ას-1287-1133-2010 24 თებერვალი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თ. თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვ. როინიშვილი, მ. სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – რ. რ-ძე

მოწინააღმდეგე მხარე _ ბ. რ-ძე

დავის საგანი – მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა, სამკივდრო მოწმობაში ცვლილების შეტანა

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 26 ოქტომბრის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ბ. რ-ძემ სარჩელით მიმართა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხე რ. რ-ძის მიმართ და მოითხოვა მამის _ ვ. რ-ძის დანაშთი ქონების მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა და სამკვიდრო მოწმობაში ცვლილების შეტანა შემდეგი საფუძვლებით:

სარჩელის თანახმად, ბ. რ-ძე 1996 წლიდან ცხოვრობდა და მუშაობდა რუსეთის სხვადასხვა ქალაქებში. მამამისი _ ვ. რ-ძე გარდაცვალებამდე ცხოვრობდა ქ. ქუთაისში, ... ქ.მე-4 შესახვევი, ¹9-ში მდებარე სახლში. 2004 წლის 12 ნოემბერს გარდაიცვალა ვ. რ-ძე და მას დარჩა ორი პირველი რიგის მემკვიდრე, შვილები _ ბ. და რ. რ-ძეები. მოსარჩელის განმარტებით, რ. რ-ძემ მას მამის გარდაცვალება დაუმალა და 2007 წლის 21 ივლისს, როგორც ერთადერთმა მემკვიდრემ, აღიდგინა მემკვიდრეობა მამის დანაშთ ქონებაზე, რის საფუძველზეც აღნიშნული ქონება საჯარო რეესტრში აღრიცხა თავის საკუთრებად. ბ. რ-ძისათვის უცნობი იყო მამის გარდაცვალების ფაქტი და ასევე ანდერძის არსებობა, რომლითაც ვ. რ-ძე მას თავისი დანაშთი ქონების 1/2 ნაწილს უტოვებდა. ვინაიდან, აღნიშნულის თაობაზე მან გაიგო საქართველოში დაბრუნების შემდეგ 2010 წელს, ბ. რ-ძემ მოითხოვა მამის ანდერძის თანახმად, მამის დანაშთი ქონების 1/2 ნაწილის მესაკუთრედ ცნობა.

მოპასუხე რ. რ-ძემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ ბ. რ-ძისათვის მამის გარდაცვალების შესახებ ცნობილი იყო და, რადგანაც კანონით განსაზღვრულ 6 თვეში არ დაუფლებია სამკვიდროს, შესაბამისად, სამკვიდრო მოწმობა გაიცა მხოლოდ რ. რ-ძეზე. ამასთან, მოპასუხის განმარტებით, სამკვიდრო მასაში არ შედიოდა 52.75 კვ.მ ფართი, იგი მერიის ბრძანებით გადაეცა საკუთრებაში და წარმოადგენს მხოლოდ რ. რ-ძის საკუთრებას.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 20 ივლისის გადაწყვეტილებით ბ. რ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა, იგი ცნობილ იქნა მამის, ვ. რ-ძის დანაშთი ქონების _ ქ. ქუთაისი, ... მე-4 შესახვევი, ¹9-ში მდებარე სახლის 1/2 ნაწილის მესაკუთრედ და ამ ნაწილში ბათილად იქნა ცნობილი 2007 წლის 21 ივნისს ნოტარიუს ნ. ჭ-ძის მიერ რ. რ-ძის სახელზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა რ. რ-ძემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 26 ოქტომბრის განჩინებით რ. რ-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ვ. რ-ძე გარდაიცვალა 2004 წლის 12 ნოემბერს, რომელსაც დარჩა ორი პირველი რიგის მემკვიდრე, შვილები _ რ. და ბ. რ-ძეები. მისი გარდაცვალების დღსევე გაიხსნა სამკვიდრო.

ბ. რ-ძეს არც კანონით დადგენილ 6-თვიან ვადაში და არც ფაქტობრივი ფლობით სამკვიდრო არ მიუღია. იგი რუსეთის მოქალაქეა და რუსეთში გამგზავრების შემდეგ, 2010 წლამდე საქართველოში არ ჩამოსულა.

ქ. ქუთაისში, ... მე-4 შესახვევის ¹9-ში მდებარე სახლი, საჯარო რეესტრის მონაცემებით, 2007 წლის 21 ივნისიდან, საკუთრების უფლებით, რეგისტრირებულია რ. რ-ძის სახლზე;

საქმეში წარმოდგენილი ქ. ქუთაისის მერიის 2007 წლის 19 ოქტომბრის ¹1594 ბრძანების საფუძვლეზე, დადგენილ იქნა, რომ 2007 წლის 9 ოქტომბერს დამტკიცდა მუდმივმოქმედი კომისიის ¹28 ოქმი ქ. ქუთაისში, ... მე-4 შესახვევის ¹9-ში მდებარე რ. რ-ძის საცხოვრებელ სახლზე მიშენება-რეკონსტრუქციის სამართლებრივ რეგისტრაციაში გატარების თაობაზე;

საქმეში წარმოდგენილი ვ. რ-ძის მიერ 1990 წლის პირველ აგვისტოს შედგენილი ანდერძის საფუძველზე, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ვ. რ-ძემ, ქ. ქუთაისში, ... მე-4 შესახვევის ¹9-ში მდებარე, თავის საკუთრებაში არსებული სახლი ანდერძით, თანაბარ 1/2 წილებში, დაუტოვა თავის შვილებს _ რ. და ბ. რ-ძეებს;

სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე, ვ. რ-ძის სამკვიდროში შედიოდა როგორც დაკანონებული, ასევე დაუკანონებელი ფართები და ანდერძიც გაცემული იყო მთლიან სამკვიდროზე.

მხარეთა ახსნა-განმარტებების საფუძველზე, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ბ. რ-ძისათვის საქართველოში ჩამოსვლადმე მამის გარდაცვალებისა და ანდერძის შესახებ ცნობილი არ ყოფილა, ხოლო აღნიშნულის შეტყობიდან კანონით დადგენილ 2-თვიან ვადაში, მან მიმართა სასამართლოს დარღვეული უფლების დასაცავად.

იმის გათვალისწინებით, რომ არსებობდა ანდერძი, ხოლო სანოტარო ბიუროში რ. რ-ძემ დამალა სხვა მემკვიდრის არსებობა, რის გამოც სამკვიდრო მოწმობა ვ. რ-ძის დანაშთ ქონებაზე მთლიანად გაიცა მხოლოდ რ. რ-ძის სახელზე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნულით დაირღვა სხვა ანდერძისმიერი მემკვიდრის უფლებები, რაც ცხადყოფდა, რომ სარჩელი სამკვიდრო მოწმობის ნაწილობრივ ბათილად ცნობისა და მასში ცვლილებების შეტანის თაობაზე დაკმაყოფილებას ექვემდებარებოდა.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასებები და მიიჩნია, რომ გადაწყვეტილების გამოტანისას სწორად იქნა გამოყენებული სამოქალაქო კოდექსის 1319-1320-ე, 1328-ე, 1306-ე, 1336-ე, 1344-ე, 1346-ე, 1421-ე, 1423-ე, 1424-ე, 1427-ე, 1433-ე, 1467-ე და 1478-ე მუხლები.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 26 ოქტომბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა რ. რ-ძემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, სადავო სახლზე მინაშენის სამკვიდრო მასაში ჩათვლით, სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო კოდექსის 1328-ე მუხლი. სამკვიდრო მასის განსაზღვრისას, სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 1333-ე მუხლი. აღნიშნული მინაშენი კასატორმა ააშენა, რომელიც დაუკანონდა მერიის 2007 წლის 19 ოქტომბრის ბრძანებით. მითითებული ბრძანება არ გასაჩივრებულა, რაც ადასტურებს, რომ მინაშენი სამკვიდრო მასაში არ შედის და მის ინდივიდუალურ საკუთრებას წარმოადგენს.

სასამართლომ უგულებელყო მოწმეთა ჩვენებები იმის თაობაზე, რომ ბ. რ-ძემ მამის გარდაცვალების თაობაზე იცოდა და უსაფუძვლოდ მიიჩნია, რომ მოსარჩელისათვის აღნიშნულის თაობაზე ცნობილი გახდა მხოლოდ საქართველოში ჩამოსვლის შემდეგ.

კასატორის აზრით, ასევე არასწორია სასამართლოს მსჯელობა მასზე, რომ რ. რ-ძემ ნოტარიუსთან დამალა სხვა მემკვიდრის არსებობის შესახებ, ვინაიდან მოპასუხემ სამკვიდრო მიიღო ფაქტობრივი დაუფლებით სამკვიდროს გახსნიდან 6 თვის შემდეგ, მაშინ, როდესაც მითითებულ პერიოდში, ბ. რ-ძე არც ფაქტობრივად დაუფლებია სამკვიდროს და არც განაცხადი არ შეუტანია სამკვიდროს მიღების მოთხოვნით.

კასატორი ასევე მიიჩნევს, რომ სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 1450-ე მუხლი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 7 თებერვლის განჩინებით რ. რ-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ რ. რ-ძის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას რ. რ-ძის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (500 ლარი) 70% _ 350 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. რ. რ-ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (500 ლარი) 70% _ 350 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.