ას-1234-1493-09 10 ივნისი, 2010 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ვ. როინიშვილი (თავმჯდომარე),

თ. თოდრია (მომხსენებელი), მ. სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – შპს “ე.” (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს “ს. ს. ე.” (მოსარჩელე)

დავის საგანი – ხელშეკრულების ბათილად აღიარება

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2008 წლის 7 აგვისტოს შპს “ს. ს. ე.” წარმომადგენელმა ლ. ქ-ემ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხე შპს „ე.“ წინააღმდეგ.

მოსარჩელემ მოითხოვა სს „ე.“ და შპს “ე.“ შრორის 2002 წლის 8 აგვისტოს დადებული ¹59 ხელშეკრულებისა და 2002 წლის 30 აგვისტოს დადებული დამატებითი შეთანხმების ბათილად ცნობა.

მოსარჩელემ განმარტა, რომ 2002 წლის 8 აგვისტოს სს „ე.“ და შპს „ე.“ შორის დაიდო იჯარის ხელშეკრულება ¹59, რომლის თანახმად მოპასუხეს უნდა გადასცემოდა ქ.თბილისში, ... ქ.¹2-ში პირველ სართულზე მდებარე 53,1 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი. 2002 წლის 30 აგვისტოს მხარეთა შორის დაიდო დამატებითი შეთანხმება იჯარის ხელშეკრულებაში ცვლილება-დამატების შეტანის შესახებ, რომლის მიხედვით იჯარით აღებული ტერიტორია მოპასუხეს გადაეცემოდა მხოლოდ მისი ფაქტობრივად გამონთავისუფლების შემდეგ.

ზემოაღნიშნული ხელშეკრულება და შეთანხმება ბათილია, ვინაიდან მათი დადებისას დარღვეულია საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 1999 წლის 31 მარტის ¹1-3\150 და 2000 წლის 27 მარტის ¹1-2\198 ბრძანებებით დამტკიცებული დებულებების წესები.

მოსარჩელის განმარტებით, საცილო გარიგებაში ზუსტად არ არის განსაზღვრული საიჯარო ქირის ოდენობა და, ვინაიდან იჯარით გაცემული ფართი მოპასუხეს ფაქტობრივად უნდა გადასცემოდა სს „ენერგობანკისგან“ მისი გამოთხოვის შემდეგ, საიჯარო ხელშეკრულება ძალაში არ შესულა და რაიმე სამართლებრივი შედეგი არ მოჰყოლია.

2002 წლის 8 აგვისტოს დადებული ¹59 ხელშეკრულება მართლსაწინააღმდეგო გარიგებაა სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის თანახმად. 2002 წლის 22 ივნისის გაზეთ „....“ გამოქვეყნდა განცხადება ქ.თბილისში, ... ქ.¹2-ში მდებარე შენობის პირველ სართულზე არსებული არასაცხოვრებელი ფართის იჯარით გაცემის შესახებ. კონკურსში მონაწილეთა განცხადებები მიიღებოდა 2002 წლის 1 ივლისიდან 30 ივლისის ჩათვლით.

შპს „ე.“ განცხადება კონკურსში მონაწილეობის შესახებ სს @„ე.“ ადმინისტრაციას წარუდგინა მხოლოდ 2002 წლის 31 ივლისს და იგი არ განუხილავთ. ამავდროულად შპს „ე.“ განაცხადი არ შეიცავს ფართის იჯარით ასაღებად აუცილებელ პირობებს, რადგან მასში არ არის მითითებული ქირის ოდენობა და მისი გადახდის პერიოდულობა. კონკურსში მონაწილეობის მისაღებად პრეტენდენტს ბეს სახით უნდა გადაეხადა 250 ლარი, მოპასუხეს კი ეს პირობაც არ შეუსრულებია.

ხელშეკრულების დადების მომენტისათვის მოქმედებდა საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 2000 წლის 27 მარტის ¹1-2\198 ბრძანება, რომლითაც დამტკიცებულ იქნა სახელმწიფოს წილობრივი მონაწილეობით შექმნილი საწარმოების ძირითადი საშუალებების განკარგვის წესი. აღნიშნული ბრძანებით დამტკიცებული დებულების მეოთხე მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, საწარმოს ძირითადი საშუალებების იჯარით გაცემა ხორციელდება კონკურსის ან აუქციონის გზით სამეთვალყურეო საბჭოს გადაწყვეტილების საფუძველზე. მოსარჩელის განმარტებით, არასაცხოვრებელი ფართის იჯარით გაცემის შესახებ არ არსებობდა „ელექტროგადაცემის“ სამეთვალყურეო საბჭოს თანხმობა.

საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 2000 წლის 27 მარტის ¹1-2\198 ბრძანებით დამტკიცებული დებულების მე-9 მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, გადაწყვეტილებას კონკურსის ორგანიზების თაობაზე იღებს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტრო. მოსარჩელის მტკიცებით, სს „ე.“ მიერ ფართის იჯარით გაცემის მომენტისთვის ქონების მართვის სამინისტროს გადაწყვეტილება ობიექტის იჯარით გაცემისა და კონკურსის ჩატარების შესახებ არ არსებობდა.

მოსარჩელის განმარტებით, მთელი რიგი დარღვევების შედეგად საქართველოს ქონების მართვის სამინისტროს 1999 წლის 31 მარტის ¹1-3\150 ბრძანებით დამტკიცებული დებულების მე-4 მუხლის მე-7 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, სს „ე.“ მიერ ფორმალურად ორგანიზებული კონკურსიც არშემდგარად უნდა ჩაითვალოს.

შპს „ე.“ კონკურსში არასაცხოვრებელი ფართის იჯარით გაცემის თაობაზე მონაწილეობის განცხადება შეიტანა 2002 წლის 31 ივლისს, რაც დგინდება აღნიშნული განცხადებიდან, კერძოდ კი, მასზე მიწერილი თარიღიდან.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 13 იანვრის გადაწყვეტილებით შპს “ს. ს. ე.” სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი შეიტანა შპს “ს. ს. ე.”

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილებით შპს “ს. ე.” სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ შპს „ენერგომონტაჟმა“ კონკურსში არასაცხოვრებელი ფართის იჯარით გაცემის თაობაზე მონაწილეობის განცხადება (რეგისტრაციის ¹1938) შეიტანა 2002 წლის 31 ივლისს. 2002 წლის 8 აგვისტოს სს „ე.“ და შპს „ენერგომონტაჟს“ შორის დაიდო ¹59 იჯარის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც, მოპასუხეს იჯარით უნდა გადასცემოდა ქ.თბილისში, ... ქ.¹2-ში მდებარე შენობის პირველ სართულზე არსებული 53.1 კვ.მ არასაცოვრებელი ფართი. 2002 წლის 30 აგვისტოს მოიჯარე შპს „ე.“ და სს „ე.“ შორის დაიდო დამატებითი შეთანხმება, რომლის მიხედვით გადაწყდა საიჯარო ქირის განსაზღვრის წესი, ასევე დადგინდა, რომ მხარეთა შორის 2002 წლის 8 აგვისტოს დადებული ¹59 ხელშეკრულება ამოქმედდებოდა ქ. თბილისში, ... ქ.¹2-ში მდებარე არასაცხოვრებელი ფართის ფაქტობრივად გამონთავისუფლების შემდეგ.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 6 აგვისტოს გადაწყვეტილებით შპს „ე.“ სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხე შპს “ს. ს. ე.” დაევალა, შეესრულებინა 2002 წლის 8 აგვისტოს დადებული ¹59 ხელშეკრულება და შპს „ე “ გადაეცა იჯარით აღებული ტერიტორია. აღნიშნული გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაშია შესული.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ შპს „ე.“ კონკურსში მონაწილეობის მისაღებად არ გადაუხდია ბეს სახით დადგენილი თანხა 250 ლარი. პალატამ მიიჩნია, რომ ქ.თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 6 აგვისტოს გადაწყვეტილებით, ვინაიდან აღნიშნულ გადაწყვეტილებაში სასამართლოს არ უმსჯელია ბეს გადახდის საკითხზე და ეს ფაქტი მხოლოდ მოხსენებულია გადაწყვეტილების აღწერილობით ნაწილში, როგორც ერთ-ერთი მხარის მიერ დაფიქსირებული პოზიცია, მაგრამ აღნიშნული გარემოება არ არის დადასტურებული (დადგენილი) სასამართლოს მიერ, შესაბამისად, იგი ვერ განიხილება, როგორც პრეიუდიციული ძალის მქონე ფაქტი.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, რომ სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 1999 წლის 31 მარტის ¹1-3\150 ბრძანებით დამტკიცებული „სახელმწიფო ქონების კონკურსის ფორმით პრივატიზების შესახებ“ დებულება არ შეიძლება გავრცელდეს მოცემულ დავაზე, ვინაიდან მხარეთა შორის სადავო ხელშეკრულების გაფორმების დროს მოქმედებდა საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 2000 წლის 27 მარტის ბრძანება ¹1-3\198 „სახელმწიფო წილობრივი მონაწილეობით არსებული საწარმოების ბალანსზე რიცხული ამორტიზებული ან გამოუყენებელი ძირითადი საშუალებების განკარგვისა და გადაცემის წესის შესახებ დებულების დამტკიცების თაობაზე“. აღნიშნული დებულების მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ძირითადი საშუალებების იჯარით გადაცემა ხორციელდება კონკურსის ან აუქციონის წესით სამეთვალყურეო საბჭოს (პარტნიორთა კრების) გადაწყვეტილების საფუძველზე, სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროთან ან მის ტერიტორიულ ორგანოსთან შეთანხმებით. ამავე დებულების მე-7 მუხლის თანახმად, ძირითადი საშუალებების დროებით სარგებლობაში გადაცემის დროს კონკურსის ორგანიზებას ახორციელებს საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტრო ან მისი ტერიტორიული ორგანო. კონკურსის ორგანიზებისას გამოიყენება სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 1999 წლის 31 მარტის ¹1-3\150 ბრძანებით დამტკიცებული დებულება კონკურსის შესახებ. მოცემულ შემთხვევაში დავა წარმოებს სწორედ იმ ხელშეკრულების ნამდვილობის თაობაზე, რომლის საგანს წარმოადგენს ქ.თბილისში, ... ქუჩა ¹2-ში არსებული არასაცხოვრებელი ფართის იჯარით დროებით სარგებლობაში გადაცემა. ამგვარი გადაცემის წესს შეიცავს ორივე ზემოდასახელებული დებულება, რომელიც მოქმედებდა სადავო ხელშეკრულების დადების დროს, შესაბამისად, სავალდებულოა მათი გამოყენება აღნიშნული სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე დავის მოსაწესრიგებლად.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ, საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 1999 წლის 31 მარტის ¹1-3\150 ბრძანებით დამტკიცებული დებულების „სახელმწიფო ქონების კონკურსის ფორმით პრივატიზების შესახებ“ მე-3 მუხლის მე-2 და მე-3 პუნქტების თანახმად, „კონკურსში მონაწილეობის განცხადების მიღება მთავრდება დადგენილ დღესა და საათს. დადგენილი ვადის გასვლის შემდეგ შემოსული განაცხადი არ მიიღება. განაცხადის შემოსვლის თარიღი განისაზღვრება რეგისტრაციის თარიღით. კონკურსში მონაწილეობაზე განცხადების მიღება მიმდინარეობს კონკურსის ჩატარების თარიღამდე ბოლო 30 კალენდარული დღის განმავლობაში“. დებულების მე-4 მუხლის მე-7 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, „კონკურსი ითვლება არ შემდგარად, თუ განცხადების გამოქვეყნებიდან დადგენილ ვადაში არ იქნა შეტანილი არც განცხადების გამოქვეყნებიდან დადგენილ ვადაში არ იქნა შეტანილი არც ერთი განაცხადი“. დადგენილი ფაქტობრივი გარემოების მიხედვით, შპს „ე.“ მიერ კონკურსში მონაწილეობის შესახებ განაცხადი შეტანილი იყო 2002 წლის 31 ივლისს, ანუ იმ დროისთვის როდესაც განცხადების შეტანის ვადა იყო გასული, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლო იზიარებს აპელანტის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ ზემოდასახელებული დებულების თანახმად, დაუშვებელი იყო ამ განცხადების მიღება და განხილვაც კი, არა თუ მისი დაკმაყოფილება.

სააპელაციო პალატამ განმარტა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე და 59-ე მუხლები.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 1999 წლის 31 მარტის ¹1-3\150 ბრძანებით დამტკიცებული დებულების მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, კონკურსში გამარჯვებული მონაწილე ვალდებული იყო, გამყიდველთან გაეფორმებინა სანოტარო წესით დამოწმებული ხელშეკრულება, აგრეთვე, ქონების მიღება-ჩაბარების აქტი, რომელიც წარმოადგენდა ხელშეკრულების განუყოფელ ნაწილს. მოცემულ შემთხვევაში სს „ე.“ და შპს ე.“ შორის 2002 წლის 8 აგვისტოს ხელშეკრულების დადებისას დარღვეულ იქნა დასახელებული დებულებით გათვალისწინებული ხელშეკრულების დადების ფორმაც, ვინაიდან ხელშეკრულება არ იყო დამოწმებული სანოტარო წესით და ამასთან ერთად შპს „ე.“ და სს „ე.“ შორის იჯარის ხელშეკრულებასთან ერთად არ იყო გაფორმებული ქონების მიღება-ჩაბარების აქტი. აღნიშნული მუხლის თანახმად, სადავო ხელშეკრულების ბათილობის კიდევ ერთ საფუძველს წარმოადგენდა კანონით გათვალისწინებული ნებართვის არარსებობა, ვინაიდან საქმის მასალებით ვერ დგინდებოდა, რომ სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს მიერ გაცემულ იქნა თანხმობა ფართის კონკურსის წესით იჯარით გაცემის თაობაზე.

აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა შპს “ე.”. მან მიუთითა, რომ სინამდვილეს არ შეესაბამება სასამართლოს მოსაზრება, იმის თაობაზე, რომ შპს “ე.” კონკურსში არასაცხოვრებელი ფართის იჯარით გაცემის თაობაზე 2002 წლის 31 ივლისს მიმართა სს “ე.” ადმინისტრაციას, ვინაიდან განცხადება სს “ე.” ადმინისტრაციაში 2002 წლის 30 ივლისს არის შეტანილი. განცხადებაში ნათლად იყო მითითებული, რომ სს “ელექტრომინტაჟი” ითხოვდა კონკურსში მინაწილეობის მიღებას.

კასატორი მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ ჯერ კიდევ 2002 წლის 11 ივნისს ¹03/02-1164 წერილით სს “ე.” სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარეს მიმართავს, რომ კრედიტორული დავალიანების ორგანიზაცია შპს “ე.” მიმართავს, რომ იჯარით გადაეცეს ქ.თბილისში, ... ქ. ¹2-ში მდებარე ფართი. 2002 წლის 28 მაისს ¹1/15 წერილით სს “ე.” მიმართა სს “ე.”, რადგან ელექტროგადაცემას ჰქონდა კრედიტორული დავალიანება “ე.” 19 000 ლარი. აღნიშნულიდან გამომდინარე სასამართლოს მტკიცება იმის შესახებ, რომ შპს “ე.” ოფიციალურად გამოცხადებული კონკურსის დროს არ მიუმართავს სს “ე.” არ შეესაბამება სინამდვილეს.

კასატორის მოსაზრებით, არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ 2002 წლის 31 ივლისს სს “ე.” არ ჩატარებულა კონკურსი 294 კვ. მ და 53.1 კვ. მ ფართობის იჯარით გადაცემის თაობაზე. სასამართლომ სრულიად სხვაგვარი ინტერპრეტაცია მისცა საქართველოს სახლმწიფო ქონების მართვის მინისტრის მოადგილის 2002 წლის 28 დეკემბრის ¹67-3571/6-2 წერილს და შეგნებულად არ გაამახვილა ყურადღება მითითებული წერილის შინაარსზე და მასზე დართულ დოკუმენტაციაზე, რომელშიც მითითებულია, რომ 17.06.02 წლის ¹03/02-1200 წერილის პასუხად გაცნობებთ, რომ სამინისტრომ განიხილა საზოგადოების სამთვალყურეო საბჭოს 2002 წლის 12 ივნისის სხდომის ¹9 ოქმი და არ არის წინააღმდეგი სს “ე.” ადმინისტრაციული შენობის მე-2 სართულზე განთავსებული ანტრესოლური სართულის 294 კვ. მ ფართობი გაიცეს იჯარით 10 წლის ვადით აუქციონის ან კონკურსის წესით მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით.

კასატორის მოსაზრებით, არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მითითება იმის თაობაზე, რომ თითქოსდა შპს “ე.” არ ქონოდეს გადახდილი “ბეს” სახით კონკურსში მონაწილეობის მისაღებად 250 ლარი, რადგან ასეთ შემთხვევაში შპს “ე.” არ მიეცემოდა კონკურსში მონაწილობის და შემდგომ არ დაიდებოდა ხელშეკრულება.

კასატორი მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალქო კოდექსის 54 მუხლი, რადგან იჯარის ხელშეკრულების დადებისას შპს “ე.” მოქმედებდა კანონის შესაბამისად. სააპელაციო სასამართლომ ვერ დაასაბუთა სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის დარღვევა, რადგან 2002 წლის 8 აგვისტოს ხელსეკრულების დადებისას შპს “ე.” მხრიდან არ დარღვეულა სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 2000 წლის 27 მარტის ¹1-3/198-ე ბრძანებით დამტკიცებული დებულების მოთხოვნები.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ სათანადოდ არ შეაფასა საქართველოს ქონების მართვის სამინისტროს 2002 წლის 26 დეკემბრის ¹67-3571/6-2 წერილი, არ გამოიკვლია მისი შინაარსი საქმეში არსებულ სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში და შემოიფარგლა მხოლოდ იმაზე მითითებით, რომ წერილი შედგენილია კონკურსის შემდეგ.

კასატორის მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ შეაფასა საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროსადმი სს “ე.” 05.08.02 ¹1798 წერილსა და ამ წერილზე საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 05.08.2002 პასუხი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ განიხილა საქმის მასალები, გაეცნო საკასაციო საჩივარს და მიიჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე პალატას შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს “ე.” კონკურსში არასაცხოვრებელი ფართის იჯარით გაცემის თაობაზე მონაწილეობის განცხადება შეიტანა 2002 წლის 31 ივლისს, რაც დგინდება აღნიშნული განცხადებაზე გაკეთებული თარიღიდან.

2002 წლის 8 აგვისტოს სს “ს. ს. ე.” და შპს “ე.” შორის დაიდო ¹59 იჯარის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც მოპასუხეს იჯარით უნდა გადასცემოდა ქ. თბილისში, ... ქ. ¹2-ში მდებარე შენობის პირველ სართულზე არსებული 53,1 კვ. მ არასაცხოვრებელი ფართი.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ ასევე დადგენილია, რომ 2002 წლის 30 აგვისტოს მოიჯარე შპს “ე.” და სს “ს. ს. ე.” შორის დაიდო დამატებითი შეთანხმება, რომლის მიხედვით გადაწყდა საიჯარო ქირის განსაზღვრის წესი, ასევე დადგინდა, რომ მხარეთა შორის 2002 წლის 8 აგვისტოს დადებული ¹59 იჯარის ხელშეკრულება ამოქმედდება თბილისში, ... ქ. ¹2-ში მდებარე არასაცხოვრებელ ფართის ფაქტობრივად გამონთავისუფლების შემდეგ.

ასევე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 6 აგვისტოს გადაწყვეტილებით, შპს “ე.” სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხე სს “ს. ს. ე.” დაევალა, შეესრულებინა 2002 წლის 8 აგვისტოს დადებული ¹59 იჯარის ხელშეკრულება და შპს “ე.” გადაეცა იჯარით აღებული ტერიტორია. აღნიშნული გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაშია შესული.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ სადავო ურთიერთობაზე ვრცელდება საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 2000 წლის 27 მარტის ბრძანება ¹1-3/198 “სახელმწიფო წილობრივი მონაწილეობით არსებული საწარმოების ბალანსზე რიცხული ამორტიზებული ან გამოუყენებელი ძირითადი საშუალებების განკარგვისა და გადაცემის წესის შესახებ” დებულება და სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 1999 წლის 31 მარტის ¹1-3/150 ბრძანებით დამტკიცებული “სახელმწიფო ქონების კონკურსის ფორმით პრივატიზების შესახებ” დებულება, კერძოდ, 2000 წლის 27 მარტის ¹1-3/198 ბრძანებით დამტკიცებული დებულების მე-7 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ძირითადი საშუალებების რეალიზაციის ან დროებით სარგებლობაში გადაცემის დროს კონკურსის (აუქციონის) ორგანიზაციას ახორციელებს საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტრო ან მისი ტერიტორიული ორგანო. კონკურსისა და აუქციონის ორგანიზებისას გამოიყენება სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 1999 წლის 31 მარტის ¹1-3/150 და ¹1-3/51 ბრძანებით დამტკიცებული დებულება კონკურსისა და აუქციონის შესახებ. ამასთან ერთად საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა აღნიშნული დებულებებით მოცემული ნორმები, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ სარჩელის დაკმაყოფილების ერთ-ერთ საფუძვლად მიუთითა ის გარემოება, რომ კონკურსში მონაწილეობის განცხადება შეტანილი იყო 2002 წლის 31 ივლისს, ე.ი იმ დროისათვის, როდესაც განცხადების შეტანის ვადა იყო გასული (2002 წლის 30 ივლისს), ასევე სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ შპს “ე.” კონკურსში მონაწილეობის მისაღებად არ გადაუხდია ბეს სახით დადგენილი თანხა 250 ლარის ოდენობით, რითაც დარღვეულ იქნა საკონკურსო პირობები, კერძოდ, სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 1999 წლის 31 მარტის ¹1-3/150 ბრძანებით დამტკიცებული “სახელმწიფო ქონების კონკურსის ფორმით პრივატიზების შესახებ” დებულების მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის “გ” ქვეპუნქტის თანახმად, განმცხადებელს უნდა წარედგინა “ბეს” შეტანის დამადასტურებელი საბანკო ქვითარი. ამავე დებულების მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, კონკურსში მონაწილეობაზე განცხადების მიღება მთავრდება დადგენილ დღესა და საათს. დადგენილი ვადის გასვლის შემდეგ შემოსული განაცხადი არ მიიღება. განაცხადის შემოსვლის თარიღი განისაზღვრება რეგისტრაციის თარიღით, ხოლო, მე-3 მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, კონკურსში მონაწილეობაზე განაცხადების მიღება მიმდინარეობს კონკურსის ჩატარების თარიღამდე ბოლო 30 კალენდარული დღის განმავლობაში. ამ შემთხვევაში, როდესაც 30-ე კალენდარული დღე ემთხვევა დასვენების დღეს, მაშინ განაცხადების მიღება გრძელდება და შეწყდება მომდევნო პირველსავე დღეს, იმავე საათზე.

ამავე დებულების მე-4 მუხლის მე-7 პუნქტის “ა” ქვეპუნქტის თანახმად, კონკურსი ითვლება არ შემდგარად, თუ განცხადების გამოქვეყნებიდან დადგენილ ვადაში არ იქნა შეტანილი არც ერთი განაცხადი.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავენ კონკურსში მონაწილეობის პირობებს. ამასთან ერთად გასათვალისწინებელია, რომ განსახილველი ნორმებით დადგენილია კონკურსში მონაწილეობისათვის განცხადების წარდგენასთან დაკავშირებული განმცხადებლის ვალდებულებები, მაგრამ აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ ამავე დებულების მე-3 მუხლის მე-6 პუნქტის “ბ” ქვეპუნქტით განსაზღვრულია საკონკურსო კომისიის უფლება, რომლის თანახმად განმცხადებელს შეიძლება უარი ეთქვას კონკურსში მონაწილეობაზე, თუ დარღვეულია ამ მუხლის პირველი, მე-2 და მე-3 პუნქტის მოთხოვნები. ამდენად, განსახილველ ნორმაში ტერმინი “შეიძლება” მიუთითებს საკონკურსო კომისიის ისეთ უფლებაზე, რომლითაც მას შეუძლია არ უთხრას უარი განმცხადებელს კონკურსში მონაწილეობის მიღებაზე.

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე იმის შესახებ, რომ 2002 წლის 8 აგვისტოს სს “ს. ს. ე.” და შპს “ე.” შორის დაიდო ¹59 იჯარის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც მოპასუხეს იჯარით უნდა გადასცემოდა ქ. თბილისში, ... ქ. ¹2-ში მდებარე შენობის პირველ სართულზე არსებული 53,1 კვ. მ არასაცხოვრებელი ფართი, ხოლო 2002 წლის 30 აგვისტოს მოიჯარე შპს “ე.” და სს “ს. ს. ე.” შორის დაიდო დამატებითი შეთანხმება, რომლის მიხედვით გადაწყდა საიჯარო ქირის განსაზღვრის წესი. ამდენად, აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებები შეიძლება მიუთითებდეს იმაზე, რომ, კონკურსში მონაწილეობისათვის განცხადების დაგვიანებით წარდგენის ან ბეს სახით 250 ლარის გადაუხდელობის მიუხედავად, განმცხადებელს მიეცა კონკურსში მონაწილეობის უფლება, რის შედეგადაც ორივე მხარემ გამოთქვა ნება იჯარის ხელშეკრულების დადების შესახებ. რა თქმა უნდა, ამ შემთხვევაში გასათვალისწინებელია ის გარემოება, რომ კონკრეტული დავა ეხება არა კონკურსში მონაწილე სხვა კონკურსანტის უფლებას, რა დროსაც დაგვიანებით შეტანილი განცხადებით ან ბეს სახით 250 ლარის გადაუხდელობით შეიძლება ილახებოდეს სხვა კონკურსანტების უფლებები (რომლებმაც შეასრულეს დებულების ყველა მოთხოვნა), არამედ - სს “ს. ს. ე.” ნებით მის ქონებაზე გამოცხადებული კონკურსის შედეგად დადებული ამ უკანასკნელსა და შპს “ე.” შორის იჯარის ხელშეკრულებას. რა თქმა უნდა, ამ შემთხვევაში გასათვალისწინებელია სს “ს. ს. ე.” მიერ ნების გამოვლენის კანონიერება და მისი შედეგები ანუ, მიუხედავად იმისა, რომ სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 1999 წლის 31 მარტის ¹1-3/150 ბრძანებით დამტკიცებული “სახელმწიფო ქონების კონკურსის ფორმით პრივატიზების შესახებ” დებულების მე-3 მუხლის მე-6 პუნქტის “ბ” ქვეპუნქტი მას აძლევდა უფლებას, უარი არ ეთქვა განმცხადებლისათვის კონკურსში მონაწილეობაზე, აუცილებელია, მისი ნება გამოვლინდეს კანონით დადგენილი წესების დაცვით. კონკრეტულ შემთხვევაში საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 2000 წლის 27 მარტის ¹1-3/198 ბრძანებით დამტკიცებული “სახელმწიფო წილობრივი მონაწილეობით არსებული საწარმოების ბალანსზე რიცხული ამორტიზებული ან გამოუყენებელი ძირითადი საშუალებების განკარგვისა და გადაცემის წესის შესახებ” დებულების მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ამორტიზებული ან გამოუყენებელი ძირითადი საშუალებების იჯარით, ქირავნობით და სასყიდლიანი უზურფუქტით გაცემა ხორციელდება კონკურსის ან აუქციონის წესით სამეთვალყურეო საბჭოს (პარტნიორთა კრების) გადაწყვეტილების საფუძველზე სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროსთან ან მის ტერიტორიულ ორგანოსთან შეთანხმებით. ამავე დებულების მე-9 მუხლის “ბ” ქვეპუნქტის (30.06.2000 ¹1-3/422 ცვლილების) თანახმად, გადაწყვეტილებას კონკურსის ან აუქციონის ორგანიზების თაობაზე იღებს საჯარო სამართლის იურიდიული პირი “საწარმოთა მართვის სააგენტოსთან შეთანხმებით კონკურსის ან აუქციონის ორგანიზაცია შეიძლება განხორციელდეს საწარმოს ხელმძღვანელის მიერ.

განსახილველი ნორმების თანახმად, სახელმწიფო წილობრივი მონაწილეობით არსებული საწარმოების მიერ იჯარით ქონების გაცემისათვის აუცილებელია სამეთვალყურეო საბჭოს (პარტნიორთა კრების) გადაწყვეტილება და სახელმწოფო ქონების მართვის სამინისტროსთან ან მის ტერიტორიულ ორგანოსთან შეთანხმება. ამდენად, აღნიშნული ხელშეკრულების დადებისათვის აუცილებელია მესამე პირის ნებართვა, რომელიც წარმოადგენს დამოუკიდებელი ნების გამოვლენას.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა საქართველოს ქონების მართვის სამინისტროს 2002 წლის 26 დეკემბრის ¹67-3571/6-2 წერილი და განმარტა, რომ კონკურსის წესით იჯარით ქონების გაცემის თანხმობა გაცემული უნდა იყოს წინასწარ, ხოლო წერილის თარიღი (26.12.2002) მეტყველებს იმაზე, რომ ის გაცემულია კონკურსის ჩატარების შემდეგ.

აღნიშნულთან მიმართებაში სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ თბილისში, ... ქ. ¹2-ში მდებარე შენობის პირველ სართულზე არსებული 53,1 კვ. მ არასაცხოვრებელი ფართობის იჯარით გაცემის თაობაზე განცხადების გაზეთ “.....” 2002 წლის 22 ივნისს გამოქვეყნებისას არ არსებობდა სს “ე.” სამეთვალყურეო საბჭოს ან პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილება, შესაბამისად, სს “ე.” ადმინისტრაციას არ მიუღია ასეთი თანხმობა. ამასთან ერთად სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ სს “ე.”, რომელიც კონკურსის ჩატარების ორგანიზაციას ახდენდა, ფლობდა სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს თანხმობას საწარმოს ხელმძღვანელის მიერ კონკურსის ორგანიზაციაზე. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ წინასწარ ასეთი თანხმობის არ არსებობის შემთხვევაში სადავო გარიგებები უნდა მიჩნეულ იქნეს ბათილად საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 59-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად.

უპირველეს ყოვლისა, უნდა აღინიშნოს, რომ სადავო ხელშეკრულებების დადების დროს ქონების მართვის სამინისტრო წარმოადგენდა სს “ს. ს. ე.” დამფუძნებელს. მიუხედავად იმისა, რომ აღნიშნული უფლებამოსილების განხორციელებას აქვს სპეციალური სამართლებრივი საფუძველი, რომლითაც განისაზღვრება სახელმწიფო წილობრივი მონაწილეობით არსებული საწარმოების ბალანსზე რიცხული ამორტიზებული ან გამოუყენებელი ძირითადი საშუალებების განკარგვა და გადაცემა, მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული, რომ სახელმწიფოს (ქონების მართვის სამინისტრო ან მისი ტერიტორიული ორგანო) თანხმობა კონკურსის წესით იჯარით ქონების გაცემის შესახებ, თავისი შედეგებით უკავშირდება კერძო სამართლებრივ ურთიერთობას, სახელმწიფოს, როგორც საზოგადოების პარტნიორის უფლებამოსილებას და მიუთითებს მისი სამეწარმეო საზოგადოებაში მონაწილეობაზე, ე.ი. სახელმწიფოს მიერ გაცემული ნებართვა უკავშირდება, უპირველეს ყოვლისა, პარტნიორის უფლებამოსილებას. ამრიგად, კონკრეტულ შემთხვევაში სახელმწიფო, როგორც საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, სამეწარმეო საზოგადოებებში პარტნიორად მონაწილეობს, როგორც კერძო სამართლის იურიდიული პირი.

კონკრეტულ შემთხვევაში სახელმწიფოს თანხმობა კონკურსის წესით იჯარით ქონების გაცემის შესახებ, როგორც სახელმწიფო_პარტნიორის უფლებამოსილებასთან დაკავშირებული ელემენტი, წარმოადგენს ცალმხრივ გარიგებას, რომლისთვისაც აუცილებელია ნების გამოვლენის მიღება მეორე მხარის მიერ (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 51-ე მუხლი). ამდენად, შესაძლებელია დავასკვნათ, რომ სახელმწიფოს მიერ თანხმობა გარიგების დადების შესახებ უკავშირდება და, შესაბამისად, გავლენას ახდენს კერძო, სამართლებრივ და არა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ ურთიერთობაზე. თავისთავად ყოველივე აღნიშნული მიუთითებს იმაზე, რომ სახელმწიფოს თანხმობა სამეწარმეო იურიდიული პირის მიერ კონკურსის წესით იჯარით ქონების გაცემის შესახებ თავისი არსით შესაძლებელია განვასხვავოთ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 59-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ნებართვისაგან, კერძოდ, განსახილველი ნორმის თანახმად, ბათილია ნებართვის გარეშე დადებული გარიგება, თუ ამ გარიგებისათვის საჭიროა ნებართვა. ამ უკანასკნელ შემთხვევაში შესაძლებელია ვივარაუდოთ, რომ სახელმწიფოს მიერ გაცემული ნებართვის შემთხვევაში, განსახილველი ნორმის თანახმად, იგულისხმება საჯარო უფლებამოსილების ორგანოს მიერ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი უფლებამოსილების განხორციელების შედეგად გაცემული ნებართვა, რომელიც უკავშირდება საჯარო ინტერესს (მაგალითად, სათანადო ლიცენზიის გაცემა და ა.შ). შესაბამისად, ამ ნებართვის გარეშე დადებული გარიგება ბათილია. უნდა აღინიშნოს, რომ საზოგადოებაში სახელმწიფო-პარტნიორის წილობრივი მონაწილეობისას, სახელმწიფოს აუცილებელი თანხმობის გარეშე საზოგადოების მიერ დადებული გარიგება ასევე იწვევს მისი ბათილობას, მაგრამ ამ კატეგორიის გარიგებები მიიჩნევა მერყევად ბათილ გარიგებებად და ამდენად, ასეთ გარიგებებზე არ ვრცელდება სსკ-ის 59-ე მუხლის პირველი ნაწილი. პარტნიორის (სახელმწოფოს) კონკურსის წესით იჯარით ქონების (ვადიან სარგებლობაში) გაცემის შესახებ თანხმობაზე ვრცელდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 99-ე _ 102-ე მუხლებით გათვალისწინებული თანხმობის ინსტიტუტი, შესაბამისად, საქართველოს ქონების მართვის სამინისტროს 2002 წლის 26 დეკემბრის ¹67-3571/6-2 წერილი, რომელიც შედგენილი იყო აუქციონის ჩატარების შემდეგ შესაძლებელია მიუთითებდეს შემდგომ თანხმობაზე (მოწონებაზე) საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 101-ე მუხლის თანახმად.

საკასაციო პალატა იზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმასთან დაკავშირებით, რომ სააპელაციო სასამართლომ სათანადოდ არ შეაფასა საქართველოს ქონების მართვის სამინისტროს 2002 წლის 26 დეკემბრის ¹67-3571/6-2 წერილი, არ გამოიკვლია მისი შინაარსი საქმეში არსებულ სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში და შემოიფარგლა მხოლოდ იმაზე მითითებით, რომ წერილი შედგენილია კონკურსის შემდეგ.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ არ შეაფასა, რომ წერილის მიხედვით 2000-2002 წლებში სს “ელექტროსისტემის” მიერ სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროსთან შეთანხმებულია საზოგადოების ბალანსზე რიცხული ორი ფართის (53,1 კვ.მ და 294 კვ.მ) იჯარით გაცემის საკითხი.

საკასაციო პალატა, ასევე იზიარებს კასატორის მითითებას იმასთან დაკავშირებით, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ შეაფასა საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროსადმი სს ”ელექტროსისტემის ” 05.08.02 ¹1798 წერილსა და ამ წერილზე საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 06.08.2002 პასუხი.

ამასთან დაკავშირებით საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ზემოაღნიშნული მტკიცებულებები მოსარჩელე სს “ს. ს. ე.” მიერ წარმოდგენილი იყო ჯერ კიდევ პირველ ინსტანციის სასამართლოში სარჩელთან ერთად. აღნიშნული წერილების შინაარსი ეხება სადავო ფართის იჯარით გაცემის შესახებ სამინისტროს დამოკიდებულებას, რაც არ შეაფასა სააპელაციო სასამართლომ. ამრიგად, ზემოაღნიშნული წერილების შეფასებით, საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში (სსსკ-ის 105-ე მუხლის მოთხოვნათა დაცვით) სააპელაციო სასამართლომ უნდა დაადგინოს აუქციონის ჩატარებამდე ჰქონდა თუ არა სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს, როგორც სახელმწიფო წარმომადგენელს საზოგადოებაში (პარტნიორი) გაცემული კონკურსის წესით იჯარით ქონების გაცემის შესახებ თანხმობა, ასევე აღნიშნული წერილები ხომ არ შეიძლება მიუთითებდეს სახელმწიფოს (პარტნიორის) შემდგომ თანხმობაზე (მოწონებაზე) საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 101-ე მუხლის თანახმად.

რაც შეეხება სამეთვალყურეო საბჭოს გადაწყვეტილების არსებობა-არარსებობის საკითხს, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამეთვალყურეო საბჭოს გადაწყვეტილების აუცილებლობა კანონით გათვალისწინებული რიგი საკითხებთან მიმართებაში მიუთითებს დირექტორის (დირექტორატის) შეზღუდვის ინსტიტუტზე, კერძოდ, სადავო ხელშეკრულებების დროს მოქმედი (2002 წლის რედაქციით) “მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის 55.9 მუხლის “ბ” ქვეპუნქტის თანახმად, მხოლოდ სამეთვალყურეო საბჭოს თანხმობით შეიძლება განხორციელდეს უძრავი ქონებისა და მისი მსგავსი უფლებების შეძენა, განსხვისება, დატვირთვა ან იჯარით გაცემა. აღნიშნული დანაწესი წარმოადგენს კორპორაციული მართვის ცალკეული ორგანოების კომპეტენციათა გამიჯვნის მკაცრ რეგლამენტაციას, რომლითაც რეგულირდება საზოგადოების შიგნით მართვის ორგანოთა უფლება, ვალდებულებების საკითხი. ამდენად, სამეთვალყურეო საბჭოს თანხმობა წარმოადგენს ამ ორგანოს არა ვალდებულებას, არამედ უფლებას, რომელიც ემსახურება საზოგადოების კორპორაციულ მართვას.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ზემოაღნიშნული დანაწესით საზოგადოების ხელმძღვანელის (დირექტორის) უფლებამოსილების შეზღუდვის მიუხედავად, ამ უკანასკნელის მიერ იმ გარიგების დადება, რომლის დადების უფლებამოსილება მას არ გააჩნდა, მესამე პირის პასუხისმგებლობას იწვევს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ამ შეზღუდვის შესახებ იცოდა კონტრაჰენტმა ან, როცა საზოგადოების წარმომადგენელი და კონტრაჰენტი მოქმედებდნენ განზრახ (“მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის (2002 წლის რედაქციის) 9.5 მუხლი). აღნიშნული ნორმით დაცულია საზოგადოების ინტერესები და, როგორც აღინიშნა, ამ დაცვითი მექანიზმის ამოქმედებისათვის აუცილებელია არსებობდეს კონტრაჰენტის არაკეთილსინდისიერების ფაქტი. სხვა შემთხვევაში, იმ დროს მოქმედი “მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის მოთხოვნათა გათვალისწინებით, საზოგადოების ისეთი შიდა საკორპორაციო მართვის ორგანოებს შორის კომპეტენციათა გამიჯვნის სამართლებრივი რეგლამენტაციის დარღვევა, როგორიცა საზოგადოების წარმომადგენლობასა და სამეთვალყურეო საბჭოს უფლებამოსილებები, იწვევს საზოგადოებაში შიგნით არსებული სამართლებრივი პასუხისმგებლობას, რამაც გავლენა არ უნდა მოახდინოს კეთილსინდისიერ კონტრაჰენტზე. ამრიგად, კონკრეტულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ უნდა იმსჯელოს, თუ რამდენად კეთილსინდისიერი იყო შპს “ენერგომონტაჟი” სადავო ხელშეკრულების დადების დროს სამეთვალყურეო საბჭოს თანხმობის არსებობა-არარსებობასთან მიმართებაში.

სააპელაციო სასამართლომ სარჩელის დაკმაყოფილების ერთ-ერთ საფუძვლად მიუთითა, ასევე ის გარემოება, რომ მხარეთა შორის 2002 წლის 8 აგვისტოს ხელშეკრულების დადებისას დარღვეულ იქნა ხელშეკრულების სანოტარო ფორმით დამოწმების წესი. სააპელაციო სასამართლომ ამ მოსაზრებას საფუძვლად დაუდო სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 1999 წლის 31 მარტის ¹1-3/150 ბრძანებით დამტკიცებული “სახელმწიფო ქონების კონკურსის ფორმით პრივატიზების შესახებ” დებულების მე-5 მუხლის პირველი პუნქტი, რომლის თანახმად კონკურსის შედეგების დამტკიცების შესახებ “გამყიდველის” გადაწყვეტილების მიღებიდან 20 კალენდარული დღის ვადაში “გამარჯვებული” მონაწილე ვალდებულია, “გამყიდველთან” გააფორმოს ხელშეკრულება (რომელიც უნდა დამოწმდეს სანოტარო წესით), ქონების მიღება-ჩაბარების აქტთან ერთად, რომელიც წარმოადგენს მის განუყოფელ ნაწილს.

საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ დასძენს, რომ განსახილველ ურთიერთობაზე ვრცელდება როგორც სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 2000 წლის 27 მარტის ¹1-3/198 ბრძანებით, ასევე სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 1999 წლის 31 მარტის ¹1-3/150 ბრძანებით დამტკიცებული დებულებები. ორივე დებულება სისტემურად არის ერთმანეთთან დაკავშირებული და ავსებს ერთმანეთს, მაგრამ საკასაციო პალატა თვლის, რომ 1999 წლის 31 მარტის ¹1-3/150 ბრძანებით დამტკიცებული დებულებების უპირობოთ გავრცელება 2000 წლის 27 მარტის ¹1-3/198 ბრძანებით დამტკიცებული დებულებით მოწესრიგებულ ურთიერთობებზე დაუშვებელია.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ 2000 წლის 27 მარტის ¹1-3/198 ბრძანებით დამტკიცებული დებულების მე-7 მუხლის პირველი ნაწილის მე-2 წინადადება მიგვითითებს იმაზე, რომ ძირითადი საშუალებების რეალიზაციის ან დროებით სარგებლობაში გადაცემის დროს კონკურსისა და აუქციონის ორგანიზებისას გამოიყენება სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 1999 წლის 31 მარტის ¹1-3/150 და ¹1-3/51 ბრძანებით დამტკიცებული დებულება კონკურსისა და აუქციონის შესახებ. ამრიგად, მნიშვნელოვანია, რომ ეს უკანასკნელი დებულება გამოიყენება კონკურსისა და აუქციონის ორგანიზებასთან დაკავშირებულ ურთიერთობებზე. სხვა შემთხვევაში უნდა ვიფიქროთ, რომ ორივე დებულება აწესრიგებს მათ მიერ რეგულირების სფეროთი მოცემულ ურთიერთობებს.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ სადავო ურთიერთობაზე გავრცელებული 1999 წლის 31 მარტის ¹1-3/150 ბრძანებით დამტკიცებული “სახელმწიფო ქონების კონკურსის ფორმით პრივატიზების შესახებ” დებულების მე-5 მუხლის პირველი პუნქტით რეგულირდება არა კონკურსისა და აუქციონის ორგანიზებასთან დაკავშირებული ურთიერთობები, არამედ გარიგების გაფორმების წესი. ამასთან ერთად გასათვალისწინებელია, რომ განსახილველი ნორმით გარიგება გულისხმობდა არა დროებით სარგებლობაში ქონების გადაცემის, არამედ ქონების პრივატიზებასთან დაკავშირებული ურთიერთობებს, რომლის ერთ-ერთ მხარეს, ამავე დებულების პირველი მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, წარმოადგენდა საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტრო ან მისი ტერიტორიული ორგანო (გამყიდველი). ზუსტად ამ კონკრეტულ ურთიერთობაზე (საკუთრების უფლების გადაცემა) ვრცელდება სანოტარო ფორმის ინსტიტუტი.

ზემოაღნიშნულისაგან განსხვავებით 2000 წლის 27 მარტის ¹1-3/198 ბრძანებით დამტკიცებული დებულებით მოწესრიგებული ურთიერთობის თავისებურება იმაშია, რომ ამ ურთიერთობებში სახელმწიფო წარმოადგენს სამეწარმეო იურიდიული პირის 50%-ზე მეტი წილის მფლობელ პარტნიორს, რომლითაც დაცულია სახელმწიფოს, როგორც 50%-ზე მეტი წილის მფლობელ პარტნიორის უფლებები. კონკრეტულ შემთხვევაში ყურადსაღებია განსახილველი დებულების მე-4 მუხლი, რომლითაც რეგულირდება ძირითადი საშუალებების დროებით სარგებლობაში გადაცემასთან დაკავშირებული ურთიერთობები, რომლის მომწესრიგებელ ნორმებს არ იცნობს 1999 წლის 31 მარტის ¹1-3/150 ბრძანებით დამტკიცებული “სახელმწიფო ქონების კონკურსის ფორმით პრივატიზების შესახებ” დებულება. ზუსტად რომ, ძირითადი საშუალებების დროებით სარგებლობაში გადაცემის თაობაზე ფორმდება ხელშეკრულება, რა დროსაც არ არის გათვალისწინებული სანოტარო ფორმის დაცვის აუცილებლობა (1999 წლის 31 მარტის ¹1-3/150 ბრძანებით დამტკიცებული დებულების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის). ამასთან ერთად ხელშეკრულების ერთ-ერთ მხარედ გვევლინება არა სახელმწიფო, არამედ საწარმოს დირექტორი, ხოლო ხელშეკრულების კონტრჰაგენტს წარმოადგენს ქონების დროებით სარგებლობაში ამღები პირი.

ზემოაღნიშნული მიგვითითებს იმაზე, რომ სადავო გარიგებების ფორმის განსაზღვრის დადების დროს უნდა გამოყენებულ იქნეს 2000 წლის 27 მარტის ¹1-3/198 ბრძანებით დამტკიცებული დებულების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის დანაწესი, რომელიც არ ითვალისწინებს დროებით სარგებლობაში ქონების გადაცემისათვის სანოტარო ფორმის დაცვას.

რაც შეეხება კასატორის მითითებას იმ მტკიცებულებებზე, რომელიც არ იყო მიღებული სასამართლოს მიერ, საკასაციო სასამართლო ვერ იმსჯელებს ამ მტკიცებულებებთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლოს პროცესუალური დარღვევების არსებობა-არარსებობაზე, რადგან ის საოქმო დადგენილებები, რომლითაც არ იყო მიღებული აღნიშნული მტკიცებულებები, არ გაუსაჩივრებია კასატორს, ამდენად, ეს საოქმო განჩინებები არ წარმოადგენენ საკასაციო სასამართლოს განხილვის ობიექტს.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორის მიერ წარმოდგენილია დასაბუთებული პრეტენზია. კონკრეტულ შემთხვევაში დასაშვებ და დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს, რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება და სამართლებრივ-მატერიალური ნორმის არასწორად გამოყენება ან განმარტება. ამრიგად, სააპელაციო სასამართლომ ზემოაღნიშნული შენიშვნების გათვალისწინებით უნდა მიიღოს შესაბამისი გადაწყვეტილება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

შპს “ე.ს” საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე პალატას;

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.