ას-118-112-2010 12 აპრილი, 2010 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე)

მოსამართლეები:

ნ. კვანტალიანი (მომხსენებელი), ლ. ლაზარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ა. კ-კო (მოპასუხე)

წარმომადგენელი _ მ. შ-აური

მოწინააღმდეგე მხარე _ ო. ი-ოვი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 3 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ განქორწინება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ო. ი-ოვმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ა. კ-კოს მიმართ განქორწინების შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: 1983 წლის 30 სექტემბრიდან მხარეები იმყოფებიან რეგისტრირებულ ქორწინებაში. ამჟამად მათ შორის ქორწინება ფაქტობრივად შეწყვეტილია მისი აღდგენა შეუძლებელია. ამდენად, სამოქალაქო კოდექსის 1127-ე მუხლი შესაბამისად, ქორწინების სასახლის შესაბამისი სააქტო ჩანაწერი უნდა გაუქმდეს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 24 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ო.ი-ოვის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ო.ი-ოვსა და ა.კ-კოს შორის 1983 წლის 30 სექტემბერს ქ.თბილისის ქორწინების სასახლის მიერ რეგისტრირებული ქორწინება (¹3992 სააქტო ჩანაწერი) შეწყდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება ა. კ-კომ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 3 დეკემბრის განჩინებით ა. კ-კოს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებანი: 1983 წლის 30 სექტემბრიდან ო. ი-ოვი და ა. კ-კო იმყოფებიან რეგისტრირებულ ქორწინებაში, რა დროსაც შვილი არ შესძენიათ. 2005 წლიდან მხარეთა შორის ცოლ-ქმრული ურთიერთობა შეწყდა. საქმის მასალებში წარმოდგენილია ო. ი-ოვის კუთვნილი 2001 წლის 24 მაისს გაცემული რუსეთის მოქალაქეობის დამადასტურებელი პასპორტი და 1995 წლის 28 მარტით დათარიღებული საქართველოს მოქალაქის პირადობის მოწმობა 2015 წლამდე მოქმედების ვადით, ასევე სანოტარო აქტი, რომელშიც მითითებულია ო. ი-ოვის პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტის რეკვიზიტები _ გაცემულია 2007 წლის 2 თებერვალს სრს ვაკის სამსახურის მიერ, პირადი ¹.......... , პირადობის მოწმობა ......... , მისამართი _ ქ.თბილისი, ... გამზირის ¹55, 9ბ კორპუსი, ბინა ¹12. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ ო. ი-ოვი რუსეთის მოქალაქეა, რადგან აპელანტმა ვერ წარადგინა იმის დამადასტურებელი დოკუმენტი (საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება), რომ ო. ი-ოვს სხვა სახელმწიფოს მოქალაქეობის მიღებასთან დაკავშირებით საქართველოს მოქალაქეობა შეუწყდა. პალატის მოსაზრებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი ვერ გახდება აპელანტის არგუმენტი, რომ განქორწინების საქმის წარმოების დროს ორივე მეუღლე ცხოვრობდა რუსეთის ფედერაციაში და ო. ი-ოვმა ისე შეიტანა სარჩელი სასამართლოში, რომ ა. კ-კოსათვის არაფერი უთქვამს. სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა „საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-12 მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტთან მიმართებით და აღნიშნა, რომ საქმეში არსებული ქორწინების მოწმობა (განმეორებითი) გაცემულია 2005 წლის 23 სექტემბერს საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს ქ.თბილისის სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციის არქივის მიერ, სადაც ქორწინების თარიღად მითითებულია 1983 წლის 30 სექტემბერი, შესაბამისად, მოცემულ შემთხვევაში განქორწინების საკითხის გადაწყვეტა წარმოადგენს საქართველოს სასამართლოს კომპეტენციას და ამ საფუძვლით საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძვლები არ არსებობს. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა “სამოქალაქო, საოჯახო და სისხლის სამართლის საქმეებზე სამართლებრივი დახმარებისა და სამართლებრივ ურთიერთობათა შესახებ” მინსკის კონვენციის (საქართველოში ძალაშია 1996 წლის 11 ივნისიდან) 28-ე მუხლზე, რომელიც შეიცავს დათქმას განქორწინების საქმეებთან დაკავშირებით მოქალაქეობრივი მდგომარეობის გათვალისწინებით ამა თუ იმ ქვეყნის კანონმდებლობის გამოყენების თაობაზე და არა განსჯადობასთან დაკავშირებით. აღნიშნულიდან გამომდინარე პალატამ ჩათვალა, რომ საქალაქო სასამართლომ მართებულად განსაზღვრა მოცემულ დავაზე საქართველოს სასამართლოს საერთაშორისო კომპეტენცია.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ა. კ-კოს წარმომადგენელმა მ.შ-აურმა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად შემდეგი საფუძვლებით: სასამართლომ არ გამოიყენა „საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-8 მუხლი, რომლითაც განსაზღვრულია საქართველოს სასამართლოს კომპეტენციის ფარგლები, არასწორად განმარტა მე-12 მუხლის დანაწესი და არ გაითვალისწინა მინსკის კონვერციის მე-20 მუხლის მოთხოვნები. სააპელაციო სასამართლო გადაწყვეტილების მიღების დროს დაეყრდნო იმ ფაქტს, რომ ო.ი-ოვი საქართველოს მოქალაქეა, რადგან საქმეში წარმოდგენილია უფრო გვიან გაცემული საქართველოს მოქალაქის პირადობის მოწმობა, ვიდრე რუსეთის მოქალაქის პასპორტი. არასწორია სასამართლოს მსჯელობა იმის შესახებ, რომ, რადგან საქართველოს მოქალაქის პირადობის მოწმობა გაცემულია 2007 წელს, ამიტომ ო.ი-ოვი უნდა ჩაითვალოს საქართველოს მოქალაქედ. საქმეში წარმოდგენილია ამონაწერი რუსეთის საპასპორტოდან, რომლის თანახმადაც ო.ი-ოვი რუსეთის მოქალაქეა 1993 წლიდან. ამდენად, საქართველოს მოქალაქეობის მისაღებად, მას ესაჭიროებოდა საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება ორმაგი მოქალაქეობის შესახებ, რაც მიღებული არ ყოფილა. შესაბამისად, საქართველოს მოქალაქის პირადობის მოწმობა მან ადმინისტრაციული ორგანოების შეცდომაში შეყვანის გზით მიიღო. სასამართლო აღნიშნავს, რომ რუსეთის პასპორტი გაცემულია 2001 წელს, ხოლო საქართველოს მოქალაქის მოწმობა _ 2007 წელს. უპირველეს ყოვლისა, ნიშანდობლივია, რომ რუსეთის პასპორტი 2001 წელს შეიცვალა და თავიდან არა გაცემულა. ამასთან, თუ 1995 წლიდან ო.ი-ოვი საქართველოს მოქალაქე იყო და 2001 წელს რუსეთის მოქალაქე გახდა, ის ავტომატურად დაკარგავდა საქართველოს მოქალაქეობას. საქმეში წარმოდგენილია რუსეთის მოქალაქე ო. ი-ოვის პასპორტის საფუძველზე დ. ჭ-ძის სახელზე გაცემული მინდობილობა, რომელიც დათარიღებულია საქმეში არსებულ ყველა დოკუმენტზე გვიანი პერიოდით. შესაბამისად, არასწორია ის არგუმენტი, რომ ამჟამად მოპასუხე საქართველოს მოქალაქეა. ო.ი-ოვმა ჩაიდინა სიყალბე, მას საქართველოს პრეზიდენტის 2010 წლის 15 იანვრის ბრძანებულებით საქართველოს მოქალაქეობა შეუწყდა. სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ ქორწინების დროს მხარეები იყვნენ საბჭოთა კავშირის მოქალაქეები.

შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ საქართველოს სასამართლოს კომპეტენცია ქორწინების დროს მხარეთა საქართველოს მოქალაქეობის ფაქტს არასწორად დაუკავშირა. მისნკის კონვენციის მე-20 მუხლის მიხედვით, განქორწინებაზე სარჩელი წარდგენილ უნდა ყოფილიყო მოპასუხის საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით და, ვინაიდან ა.კ-კო რუსეთის ფედერაციაში ცხოვრობს, აღნიშნული სარჩელიც სწორედ რუსეთის ფედერაციის სასამართლოს განსჯადია. მითითებული არგუმენტი დასტურდება “საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ” კანონის მე-8 მუხლითაც, რადგან მოსარჩელე ო.ი-ოვის საცხოვრებელი ადგილია რუსეთის ფედერაცია, რაც დასტურდება მისი პასპორტით. სააპელაციო სასამართლოს არ შეუფასებია “საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ” კანონის პირველი და მე-2 მუხლები, საქართველოსა და რუსეთის ფედერაციას შორის დადებული “სამოქალაქო, საოჯახო და სისხლის სამართლის საქმეებთან დაკავშირებით სამართლებრივი დახმარებისა და სამართლებრივი ურთიერთობების შესახებ” ხელშეკრულების 21-ე მუხლი, პალატამ არასრულად შეისწავლა საქმის მასალები და არ გაითვალისწინა, რომ მხარეები მუდმივად ცხოვრობენ რუსეთის ფედერაციაში და ისინი წარმოადგენდნენ არა საქართველოს, არამედ საბჭოთა კავშირის მოქალაქეებს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 26 თებერვლის განჩინებით ა. კ-კოს წარმომადგენელ მ.შ-აურის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ა. კ-კოს წარმომადგენელ მ.შ-აურის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

მოცემული საკასაციო საჩივრის საგანია განქორწინების შესახებ სარჩელის განხილვისას საქართველოს სასამართლოს კომპეტენციის დადგენის მართლზომიერება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ეფუძნება „საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-12 მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტს, “სამოქალაქო, საოჯახო და სისხლის სამართლის საქმეებზე სამართლებრივი დახმარებისა და სამართლებრივ ურთიერთობათა შესახებ” მინსკის კონვერციის 28-ე მუხლს. აღნიშნული პრაქტიკა ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

კასატორი ვერ ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ა. კ-კოს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით 2010 წლის 20 თებერვალს მ. შ-აურის მიერ გადახდილი 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ა. კ-კოს წარმომადგენელ მ.შ-აურის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

ა. კ-კოს დაუბრუნდეს მ. შ-აურის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 210 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.