ას-1288-1134-2010 28 თებერვალი, 2011 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პ. ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, ნ. კვანტალიანი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორები _ ე. დ-შვილი, ჟ. თ-ძემ, თ. ზ-ძე და სხვები (წარმომადგენელი – კ. ს-ძე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს “გ.”

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 7 ოქტომბრის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2009 წლის 23 ოქტომბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართეს ე. დ-შვილმა, ჟ. თ-ძემ, თ. ზ-ძემ და სხვებმა (წარმომადგენლები: კ. ს-ძე, ე. პ-ძე) მოპასუხე შპს “ს.-ს” (შემდგომში შპს “გ.”) მიმართ. მოსარჩელეებმა მოითხოვეს მოპასუხისაგან მათ მიმართ არსებული სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება (ტომი I, ს.ფ. 1-27).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 25 თებერვლის გადაწყვეტილებით ე. დ-შვილის, ჟ. თ-ძის, თ. ზ-ძისა და სხვების სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეები მუშაობდნენ შპს “ს.-ში”. მათ მიუღებელი ჰქონდათ 2003-2004 წლების შრომის ანაზღაურება. შპს “ს.-ს” ამჟამინდელ სახელწოდებას წარმოადგენს შპს “გ.”.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ 2006 წლის 25 მაისამდე მოქმედი საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსით, ასევე საქართველოს ამჟამად მოქმედი შრომის კოდექსით შრომითი ურთიერთობა წარმოიშობა მხარეთა ნების გამოვლენის შედეგად მიღწეული შეთანხმებით, ე.ი. შრომითი ურთიერთობა წარმოშობილად ითვლება მხარეთა მიერ შრომითი ხელშეკრულების დადების მომენტიდან. მოსარჩელეები დასაქმებულნი იყვნენ შპს “ს.-ში”. შესაბამისად, მხარეთა შორის არსებობდა შრომით-სამართლებრივი ურთიერთობა. შრომის კანონთა კოდექსის 75-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, მუშაკის შრომა ანაზღაურდებოდა კონტრაქტით დადგენილი წესით და პირობებით. ამავე კოდექსის 94-ე მუხლის მიხედვით, მუშაკს კუთვნილი ხელფასი უნდა მიეღო ყოველი ნახევარი თვის შემდეგ მაინც. მოცემულ შემთხვევაში მოთხოვნის საგანს წარმოადგენდა 2003-2004 წლებში მიუღებელი ხელფასის ანაზღაურება, რაც მოსარჩელეებს ყოველთვიურად უნდა მიეღოთ. სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად, სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობის ვადა შეადგენს სამ წელს, ხოლო მე-2 ნაწილის თანახმად, ხანდაზმულობის ვადა იმ მოთხოვნებისა, რომლებიც წარმოიშობა პერიოდულად შესასრულებელი ვალდებულებებიდან, სამი წელია.

სასამართლოს განმარტებით, რამდენადაც შრომითი ურთიერთობებიდან გამომდინარე, დამსაქმებლის ძირითად ვალდებულებას წარმოადგენდა დასაქმებულის შრომის ანაზღაურება, რაც უნდა განხორციელებულიყო გარკვეული პერიოდულობით, ამდენად თავისი სამართლებრივი ბუნებით დამსაქმებლის მიერ დასაქმებულის შრომის ანაზღაურება წარმოადგენს პერიოდულად შესასრულებელ ვალდებულებას. შესაბამისად, მასზე ვრცელდება ხანდაზმულობის ვადა, რაც შეადგენს სამ წელს.

სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის თანახმად, ხანდაზმულობა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან. მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად ჩაითვლება დრო, როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. სასამართლოს მოსაზრებით, იმის გათვალისწინებით, რომ დასაქმებულის შრომის ანაზღაურება დამსაქმებლის მიერ უნდა განხორციელებულიყო გარკვეული დროის მონაკვეთის დადგომისას, კერძოდ, ყოველი თვის ბოლოს ან ყოველი ნახევარი თვის შემდეგ მაინც, ამდენად აღნიშნული დროის მონაკვეთის დადგომისთანავე დასაქმებულს წარმოეშვა მოთხოვნის უფლება და შესაბამისად დაიწყო სამწლიანი ხანდაზმულობის ვადის დენა. რამდენადაც სარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენდა 2003-2004 წლებში წარმოშობილი სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება, აქედან გამომდინარე ხანდაზმულობის ვადის დენა ამოიწურა 2006-2007 წლებში, ხოლო მოსარჩელეებმა სასამართლოს სარჩელით მიმართეს 2009 წლის 23 ოქტომბერს.

საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ მოთხოვნის არსებობისას აუცილებელია ვლინდებოდეს მოვალის ნება ვალდებულების შესრულების თაობაზე. თავად საწარმოს ბალანსი, ან სხვა სახის საბუთი, სადაც მართალია ასახულია შეუსრულებელი ვალდებულების მოცულობა, მაგრამ რომლისგანაც არ გამომდინარეობს მოვალის ნება ვალდებულების შესრულების თაობაზე და რომლის ადრესატიც არ არის კრედიტორი, შეიძლება მიჩნეულ იქნეს მხოლოდ იმ გარემოების დამადასტურებელ მტკიცებულებად, რომ არსებობდა ვალდებულება, კონკრეტულ შემთხვევაში, რომ მოსარჩელეებს 2003-2004 წლებში არ ანაზღაურებიათ შრომა, თუმცა აღნიშნული არ წარმოადგენს მოთხოვნის არსებობის აღიარების დამადასტურებელ მტკიცებულებას და შესაბამისად ხანდაზმულობის ვადის დენის შეწყვეტის საფუძველს.

საქალაქო სასამართლოს მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელეებს არ წარუდგენიათ სამოქალაქო კოდექსის 137-ე მუხლით გათვალისწინებული ხანდაზმულობის ვადის დენის შეწყვეტის საფუძვლების არსებობის დამადასტურებელი მტკიცებულებები, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4, 102-ე მუხლებიდან გამომდინარე, მათი მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეთა მოთხოვნა 2003-2004 წლებში მიუღებელი ხელფასის ანაზღაურების შესახებ იყო ხანდაზმული (ტომი I, ს.ფ. 360-365).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება მოსარჩელეებმა სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს (ტომი I, ს.ფ. 360-365).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 7 ოქტომბრის განჩინებით ე. დ-შვილის, ჟ. თ-ძის, თ. ზ-ძისა და სხვების სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 25 თებერვლის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს დასკვნები საქმის ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით, აგრეთვე, მათი სამართლებრივი შეფასება.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტების მოსაზრება, რომ მათი სარჩელი არ იყო ხანდაზმული შრომის კოდექსის 34-ე მუხლიდან გამომდინარე, რომლის თანახმად, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისას დამსაქმებელი ვალდებულია დასაქმებულთან მოახდინოს საბოლოო ანგარიშსწორება არა უგვიანეს 7 კალენდარული დღისა, თუ შრომითი ხელშეკრულებით ან კანონით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, აპელანტები არასწორად აღნიშნავდნენ, რომ მოწინააღმდეგე მხარე ვალდებული იყო 2008 წელს, როდესაც აპელანტები სამსახურიდან გათავისუფლდნენ, მათთვის აენაზღაურებინა სადავო თანხები 7 კალენდარული დღის ვადაში. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, შპს “გ.-ს” არ ჰქონდა ვალდებულება, აენაზღაურებინა ის სახელფასო დავალიანებები, რომლებიც წარმოიშვა 2003-2004 წლებში, და რომლებიც სარჩელის აღძვრის დროისათვის უკვე ხანდაზმული იყო.

ზემოხსენებულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დატოვებას ექვემდებარებოდა (ტომი II, ს.ფ. 51-57).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ე. დ-შვილმა, ჟ. თ-ძემ, თ. ზ-ძემ და სხვებმა, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მათი სარჩელის დაკმაყოფილება.

კასატორები არ იზიარებენ სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმის შესახებ, რომ სახელფასო დავალიანების ანაზღაურების მოთხოვნა არის პერიოდულად შესასრულებელი ვალდებულების შესახებ მოთხოვნა, რომელზეც ხანდაზმულობის ვადა იწყება ყოველი თვის გასვლის შემდეგ. მათი მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში სასამართლომ არასწორად განმარტა ფაქტობრივი მდგომარეობა და შრომის კანონთა კოდექსის 34-ე მუხლი. შრომითი ურთიერთობები სპეციფიკური სახელშეკრულებო ურთიერთობებია, რომლებიც გარდა სამოქალაქო კოდექსისა, რეგულირდება სპეციალური კანონმდებლობით _ შრომის კანონმდებლობით. შრომის კოდექსის 34-ე მუხლი ცალსახად განსაზღვრავს შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისას დამქირავებელსა და დაქირავებულს შორის ფულადი ვალდებულებების ანგარიშსწორებას. ამდენად, საწარმო ვალდებული იყო მოსარჩელეებისათვის გათავისუფლებიდან 7 კალენდარული დღის ვადაში გადაეხადა არსებული დავალიანება.

კასატორთა მითითებით, სასამართლომ არ გამოიკვლია საქმეში არსებული მტკიცებულებები, კერძოდ, მ. კ-ეკის მიერ ი. ლ-ის სახელზე გაგზავნილი წერილი, სადაც საუბარია იმაზე, რომ გასაცემია ხელფასები შემცირებულ მუშა-მოსამსახურეებზე, წერილის ავტორი ადრესატს სთხოვს სიტუაციაში გარკვევას. სასამართლომ ასევე არ შეაფასა საწარმოს ბალანსები და წერილობითი მტკიცებულებები, რომლებითაც სამოქალაქო კოდექსის 137-ე მუხლის თანახმად აღაიარებულია სახელფასო დავალიანება მუშა-მოსამსახურეების მიმართ (ტომი II, ს.ფ. 61-69).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 20 დეკემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ე. დ-შვილის, ჟ. თ-ძის, თ. ზ-ძისა და სხვების საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ე. დ-შვილის, ჟ. თ-ძის, თ. ზ-ძისა და სხვების საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ე. დ-შვილის, ჟ. თ-ძის, თ. ზ-ძის და სხვათა (წარმომადგენელი – კ. ს-ძე) საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.