ას-1256-1515-2009 1 მარტი, 2011 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, პ. ქათამაძე

სხდომის მდივანი – ლ. სანიკიძე

კასატორი _ მ. გ.-ძის უფლებამონაცვლე ა. კ.-ოვა (მოსარჩელე)

წარმომადგენელი – ჭ. ვ.-ძე

მოწინააღმდეგე მხარე _ ნ. გ.-ძე (მოპასუხე)

წარმომადგენელი – ე. ვ.-ძე

დავის საგანი – გარიგების ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული სასამართლო გადაწყვეტილება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 12 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. გ.-ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ. გ.-ძის მიმართ 2008 წლის 19 მარტს დადებული უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: მ. გ.-ძე არის მარტოხელა, ხანდაზმული და ხშირად ავადმყოფობს. 2008 წლის დასაწყისში იგი დაავადდა იშემიური ინსულტით, მარჯვენამხრივი ჰემიპარეზითა და რეტროგრატული ამნეზიით. მოგვიანებით, ექიმების დახმარებით, მ.გ.-ძე გამოჯანმრთელდა, რის შემდეგაც მისთვის ცნობილი გახდა, რომ ნ. გ.-ძემ 2008 წლის 19 მარტს მისი საცხოვრებელი ბინა თაღლითურად გადაიფორმა თავის სახელზე მათ შორის დადებული მარტივი ფორმის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, რაც, სამოქალაქო კოდექსის 55-ე და 58-ე მუხლების თანახმად, სადავო გარიგების ბათილად ცნობის საფუძველია. ნასყიდობის ხელშეკრულებაზე მისი ხელმოწერის ნაცვლად დასმულია ჯვარი. სამოქალაქო კოდექსის 70-ე მუხლის თანახმად, ხელმოწერის ნაცვლად ასეთი სახით ჯვრის დასმას ესაჭიროება სპეციალური სანოტარო ფორმის დაცვა, რაც მოცემულ შემთხვევაში არ განხორციელებულა. 2008 წლის თებერვალ-მარტში მოსარჩელის ჯანმრთელობის მდგომარეობა იყო მძიმე. ამ დროს მხარეთა შორის ჩამოყალიბდა კარგი ურთიერთობა და მოპასუხე სარგებლობდა მ.გ.-ძის ნდობით.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით: 2008 წლის 19 მარტს მხარეთა შორის დაიდო საცხოვრებელი ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც ქ.ქობულეთში, რ.-ის ქუჩა ¹... ... ...“ მდებარე ¹6 ბინა გადავიდა მოპასუხის საკუთრებაში. აღნიშნული გარიგება დაიდო კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით.

ქობულეთის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 2 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი მ.გ.-ძესა და ნ.გ.-ძეს შორის ქ.ქობულეთში, რ.-ის ქ¹... ...-ში მდებარე მ.გ.-ძის საკუთრებაში არსებული 1246 კვ.მ მიწის ნაკვეთისა და ¹6 ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულება, გაუქმდა აღნიშნული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქობულეთის სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ წარმოებული ჩანაწერი, რაც ნ. გ.-ძემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 12 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ნ.გ.-ძის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და მ. გ.-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მოცემულ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს ხელშეკრულების დადების ფაქტი და მისი ბათილობის საფუძვლები. სააპელაციო პალატამ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებანი: საქმეში არსებული 2008 წლის 19 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, მ. გ.-ძემ ნ. გ.-ძეს 50 000 ლარად მიჰყიდა მის საკუთრებაში არსებული ქობულეთში, რ.-ის ქ.¹... ...-ში მდებარე ¹6 ბინა 68,9 კვ.მ სასარგებლო ფართით და არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების 1246 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, რომლებიც საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია რეგისტრაციის ნომრით ¹980/08. ნივთი იყო უფლებრივად უნაკლო და გამყიდველმა ნასყიდობის საგნის საფასური მიიღო. საქმეში წარმოდგენილი მ.გ.-ძის მკურნალი ექიმის მიერ გაცემული ცნობის თანახმად, მ.გ.-ძე 2008 წლის 5 თებერვლიდან ამავე წლის 25 მარტამდე სახლში გადიოდა ნევროპათოლოგის მიერ დანიშნული მკურნალობის კურსს დიაგნოზით იშემიური ინსულტი მარჯვენამხრივი ჰემიპარეზითა და რეტროგრატული ამნეზიით. სააპელაციო სასამართლოს სასამართლო სხდომის ოქმში ასახული სპეციალისტის განმარტებით, ინსულტის მწვავე ფორმის არარსებობისას შესაძლებელია, ავადმყოფს დაავადება დაუდგინდეს და მკურნალობა დაენიშნოს საოჯახო პირობებში. აღნიშნული განმარტებიდან გამომდინარე, მ.გ.-ძეს არ ჰქონდა ინსულტის რთული ფორმა, რადგან იგი მკურნალობდა საოჯახო პირობებში. სადავო ხელშეკრულება დაიდო 2008 წლის 29 მარტს, ხოლო მ.გ.-ძე დაავადდა 2008 წლის 5 თებერვალს. ხელშეკრულება დადებულია მ.გ.-ძის დაავადებიდან ერთი თვისა და ორი კვირის შემდეგ. სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ ხელშეკრულების დადებისას მ.გ.-ძე აცნობიერებდა თავის მოქმედებათა შედეგს და მან ხელშეკრულებას ხელი მოაწერა თავისი ნამდვილი ნების გამოხატვის ნიშნად, რის გამოც მოთხოვნა სამოქალაქო კოდექსის 58-ე მუხლის მეორე ნაწილის საფუძველზე გარიგების ბათილად ცნობის შესახებ დაუსაბუთებელია. პალატამ მიუთითა პირველი ინსტანციის სასამართლო სხდომის ოქმზე, რომლის შესაბამისად მხარეები ზემოაღნიშნული ხელშეკრულების გარდა შეთანხმდნენ, რომ ნ.გ.-ძე უძრავი ქონების ღირებულებას გადაიხდიდა ნაწილ-ნაწილ, კერძოდ: ნაწილ თანხას გადაიხდიდა მყიდველი, ხოლო დანარჩენი ანაზღაურდებოდა გამყიდველისა და მისი შვილისათვის მომსახურების გზით _ მედიკამენტების უზრუნველყოფით, საყოფაცხოვრებო პირობების შექმნით, შეშით მომარაგებით, საკვები პროდუქტების უზრუნველყოფითა და მიცვალებულთა განსასვენებლის მოწყობით გადასახდელი თანხის სრულ ამოწურვამდე. ამდენად, სასამართლომ დაადგინა, რომ ხელშეკრულების მხარეები თავად შეთანხმდნენ გარიგების პირობებზე, რაც მოცემულ შემთხვევაში სადავო არ არის. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულება იყო თვალთმაქცური და მისი მეშვეობით დაიფარა სხვა გარიგება. რაიონული სასამართლოს სხდომის ოქმის თანახმად, პალატამ დაადგინა, რომ მ.გ.-ძეს არ შეეძლო გადაადგილება ნასყიდობის ხელშეკრულების გასაფორმებლად და გარიგების დადებას მოსარჩელის სახლში ესწრებოდნენ საჯარო რეესტრის თანამშრომლები _ საჯარო ეროვნული სააგენტოს ქობულეთის სარეგისტრაციო სამსხურის დირექტორის მოადგილე და საჯარო ეროვნული სააგენტოს ქობულეთის სარეგისტრაციო სამსახურის უფროსი. სასამართლომ მიუთითა საქმეში წარმოდგენილ მ.გ.-ძის პირადობის მოწმობის ასლზე, რომელზეც მოსარჩელეს პირადი ხელმოწერის გასწვრივ დასმული აქვს ჯვარი, რაც იმაზე მეტყველებს, რომ მ.გ.-ძის ხელმოწერა არის ჯვრის ფორმის. სასამართლოს მოსაზრებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მ.გ.-ძეს უნდა დაემტკიცებინა, რომ ხელშეკრულების დადების დროისათვის იგი იყო ავად. პალატამ არ გაიზიარა საქმეში წარმოდგენილი ცნობა მ.გ.-ძის ავადმყოფობის შესახებ, ვინაიდან იგი გაცემულია ექიმის მიერ და სამედიცინო დაწესებულების ხელმძღვანელის მიერ დადასტურებული არ არის. სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ ავადმყოფობა უნდა დადასტურდეს სამედიცინო დაწესებულების ხელმძღვანელის მიერ ხელმოწერილი დოკუმენტით, რომელიც გაცემულია სამედიცინო ისტორიის საფუძველზე და პირდაპირ მიუთითებს ავადმყოფის დიაგნოზს, ასახავს ჯანმრთელობის მდგომარეობას ავადმყოფობის დაწყებამდე და ცნობის გაცემის პერიოდში. პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს არც სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლით გათვალისწინებული სადავო გარიგების ბათილად ცნობის საფუძველი, რადგან მხარეთა განმარტებით არ დგინდება ფაქტობრივი გარემოება, რომ მ.გ.-ძისა და მისი შვილის მოვლის სანაცვლოდ, ნ.გ.-ძე მიიღებდა უძრავ ქონებას, პირიქით, მ.გ.-ძე განმარტავს, რომ მას არ დაუდია ხელშეკრულება და, თუ გარიგება დაიდო, ნ.გ.-ძემ ისარგებლა მისი ავადმყოფობით. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლით და მიუთითა, რომ მხარეთა შორის 2008 წლის 19 მარტს გაფორმდა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება და ხელშეკრულების გაფორმებას ესწრებოდა საჯარო რეესტრის უფროსი და უფროსის მოადგილე. საჯარო რეესტრის ამონაწერით დადგენილია, რომ ნ.გ.-ძის უფლების რეგისტრაციის თარიღად მითითებულია 2008 წლის 19 მარტი. სამოქალაქო კოდექსის 70-ე მუხლის შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ საქმის მასალებით არ დგინდება მ.გ.-ძის მიერ წერა-კითხვის უცოდინრობის ფაქტი ან მისი ისეთი ფიზიკური ნაკლის ან დაავადების არსებობა, რომელიც ხელს შეუშლიდა სადავო დოკუმენტზე ხელის მოწერაში, ამდენად, არ არსებობდა იმის საჭიროება, რომ მ.გ.-ძეს ხელმოწერა სხვისთვის გადაენდო, მეტიც, სასამართლოს მითითებით, მოსარჩელის პირადობის მოწმობის ასლით დგინდება, რომ მ.გ.-ძის ხელმოწერის გასწვრივ დასმულია ჯვარი, ე.ი. მ.გ.-ძის ხელის მოწერა აღინიშნება ჯვრის დასმით. სამოქალაქო კოდექსის 59-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, სასამართლომ არ გაიზიარა მხარის განმარტება, რომ მას ხელის მოწერა სხვა პირისათვის არ მიუნდია, ვინაიდან, როგორც ზემოთ აღინიშნა, დადგენილია, რომ მ.გ.-ძის ხელმოწერა ჯვრის ფორმისაა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ ჩათვალა, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისას მ.გ.-ძემ ხელი მოაწერა ჯვრის დასმით და სადავო გარიგება კანონის მოთხოვნათა დარღვევით არ დადებულა, რაც გამორიცხავს მისი ბათილად ცნობის შესაძლებლობას. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მხარის მითითება, სამოქალაქო კოდექსის 55-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სადავო გარიგების ბათილობის შესახებ, ვინაიდან საქმის მასალებით, მხარეებს ერთმანეთთან კარგი ურთიერთობა ჰქონდათ, უძრავი ქონება გაიყიდა 50000 ლარად. გარიგების ფასიდან გამომდინარე (ნასყიდობის საგანი შეფასებულია საბაზრო ღირებულების შესაბამისად), სასამართლომ დაასკვნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში ნასყიდობა მოპასუხის მიერ მოსარჩელის ნდობის ბოროტად გამოყენებით არ დადებულა. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, გარიგების ბათილობას იწვევს კანონით დადგენილი წესისა და აკრძალვების, საჯარო წესრიგისა და ზნეობის ნორმების დარღვევა. პალატის მოსაზრებით, კანონმდებელი კანონით დადგენილი წესისა და აკრძალვების დარღვევით დადებული გარიგების ბათილობაში გულისხმობს ყველა გარიგებას, რომელიც კანონის საფუძველზე შეიძლება ცნობილ იქნეს ბათილად, ასევე ცალკეული გარიგებისათვის დამახასიათებელ სპეციალურ საფუძველს. საჯარო წესრიგში იგულისხმება სამოქალაქო ბრუნვის ფუნდამენტური პრინციპი, როგორიცაა საკუთრების, ხელშეკრულებისა და მეწარმეობის თავისუფლების პრინციპი. სასამართლომ მიიჩნია, რომ საჯარო წესრიგის დარღვევისას არა მარტო ილახება მხარის უფლება, არამედ ზიანი ადგება სახელმწიფოსა და საზოგადოების ინტერესს. ზნეობის ნორმების ხელმყოფი გარიგება კი გულისხმობს საზოგადოდ აღიარებული ზნეობრივი ნორმების დარღვევას. პალატამ დაადგინა, რომ სადავო ხელშეკრულება არ არღვევს კანონით დადგენილ წესებსა და აკრძალვებს, ვინაიდან იგი არ არის შედგენილი კანონის მოთხოვნათა დარღვევით. მითითებული გარიგების შესრულებით არ ირღვევა საჯარო წესრიგი, ზნეობრივი ნორმები, ზიანი არ ადგება სახელმწიფოსა და საზოგადოების ინტერესს, ვინაიდან მ.გ.-ძე იღებს უძრავი ქონების შესაბამის ანაზღაურებას.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება მ. გ.-ძემ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება შემდეგი საფუძვლებით: დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს მტკიცება, რომ მ.გ.-ძე მკურნალობას გადიოდა რა სახლის პირობებში, ხოლო მისი დაავადებიდან სადავო გარიგების დადებამდე გასული იყო ერთი თვე და ორი კვირა, აღნიშნული ადასტურებს, რომ კასატორი ინსულტის მძიმე ფორმით დაავადებული არ ყოფილა, რაც მის ცნობიერებაზე გავლენას ვერ მოახდენდა. სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ მ.გ.-ძის სოციალური მდგომარეობა არ აძლევდა მას შესაძლებლობას, საავადმყოფოში ემკურნალა და პირის საოჯახო პირობებში მკურნალობა არ გამორიცხავს მის მძიმე ავადმყოფობას. პალატამ არასწორად არ გაიზიარა მოსარჩელის მითითება, სადავო გარიგების თვალთმაქცურად დადების თაობაზე მაშინ, როცა მხარეები რეალურად შეთანხმდნენ სამისდღეშიო რჩენის ხელშეკრულების პირობებზე, დადგინდა, რომ ნ.გ.-ძეს ნასყიდობის საგნის ღირებულება არ გადაუხდია და იგი უნდა აენაზღაურებინა მოსარჩელის მოვლით, ამდენად, სამისდღეშიო ხელშეკრულების ნაცვლად უკანონოდ გაფორმდა ნასყიდობა, რაც სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, ბათილად ცნობის საფუძველია. პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში სამოქალაქო კოდექსის 55-ე მუხლის მეორე ნაწილის მოთხოვნა არ დარღვეულა და მ.გ.-ძის ავადმყოფობის დამადასტურებლად არ ჩათვალა საქმეში წარმოდგენილი სამედიცინო ცნობა, რადგან იგი სამედიცინო დაწესებულების ხელმძღვანელს არ დაუდასტურებია. ამავდროულად, სასამართლომ მიუთითა, რომ მ.გ.-ძე სადავო გარიგების გასაფორმებლად საჯარო რეესტრში ვერ გამოცხადდა ავადმყოფობის გამო. ამდენად, სასამართლოს მსჯელობა წინააღმდეგობრივია, ასევე ნიშანდობლივია, რომ პალატამ მ.გ.-ძე წერა-კითხვის უცოდინრად არ ჩათვალა, მეორე მხრივ კი, დაადგინა, რომ მოსარჩელის ხელმოწერა ჯვრის დასმით აღინიშნება. ამდენად, სასამართლო ერთ შემთხვევაში ასაბუთებს, რომ მ.გ.-ძე იყო ავად და მისი ხელმოწერა ჯვრით აღინიშნება, ხოლო მეორე შემთხვევაში ადასტურებს, რომ კასატორი არ იყო ავადმყოფი და წერა-კითხვის უცოდინარი. აღნიშნულ გარემოებათა გათვალისწინებით სააპელაციო პალატას არ გამოურკვევია, თუ რატომ არ მოაწერა მ.გ.-ძემ სრულად ხელი სადავო გარიგებას. სამართლებრივ დასაბუთებასაა მოკლებული სასამართლოს მოსაზრება, რომ სადავო გარიგების დადებისას სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის მოთხოვნა არ დარღვეულა. პალატას სათანადოდ არ შეუფასებია ის გარემოება, რომ სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულება გაფორმდა სამოქალაქო კოდექსის 311¹ მუხლის მეორე ნაწილის დარღვევით და რეგისტრატორმა უკანონოდ შეითავსა ნოტარიუსის ფუნქცია, როდესაც ბინაზე გააფორმა გარიგება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” და “ბ” ქვეპუნქტების თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი და სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა. საკასაციო პალატის აზრით, სააპელაციო სასამართლომ სამართლებრივად სწორად შეაფასა დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და საკასაციო საჩივარში მითითებული კანონის დარღვევა არ დგინდება.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). კასატორებს დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია არ წარმოუდგენიათ, ხოლო სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 2008 წლის 19 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, მ. გ.-ძემ ნ. გ.-ძეს 50 000 ლარად მიჰყიდა მის საკუთრებაში არსებული ქობულეთში, რ.-ის ქ.¹... ...-ში მდებარე 68,9 კვ.მ ფართის საცხოვრებელი ბინა. საქმეში წარმოდგენილი მ.გ.-ძის მკურნალი ექიმის მიერ გაცემული ცნობის თანახმად, მ.გ.-ძე ავად იყო და 2008 წლის 5 თებერვლიდან ამავე წლის 25 მარტამდე სახლში გადიოდა ნევროპათოლოგის მიერ დანიშნულ მკურნალობის კურსს დიაგნოზით იშემიური ინსულტი მარჯვენამხრივი ჰემიპარეზითა და რეტროგრატული ამნეზიით.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო პალატამ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, კერძოდ: სამოქალაქო კოდექსის 58-ე მუხლის მეორე პუნქტის თანახმად, ბათილად შეიძლება ჩაითვალოს ნების გამოვლენა ცნობიერების დაკარგვის ან დროებითი ფსიქიკური მოშლილობის დროს. აღნიშნული ნორმის ანალიზით, ნების გამოვლენა ნამდვილად არ ჩაითვლება, თუკი უტყუარად დადგინდა ფაქტი ნების ცნობიერების დაკარგვის ან დროებითი ფსიქიკური მოშლის დროს გამოვლენის თაობაზე. კასატორი ასეთ გარემოებად მიუთითებს მ. გ.-ძის მძიმე ავადმყოფობას, რაც დასტურება სასამართლო სხდომაზე სპეციალისტად მოწვეული ექიმის განმარტებით. საკასაციო სასამართლო აღნიშნულს დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიად ვერ მიიჩნევს, ვინაიდან სააპელაციო პალატამ გასაჩივრებული განჩინებით შეაფასა რა საქმეში არსებული მტკიცებულებები, სავსებით სწორად დაადგინა, რომ სადავო გარიგებაზე განთავსებული მ. გ.-ძის ხელმოწერა ნამდვილია და ცნობიერების დარღვევის ფაქტი არ დგინდება. უდავოა, რომ მ. გ.-ძე იყო ავადმყოფი, დიაგნოზით: იშემიური ინსულტი, მარჯვენამხრივი ჰემიპარეზით, რეტროგრადული ამნეზიით. მიუხედავად მძიმე დაავადებისა, საქმეში არსებული მტკიცებულებებისა და სპეციალისტის განმარტების ურთიერთშეჯერებით, გარიგების დადებისას ცნობიერების დაკარგვის ფაქტი არ დგინდება. სამოქალაქო კოდექსის 58-ე მუხლით გათვალისწინებული გარიგების ბათილობის აუცილებელი წინაპირობა კი ცნობიერების დაკარგვის ფაქტის უტყუარად არსებობაა და არა ვარაუდი.

ასევე უსაფუძვლოა კასატორის მოსაზრება სადავო ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე იმ საფუძვლით, რომ მყიდველს ნასყიდობის თანხა არ გადაუხდია და არც ნივთი მიუღია. სამოქალაქო კოდექსის 477-ე მუხლის პირველი და მეორე პუნქტების თანახმად, ნასყიდობის ხელშეკრულებით გამყიდველი მოვალეა გადასცეს მყიდველს საკუთრების უფლება ქონებაზე, ხოლო მყიდველი მოვალეა გადაუხადოს გამყიდველს შეთანხმებული ფასი და მიიღოს ნაყიდი ქონება. ამავე კოდექსის 183-ე მუხლის თანახმად, უძრავი ნივთის შესაძენად აუცილებელია გარიგების წერილობითი ფორმით დადება და შემძენზე ამ გარიგების განსაზღვრული უფლების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში.

მოცემულ შემთხვევაში ნ. გ.-ძე სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე მესაკუთრედ აღირიცხა, ანუ გამოხატა ნება ნივთის საკუთრებაში მიღების თაობაზე, ხოლო, რაც შეეხება ნივთის ისევ ყოფილი მესაკუთრის მფლობელობაში დატოვებას, ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძვლად არ შეიძლება იქნას მიჩნეული, ვინაიდან მესაკუთრე ასეთი გადაწყვეტილებების მიღებაში თავისუფალია და მას შუძლია, ფლობდეს ან არ ფლობდეს ქონებას (სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი პუნქტი).

რაც შეეხება ნ. გ.-ძის მიერ ნასყიდობის თანხის გადაუხდელობის დამადასტურებლად მისივე განმარტების მითითებას, აღნიშნულს საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს, კერძოდ: 2009 წლის 24 თებერვალს ქობულეთის რაიონული სასამართლოს სხდომის ოქმში ასახული ნ. გ.-ძის განმარტებით დგინდება, რომ სადავო ნასყიდობის თანხის გადახდის წესი მხარეთა შორის განსხვავებულად იყო მოწესრიგებული. ნ.გ.-ძის განმარტებით, თანხის ნაწილი (როგორც მოგვიანებით აზუსტებს 25 000 ლარი) ხელშეკრულების დადებამდე გადახდილი ჰქონდა, ხოლო დარჩენილი თანხა ნაწილ-ნაწილ გადაიხადა. თანხის გადახდის ფაქტი დადასტურებულია წერილობით გაფორმებული ხელშეკრულებითაც, ხოლო საწინააღმდეგო გარემოება კასატორს გარდა მისივე განმარტებისა, რაიმე მტკიცებულებით არ დაუსაბუთებია.

უსაფუძვლოა კასატორის არგუმენტი, რომ დარღვეულია სამოქალაქო კოდექსის 3111 მუხლის მეორე პუნქტის მოთხოვნა, რომლის ძალითაც, თუ გარიგების მონაწილე მხარეები გარიგებას ხელს აწერენ მარეგისტრირებელ ორგანოში უფლებამოსილი პირის თანდასწრებით, მაშინ გარიგების ნამდვილობისათვის არ მოითხოვება გარიგების ან გარიგების მონაწილე მხარეთა ხელმოწერების ნამდვილობის დამოწმება.

კასატორის მოსაზრებით, აღნიშნული ნორმის დარღვევა გამოიხატება იმაში, რომ სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებისას მ. გ.-ძე არ მისულა მარეგისტრირებელ ორგანოში და საჯარო რეესტრის წარმომადგენლები თვითონ გამოცხადნენ მ. გ.-ძის ბინაში, სადაც გაფორმდა ხელშეკრულება.

ზემოაღნიშნული ნორმის პირველი პუნქტი ადგენს რა წესს გარიგების მონაწილე მხარეთა ხელმოწერების ნამდვილობის კანონით დადგენილი წესით დამოწმების თაობაზე, ამავე მუხლის მეორე ნაწილი აღნიშნული წესის დაცვას არ მოითხოვს იმ შემთხვევაში, თუ გარიგების დადებას ესწრება მარეგისტრირებელი ორგანოს უფლებამოსილი პირი ანუ 3111 მუხლის მეორე პუნქტის გამოყენებისათვის აუცილებელი წინაპირობაა მხარეთა მიერ გარიგებაზე ხელმოწერა მარეგისტრირებელი ორგანოს უფლებამოსილი პირის თანდასწრებით და არა ამ გარიგების მარეგისტრირებელი ორგანოს შენობაში გაფორმება.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული გადაწყვეტილება კანონიერია და მისი გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

მ. გ.-ძის უფლებამონაცვლის ა. კ.-ოვას საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 12 ოქტომბრის გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.