საქმე ¹ას-1182-1443-09 22 თებერვალი, 2010 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ლ. ლაზარაშვილი, მ. სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ თ. ქ-ავა (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ სსიპ “სოციალური მომსახურების სააგენტოს” ... განყოფილება (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება (განჩინება) – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 2 ოქტომბრის გადაწყვეტილება, ამავე სასამართლოს 2009 წლის 2 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებისა და განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ ბრძანების გაუქმება, სამუშაოზე აღდგენა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თ. ქ-ავამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდის ... ფილიალის უფროსის მიმართ მოპასუხის 2004 წლის 30 დეკემბრის ¹27 ბრძანების გაუქმებისა და სამუშაოზე აღდგენის შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: 1992 წლიდან თ. ქ-ავა მუშაობდა სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდის ... ფილიალში საქმის მწარმოებლად. 2003 წლის 10 იანვრიდან იგი გადაიყვანეს იმავე თანამდებობაზე ხელშეკრულებით, საიდანაც 2004 წლის 30 დეკემბრის ¹27 ბრძანებით დაითხოვეს კანონის უხეში დარღვევით. სამუშაოდან გათავისუფლებისას მოსარჩელე იმყოფებოდა დეკრეტულ შვებულებაში. დეკრეტული შვებულება გაფორმდა და, შესაბამისად, შრომისუუნარობის ფურცელი გაიცა 2004 წლის 21 დეკემბრიდან 2005 წლის 24 იანვრამდე. ბრძანება სამუშაოდან დათხოვნის შესახებ მოსარჩელეს ჩაბარდა 2005 წლის 18 ოქტომბერს მხოლოდ მას შემდეგ, რაც ოფიციალურად ადვოკატის მეშვეობით მიმართა შესაბამის სამსახურს ბრძანების ასლის გაცემის მოთხოვნით.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით: საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდის ... რაიონულ ფილიალში თ. ქ-ავა მუშაობდა არა საშტატო ერთეულზე, არამედ ერთთვიანი შრომითი ხელშეკრულებების საფუძველზე. საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდის საშტატო ერთეულების ოპტიმიზაციისა და სტრუქტურული რეორგანიზაციის შესახებ მიღებული გადაწყვეტილებების შესასრულებლად ფონდის ... რაიონულ ფილიალში განხორციელდა რეორგანიზაცია, რის შედეგადაც მოხდა შტატებისა და მუშაკთა რიცხოვნობის შემცირება. თ. ქ-ავა ... რაიონულ ფილიალში მუშაობდა ერთთვიანი ვადიანი ხელშეკრულებებით. ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგ იგი ითვლება გათავისუფლებულად. მას მიღებული აქვს საბოლოო ანგარიშსწორებაც. მოცემული სარჩელი ხანდაზმულია. საბოლოო ანგარიშსწორების მიღების შემდეგ თ. ქ-ავა საერთოდ სამსახურში არ გამოცხადებულა, არც სიტყვიერად და არც განცხადებით ... რაიონული ფილიალისათვის არ მიუმართავს.

ჩხოროწყუს რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 3 ივლისის გადაწყვეტილებით თ. ქ-ავას სარჩელი სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდის ... ფილიალის უფროსის 2004 წლის 30 დეკემბრის ¹27 ბრძანების გაუქმებისა და სამუშაოზე აღდგენის შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება თ. ქ-ავამ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით. სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას თ.ქ-ავამ იშუამდგომლა საქმისათვის ახალი მტკიცებულებების დართვის შესახებ, რაც სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 2 ოქტომბრის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე, 380-ე და 215-ე მუხლების საფუძველზე.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 2 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით თ. ქ-ავას სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება თ.ქ-ავასათვის 2004 წლის 30 დეკემბრის ¹27 ბრძანების გაუქმების მოთხოვნაზე უარის თქმის ნაწილში გაუქმდა და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდის ... ფილიალის უფროსის 2004 წლის 30 დეკემბრის ¹27 ბრძანება თ.ქ-ავას სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ გაუქმდა, ხოლო სამუშაოზე აღდგენაზე უარის თქმის ნაწილში რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ სამუშაოდან გათავისუფლების პერიოდში თ. ქ-ავა იმყოფებოდა დეკრეტულ შვებულებაში. სასამართლომ მიუთითა საქმეში წარმოდგენილ თ.ქ-ავას ყოფილი უფროსის ბ. მ-იას სახელზე 2004 წლის 21 სექტემბრის განცხადებაზე დეკრეტული შვებულების გაფორმების შესახებ, რომელზეც იმავე თარიღით ბ. მ-იას ხელით შესრულებულია რეზოლუცია: „ბ.ნ ხ.ჯ-ავას გაუფორმეთ ბრძანებით დეკრეტული შვებულება მ\წლის 21.09.04 წელი“, ხოლო ექიმის მიერ გაცემული შრომისუუნარობის ფურცელში აღნიშნულია, რომ თ. ქ-ავა დეკრეტულ შვებულებაში იმყოფებოდა 2004 წლის 21 სექტემბრიდან 2005 წლის 24 იანვრის ჩათვლით. ამასთან, პალატამ ყურადღება გაამახვილა, რომ გათავისუფლებისას მოსარჩელის დეკრეტულ შვებულებაში ყოფნის ფაქტი არც მოპასუხეს სადავოდ არ გაუხდია. სასამართლომ იხელმძღვანელა შრომის კანონთა კოდექსის (2004-2005 წლის რედაქციის) 71-ე, 159-ე მუხლებით და მიიჩნია, რომ თამარ ქ-ავას ბავშვი შეეძინა 2004 წლის 20 ოქტომბერს, შესაბამისად, დარღვეულ იქნა ამავე კოდექსის 164-ე მუხლის მოთხოვნა. ასევე სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ შრომის კანონთა კოდექსის 42²-ე მუხლის მოთხოვნათა დარღვევით მოპასუხეს მუშაკისათვის მოსალოდნელი განთავისუფლების შესახებ ერთი თვით ადრე არ უცნობებია, ამავე კოდექსის 41-ე მუხლის მეოთხე და მეხუთე პუნქტების თანახმად, გათავისუფლების დღეს და არც მას შემდეგ, 2005 წლის 18 ოქტომბრამდე, მუშაკისათვის გათავისუფლების ბრძანება და შრომის წიგნაკი არ ჩაუბარებია. პალატა არ დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრებას, რომ მოსარჩელემ იცოდა სამსახურიდან მისი გათავისუფლების შესახებ და გაუშვა სადავო ბრძანების გასაჩივრებისათვის დადგენილი ერთთვიანი ვადა. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნული მოსაზრების გასაზიარებლად ¹2 ოქმი არ გამოდგება, ვინაიდან ამ დოკუმენტის თანახმად 2005 წლის 31 იანვრის თათბირზე თ. ქ-ავა არ გამოცხადდა და მას შრომის შიგნაკი და ბრძანების ამონაწერი ვერ ჩააბარეს, შესაბამისად, აღნიშნული ოქმი არ შეიძლება ჩაითვალოს იმის დამადასტურებელ მტკიცებულებად, რომ თ. ქ-ავას მისი სამუშაოდან დათხოვნის ბრძანება ჩაბარდა. პალატამ უსაფუძვლოდ ჩათვალა მოპასუხის არგუმენტი, რომ თ.ქ-ავა თანამდებობაზე დანიშნული იყო ერთი თვის ვადით, ვინაიდან 2003 წლის 10 თებერვლის ¹57 ბრძანებით დასტურდება, რომ თ.ქ-ავა ერთიანი სახელმწიფო ფონდის საქმის მწარმოებლად დაინიშნა 2003 წლის 10 იანვრიდან და ვადა მითითებული არ არის, რაც გულისხმობს, რომ ხელშეკრულება დადებული იყო განუსაზღვრელი ვადით. სხვა ხელშეკრულება ან ბრძანება თ.ქ-ავას დასაქმების შესახებ საქმის მასალებში არ მოიპოვება. ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდის ... ფილიალის უფროსის ბ.მ-ანის 2004 წლის 30 დეკემბრის ¹27 ბრძანება უკანონოა და უნდა გაუქმდეს. სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოთხოვნა სამუშაოზე აღდგენის თაობაზე და დაადგინა, რომ 2004 წლის 1 ივლისიდან თ. ქ-ავა წარმოადგენდა საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდის ... რაიონული ფილიალის ხელშეკრულებით მომუშავე თანამშრომელს და საშტატო ერთეულით გათვალისწინებული თანამდებობა არ ეკავა. საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდის გენერალური დირექტორის 2004 წლის 3 დეკემბრის ¹01\163 ბრძანებით, ... რაიონულ ფილიალში დასაქმებულ მუშაკთა რაოდენობა და კატეგორიები განისაზღვრა საშტატო ერთეულით და მათ შორის საქმის მწარმოებლის შტატი გათვალისწინებული არ იყო. საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდის ... რაიონული ფილიალის 2005 წლის 1 მაისის საშტატო განრიგის თანახმად, ხელშეკრულებით მომუშავე თანამშრომელთა კატეგორიიდან ფილიალში დასაქმდა მხოლოდ მძღოლი, დამლაგებელი და დარაჯი, ამდენად, ფაქტობრივად, საქმის მწარმოებლის შტატი გაუქმდა, რაც, შრომის კანონთა კოდექსის 206-ე მუხლის შესაბამისად, მუშაკის გაუქმებულ თანამდებობაზე აღდგენის მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.

თ. ქ-ავამ საკასაციო წესით გაასაჩივრა სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 2 ოქტომბრის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში, ამავე სასამართლოს 2009 წლის 2 ოქტომბრის განჩინება მტკიცებულებათა საქმისათვის დართვაზე უარის თქმის შესახებ და მოითხოვა მათი გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლომ არასწორად უთხრა უარი თ.ქ-ავას სამუშაოზე აღდგენის შესახებ მოთხოვის დაკმაყოფილებაზე იმ მოტივით, რომ მის მიერ დაკავებული თანამდებობა აღარ არსებობს. მოპასუხე ორგანიზაციაში ჩატარებული რეფორმის შემდეგ კასატორის მიერ დაკავებული საქმის მწარმოების თანამდებობა გაუქმდა და შეიქმნა სპეციალისტის შტატი, რომლის ფუნქციები საქმის მწარმოებლის თანამდებობის იდენტურია. აღნიშნული გარემოების დასადასტურებლად საჭირო იყო მოწინააღმდეგე მხარისაგან რიგი დოკუმენტების გამოთხოვა და მოწმის დაკითხვა, რაზეც სააპელაციო პალატამ მხარეს არასწორად უთხრა უარი. 2004 წლის 3 დეკემბრის ¹01/163 ბრძანებით წარმოდგენილი საშტატო განრიგის ამსახველი დოკუმენტი ბუნდოვანია, მასში არეულია ნუმერაცია, 8 საშტატო ერთეულის ნაცვლად მასში მითითებულია ხუთი ერთეული, ხოლო 2009 წლის 25 ნოემბერს წარმოდგენილი ¹221 ცნობით სააგენტოს ... განყოფილების საშტატო ნუსხა შესდგება უფროსის, 2 მთავარი სპეციალისტის, 4 უფროსი სპეციალისტის, 2 სპეციალისტის, 1 ოპერატორის, 3 სოციალური აგენტის, დამლაგებლისა და 2 დარაჯისაგან. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიუთითა, რომ 2005 წლის 1 მაისის საშტატო განრიგით ხელშეკრულებით მომუშავე თანამშრომელთაგან დასაქმდა მხოლოდ მძღოლი, დამლაგებელი და დარაჯი, რადგან მითითებულ პირთა დასაქმების შესახებ მოწინააღმდეგე მხარეს სასამართლოსათვის არ უცნობებია. 2009 წლის 25 ნოემბრის ცნობის შესაბამისად, მძღოლის შტატი ორგანიზაციაში საერთოდ არ არსებობს. პალატის დასაბუთება შრომის კანონთა კოდექსის 206-ე მუხლთან დაკავშირებით საფუძველს მოკლებულია, ვინაიდან სასამართლოს დღეის მდგომარეობით მოწინააღმდეგე მხარის საშტატო ნუსხა არ გააჩნდა. სააპელაციო პალატამ არასწორად განმარტა მითითებული ნორმა, რომელიც ცალსახად ადგენს მუშაკის სამუშაოზე აღდგენას და არ ითვალისწინებს უწინდელი თანამდებობის არსებობის საკითხის გარკვევას. სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა შრომის კანონთა კოდექსის 34-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ე” პუნქტი და 26-ე მუხლის მე-4 ნაწილი, აღედგინა კასატორი სამუშაოზე და მანამდე არსებული თანამდებობის არარსებობის შემთხვევაში ადმინისტრაციას უნდა შეეთავაზებინა მისთვის სხვა სამუშაო. მხოლოდ სხვა თანამდებობაზე გადაყვანის თაობაზე თ.ქ-ავას უარი წარმოადგენდა მასთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველს. მოცემული დავის გადაწყვეტისას პალატას უნდა ეხელმძღვანელა შრომის კანონთა კოდექსის 42¹ მუხლის მეორე ნაწილის “ა”, “ბ” და “გ” ქვეპუნქტებით, 215-ე მუხლით, 36-ე მუხლით, რომელიც უზრუნველყოფდა სამუშაოზე კასატორის უპირატესი დარჩენის უფლებას, 67-ე მუხლითა და 164-ე მუხლის მესამე ნაწილით, რომლითაც ადმინისტრაცია ვალდებულია, უზრუნველყოს კასატორის შრომითი მოწყობა სამუშაოდან მისი უკანონო გათავისუფლების შემთხვევაშიც. ამავე კოდექსის 158-ე მუხლის საფუძველზე სასამართლოს კასატორის მიერ მანამდე დაკავებული თანამდებობის არარსებობის შემთხვევაში უნდა დაევალებინა მოწინააღმდეგე მხარისათვის თ.ქ-ავას აღდგენა ძველი თანამდებობრივი სარგოს შენარჩუნებით სხვა სამუშაო ადგილზე. სასამართლოს არ გამოურკვევია, რომ თ.ქ-ავას დეკრეტულ შვებულებაში ყოფნისას მის მოვალეობას ასრულებდა ვ.ე-ია, რომელიც რეორგანიზაციის შედეგად გათავისუფლდა ამ თანამდებობიდან და დაინიშნა ახალ შექმნილ სპეციალისტის თანამდებობაზე, რითაც კასატორის ადგილი დაიკავა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 25 იანვრის განჩინებით თ. ქ-ავას საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა თ. ქ-ავას საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

მოცემული საკასაციო საჩივრის საგანია შრომის კანონთა კოდექსის საფუძველზე მუშაკის მიერ დაკავებული თანამდებობის გაუქმების გამო სამუშაოზე აღდგენის მოთხოვნის დაუკმაყოფილებლობის, ასევე სააპელაციო ინსტანციაში ახალი მტკიცებულებების გამოთხოვისა და საქმეზე დართვის მართლზომიერება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ეფუძნება შრომის კანონთა კოდექსის 206-ე მუხლს, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე, 380-ე და 215-ე მუხლებს. აღნიშნული პრაქტიკა ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებასა და განჩინებაში.

კასატორი ვერ ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ თ. ქ-ავას უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით 2009 წლის 25 ნოემბერს ი. ქ-ავას მიერ გადახდილი 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

თ. ქ-ავას საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

კასატორ თ. ქ-ავას დაუბრუნდეს ი. ქ-ავას მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 210 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.