ას-1228-1488-09 13 მაისი, 2010 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე),

თ. თოდრია (მომხსენებელი), ლ. ლაზარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – რ. ი-ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ. შ-ძე, ა. ზ-ძე (მოპასუხეები)

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს

2009 წლის 9 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 1 სექტემბერს, ხელვაჩაურის რაიონულ სასამართლოს სარჩელით მიმართა რ. ი-ძემ ნ. შ-ძისა და ა. ზ-ძის მიმართ. მან მოითხოვა მის სასარგებლოდ სოლიდარულად 3050 აშშ დოლარისა და წარმომადგენლის მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯის 200 აშშ დოლარის დაკისრება.

მოსარჩელის განმარტებით, თ. ს-ძეს ერთობლივი ბიზნესისათვის გადასცა 4080 აშშ დოლარი, მაგრამ ბიზნესმა არ გაამართლა, რის შემდგომაც თ.ს-ძემ, ბ.გ-ძის თანდასწრებით მხოლოდ 1700 აშშ დოლარი დაუბრუნა, დარჩენილი თანხა კი არ მიუღია.

ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2008 წლის 23 ივლისის გადაწყვეტილებით რ. ი-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო.

სასამართლომ დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

მოსარჩელემ 1998-1999 წლებში რუსეთში სარეალიზაციოდ წაიღო მანდარინი. ერთობლივი ბიზნესის საწარმოებლად, მოსარჩელე რ.ი-ძემ 4080 აშშ დოლარი რუსეთში გადასცა თ. ს-ძეს. ნ.შ-ძისა და რ.ი-ძის ჩვენებებით დადგენილი იქნა, რომ თ. ს-ძემ სრულად გადაიხადა ფული.

ვინაიდან მოწმეების – თ.ზ-ძის, დ.წ-ძისა და დ. ი-ძის ჩვენებებით არ ირკვეოდა კონკრეტულად რა ოდენობის თანხის დაბრუნებაზე იყო მხარეთა შორის საუბარი, ასევე ვის მიერ იყო იგი გადასახდელი, დასახელებულ მოწმეთა ჩვენებები არ იქნა მიჩნეული სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძვლად.

სასამართლოს მიერ დადგენილ იქნა, რომ საქართველოს სკ 316-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 317-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მხარეებს შორის რაიმე სახის ხელშეკრულება ბიზნესის წარმოებასთან დაკავშირებით არ გაფორმებულა.

იმაზე მითითებით, რომ საქმეში არ მოიპოვებოდა მოსარჩელეს მიერ დასახელებული გარემოებების დამადასტურებელი მტკიცებულებები, სასარჩელო მოთხოვნა უსაფუძვლოდ და დაუსაბუთებლად იქნა მიჩნეული.

აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი შეიტანა რ. ი-ძემ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 12 ნოემბრის განჩინებით რ. ი-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნულ განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა რ. ი-ძემ.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2009 წლის 22 ივნისის განჩინებით რ. ი-ძის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 12 ნოემბრის განჩინება და საქმე დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 9 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით რ. ი-ძის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ დადასტურებულია ის ფაქტი, რომ რ. ი-ძემ 1998-1999 წლებში რუსეთში სარეალიზაციოდ წაიღო მანდარინი.

1999 წელს, ერთობლივი ბიზნესის საწარმოებლად რ. ი-ძემ 4080 აშშ დოლარი რუსეთში გადასცა თ. ს-ძეს.

კანონიერ ძალაში შესული სისხლის სამართლის საქმის აღძვრაზე უარის თქმის შესახებ, 2004 წლის 25 ივლისის დადგენილებით დადასტურებულია, რომ ა. ზ-ძე ნამდვილად მონაწილეობდა თ. ს-ძესა და რ. ი-ძეს შორის ანგარიშსწორებაში და მან ნამდვილად მიიღო 1700 აშშ დოლარი თ. ს-ძისაგან რ. ი-ძისათვის გადასაცემად. ერთობლივი საქმიანობიდან წარმოშობილი ვალის - 4080 აშშ დოლარის ნაწილი, 3500 აშშ დოლარი თ. ს-ძემ, რ. ი-ძის დავალებით, გადასცა ა. ზ-ძეს.

ვინაიდან ერთობლივი საქმიანობიდან წარმოშობილი ვალის, 4080 აშშ დოლარის მხოლოდ ნაწილი – 3500 აშშ დოლარი გადასცა თ. თ-ძემ ა. ზ-ძეს რ. ი-ძისათვის გადასაცემად, პალატა მიიჩნევს, რომ თ. თ-ძის მიერ გადაუხდელი ვალი შეადგენს 580 აშშ დოლარს და სამოქალაქო კოდექსის 361-ე, 1484-ე მუხლების შესაბამისად, სასარჩელო მოთხოვნა აღნიშნული თანხის თ. ს-ძის მემკვიდრისათვის, ნ. შ-ძისათვის დაკისრების თაობაზე საფუძვლიანია.

აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა რ. ი-ძის წარმომადგენელმა დ. ჭ-ძემ. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი და გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, რის გამოც მიიღო არასწორი გადაწყვეტილება, კერძოდ, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მისი მარწმუნებელი ა. ზ-ძე მოქმედებდა მოსარჩელე რ.ი-ძის დავალებით, რომელმაც თითქოსდა დაავალა ვალის აღება თ. ს-ძისგან. აღნიშნულის დასადასტურებლად სააპელაციო სასამართლოს მოჰყავს 2004 წლის სისხლის სამართლის საქმის არაღძვრის დადგენილება, თუმცა აღნიშნულ დადგენილებაში სწერია, რომ ა.ზ-ძე მონაწილეობდა თ.ს-ძისა და რ.ი-ძის შორის ანგარიშსწორებაში და მან ნამდვილად მიიღო გარკვეული თანხა თ.ს-ძისაგან რ.ი-ძისათვის გადასაცემად. დანარჩენი თანხის თ.ს-ძის მიერ მოსარჩელე რ.ი-ძისათვის გადაცემის ფაქტი მისი მარწმუნებლისათვის უცნობია. ნ. შ-ძე ვერ უთითებს თუ როგორ მოხდა ვალის გადახდა მისი აწ გარდაცვლილი მეუღლის მხრიდან. ნ. შ-ძე არსად არ ახსენებს მისი მარწმუნებლის სახელსა და გვარს არც გამოძიებაში და არც სასამართლოში, რაც უდაოდ მოწმობს იმას, რომ აღნიშნული დარჩენილი თანხის გადახდა მისი მარწმუნებლისათვის უცნობი იყო.

ასევე უსაფუძვლოა სააპელაციო სასამართლოს მტკიცება იმასთან დაკავშირებით, რომ მისი მარწმუნებელი მოქმედებდა დავალების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, კერძოდ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 709-ე მუხლის თანახმად დავალების ხელშეკრულებით რწმუნებული ვალდებულია შეასრულოს მისთვის დავალებული (მინდობილი) ერთი ან რამდენიმე მოქმედება მარწმუნებლის სახელითა და ხარჯზე. მის მარწმუნებელს და მოსარჩელე რ.ი-ძეს შორის არანაირი რწმუნებულებისა და მინდობილობის ხელშეკრულება არ გაფორმებულა და არც თანხა გადაუხდია მოსარჩელეს.

არც ერთი მტკიცებულებით არ დასტურდება ის ფაქტი, რომ მისმა მარწმუნებელმა აწ გარდაცვლილ თ.ს-ძისგან აიღო 3500 აშშ დოლარი. აღნიშნული დადასტურდა მხოლოდ მოსარჩელის ჩვენებით, რაც უსაფუძვლოა. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად საქმის გარემოებები, რომლებიც უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებით არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებით. საქმეში არსებობს 2004 წლის სისხლის სამართლის საქმის არაღძვრის დადგენილება, რომლითაც დასტურდება, რომ აწ გარდაცვლილი თ.ს-ძის მიერ მიტანილი იქნა დ. წ-ძესთან მხოლოდ 1700 აშშ დოლარი. აღნიშნული დადასტურებულია, როგორც ა. ზ-ძის, ასევე დ. წ-ძის ჩვენებით.

მისი მარწმუნებლის მიმართ არანაირი დავალების ხელშეკრულება მოსარჩელეს მხრიდან არ არსებობდა და არარსებულ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით მისთვის აღნიშნული თანხის დაკისრება უკანონოა.

კასატორმა მიუთითა, რომ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი, რის გამოც გასაჩივრებული განჩინება უნდა გაუქმდეს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ რ. ი-ძის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით არსებობს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, რომ დაუშვას რ. ი-ძის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

რ. ი-ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

რ. ი-ძეს დაუბრუნდეს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – (300 ლარის) 70% - 210 ლარი;

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.