¹ას-1242-1092-2010 31 იანვარი, 2011 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ გ. თ-ძე (მოსარჩელე)

წარმომადგენელი – დ. შ-ძე

მოწინააღმდეგე მხარე _ ნ. გ-ძე (მოპასუხე)

გასაჩივრებული სასამართლო განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 სექტემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ ალიმენტის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

N ნ. გ-ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში გ. თ-ძის მიმართ წარსული დროისა და ყოველთვიური ალიმენტის დაკისრების მოთხოვნით შემდეგი საფუძვლებით: მოსარჩელესა და გ. თ-ძეს თანაცხოვრების პერიოდში შეეძინათ ერთი შვილი - 2006 წლის 18 იანვარს დაბადებული გ. თ-ძე. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 1 მაისის გადაწყვეტილებით, მოსარჩელის მიერ 2007 წლის 15 მარტს აღძრული სარჩელის საფუძველზე, დადგენილ იქნა გ. თ-ძის მამობის ფაქტი. მოპასუხე არასრულწლოვან შვილზე ზრუნავდა მხოლოდ ბავშვის დაბადებიდან 6 Yთვის განმავლობაში. მას შემდეგ გ. თ-ძეს დახმარება არ გაუწევია მოსარჩელისთვის მიუხედავად იმისა, რომ მოსარჩელე და მისი არასწრულწლოვანი შვილი იმყოფებიან სიღარიბის ზღვარზე და რეგისტრირებულნი არიან სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში.

Gგ. თ-ძემ სარჩელი ცნო ნაწილობრივ, კერძოდ, ყოველთვიურად 300 ლარის ოდენობით ალიმენტის გადახდის ნაწილში, ხოლო სასარჩელო მოთხოვნა წარსული დროის ალიმენტის დაკისრების ნაწილში არ ცნო უსაფუძვლობის გამო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 20 აპრილის გადაწყვეტილებით ნ. გ-ძის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გ. თ-ძეს ნ. გ-ძის სასარგებლოდ დაეკისრა არასრულწლოვანი შვილის, 2006 წლის 18 იანვარს დაბადებული გ. თ-ძის, რჩენა-აღზრდისათვის ალიმენტის გადახდა ყოველთვიურად 800 ლარის ოდენობით 2010 წლის 2 მარტიდან მის სრულწლოვანებამდე, ასევე Gგ. თ-ძეს ნ. გ-ძის სასარგებლოდ დაეკისრა არასრულწლოვანი შვილის, 2006 წლის 18 იანვარს დაბადებული გ. თ-ძის, რჩენა-აღზრდისათვის წარსული დროის ალიმენტის ერთჯერადად გადახდა 17750 ლარის ოდენობით.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ. თ-ძემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 სექტემბრის განჩინებით გ. თ-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 აპრილის გადაწყვეტილება. ნ. გ-ძის შუამდგომლობა გადაწყვეტილების დაუყონებლივ აღსასრულებლად მიქცევის შესახებ ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 20 აპრილის გადაწყვეტილება ყოველთვიური ალიმენტის - 800 ლარის გ. თ-ძისათვის დაკისრების ნაწილში მიექცა დაუყოვნებლივ აღსასრულებლად. შუამდგომლობა წარსული დროის ალიმენტის 17750 ლარის დაკისრების ნაწილში დაუყოვნებლივ აღსასრულებლად მიქცევის შესახებ არ დაკმაყოფილდა შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო, რომ ნ. გ-ძესა და გ. თ-ძეს თანაცხოვრების პერიოდში შეეძინათ ერთი შვილი - 2006 წლის 18 იანვარს დაბადებული გ. თ-ძე. Mმამობა დადგენილ იქნა 2009 წელს სასამართლო წესით, ნ. გ-ძის მიერ 2007 წლის 15 მარტს აღძრული სარჩელის საფუძველზე, რომელიც მიზნად ისახავდა შვილისათვის სარჩოს მიღებას. Nნ. გ-ძის ორსულიანი ოჯახი რეგისტრირებულია სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში და მისი ოჯახის სარეიტინგო ქულაა 32060. გ. თ-ძე 2007 წლის 8 ნოემბრიდან მუშაობს სს გაერთიანებული ენერგოსისტემა «საქრუსენერგოს» სამეთვალყურეო საბჭოს წევრის თანამდებობაზე და მისი ყოველთვიური ხელზე ასაღები ხელფასი 2007-2008 წლებში შედგენდა 3199 ლარს, ხოლო 2009-2010 წლებში – 4320 ლარს. 2007 წლის ნოემბრამდე გ. თ-ძე, იყო სემეკის თავმჯდომარე და მისი ყოველთვიური ხელზე ასაღები ხელფასი საშუალოდ 4968 ლარს შეადგენდა. მცირეწლოვანი გ. თ-ძის გარდა, მოპასუხე გ. თ-ძეს ჰყავს ორი სრულწლოვანი შვილი, რომელთაგან ერთ-ერთი, 1991 წლის 4 ივნისს დაბადებული ნ. თ-ძე სრულწლოვანი გახდა 2009 წლის 4 ივნისს. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება იმის თაობაზე, რომ არსებობს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება იმავე მხარეებს შორის იგივე საგანზე და იმავე საფუძვლით. Pპალატამ საქმეში წარმოდგენილი ნ.გ-ძის მიერ 2007 წლის 15 მარტს გ. თ-ძის მიმართ აღძრული სარჩელისა და ნ.გ-ძის ჩვენების საფუძველზე დადგენილად ცნო, რომ ვინაიდან სადავო გახდა მამობის დადგენის ფაქტი, საქმის მომზადების ეტაპზე მის (მოსარჩელის) მიერ დაზუსტებულ იქნა სარჩელი და მოსარჩელემ მოითხოვა მხოლოდ მამობის დადგენა. ამდენად, მიიჩნია, რომ ალიმენტის დაკისრების მოთხოვნაზე სასამართლოს არ უმსჯელია, შესაბამისად, გადაწყვეტილება აღნიშნული მოთხოვნის მიმართ არ გამოტანილა. Aასევე არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება ბანკის წინაშე არსებული მისი ვალდებულებების გათვალისწინების თაობაზე, ვინაიდან მხარეთა ქონებრივი შეფასებისას მხედველობაში მიიღო მხოლოდ საქმეში არსებული მტკიცებულებები.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს და დავის გადაწყვეტისას მართებულად იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1198-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილებით, 1212-ე, 1213-ე, 1214-ე 1234-ე მუხლებით.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ სასამართლოს მიერ ერთი შვილის სარჩოდ ყოველთვიური ალიმენტის - 800 ლარის ოდენობით დაკისრება კანონშეუსაბამოა, ვინაიდან მიიჩნია, რომ მხარეთა მატერიალური შესაძლებლობების გათვალისწინებით (ნ.გ-ძის ოჯახი რეგისტრირებულია სოციალურად დაუცველ ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში, ხოლო მოპასუხე გ. თ-ძის ხელზე ასაღები ხელფასი 2010 წლისათვის 4320 ლარს შეადგენს) მცირეწლოვანი შვილის რჩენა-განვითარებისათვის აუცილებელ მოთხოვნათა დაკმაყოფილების ფარგლებში, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად განსაზღვრა ყოველთვიური ალიმენტის ოდენობა. სააპელაციო სასამართლო ასევე დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სამართლებრივ დასაბუთებას წარსული დროის ალიმენტის დაკისრების ნაწილში, კერძოდ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1234-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და მეორე ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, დადგენილად ცნო, რომ მოპასუხე გ. თ-ძეს გააჩნია სტაბილური შემოსავალი ყოველთვიურად 4320 ლარის ოდენობით, მოსარჩელე ნ. გ-ძე და მისი მცირეწლოვანი შვილი კი, განეკუთვნებიან სოციალურად დაუცველთა კატეგორიას, აქედან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ ალიმენტის გონივრული და სამართლიანი ოდენობა იქნება ყოველთვიურად 800 ლარი. Aამავე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არსებობს გარემოება, როდესაც წარსული დროის ალიმენტი არ იყო მიღებული იმის გამო, რომ ვალდებული პირი თავს არიდებდა მის გადახდას, რაც გამოიხატა მოსარჩელის მიერ 2007 წლის 15 მარტს გ. თ-ძის წინააღმდეგ მამობის დადგენის მოთხოვნით სარჩელის აღძვრით, რომელიც საბოლოო ჯამში მიზნად ისახავდა შვილის შესანახი სარჩოს მიღებას.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ ნ. გ-ძემ ალიმენტის მოთხოვნის უფლება მოიპოვა 2008 წლის 1 მაისის გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ, 2009 წლის 29 ნოემბრიდან, ვინაიდან, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1190-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მოთხოვნიდან გამომდინარე, მიიჩნია, რომ შვილების უფლება-მოვალეობების წარმოშობის საფუძველია წარმომავლობა და არა ამ წარმომავლობის ფაქტის დამოწმება. შვილებს მშობლებისა და მათი ნათესავების მიმართ უფლება-მოვალეობები წარმოეშობათ დაბადებიდან და არა იმ მომენტიდან, როცა მამობა სასამართლო წესით იქნა დადგენილი. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა ასევე აპელანტის მითითება იმის შესახებ, რომ არსებობს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის «ბ» ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძველი, ვინაიდან დადგენილად ცნო, რომ არ არსებობს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება ან განჩინება გამოტანილ დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ. თ-ძემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ სასამართლოს მიერ განხილულია დავა იმავე საგანზე, იმავე მხარეებსა და იმავე საფუძვლით. მოსარჩელეს მტკიცებულების სახით სასამართლოსთვის წარდგენილი აქვს სარჩელის ასლი, სადაც ნათლადაა მითითებული იგივე მოპასუხე, დავის საგანი და იგივე საფუძველი, მაგრამ სააპელაციო სასამართლომ მხოლოდ ნ. გ-ძის განმარტებაზე დაყრდნობით დადასტურებულად ცნო, რომ საქმის მომზადების ეტაპზე მოსარჩელემ დააზუსტა სარჩელი და მოითხოვა მხოლოდ მამობის დადგენა, შესაბამისად, გადაწყვეტილება აღნიშნული მოთხოვნის მიმართ, გამოტანილი არ ყოფილა. სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ არ გაიზიარა აპელანტის არგუმენტი ბანკის წინაშე არსებული მისი ვალდებულებების შესახებ, ვინაიდან საქმეში წარმოდგენილია ბანკის მიერ გაცემული საკრედიტო დოკუმენტაცია.

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 1214-ე და 1234-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილები, კერძოდ, სასამართლოს მიერ ერთი შვილის სარჩოდ ყოველთვიურად ალიმენტის - 800 ლარის ოდენობით დაკისრება უკანონოა. დადასტურებულია, რომ მოპასუხეს კმაყოფაზე ჰყავს ორი სტუდენტი ქალიშვილი, აღებული აქვს სესხი საქართველოს ბანკიდან 8424 ევროს ოდენობით და ყოველთვიურად ხელზე იღებს 4320 ლარს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 16 დეკემბრის განჩინებით გ. თ-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა გ. თ-ძის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

მოცემული დავის საგანია ალიმენტის დაკისრება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ეფუძნება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1198-ე მუხლის პირველ და მეორე ნაწილებს, 1212-ე, 1213-ე, 1214-ე და 1234-ე მუხლებს. იგი ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში.

კასატორი ვერ ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ გ. თ-ძეს უნდა დაუბრუნდეს 2010 წლის 10 დეკემბერს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 480 ლარის 70% _ 336 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

გ. თ-ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

გ. თ-ძეს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის –480 ლარის 70% _ 336 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.