¹ას-1234-1084-2010 31 იანვარი, 2011 წელი,

¹ ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, პ. ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ლ. მ-ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ნ. ი-შვილი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული სასამართლო განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 28 სექტემბრის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობა, უძრავი ქონების მესაკუთრედ აღიარება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

N ლ. მ-ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ. ი-შვილის მიმართ სამკვიდროს მოწმობის ბათილად ცნობისა და უძრავი ქონების მესაკუთრედ აღიარების მოთხოვნით, კერძოდ, მოითხოვა, გაუქმდეს 2007 წლის 21 სექტემბერს ნ. ი-შვილის სახელზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობა მცხეთის რაიონის სოფელ ახალსოფელში მდებარე 0.1905 ჰა მიწის ნაკვეთზე, გაუქმდეს 2007 წლის 21 სექტემბერს ნ. ი-შვილის სახელზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობა მცხეთის რაიონის სოფელ ახალსოფელში მდებარე 0.9113 ჰა მიწის ნაკვეთზე, გაუქმდეს 2008 წლის 12 ნოემბერს ნ. ი-შვილის სახელზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობა 500 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე, მოსარჩელე ცნობილ იქნეს მითითებულ მისამართზე მდებარე 0.1905 ჰა, 0.9113 ჰა და 500 კვ.მ მიწის ნაკვეთების მესაკუთრედ შემდეგი საფუძვლებით: მოსარჩელის მამიდა - კ. ი-შვილი მეუღლეს ვ. ი-შვილთან ერთად ცხოვრობდა მცხეთის რაიონის სოფელ ახალსოფელში და მათი ოჯახი წარმოადგენდა კომლს. მათ გარდა კომლის წევრი იყო მათი შვილი მ. ი-შვილი. კ. ი-შვილი გარდაიცვალა 2006 წლის 15 ოქტომბერს, მ. ი-შვილი 2006 წლის 29 აპრილს, ხოლო ვ. ი-შვილი 2007 წლის 19 იანვარს, რომლის გარდაცვალების შემდეგ სადავო ქონებაზე გაიხსნა სამკვიდრო.Mვ.ი-შვილს სიცოცხლეში საჯარო რეესტრში სადავო ქონება არ დაურეგისტრირებია, მართალია, 1997 წლის 20 დეკემბერს სადავო მიწის ნაკვეთებზე ვ. ი-შვილის სახელზე გაიცა მიწის მიღება-ჩაბარების აქტი, მაგრამ, ამის მიუხედავად, სადავო ქონების თანამესაკუთრე კ. ი-შვილიც იყო, რადგან იგი იყო კომლის წევრი და მას მისი წილის მემკვიდრეობით მიღების უფლება ჰქონდა.

Mმოპასუხე ნ. ი-შვილმა სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა იმ საფუძვლით, რომ მოსარჩელეს არ მიუმართავს ნოტარიუსისათვის კ. ი-შვილის მემკვიდრეობის მიღების თაობაზე კანონით დადგენილი ექვსი თვის ვადაში და არც ვადის გაშვების საპატიო მიზეზი მიუთითებია. ასეთ შემთხვევაში კი, მოსარჩელის მოთხოვნა უკანონოა, რადგან იგი არ არის არც ვ. ი-შვილისა და არც კ. ი-შვილის პირველი რიგის მემკვიდრე.

მცხეთის რაიონული სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილებით ლ. მ-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ლ. მ-ძემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 28 სექტემბრის განჩინებით ლ. მ-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა მცხეთის რაიონული სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილება შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და მათ სამართლებრივ შეფასებებს, კერძოდ, დადგენილად ცნო, რომ კ. ი-შვილი გარდაიცვალა 2006 წლის 15 ოქტომბერს. Mმას დარჩა ერთი პირველი რიგის მემკვიდრე მეუღლე ვ. ი-შვილი, რომელთანაც 1970 წლიდან იმყოფებოდა რეგისტრირებულ ქორწინებაში. მათი შვილი მ. ი-შვილი 2006 წლის 29 აპრილს გარდაიცვალა, ხოლო ვ. ი-შვილი 2007 წლის 19 იანვარს. ლ. მ-ძე არის კ. ი-შვილის მეორე რიგის მემკვიდრე. 2007 წლის 6 თებერვალს ნოტარიუსს განცხადებით მიმართა ნ. ი-შვილმა და მოითხოვა მცხეთის რაიონის სოფელ ახალსოფელში ვ. ი-შვილის კომლის ქონებაზე სამკვიდრო მოწმობის გაცემა. 2007 წლის 21 სექტემბერს ნ. ი-შვილის სახელზე გაიცა სამკვიდრო მოწმობა მცხეთის რაიონის სოფელ ახალსოფელში მდებარე 0.9113 ჰა სასოფლო სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე საკადასტრო კოდით ¹720604114 და 0.1905 ჰა მიწის ნაკვეთზე საკადრო კოდით ¹720606211. 2008 წლის 12 ნოემბერს ნ. ი-შვილის სახელზე გაიცა სამკვიდრო მოწმობა ვ. ი-შვილის სამკვიდრო ქონებაზე, მცხეთის რაიონის სოფელ ახალსოფელში მდებარე მიწის ნაკვეთებზე, რომელიც მას გააჩნდა 1997 წლის 20 დეკემბრის ¹54 მიწის მიღება-ჩაბარების აქტით. სსიპ საქართველოს ეროვნული არქივის მცხეთის არქივის ცნობაზე დაყრდნობით დადგენილად ცნო, რომ 1986-95 წლების საკომლო წიგნის ჩანაწერებით ვ. ი-შვილი, კ. ი-შვილი და მათი შვილი მ. ი-შვილი რეგისტრირებული იყვნენ ერთი კომლის წევრებად და მათ ერიცხებოდათ მცხეთის რაიონის სოფელ ახალსოფელში მდებარე 0.15 ჰა სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი და 1953 წელს აშენებული საცხოვრებელი სახლი. 1997 წლის 20 დეკემბრის მიწის მიღება-ჩაბარების ¹54 აქტის საფუძველზე მიიჩნია, რომ ვ. ი-შვილს გადაეცა მცხეთის რაიონის სოფელ ახალსოფელში 1.25 ჰა სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწა 4 ნაკვეთად. 2007 წლის 18 სექტემბერს აღნიშნული მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა კომლის საკუთრების უფლება 0.9113 ჰა სასოფლო-მცხეთის რაიონული სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილებით სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე საკადასტრო კოდით ¹720604114, ხოლო მესაკუთრეებად მითითებული არიან ვ., მ. და კ. ი-შვილები. 2007 წლის 18 სექტემბერს საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა ვ. ი-შვილის კომლის საკუთრების უფლება 0.1905 ჰა სასოფლო-სამეურენო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე საკადასტრო კოდით ¹720606211. ამ შემთხვევაშიც მესაკუთრეებად მითითებული არიან ვ., მ. და კ. ი-შვილები. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ასევე, ცნო, რომ ნ. ი-შვილი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1136-ე მუხლის შესაბამისად, ვ. ი-შვილის პირველი რიგის კანონისმიერი მემკვიდრეა და მისი მემკვიდრეობის უფლება წარმოშობილია შვილად აყვანის საფუძველზე. ამასთან, არ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება ნ. ი-შვილის ნათესაური კავშირის დამადასტურებელი დოკუმენტების – დაბადების მოწმობისა და შვილად აყვანის მოწმობის სიყალბის შესახებ, რადგან მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მიერ მითითებული გარემოებები არ მიუთითებენ დასახელებული სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციის დამადასტურებელი მოწმობების საყალბეზე. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1306-ე მუხლით და დადგენილად ცნო, რომ ნ. ისმაელაშვილის მიერ მემკვიდრეობით საკუთრებაში მიღებული ქონებიდან 0.9113 ჰა და 0.1905 ჰა სასოფლი-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთები იყო კომლის საკუთრება, რადგან ისინი ასეთად იყვნენ რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში. Aამავე კოდექსის 312-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და «სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის შესახებ» საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის მე-4 ნაწილის შინაარსიდან გამომდინარე, მიუთითა, რომ სადავო უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული იყო კომლის საკუთრებად, რომლის თანამესაკუთრეებად მითითებული იყვნენ ვ., მ. და კ. ი-შვილები, მათ სახელზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული ჩანაწერი გასაჩივრებული ან გაუქმებული არ ყოფილა და ამდენად, სადავო მიწის ნაკვეთები მათ საკომლო მეურნეობაში შემავალ საერთო ქონებად მიიჩნია. გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1319-ე, 1320-ე და 1323-ე მუხლები და აღნიშნა, რომ კომლის ბოლო გარდაცვლილი წევრი იყო ვ. ი-შვილი, რომელსაც დარჩა მხოლოდ ერთი პირველი რიგის მემკვიდრე - მოპასუხე ნ. ი-შვილი, ვინაიდან მისი მეუღლე კ. ი-შვილი და შვილი მ. ი-შვილი, მასზე ადრე გარდაიცვალნენ. თავის მხრივ, არც მ. ი-შვილს დარჩენია მშობლების გარდა სხვა პირველი რიგის მემკვიდრე. ასევე, პალატამ აღნიშნა, რომ მცხეთის რაიონის სოფელ ახალსოფელში მდებარე 500 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი და მასზე მდებარე საცხოვრებელი სახლი, საჯარო რეესტრში კომლის სახელზე აღრიცხული არ არის. საცხოვრებელი სახლი და 0.15 ჰა მიწის ნაკვეთი 1986-1995 წლების საკომლო წიგნის ჩანაწერებით აღრიცხული იყო ვ., მ. და კ. ი-შვილების სახელზე, შესაბამისად, ვ. ი-შვილის ოჯახი 1986-1992 წლებში წარმოადგენდა კომლს. საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 122-ე მუხლისა (1964-ე წლის რედაქციით) და საქართველოს მიწის კოდექსის 70-ე მუხლის ნორმებიდან გამომდინარე, მიიჩნია, რომ ვ. ი-შვილის გარდა კომლის წევრები იყვნენ მისი მეუღლე კ. ი-შვილი, და შვილი მ. ი-შვილი. ისინი იყვნენ კომლის საერთო ქონების, კერძოდ, საცხოვრებელი სახლის თანამესაკუთრეები, რადგან მიწის ნაკვეთი იყო მხოლოდ სახელმწიფოს საკუთრება. პალატამ იხელმძღვანელა «საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობებისა და სხვა სასოფლო-სამეურნეო საწარმოების რეორგანიზაციის წესის შესახებ» მთავრობის 1992 წლის 22 სექტემბრის ¹949 დადგენილებით, სახელმწიფოს საბჭოს 1993 წლის 21 ოქტომბრის ¹29 დეკრეტით, საქართველოს სამოქალქო სამართლის კოდექსის 129-ე, 125-ე, 128-ე მუხლებით (1964 წლის რედაქციით) და მიუთითა, რომ 1997 წლის 20 დეკემბერს ვ. ი-შვილის სახელზე გაიცა ¹54 მიწის მიღება-ჩაბარების აქტი 1.25 ჰა მიწის ნაკვეთის 4 ნაკვეთად გადაცემის შესახებ.Mსაქართველოს რესპუბლიკაში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის შესახებ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის ¹48 დადგენილების მე-5 პუნქტისა და «სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის საკუთრების შესახებ» კანონზე მითითებით მიიჩნია, რომ კომლის თითოეულმა წევრმა, მათ შორის კ. ი-შვილმა მოიპოვა მცხეთის რაიონის სოფელ ახალსოფელში მდებარე 500 კვ. მ მიწის ნაკვეთსა და მასზე მდებარე საცხოვრებელი სახლის 1/3 წილზე საკუთრების უფლება; გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1328-ე მუხლი და მიუთითა, რომ, მართალია, კ. ი-შვილს აღნიშნული ქონება საჯარო რეესტრში საკუთარ სახელზე არ დაურეგისტრირებია, თუმცა, ამის მიუხედავად, ეს ქონება მისი სამკვიდრო ქონებაა. ამასთან, აღნიშნა, რომ ლ. მ-ძეს კ. ი-შვილის წილზე სამკვიდრო უფლებები არა აქვს, რადგან კ. ი-შვილის გარდაცვალების დროს ცოცხალი იყო მისი პირველი რიგის მემკვიდრე მეუღლე ვ. ი-შვილი, რომელმაც მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ გააგრძელა ცხოვრება საერთო საკუთრების სახლში. სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლის მეორე ნაწილისა და 1433-ე მუხლიდან გამომდინარე, მიუთითა, რომ ვ. ი-შვილის სამკვიდროში აღნიშნული ქონებიდან მისი წილის გარდა შედის ასევე სადავო უძრავი ქონებიდან კ. ი-შვილისა და მ. ი-შვილისგან მემკვიდრეობით მიღებული წილებიც, რადგან მიიჩნია, რომ ფაქტობრივი ფლობით ვ. ი-შვილმა მიიღო მათი სამკვიდრო. ამდენად, იხელმძღვანელა სამოქალქო კოდექსის 1336-ე მუხლით და აღნიშნა, რომ უძრავი ქონება მთლიანად შევიდა ვ. ი-შვილის სამკვიდროში და მისი მიღების უფლება წარმოეშვა მის პირველი რიგის მემკვიდრეებს. ვ. ი-შვილს დარჩა მხოლოდ ერთი პირველი რიგის მემკვიდრე – ნ. ი-შვილი. ლ. მ-ძე ვ. ი-შვილის მემკვიდრე არ არის, შესაბამისად, მას ვ. ი-შვილის სამკვიდროზე კანონიერი უფლება არ წარმოშობია.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ლ. მ-ძემ და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა საქმეზე ფაქტობრივი გარემოებები, კერძოდ, სასამართლო მიუთითებს, რომ, ქორწინების ¹13 სააქტო ჩანაწერის მიხედვით, ვ. და ე. ი-შვილები 1950 წლის 4 სექტემბერიდან იმყოფებოდნენ რეგისტრირებულ ქორწინებაში, მაშინ, როდესაც ამ პერიოდისთვის ისინი განქორწინებული იყვნენ და მათ ნ. ი-შვილის შვილად აიყვანეს 1957 წელს. არასწორია სასამართლოს მოსაზრება, რომ ნ. ი-შვილის დაბადების სააქტრო ჩანაწერში ორივე მშობლის გრაფაში მითითებულია, როგორც ბიოლოგიური მშობლების, მონაცემები, ისე ვ. და ე. ი-შვილების მონაცემები. აღნიშნული სააქტო ჩანაწერი სრულყოფილად არ არის წარმოდგენილი. ¹520 დაბადების აქტისა და ¹14 შვილად აყვანის სააქტო ჩანაწერებს შორის შეუსაბამობაა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 31 დეკემბრის განჩინებით ლ. მ-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ლ. მ-ძის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

მოცემული დავის საგანია სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობა, უძრავი ქონების მესაკუთრედ აღიარება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

კასატორი ვერ ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ლ. მ-ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.