ას-1250-1100-2010 14 თებერვალი, 2011 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, პ. ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ შ. ა-ძე (მოპასუხე ძირითად სარჩელში, მოსარჩელე შეგებებულ სარჩელში)

მოწინააღმდეგე მხარე _ გ. შ-ძე (მოსარჩელე ძირითად სარჩელში, მოპასუხე შეგებებულ სარჩელში)

გასაჩივრებული სასამართლო განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 5 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი ძირითად სარჩელში _ თანხის დაკისრება

შეგებებულ სარჩელში _ თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

გ. შ-ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შ. ა-ძის მიმართ 40 000 ლარის დაკისრების მოთხოვნით შემდეგი საფუძვლებით: 2004 წლის 25 თებერვალს მოსარჩელესა და გ. შ-ძეს შორის გაფორმდა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება. ხელშეკრულების თანახმად, მოპასუხეს გადაუხადა 5700 ლარი, რის შედეგადაც ხელვაჩაურის რაიონის საჯარო რეესტრის ეროვნულ საგენტოში ნასყიდობის საგნის მესაკუთრედ დარეგისტრირდა მოსარჩელე. ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 29 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მოსარჩელესა და შ. ა-ძეს შორის დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება ბათილად იქნა ცნობილი. 2010 წლის 14 მაისის სასამართლოს მთავარ სხდომაზე მოსარჩელემ შეამცირა სასარჩელო მოთხოვნა და მოითხოვა მოპასუხისათვის სულ 30 000 ლარის დაკისრება.

მოპასუხე შ. ა-ძემ სარჩელი არ ცნო შემდეგი საფუძვლებით: გ. შ-ძე ქონების არაკეთილსინდისიერი შემძენია. მოსარჩელემ ხელშეკრულების დადების მომენტში იცოდა, რომ მიწის ნაკვეთი სადავო იყო. როდესაც შ.ა-ძე და გ.შ-ძე იმყოფებოდნენ ნოტარიუს თ.ჩ-იასთან ნასყიდობის ხელშეკრულების გასაფორმებლად, იქ მივიდა გ. ს-ძე და ნოტარიუსის თანდასწრებით განუცხადა გ.შ-ძეს, რომ არ ეყიდა შ.ა-ძისაგან მიწის ნაკვეთი, რადგან ხ. ბ-ძე და ზ. პ-ძე სასამართლოში ედავდებოდნენ შ. ა-ძესა და შ. ვ-ძეს მინდობილობის ბოროტად გამოყენებისათვის და ამ მიწის ნაკვეთის არაკანონიერად გასხვისებისათვის. ნოტარიუსმა თ.ჩ-იამ, ამ განცხადების გამო, ერთი თვით შეაჩერა სანოტარო მოქმედების შესრულება, მაგრამ რადგან ერთი თვის შემდეგ არ იქნა წარდგენილი ნასყიდობის საგანზე უფლებრივი შეზღუდვის არსებობის დამადასტურებელი მტკიცებულება, ხოლო მყიდველი გ.შ-ძე თანახმა იყო, მაინც გაფორმებულიყო ნასყიდობა, დასრულდა სანოტარო მოქმედება და გაფორმდა 2004 წლის 25 თებერვლის ნასყიდობის ხელშეკრულება. აქედან გამომდინარე, მოპასუხემ მიიჩნია, რომ გ.შ-ძეს არა აქვს უფლება მოითხოვოს, როგორც ნასყიდობის თანხა, ასევე ზიანის ანაზღაურება.

შეგებებული სარჩელით შ. ა-ძემ მოითხოვა, გ. შ-ძეს მის სასარგებლოდ დაეკისროს 6156 ლარის გადახდა შემდეგი საფუძვლებით: შ. ა-ძესა და გ. შ-ძეს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც გ.შ-ძემ შეიძინა 1900 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, ბათილად იქნა ცნობილი ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 29 დეკემბრის გადაწყვეტილებით. ეს გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაში შევიდა 2008 წლის 30 მარტს, ხოლო გ. შ-ძეს მიწის ნაკვეთი ჩამოართვეს 2008 წლის აგვისტოს ბოლოს. გ. შ-ძემ უნდა გადაიხადოს 2004 წლის მარტიდან 2008 წლის სექტემბრამდე, ანუ სულ 54 თვის, ქონებით სარგებლობის ქირა, მიუხედავად იმისა, რომ მხარეებს შორის არ იყო გაფორმებული ქირავნობის ხელშეკრულება. აღნიშნული უნდა განხორციელდეს კანონით გათვალისწინებული რესტიტუციის მისაღწევად. შეგებებული სარჩელის ავტორმა 2010 წლის 10 მაისის სასამართლოს მთავარ სხდომაზე დააზუსტა სარჩელის მოთხოვნა და მიუთითა, რომ პირვანდელი სარჩელისა და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების შემთხვევაში უნდა მოხდეს ამ თანხების ურთიერთგაქვითვა.

გ. შ-ძემ შეგებებული სარჩელი არ ცნო შემდეგი საფუძვლით: 2005 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ბათილად იქნა ცნობილი არა მარტო შ. ა-ძესა და გ. შ-ძეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება, არამედ შ. ა-ძესა და ზ. პ-ძეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებაც და უძრავი ქონება ზ. პ-ძეს დაუბრუნდა 2000 წლის მდგომარეობით. აქედან გამომდინარე, მიაჩნია, რომ შ. ა-ძე არაუფლებამოსილია, მოითხოვოს 2004 წლიდან 2008 წლამდე ქონებით სარგებლობის ანაზღაურება, რადგან ამ ხელშეკრულების ბათილობამ გამოიწვია ყველა თანმდევი შედეგის ბათილობა.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 20 მაისის გადაწყვეტილებით გ. შ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, შ. ა-ძეს გ. შ-ძის სასარგებლოდ დაეკისრა 5700 ლარის გადახდა. გ. შ-ძის სარჩელი დანარჩენ ნაწილში არ დაკმაყოფილდა. შ. ა-ძის შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი შეიტანა შ. ა-ძემ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 5 ოქტომბრის განჩინებით შ. ა-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 20 მაისის გადაწყვეტილება შემდეგი საფუძლებით: სააპელაციო პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, კერძოდ, დადასტურებულად ცნო, რომ 2004 წლის 25 თებერვალს შ. ა-ძესა და გ. შ-ძეს შორის გაფორმდა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად შ. ა-ძემ მის სახელზე რეგისტრირებული უძრავი ქონება 1900 კვ.მ ფართის მიწის ნაკვეთი მდებარე ხელვაჩაურში, სოფელი ... მიჰყიდა გ. შ-ძეს 5700 ლარად. ხელშეკრულების თანახმად, ხელშეკრულების სანოტარო წესით დამოწმების მომენტისათვის გამყიდველმა მიიღო ნასყიდობის ფასი, რაც მხარეთა შორის დავის საგანს არ წარმოადგენს. ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილებით გაუქმდა ზ. პ-ძის მიერ შ. ვ-ძის სახელზე გაცემული 2000 წლის 10 მაისის მინდობილობა 0,18 ჰა მიწის ნაკვეთის გასხვისების შესახებ, ბათილად იქნა ცნობილი 2000 წლის 14 ივნისის შ. ვ-ძესა და შ. ა-ძეს შორის დადებული ხელშეკრულება მიწის ნაკვეთის ყიდვა-გაყიდვის შესახებ, ბათილად იქნა ცნობილი 2004 წლის 25 თებერვლის მიწის ნაკვეთის ნასყიდობის ხელშეკრულება შ. ა-ძესა და გ. შ-ძეს შორის და მხარეებს დაუბრუნდა 2000 წლის 10 ივნისამდე არსებული მდგომარეობით. ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილება, რომელიც კანონიერ ძალაშია შესული, დადგინდა, რომ გ. შ-ძე მიწის ნაკვეთის არაკეთილსინდისიერი შემძენია.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება იმას თაობაზე, რომ შ. ა-ძეც არაკეთილსინდისიერი მხარეა, ვინაიდან მან იცოდა რომ ქონებას, რომელსაც ყიდდა, სადავო იყო. პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლით და მიუთითა, რომ, ვინაიდან კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით აღდგა პირვანდელი მდგომარეობა ანუ სადავო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე გახდა კვლავ ზ. პ-ძე, სადავო ქონება არ წარმოადგენს გ. შ-ძის საკუთრებას და შეგებებული სასარჩელო მოთხოვნაზე ვალდებულ პირად გ. შ-ძე ვერ იქნება მიჩნეული, შესაბამისად, გ. შ-ძე ვერ აგებს პასუხს შ. ა-ძის შეგებებულ სარჩელზე და ამასთან, შ. ა-ძის აღარ არის ის მიწის ნაკვეთი, რომელიც მხარეებს შორის ნასყიდობის საგანი იყო, არამედ იგი ამჟამად საქმის მასალებით წარმოადგენს ზ. პ-ძის საკუთრებას და, შესაბამისად, შ. ა-ძეს არ აქვს უფლება, მოითხოვოს სხვისი მიწის ნაკვეთით გ. შ-ძის მიერ სარგებლობის საზღაური.

სააპელაციო პალატამ გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილი, 317-ე მუხლი, 477-ე მუხლის პირველი ნაწილი, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 61-ე მუხლის პირველი ნაწილი, 385-ე მუხლი და 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტი.

სააპელაციო პალატამ ასევე გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება იმას თაობაზე, რომ ნასყიდობის თანხა 5700 ლარი, რომელიც გ. შ-ძემ გადაუხადა შ. ა-ძეს, მას უნდა დაუბრუნდეს უსაფუძვლო გამდიდრების მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმების შესაბამისად. შ. ა-ძე ვალდებულია, დაუბრუნოს გ. შ-ძეს თანხა, რომელიც მიიღო ბათილი გარიგებიდან გამომდინარე. ამდენად პალატამ მიიჩნია, რომ შ. ა-ძის სააპელაციო საჩივარი იმ ნაწილში, რომლითაც ითხოვს გადაწყვეტილების გაუქმებას და მისთვის 5700 ლარის გ. შ-ძის სასარგებლოდ დაკისრებას, უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს. რაც შეეხება შ. ა-ძის შეგებებული სარჩელის მოთხოვნას, დაეკისროს გ. შ-ძეს 54 თვის ქირის თანხა მიწის ნაკვეთის სარგებლობის საზღაურის სახით, პალატამ ამ ნაწილშიც გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება და მიუთითა, რომ ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში. ამ გადაწყვეტილებით, პირვანდელი მდგომარეობა, კერძოდ, მიწის ნაკვეთი, რომელიც შ. ა-ძემ იყიდა შ. ვ-ძისაგან და რომელიც მან გ. შ-ძეს მიჰყიდა, - დაუბრუნდა მის თავდაპირველ მეპატრონეს ზ. პ-ძეს ანუ დღეისათვის შ. ა-ძე სადავო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს ან სხვა გზით მფლობელს არ წარმოადგენს, შესაბამისად, მას ამ მიწის ნაკვეთზე არავითარი მოთხოვნის დაყენების სამართლებრივი საფუძველი არ გააჩნია. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნიდან გამომდინარე, შ. ა-ძეს აღნიშნული გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულებები სასამართლოსათვის არ წარმოუდგენია.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება 2010 წლის 15 აპრილის საოქმო განჩინების გასაჩივრების - სარჩელის განუხილველად დატოვების შესახებ შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე და მიუთითა, რომ მხარის მიერ მითითებული საქმე, რომელზეც ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილება მიიღო და, რომლის გამოც იგი ითხოვდა გ. შ-ძის სარჩელის განუხილველად დატოვებას, შეეხება გ. შ-ძესა და გ. ს-ძეს შორის დავას და არა შ. ა-ძეს და გ. შ-ძეს შორის არსებულ დავას, შესაბამისად, საოქმო განჩინება მიიჩნია კანონიერად.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა შ. ა-ძემ, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ძირითად სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით: არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ ვინაიდან პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის შემდეგ, სადავო ქონება აღარ წარმოადგენს გ. შ-ძის საკუთრებას, ის ვერ იქნება მიჩნეული შეგებებული სარჩლის მოთხოვნაზე ვალდებულ პირად, ანუ ვინაიდან დღეისათვის შ. ა-ძე აღარ არის სადავო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე ან მფლობელი, შესაბამისად მას ამ მიწის ნაკვეთზე არავითარი მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი არ გააჩნია. ასევე, არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებაც იმის თაობაზე, რომ გ. შ-ძისაგან მიწის ნაკვეთით სარგებლობის საზღაურის მოთხოვნის უფლება აქვს მხოლოდ ზ. პ-ძეს-დღევანდელ მესაკუთრეს. კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით არ არის დადგენილი ის ფაქტი, რომ 2000 წლის 14 ივნისს, როდესაც შ. ა-ძემ იყიდა მიწის ნაკვეთი იგი სადავო იყო, შ. ა-ძე მიწის ნაკვეთის კეთილსინდისიერი შემძენია და სასამართლოს არ ჰქონდა უფლება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლის მეორე ნაწილის “დ” ქვეპუნქტის თანახმად ნასყიდობის ხელშეკრულება ბათილად ეცნო. გ. შ-ძე ა-ძისაგან შეძენილ მიწის ნაკვეთს იყენებდა 54 თვის განმავლობაში. ვინაიდან ქონების მიმღებმა – გ. შ-ძემ იცოდა უფლებრივი ნაკლის არსებობის შესახებ და შეძენილი ქონების ფლობით 54 თვის განმავლობაში მიიღო აშკარა სარგებელი, ხოლო ამ სარგებლის გამოთვლა და პირდაპირი მნიშვნელობით დაბრუნება შეუძლებელია, სამოქალაქო კოდექსის 508-ე მუხლის ანალოგიით, მან უნდა გადაიხადოს სახელმწიფოს მიერ დადგენილი საიჯარო ქირის მინიმალური ოდენობა.

სააპელაციო სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 979-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილები, 981-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილები, 415-ე, 312-ე, 61-ე, 508-ე მუხლები, 976-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “დ” ქვეპუნქტი, საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლი, ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის პირველი დამატებითი ოქმი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 29 დეკემბრის განჩინებით შ. ა-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შ. ა-ძის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

მოცემული დავის საგანია თანხის დაკისრება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში.

კასატორი ვერ ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრის წარმოებაში მიღების შესახებ საქართველის უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 29 დეკემბრის განჩინებით კასატორ შ. ა-ძეს გადაევადა საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის გადახდა მოცემული საკასაციო წარმოების დასრულებამდე. შესაბამისად, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე მას უნდა დაეკისროს გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარის) 30%-ის _ 90 ლარის გადახდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

შ. ა-ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

შ. ა-ძეს დაეკისროს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 2010 წლის 29 დეკემბრის განჩინებით გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის ბაჟის (300 ლარის) 30%-ის _ 90 ლარის გადახდა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.