ას-1188-1048-2010 11 თებერვალი, 2011 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პ. ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ.როინიშვილი, მ. სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი _ ქ. ღ-შვილი

მოწინააღმდეგე მხარე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სსიპ შემოსავლების სამსახური

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციოს სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 29 სექტემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოსათვის დაბრუნება

დავის საგანი _ თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2010 წლის 14 მაისს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ქ. ღ-შვილმა მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა: თანამდებობიდან მისი გათავისუფლების შესახებ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის უფროსის 2010 წლის 12 აპრილის ¹გ-18 ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა და 2010 წლის 12 აპრილიდან სამუშაოზე აღდგენამდე ყოველთვიურად 800 ლარის ოდენობით განაცდური ხელფასის ანაზღაურება (ტომი I, ს.ფ. 1-11).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 18 მაისის განჩინებით მოცემული საქმე განსჯადობით განსახილველად გადაეგზავნა ამავე სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას (ტომი I, ს.ფ. 16-19).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 15 ივლისის საოქმო განჩინებით ქ. ღ-შვილის (წარმომადგენელი ნ. ყ-შვილი) შუამდგომლობა საქმის განსჯადობის საკითხის გადასაწყვეტად უზენაეს სასამართლოში გადაგზავნის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა (ტომი I, ს.ფ. 60-62).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 15 ივლისის გადაწყვეტილებით ქ. ღ-შვილის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა საქმის მასალებით დადგენილ შემდეგ უდავო ფაქტობრივ გარემოებებზე:

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის უფროსის 2009 წლის 16 აპრილის ¹პ-1095 ბრძანებით ქ. ღ-შვილი დაინიშნა შემოსავლების სამსახურის ცენტრალური აპარატის მომსახურების დეპარტამენტის არაპირდაპირი გადასახადის სამმართველოს სპეციალისტის თანამდებობაზე. მისი თანამდებობრივი სარგო განისაზღვრა 800 ლარით;

2010 წლის 1 აპრილიდან შემოსავლების სამსახურის საჯარო სამართლის იურიდიულ პირად ჩამოყალიბებასთან დაკავშირებით ქ. ღ-შვილი შემოსავლების სამსახურის უფროს 2010 წლის 1 აპრილის ¹პ-2645 ბრძანებით დაინიშნა საჯარო სამართლის იურიდიული პირის _ შემოსავლების სამსახურის ადმინისტრირების დეპარტამენტის ადმინისტრირების სამმართველოს სპეციალისტის თანამდებობაზე;

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის უფროსის 2010 წლის 12 აპრილის ¹გ-18 ბრძანებით ქ. ღ-შვილი 2010 წლის 12 აპრილიდან გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან და შეუწყდა შრომითი ურთიერთობა საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტის, 38-ე მუხლის მე-3 ნაწილისა და “შემოსავლების სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის მე-2 პუნქტის “ვ” და “კ” ქვეპუნქტების საფუძველზე.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ, რამდენადაც ქ. ღ-შვილთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველს წარმოადგენდა ხელშეკრულების მოშლა, ამიტომ მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობა შეწყდა მოქმედი კანონმდებლობის _ საქართველოს შრომის კოდექსის ნორმების დაცვით. შესაბამისად, არ არსებობდა გასაჩივრებული ბრძანების გაუქმების, სამუშაოზე აღდგენისა და განაცდური ხელფასის ანაზღაურების შესახებ სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი (ტომი I, ს.ფ. 74-76).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქ. ღ-შვილმა (ტომი I, ს.ფ. 82-95).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 29 სექტემბრის განჩინებით ქ. ღ-შვილის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 15 ივლისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, აგრეთვე, მათი სამართლებრივ შეფასება.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა ნიშნავს შრომით-სამართლებრივი ურთიერთობის დასრულებას დამსაქმებელსა და დასაქმებულს შორის, რაც შეიძლება განხორციელდეს სხვადასხვა მიზეზით და საფუძვლით, როგორიცაა: შრომითი ხელშეკრულების ვადის გასვლა, შრომითი ხელშეკრულების პირობების დარღვევა, მხარეთა შეთანხმება და ა.შ. აღნიშნული საფუძვლები განმტკიცებულია საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველ ნაწილში. შრომითი ხელშეკრულების მოშლა წარმოადგენს შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის ერთ-ერთ საფუძველს. შრომითი ხელშეკრულების მოშლა, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის სხვა საფუძვლებისაგან განსხვავებით, იწვევს შრომითი ურთიერთობის შეუქცევად შეწყვეტას. შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, შრომითი ხელშეკრულების მოშლა შეიძლება ერთ-ერთი მხარის ინიციატივით, ამ მუხლით დადგენილი წესით.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა სააპელაციო საჩივრის ძირითად საფუძვლად მითითებული გარემოება იმის შესახებ, რომ განსახილველი დავა წარმოადგენდა ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განსახილველ დავას. ამასთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკის მიხედვით, აღნიშნული კატეგორიის დავები წარმოადგენს სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განსახილველ დავათა კატეგორიას, რამდენადაც დავა გამომდინარეობს კერძოსამართლებრივი ურთიერთობიდან (ტომი 2, ს.ფ. 27-35).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქ. ღ-შვილმა. კასატორი მოითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოსათვის დაბრუნებას. გარდა ამისა, იგი მოითხოვს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 18 მაისის განჩინების (რომლითაც მოცემული საქმე განსჯადობით განსახილველად გადაეგზავნა სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას) და ამავე სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 15 ივლისის განჩინების (რომლითაც მოსარჩელის წარმომადგენლის შუამდგომლობა საქმის განსჯადობის საკითხის გადასაწყვეტად უზენაეს სასამართლოში გადაგზავნის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა) გაუქმებას.

კასატორი მიიჩნევს, რომ მასა და მოპასუხე შემოსავლების სამსახურს შორის არსებული ურთიერთობა წარმოადგენდა არა კერძოსამართლებრივ, არამედ საჯარო სამართლებრივ ურთიერთობას. “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონით გათვალისწინებული საჯარო მოსამსახურის ერთ-ერთ სახეს წარმოადგენს მოხელე. ამავე კანონის მე-6 მუხლის შესაბამისად, მოხელე არის პირი, რომელიც ინიშნება ან აირჩევა სახაზინო დაწესებულების საშტატო (შტატით) გათვალისწინებულ თანამდებობაზე. ქ. ღ-შვილი წარმოადგენდა სწორედ საჯარო მოსამსახურეს, ვინაიდან იგი დანიშნული იყო სახაზინო დაწესებულების საშტატო თანამდებობაზე, დაკავეული თანამდებობის შესაბამისად ეწეოდა ანაზღაურებად საქმიანობას და ხელფასს იღებდა სახელმწიფო ბიუჯეტიდან თანამდებობრივი სარგოს მიხედვით. მის ფუნქციებში შედიოდა იმ მმართველობითი ფუნქციების განხორციელება, რაც გათვალისწინებულია შემოსავლების სამსახურის დებულების მე-13 მუხლით. ამდენად, ქ. ღ-შვილის სამსახურიდან გათავისუფლება უნდა მომხდარიყო არა შრომის კოდექსის, არამედ “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის საფუძველზე. ამასთან, მოსარჩელის თანამდებობიდან გათავისუფლების საკითხის შეფასებისას სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის დებულებები. ამ კანონის მიხედვით, შემოსავლების სამინისტროს უფლება არ ჰქონდა, ვადიანი შრომითი ურთიერთობა შეეწყვიტა შრომითი ურთიერთობის ვადის ამოწურვამდე.

კასატორის მოსაზრებით, მოცემული დავა არ წარმოადგენს სამოქალაქო საქმის განმხილველი სასამართლოს განსჯად დავას, იგი თავისი არსით ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განსახილველ საქმეთა კატეგორიას განეკუთვნება. ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 2.1 მუხლის “ა” ქვეპუნქტის დეფინიციიდან გამომდინარე, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საჯარო სამართლის იურიდიული პირი _ შემოსავლების სამსახური წარმოადგენს ადმინისტრაციულ ორგანოს. მითითებული სამსახურის დებულების 4.2 მუხლის “გ” პუნქტის მიხედვით, სამსახურის ერთ-ერთ სტრუქტურულ ერთეულს წარმოადგენს ადმინისტრაციული დეპარტამენტი. ამავე დებულების 8.2 მუხლის “დ” პუნქტის თანახმად, ადმინისტრაციული დეპარტამენტის სტრუქტურული ქვედანაყოფის ადამიანური რესურსების მართვის სამმართველოს ფუნქციებში შედის თანამშრომელთა დანიშვნის, გათავისუფლებისა და თანამდებობრივი გადაადგილების თაობაზე სამსახურის უფროსის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების (ბრძანებების) პროექტების მომზადება. ამდენად, დასახელებული დებულებიდან ცალსახად გამომდინარეობს, რომ ქ. ღ-შვილის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანება (რომელიც ხელმოწერილია ამ სამსახურის უფროსის მიერ), წარმოადგენს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 2.2 მუხლის “დ” პუნქტით რეგლამენტირებულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს. გარდა ამისა, ქ. ღ-შვილის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანება შეიცავს ყველა იმ რეკვიზიტს, რომელიც ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 52-ე მუხლის მიხედვით ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის აუცილებელი მახასიათებელია.

კასატორი არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმის შესახებ, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკის თანახმად, აღნიშნული კატეგორიის დავები სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განსახილველია, რადგან საკასაციო სასამართლოს დღემდე არსებული პრაქტიკა საწინააღმდეგოზე მეტყველებს (ტომი 2, ს.ფ. 40-50).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 21 დეკემბრის განჩინებით ქ. ღ-შვილის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. ღ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ქ. ღ-შვილის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ქ. ღ-შვილის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. კასატორ ქ. ღ-შვილს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.