონტო, სარეკონსტრუქციო სამუშაოები, გასწიეს ხარჯები და სხვა, რაც ასახულია შეგებებულ სარჩელში.

კასატორის აზრით, მათ სასამართლოში არ წარუდგენიათ აღნიშნულის დამადასტურებელი არც ერთი მტკიცებულება, ხოლო ზეპირსიტყვიერი განმარტება უარყოფილია მისი ახსნა-განმარტებით, რაც მათივე განმარტების თანაბარი იურიდიული ძალის მქონეა; მათი ზეპირსიტყვიერი განმარტება აღნიშნულ საკითხზე ასევე გაბათილებულია 2004 წლის 3 ნოემბრის განცხადებასთან ერთად თ-ოვის წარმომადგენლის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებებით.

უფრო მეტიც, შეგებებულ სარჩელში მითითებული გარემოებების საწინააღმდეგოდ მისი წარმომადგენლის მიერ წარდგენილი მოსაზრებები და მტკიცებულებები, როგორიცაა ე.წ. შემომსაზღვრელი კვალის მშენებლობის ნებართვა, წყალ-კანალის აბონენტის ვინაობა, ტელეფონის დადგმა, წყლის გამაცხელებლის მოწყობა, გაზის მრიცხველის დაყენება, ე.წ. „აგვს“, „ბოილერის“ მონტაჟი და სხვა, სასამართლომ ჩათვალა მხოლოდ რამდენიმე სამუშაოზე შედავებად; ეს მაშინ, როცა წარდგენილი იყო მხოლოდ ის მტკიცებულებები, რომელთა მოპოვებაც დოკუმენტების შენახვის ხანდაზმულობის გათვალისწინებით გახდა შესაძლებელი, თუმცა, არც მათი წარდგენა ევალებოდა, ვინაიდან თავისივე ხარჯებით სამშენებლო სამუშაოების ჩატარების ნამდვილობაზე მტკიცებულებები შეგებებული საჩივრის ავტორებს, საპროცესო კოდექსის ზემოთ მითითებული ნორმების შესაბამისად, თვითონვე უნდა წარედგინათ, სააპელაციო სასამართლომ კი მტკიცების ტვირთი ამ ნაწილშიც მას დააკისრა, რაც ეწინააღმდეგებოდა საპროცესო კოდექსის აღნიშნულ ნორმებს. კასატორის აზრით, პირდაპირ ან არაპირდაპირი მნიშვნელობით არსად არის მითითებული, დადასტურებული და აღიარებული, რომ თითქოსდა მის სახლთმფლობელობაზე, ანუ უძრავ ქონებაზე, შეგებებულ სარჩელის ავტორთა მიერ არის ნაწარმოები რაიმე სახის სამშენებლო სამუშაოები. პირიქით, სახლთმფლობელობის შემომსაზღვრელი კედლის მშენებლობის ნებართვა, რომელიც გაცემულია ქ.თბილისის ყოფილი ლენინის რაიონის კომუნალური განყოფილების მიერ, თ-ოვის სახელზეა აღრიცხული.

კასატორის აზრით მიუხედავად აღნიშნულისა, სასამართლომ აღიარების მნიშვნელობა მიანიჭა მისი წარმომადგენლის განცხადებაში ასახულ მოსაზრებებს და მტკიცებულებებს, რომლებიც სრულიად სხვა შინაარსის მატარებელი იყო.

კასატორის აზრით, სასამართლოს დასკვნა იმის შესახებ, რომ ექსპერტიზის ჩატარების თაობაზე გაცხადებული თანხმობა წარმოადგენს სადავო გაუმჯობესებების მოწინააღმდეგე მხარეთა ხარჯებით განხორციელების ფაქტის აღიარებას, არასწორია და სცილდება ყოველგვარ იურიდიულ აზროვნებას.

აღიარება უშუალოდ მხარის (და არა წარმომადგენლის) თავისუფალ ნებაზეა დამოკიდებული და ის გარიგების ერთ-ერთ ფორმასაც წარმოადგენს. მოცემულ შემთხვევაში კი, საქმის განხილვის არც ერთ ეტაპზე, არც ზეპირი და არც წერილობითი ფორმით არც მას და არც წარმომადგენელს, შეგებებულ სარჩელში მითითებული სადავო გარემოებები არ უღიარებია.

აღნიშნულის მიუხედავად, სრულიად გაუგებარია, თუ როგორ უნდა მიეჩნია სასამართლოს ფაქტის აღიარებად ექსპერტიზის ჩატარების თაობაზე მიცემული თანხმობა, ან/და გადაწყვეტილებაში მითითებულ განცხადებაში და დამატებით განმარტებებში ასახული მოსაზრებები, როცა სხდომას ესწრებოდა წარმომადგენელი და თანხმობაც მანვე განაცხადა, ხოლო განცხადება და დამატებითი განმარტებები ხელმოწერილია მისი წარმომადგენლის მიერ; იურიდიული ძალა კი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე, 132-ე მუხლების მიხედვით, გააჩნია მხოლოდ მხარის აღიარებას და ფაქტის აღიარება წარმომადგენლობითი უფლებამოსილებით არ ხდება.

სააპელაციო სასამართლომ არ დააკმაყოფილა რა მისი სააპელაციო საჩივარი, ჩათვალა, რომ მის სახლთმფლობელობაში სამშენებლო-სარემონტო, სარეკონსტრუქციო სამუშაოები ნაწარმოებია შეგებებული სარჩელის ავტორთა მიერ და იხელმძღვანელა ექსპერტის დასკვნით.

კასატორის განმარტებით, ასეთი დასკვნის საფუძველი სასამართლოს არ ჰქონდა, ვინაიდან, 2007 წლის 9 ნოემბრის ¹3284/15 ექსპერტის დასკვნის მიხედვით, თუ ვის მიერ არის განხორციელებული ვ. თ-ოვის საკუთრების სახლზე მშენებლობა-მიშენება ანდა ჩატარებული რემონტი, არ ჩანს. პირიქით, ექსპერტი თვითონვე მიუთითებს, რომ მისთვის უცნობია, თუ როდის, რომელ წელში და ვის მიერ ჩატარდა სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოები.

უფრო მეტიც, თუ ვინ განახორციელა მშენებლობა, მიშენება-დაშენებები და გაუმჯობესებები, ასეთი შეკითხვა ექსპერტისთვის საერთოდ არ დაუსვამთ, ვინაიდან საკითხის სამართლებრივი ხასიათის გამო, მათი გამოკვლევა სცილდება ექსპერტის უფლებამოსილებათა წრეს. ასეთი საკითხების დადგენა შეიძლება მტკიცებულებების შეგროვებით, მოკვლევით, გამოძიებით, საბუთების შეფასებით, სასამართლო სამართალწარმოების წესით და არა სპეციალისტის დასკვნით. შესაბამისად, სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება და მას არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა.

კასასტორის აზრით, სააპელაციო სასამართლომ თვითონვე დაადასტურა, რომ მისი მოწინააღმდეგე მხარეები არ არიან მათ მიერ დაკავებული ფართების კეთილსინდისიერი და მართლზომიერი მფლობელები, მაგრამ, იმავდროულად, მან მოიწონა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით გადასახდელად დაკისრებული ანაზღაურების მართლზომიერება. ეს მაშინ, როცა სამოქალაქო კოდექსის 163-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, მხოლოდ კეთილსინდისიერ მფლობელს შეუძლია უფლებამოსილ პირს მოსთხოვოს იმ გაუმჯობესებისა და ხარჯების ანაზღაურება, რაც მან გაიღო ნივთზე კეთილსინდისიერი მფლობელობის დროს, შესაბამისად, მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ეწინააღმდეგება მის მიერვე დადგენილ აღნიშნულ ფაქტობრივ გარემოებასა და სამოქალაქო კოდექსის მითითებულ ნორმასთან.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ვ. თ-ოვმა მოითხოვა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 16 ოქტომბრის განჩინების გაუქმება ვ. თ-ოვის სააპელაციო საჩივრის არ დაკმაყოფილების ნაწილში და ამ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ შეისწავლა საქმის მასალები, გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი დასაბუთებულობა, განიხილა საკასაციო საჩივარი და მიიჩნია, რომ ვ. თ-ოვის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები მიიჩნია:

1. მხარეები არიან ერთმანეთის ბიძაშვილები. ქ.თბილისში, ... ქ.¹2-ში მდებარე სადავო სახლთმფლობელობა საკუთრების უფლებით ირიცხებოდა მათი პაპის - ვ. თ-ოვის სახელზე, რომელიც გარდაიცვალა 1926 წელს. მას დარჩა ოთხი პირველი რიგის მემკვიდრე (შვილები) – ნ.ი (მოპასუხე თ. მ-ძის მამა), ი. (მოპასუხე ო. ვ-შვილის მამა), მ. და დ. (მოსარჩელე ვ. თ-ოვის მამა). მამის გარდაცვალების დროისთვის ყველა მემკვიდრე ცხოვრობდა მითითებულ სახლში, თუმცა 1935 წელს მთლიან სახლზე სამემკვიდრეო მოწმობა მიიღო მოსარჩელე ვ. თ-ოვის მამამ დ. თ-ოვმა, რის საფუძველზეც სახლი აღირიცხა მის სახელზე. ამ გარემოების მიუხედავად, მოპასუხეთა მშობლები და მათი ოჯახის წევრები განაგრძობდნენ სადავო სახლში ცხოვრებას, თითოეულ მათგანს ურთიერთშეთანხმებით რეალურად ჰქონდა გამოყოფილი თავისი ფართობი, ხოლო მოგვიანებით გაიყვეს ეზოც. ნ. თ-ოვი გარდაიცვალა 1981 წელს, ი. თ-ოვი 1983 წელს, ხოლო დ. თ-ოვი 1984 წელს. მათი გარდაცვალების შემდეგ, სადავო სახლში მათ მიერ დაკავებულ წილში ცხოვრება გააგრძელეს მათმა შვილებმა ოჯახის წევრებთან ერთად;

2. მოპასუხე ო. ვ-შვილისა და მისი ოჯახის წევრების მიერ ქ.თბილისში ... ქ.¹2-ში მდებარე სახლში მათ მიერ დაკავებულ ფართში ჩატარდა სამშენებლო და სარემონტო სამუშაოები, რაც დღევანდელი საბაზრო ღირებულებით (დარიცხვების გათვალისწინებით) შეადგენს 79 167 ლარს და 50 თეთრს. ამავე მისამართზე მდებარე სახლში თ. მ-ძისა და მისი ოჯახის წევრების მიერ მათ მიერვე დაკავებულ ფართზე ჩატარებული ანალოგიური სამუშაოების ღირებულებამ დარიცხვების გათვალისწინებით შეადგინა 79 631 ლარი;

3. 2003 წლის 18 დეკემბრიდან ქ.თბილისში, ... ქ.¹2-ში მდებარე მთელი სახლთმფლობელობა საკუთრების უფლებით ირიცხებოდა ვ. თ-ოვის სახელზე. ამ უფლების დამადასტურებელ იურიდიულ დოკუმენტებად მითითებული იყო 2002 წლის 27 აგვისტოს სამემკვიდრეო მოწმობა, ქ.თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონის გამგეობის 2003 წლის 30 მაისის ¹61 დადგენილება, ქ.თბილისის მერიის ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურის მიერ 2003 წლის 28 ივლისს გაცემული საინვენტარიზაციო გეგმა. უძრავი ნივთი უფლებრივად არ იყო დატვირთული;

4. 2004 წლის იანვარში ვ. თ-ოვმა მოპასუხეებს წარუდგინა პრეტენზიები და როგორც სიტყივერად, ისე წერილობით მოსთხოვა მის საკუთრებაში არსებული ბინით სარგებლობისათვის ქირის სახით გარკვეული საფასურის გადახდა ან მათ მიერ დაკავებული ფართების განთავისუფლება. მოპასუხეებმა როგორც ქირის გადახდაზე, ისე ფართის გამონთავისუფლებაზე უარი განაცხადეს.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია წარმოადგენს მხარის მითითებას პროცესუალურ-სამართლებრივ დარღვევებზე, რომლებმაც ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად დადგენა განაპირობეს. კასატორმა ვ. თ-ოვმა ისარგებლა საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლით გარანტირებული შედავების უფლებით და მე-2 პუნქტში მითითებული სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების მიმართ დასაშვები საკასაციო პრეტენზია წარმოადგინა.

საკასაციო პალატამ შეამოწმა რა შედავების სამართლებრივი საფუძვლები და სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, მიიჩნევს, რომ კასატორის მოსაზრება გაზიარებულ უნდა იქნეს.

საკასაციო პალატა ეთანხმება ვ. თ-ოვის მტკიცებას, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გაანაწილა მტკიცების ტვირთი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს.

ორივე ინსტანციის სასამართლომ მიიჩნია, რომ ვ. თ-ოვმა აღიარა შეგებებულ სარჩელში მითითებული გარემოებები და ამ საფუძვლით შეგებებულ სარჩელში მოყვანილი ფაქტობრივი გარემოებები დადგენილად მიიჩნია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მუხლის 131-ე მუხლის მიხედვით ერთი მხარის მიერ ისეთი გარემოების არსებობის ან არარსებობის დადასტურება (აღიარება), რომელზედაც მეორე მხარე ამყარებს თავის მოთხოვნებსა თუ შესაგებელს, სასამართლომ შეიძლება საკმარის მტკიცებულებად ჩათვალოს და საფუძვლად დაუდოს სასამართლო გადაწყვეტილებას.

აღნიშნული ნორმის საფუძველზე, გარკვეული ფაქტობრივი გარემოებების დამტკიცებულად ცნობისათვის მხარემ ისინი საქმის წარმოებისას უნდა აღიაროს ან ამგვარი აღიარება მისი ქმედებებიდან უნდა გამომდინარეობდეს. მართალია, აღიარებისათვის რაიმე განსაკუთრებული საპროცესო ფორმა დადგენილი არ არის, მაგრამ, აღნიშნულის მიუხედავად, მხარის ზეპირი ან წერილობითი განმარტებებიდან უნდა ირკვეოდეს, რომ მას ნათელი წარმოდგენა აქვს მოწინააღმდეგე მხარის მიერ წარმოდგენილ ფაქტებსა და მტკიცებულებებზე და ეთანხმება მათ. ორაზროვანი ან ბუნდოვანი ახსნა-განმარტებები, საიდანაც მხარის ნება ნათლად არ იკვეთება, არ შეიძლება აღიარებად ჩაითვალოს.

განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ კი მიიჩნია, რომ ვ. თ-ოვმა, განაცხადა რა თანხმობა შეგებებულ სარჩელში ჩამოთვლილი სამუშაოების შესაფასებლად ექსპერტიზის დანიშვნაზე, აღიარა ამ სამუშაოების შეგებებული სარჩელის ავტორების მიერ წარმოების ფაქტი.

აღნიშნულის საპირისპიროდ, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს შემდეგ გარემოებაზე: 2004 წლის 24 ნოემბრის სასამართლო სხდომის ოქმში მოსარჩელის შემდეგი პოზიციაა დაფიქსირებული: “მოსარჩელე მხარე ეთანხმება შუამდგომლობას ექსპერტიზის ჩატარებაზე, მაგრამ ჩემთვის გაუგებარია როგორ დაასაბუთებს მხარე, რომ ეს მათი აშენებულია” (ტ. II, ს.ფ. 119).

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ამგვარი ფორმით განცხადებული თანხმობა ვერ ჩაითველბა სამუშაოების მოპასუხეთა მიერ წარმოების აღიარებად.

სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ ვინაიდან სარემონტო სამუშაოები ჩატარებულია სახლთმფლობელობის გაყოფის შემდეგ, ვ. თ-ოვი ვერ ჩაატარებდა.

იმ გარემოებების დამადასტურებელი მტკიცებულებები, რომ ეს სამუშაოები ეზოს გაყოფის შემდეგ განხორციელდა, საქმეში არ მოიპოვება. უფრო მეტიც, საქმეზე ჩატარებულ ექსპერტიზის დასკვნაში მითითებულია, რომ შეგებებულ სარჩელში მითითებული სარემონტო სამუშაოების ღირებულება განსაზღვრულია 2007 წლის მდგომარეობით, ვინაიდან მათი ჩატარების დრო უცნობია.

გარდა ამისა, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიიჩნია და სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა, რომ ვ. თ-ოვმა მხოლოდ რამდენიმე სახის სამუშაოების წარმოება გახადა სადავოდ. აღნიშნულს საფუძვლად დაედო მხარის 2004 წლის 7 დეკემბრის განცხადებაში მოყვანილი შემდეგი მტკიცება - “ ... არ დაუშვებთ, რომ გაუმჯობესებაში და უსაფუძვლო გამდიდრებაში ჩაითვალოს სახლთმფლობელობაში დამონტაჟებული ტელეფონი, წყლის გამაცხელებელი, გაზის მრიცხველი “აგვ”, ბოილერი და სხვა, რომლებიც პირადად მათ სარგებლობაში იყო და რომლების მოხსნაც შეიძლება მათ მიერ.”

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ამგვარი განმარტება იმას კი არ ამტკიცებს, რომ მხარე სადავოდ მხოლოდ ამ გაუმჯობესებებს ხდის, არამედ პირიქით, იგი აღიარებს მოპასუხეების მიერ ზემოთ ჩამოთვლილი გაუმჯობესების განხორციელებას, თუმცა მიიჩნევს, რომ მათი ღირებულების ანაზღაურების ვალდებულება არ ეკისრება, რადგანაც აღნიშნული მოძრავი ნივთების განცალკევება საცხოვრებელი სახლისაგან ადვილადაა შესაძლებელი. რაც შეეხება დანარჩენ სამუშაოებს, ვ. თ-ოვი მათ მოპასუხეთა მიერ განხორციელებას სადავოდ ხდის და გარკვეული მტკიცებულებებიც წარადგინა (ქ. თბილისის ყოფილი ლენინის რაიონის კომუნალური განყოფილების მიერ დ. თ-ოვის სახელზე გაცემული კედლის აშენების ნებართვა, ქ. თბილისის ნაძალადევის რაიონის წყალკანალის სამსახურის გაცემული ცნობა, აგრეთვე, ადმინისტრაციული წარმოება, რომლის საფუძველზეც სადავო მიშენებები ვ. თ-ოვის სახელზეა დაკანონებული), რომლებიც სასამართლოს საერთოდ არ შეუფასებია.

საპროცესო კანონმდებლობით დამკვიდრებული მტკიცებულებათა თავისუფალი შეფასების პრინციპიდან გამომდინარე, სასამართლოს შეუძლია ცალკეული მტკიცებულებები არასარწმუნოდ მიიჩნიოს და არ გაიზიაროს, მაგრამ ასეთ შემთხვევაში გადაწყვეტილებაში აუცილებლად უნდა აისახოს სასამართლო რა მოსაზრებებით ხელმძღვანელობდა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, გადაწყვეტილების აღწერილობით ნაწილში მოკლედ უნდა მიეთითოს მოსარჩელის მოთხოვნა, მოპასუხის პოზიცია მოსარჩელის მოთხოვნასთან დაკავშირებით, სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებანი, მტკიცებულებანი, რომლებსაც ემყარება სასამართლოს დასკვნები, მოსაზრებანი, რომლებითაც სასამართლო უარყოფს ამა თუ იმ მტკიცებულებას. ამავე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით კი, გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში უნდა აღინიშნოს სამართლებრივი შეფასება და კანონები, რომლებითაც სასამართლო ხელმძღვანელობდა. გასაჩივრებული განჩინებით კი არ ირკვევა, სააპელაციო სასამართლომ რატომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები, აღნიშნული კი, სამოქალაქო საპრცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე¹” ქვეპუნქტის საფუძველზე, გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია.

ამავე კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები ან საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებით გამოკვლევა. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით კი, ამ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ გადაწყვეტილებას საკასაციო სასამართლომ საფუძვლად უნდა დაუდოს სამართლებრივი შეფასება, რომელიც სავალდებულოა სააპელაციო სასამართლოსათვის.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საქმის ხელახლა განხილვისას, სააპელაციო სასამართლომ სამართლებრივი შეფასება უნდა მისცეს საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებს, დამატებით გამოიკვლიოს სარემონტო სამუშაოების წარმოებასთან დაკავშირებული ფაქტობრივი გარემობები და დავა აღნიშნულის შესაბამისად გადაწყვიტოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ვ. თ-ოვის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

მოცემულ საქმეზე გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 16 ოქტომბრის განჩინება შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების შესახებ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 8 აგვისტოს გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების ნაწილში და ამ ნაწილში საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე პალატას;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.