ას-1286-1541-09 15 ივლისი, 2010 წ.

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – სს “გ-ი” (მოსარჩელე)

წარმომადგენელი – დ. ვ-რია

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს “ტ-ა” (მოპასუხე)

წარმომადგენელი - ი. გ-ძე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 24 მარტის განჩინება

დავის საგანი – ფულადი ვალდებულების შესრულება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2004 წლის 19 აგვისტოს სს “ს-მა” ქ. თბილისის საოლქო სასამართლოს შპს “ტ-ის” მიმართ სასარჩელო განცხადებით მიმართა.

მოსარჩელის განმარტებით, 2002 წლის 22 აპრილს სს “ს-სა” და შპს “ტ-ას” შორის მოთხოვნის დათმობის შესახებ ხელშეკრულება გაფორმდა, რომლის ძალითაც მოპასუხემ შპს “პ-ის”, ასევე “ი-ის” მიმართ 512 000 ლარის მოთხოვნის უფლება მოიპოვა. აღნიშნულის სანაცვლოდ, შპს “ტ-ას” მოსარჩელისათვის სარეკლამო კლიპები, კვლევითი მასალა, ექსპერტთა რეკომენდაციები და სარეკლამო დრო უნდა მიეწოდებინა. მოპასუხეს ვალდებულება 2003 წლის 22 აპრილამდე უნდა შეესრულებინა, მაგრამ საზოგადოებას ხელშეკრულებით განსაზღვრული სამუშაო არ მიუღია.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოპასუხისათვის 512 000 ლარისა და მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის დაკისრება მოითხოვა.

2005 წლის 6 ივლისის სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელემ, იმ საფუძვლით, რომ საზოგადოების ახალი ხელმძღვანელობა ვალდებულების ნაწილობრივ შესრულების თაობაზე ინფორმირებული არ იყო, სასარჩელო მოთხოვნა შეამცირა და შპს “ტ-ისათვის” 416 000 ლარის დაკისრება მოითხოვა.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ 2002 წლის 22 აპრილის ხელშეკრულება გარკვეული სამუშაოს შესრულებას შეეხებოდა, შპს “ტ-ამ” კი უკვე განახორციელა 96 000 ლარის ღირებულების მომსახურება, ამასთან აღნიშნული ხელშეკრულება ფიქტიური იყო და მხარეთა შორის რაიმე ვალდებულების წარმოშობას არ ისახავდა მიზნად, რაც საქართველოს ფინანასთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის საგამოძიებო დეპარტამენტის 2004 წლის 1 ოქტომბრის დადგენილებით დასტურდებოდა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო და სამეწარმეო საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 14 ივლისის განჩინებით საქმე თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას გადაეცა განსახილველად.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქაალქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 11 ივლისის გადაწყვეტილებით სს “ს-ის” სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. სასამართლომ მიიჩნია, რომ 2002 წლის 22 აპრილის ხელშეკრულება მოჩვენებითი გარიგება იყო.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სს “ს-ამ” სააპელაციო წესით გაასაჩივრა და მისი გაუქმება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 24 მარტის განჩინებით სს “გ-ის” სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და პირველი ინსტანციის სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები მიიჩნია:

1. 2001 წელს სს “ს-სა” (დამკვეთი) და “ი-ს” (შემსრულებელი) შორის ხელშეკრულება დაიდო, რომლის საფუძველზეც, შემსრულებელმა სხვადასხვა სახის სარეკლამო მომსახურების უზრუნველყოფის ვალდებულება იკისრა. ხელშეკრულების ღირებულება 254 000 ლარს შეადგენდა და განსზღვრული იყო ანგარიშსწორება წინასწარი გადახდის წესით;

2. 2001 წლის 30 აპრილს სს “ს-სა” (დამკვეთი) და შპს “პ-ს” (შემსრულებელი) შორის ხელშეკრულება გაფორმდა, რომლის ძალითაც შემსრულებელმა შემდეგი სახის მომსახურების გაწვის ვალდებულება იკისრა: საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამსახური, მასმედიის საშუალებით ფირმის საქმიანობის მნიშვნელოვანი ტექნიკური თუ ეკონომიკური სიახლეების გაშუქება. ხელშეკრულების ღირებულებს 258 000 ლარს შეადგენდა და განსზღვრული იყო ანგარიშსწორება წინასწარი გადახდის წესით;

3. აღნიშნული ხელშეკრულებებით განსაზღვრული ვალდებულებები შემსრულებელს არ შეუსრულებია, ხოლო შემკვეთმა თანხა წინასწარი გადახდის წესით სრულად აანაზღაურა;

4. 2002 წლის 22 აპრილს სს “ს-სა” და შპს “ტ-ას” შორის მოთხოვნის დათმობის შესახებ ხელშეკრულება გაფორმდა, რომლის ძალითაც მოპასუხემ შპს “პ-ის”, ასევე “ი-ის” მიმართ 512 000 ლარის მოთხოვნის უფლება მოიპოვა;

5. 2002 წლის 22 აპრილის ხელშეკურლება ფიქტიური იყო;

6. 2002 წლის 30 აპრილის მიღება-ჩაბარების აქტითა და 2004 წლის 23 დეკემბრის დადგენილებით დასტურდება, რომ შპს “ტ-ამ” 2002 წლის 22 აპრილის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, 96 000 ლარის ღირებულების სამუშაო შეასრულა;

7. იმ საფუძვლით, რომ სს “ს-ის” ყოფილი ხელმძღვანელების _ დირექტორ თ. ბ-ძისა და დირექტორის მოადგილის ი. კ-იას მიერ სამსახურებრივი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენების შედეგად მიყენებული ზიანი აღარ არსებობს, მისი ნაწილი ანაზღაურებულია ხოლო დანარჩენზე გაფორმებულია ხელშეკრულება, ზემოთდასახელებული პირების მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნა შეწყდა;

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ 2002 წლის 22 აპრილის ხელშეკრულება თვალთმაქცურ გარიგებას წარმოადგენდა, შესაბამისად, მხარეებისათვის სამართლებრივ შედეგებს ვერ წარმოშობდა. სასამართლომ, ასევე, არ გაიზიარა აპელანტის მტკიცება, რომ 96 000 ლარის ღირებულების მომსახურების გაწევით მოპასუხემ დაადასტურა ბათილი გარიგება და აღნიშნა, რომ თუნდაც დადასტურებულიყო 2002 წლის 22 აპრილის ხელშეკრულება, იგი კონკრეტული მომსახურების გაწევას ეხებოდა, სს “გ-ს” კი მოპასუხისათვის სამუშაოს შესრულების მოთხოვნა არ წარუდგენია.

სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება სს “გ-მა” საკასაციო წესით გაასაჩივრა, მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება მოითხოვა. კასატორმა თავისი მოთხოვნის დასასაბუთებლად შემდეგ ფაქტობრივ და სამართლებრივ წანამძღვრებზე მიუთითა:

1. სააპელაციო სასამართლომ 2002 წლის 22 აპრილის ხელშეკრულება მოჩვენებით გარიგებად არასწორად მიიჩნია, რადგანაც აღნიშნულ ხელშეკრულებას სამართლებრივი შედეგები მოჰყვა. ამ ხელშეკრულების საფუძველზე მოპასუხემ ვალდებულება ნაწილობრივ შეასრულა;

2. სასამართლომ მიიჩნია, რომ არარა გარიგებას არ სჭირდება შეცილება და ამ შემთხვევაში, სასამართლო შეზღუდული არ არის სარჩელის საფუძვლებით. აღნიშნული მსჯელობა არასწორია, რადგანაც ამგვარი უფლებამოსილება საპროცესო კანონმდებლობით არაა გათვალისწინებული;

3. მოპასუხეს 2002 წლის 22 აპრილის ხელშეკრულებაზე შეცილება არ განუხორციელებია, უფრო მეტიც, მან დაადასტურა იგი, რადგანაც მის ფარგლებში ვალდებულება ნაწილობრივ შეასრულა, რითაც შეცილების უფლება დაკარგა;

4. 2004 წლის 20 დეკემბრის ხელშეკრულების საფუძველს 2002 წლის 22 აპრილის ხელშეკრულება წარმოადგენს, შესაბამისად, თუ ეს უკანასკნელი ნამდვილია, ნამდვილია წინა გარიგებაც;

5. სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ შპს “ტ-ას” ვალდებულება მხოლოდ დამკვეთის მოთხოვნის შემდეგ უნდა შეესრულებინა. ხელშეკრულებაში მითითებულია “მოთხოვნის შესაბამისად” და არა “მოთხოვნის შემდეგ.”

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 12 იანვრის განჩინებით სს “გ-ის” საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატა განიხილა საქმის მასალები, გაეცნო საკასაციო საჩივრის საფუძვლებს და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ მხარეებს შორის დადებული 2002 წლის 22 აპრილის ხელშეკრულება იყო ფიქტიური. აღნიშნულ დასკვნამდე სასამართლო მივიდა სისხლის სამართლებრივი დევნისა და სისხლის სამართლის საქმის შეწყვეტის შესახებ 2004 წლის 23 დეკემბრის დადგენილებიდან გამომდინარე. კასატორი აღნიშნულ გარემოებას სადავოდ ხდის სამოქალაქო კოდექსის 61-ე მუხლის მე-3 ნაწილიდან გამომდინარე და მიიჩნევს, რომ ვინაიდან შპს ,,ტ-ამ” ნაწილობრივ შეასრულა ვალდებულება, მან დაადასტურა გარიგების ნამდვილობა და დაკარგა შეცილების უფლება. ამასთან, კასატორის მითითებით, მან 2004 წლის 20 დეკემბერს გააფორმა ხელშეკრულება საზოგადოებრივ პროცესთა კვლევისა და მართვის ცენტრთან, აღნიშნული ხელშეკრულების ნამდვილობა კი სადავო არ გამხდარა მოწინააღმდეგე მხარის და გამოძიების მიერ.

სააპელციო სასამართლომ მიიჩნა, რომ რადგან 2004 წლის 20 დეკემბრის მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულება შპს ,,ტ-ას’’ არ დაუდასტურებია, ხელშეკრულება არ იყო ძალაში და შესაბამისად შპს,, ტ-ა’’ ჩათვალა სს ,,ს-ის’’ ვალდებული პირად. აღნიშნულ მოსაზრებას საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს. სამოქალაქო კოდექსის 199-ე მუხლის თანახმად, მოთხოვნის მფლობელს შეუძლია მოვალის თანხმობის გარეშე მოთხოვნა დაუთმოს მესამე პირს, თუკი ეს არ ეწინააღმდეგება ვალდებულების არსს, მოვალესთან მის შეთანხმებას ან კანონს. პალატა მიიჩნევს, ,,ტ-ას’’ მიერ აღნიშნული გარიგების ხელმოუწერლობა არ ნიშნავს იმას, რომ მოთხოვნის დათმობას ადგილი არ ჰქონია. აღნიშნულ დასკვნამდე სასამართლო შეიძლება მისულიყო მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ადგილი ექნებოდა კანონში მითითებულ მოთხოვნის დათმობის გამომრიცხველ გარემოებებს. ასეთი გარემოებების თაობაზე სასამართლო ვერ უთითებს, რის გამოც შეუძლებელია ჩავთვალოთ, რომ უფლების დათმობა არ მომხდარა.

პალატა მიიჩნევს, სასამართლო მიერ ამ გარიგების სწორად შეფასებას დიდი მნიშვნელობა აქვს. თუ აღნიშნული გარიგება ნამდვილია და ძალაშია, მაშინ ნამდვილადაც რომ ჩაითვალოს 2002 წლის 22 აპრილს გარიგება კასატორს ვეღარ წარმოეშობა მოთხოვნა შპს ,,ტ-ას’’ მიმართ. აღნიშნული საკითხის დადაგენის გარეშე შეუძლებელია მსჯელობა გადაწყდეს დავა მხარეთა შორის.

ზემოაღნიშნულიდან გამონდინარე, პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. აღნიშნული გარემოება კი გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის თანახმად. პალატა თვლის, რომ გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და ხელახლა იქნეს განხილული სასამართლოს მიერ.

საქმის ხელახალი განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ უნდა დაადგინოს ნამდვილია თუ არა 2004 წლის 20 დეკემბრის ხელშეკრულება და უფლებამოსილია თუ არა მოსარჩელე მოითხოვოს სარჩელის დაკმაყოფილება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

სს “გ-ი” საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 24 მარტის განჩინება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.