ას-1302-1147-2010 14 თებერვალი, 2011 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, პ. ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები _ მ. და თ. თ-ძეები (მოსარჩელეები ძირითად სარჩელში, მოპასუხეები შეგებებულ სარჩელში)

_ დ. შ-შვილი (მოპასუხე ძირითად სარჩელში, მოსარჩელე შეგებებულ სარჩელში )

გასაჩივრებული სასამართლო გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი სარჩელში _ კომპენსაციის სანაცვლოდ სადგომზე საკუთრების

უფლების მინიჭება

შეგებებულ სარჩელში _ უკანონო მფლობელობიდანნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. და თ. თ-ძეებმა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში დ. შ-შვილის მიმართ ბინის საბაზრო ღირებულების 90%-ის ან 75%-ის გადახდის მოთხოვნით შემდეგი საფუძვლებით: მოსარჩელეებმა 1985 წელს შ-შვილისგან შეიძინეს ქ.ქუთაისში, ... ქ. ¹48\33-ში მდებარე ოთხოთახიანი საცხოვრებელი ბინა, სადაც ამჟამად ცხოვრობენ. აღნიშნულზე გაფორმდა ორი ხელწერილი: 1985 წლის 15 მარტის ხელწერილი, რომლის თანახმად რ. შ-შვილმა მ. თ-ძეს 15000 მანეთის გადაცემის სანაცვლოდ უფლება მისცა 5 წლით ესარგებლა სადავო ბინით; 1991 წლის 15 იანვრის ხელწერილის თანახმად, რომელიც დადებულია დ. ხ-იანსა და თ. თ-ძეს შორის, დ. ხ-იანი ქ.ქუთაისში, ... ქ. ¹48/33-ში მდებარე ბინას ცვლიდა თ. თ-ძის კუთვნილ კოოპერაციული ბინის მისაღებ რიგზე. ამასთან, გაყიდული ბინის სანაცვლოდ შ-შვილებმა მოსარჩელეებისგან მიიღეს 20000 მანეთი. 2008 წელს დ. შ-შვილმა სარჩელი შეიტანა სასამართლოში და მოითხოვა მოსარჩელეთა იმ ბინიდან გამოსახლება, რომელშიც გადახდილი აქვთ 20000 მანეთი და ცხოვრობენ 1985 წლიდან. მართალია, ნასყიდობის ხელშეკრულება კანონით დადგენილი წესით არ გაფორმებულა, მაგრამ მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობა უნდა დარეგულირდეს “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ” კანონით.

დ. შ-შვილმა შეგებებული სარჩელით მოითხოვა თ. და მ. თ-ძეების გამოსახლება სადავო ბინიდან შემდეგი საფუძვლით: დ. შ-შვილს ოჯახთან ერთად, ქუთაისის საქალაქო საბჭოს ლენინის აღმასკომის 1979 წლის 15 აგვისტოს ¹16/15-497 გადაწყვეტილებით გამოეყო ქ.ქუთაისში, ... ქ. ¹48/33-ში მდებარე ოთხოთახიანი ბინა და 1982 წლის 27 სექტემბერს გადაეცა ¹007970 ბინის ორდერი. 1995 წელს განხორციელდა ბინის პრივატიზაცია და გადაეცა ¹007970 ბინის ორდერი. დ. შ-შვილი ვერ სარგებლობს საცხოვრებელი ბინით, ვინაიდან სადავო ბინით უკანონოდ სარგებლობენ მ. თ-ძე და მისი შვილი თ. თ-ძე, რომელთათვისაც ბინა მიგირავებული ჰქონდა 5 წლით. აღნიშნული ვადის გასვლის შემდეგ, 1991 წლის 15 იანვარს, ხელშეკრულების ვადა გაიზარდა 15 წლით. შეთანხმებაში გათვალისწინებული პირობების შეუსრულებლობისა და 15 წლის ვადის გასვლის შემდეგ, მიუხედავად არაერთი თხოვნისა, თ-ძეები არ ათავისუფლებენ სადავო ბინას. ქუთაისის საქალაქო სასამართლომ 2008 წლის 21 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ბინა მიაკუთვნა დ. შ-შვილს, რაც უცვლელად დატოვა უზენაესმა სასამართლომ. აღნიშნულზე გაიცა სააღსრულებო ფურცელი, მაგრამ არ აღსრულებულა.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 14 ივნისის გადაწყვეტილებით მ. და თ. თ-ძეების სარჩელი არ დაკმაყოფილდა,Dდ. შ-შვილის შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა და აღიკვეთა თ. თ-ძის მიერ ხელშეშლა Dდ. შ-შვილის მიმართ მისი კუთვნილი ქ.ქუთაისში, ... ქ. ¹48/32-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინის სარგებლობაში. თ. თ-ძე გამოსახლდა მითითებულ მისამართზე მდებარე საცხოვრებელი ბინიდან.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თ. და მ. შ-შვილებმა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით მ. და თ. თ-ძის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 14 ივნისის გადაწყვეტილება. მ. და თ. თ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, მ. და თ. თ-ძეები ცნობილ იქნენ ქ.ქუთაისში, ... ქ. ¹48-ში მდებარე ¹33 ბინის მესაკუთრედ დ. შ-შვილისათვის 13050 ლარის გადახდის სანაცვლოდ შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო, რომ 1985 წლის 15 მარტს რ. შ-შვილსა და მ. თ-ძეს შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლის თანახმად რ. შ-შვილმა კუთვნილი ოთხოთახიანი ბინა 1500 მანეთად, 1985 წლის 15 მარტიდან 1990 წლის 15 მარტამდე საცხოვრებლად დაუთმო (დააგირავა) მ. თ-ძეს. ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგ, რ. შ-შვილს უნდა დაებრუნებინა თანხა, ხოლო მ. თ-ძეს კი, უნდა დაეცალა ბინა. ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგ, ხელშეკრულების პირობები არ შესრულდა. მ. თ-ძეს ბინა არ დაუცლია. 1991 წლის 15 იანვარს უკვე მხარეთა მეუღლეებს, დ. ხ-იანსა და თ. თ-ძე-ტ-ძეს შორის დაიდო გარიგება იმავე ბინაზე. Aამ გარიგების თანახმად, დ. ხ-იანმა თავისი კუთვნილი ბინა გაუცვალა კოოპერატიულ ბინაში თ. თ-ძე-ტ-ძეს, რომელიც თვითონაც იყო კოოპერატიული ბინის რიგში და მისი ნომერი იყო 4006. გარიგების საფუძველზე, დ. ხ-იანმა თ. თ-ძისაგან მიიღო 20000 მანეთი, ხოლო თ. თ-ძემ მიიღო უფლება, ეცხოვრა დ. ხ-იანის კუთვნილ ბინაში ქ.ქუთაისში, ... ქ. ¹48-ში მდებარე ¹33. Aამავე გარიგების თანახმად, გარიგების დადებიდან 15 წლის განმავლობაში, როგორც კი თ. თ-ძეს გამოიძახებდნენ ბინის პირველ შესატანი თანხის გადასახდელად, ბინა გადაფორმდებოდა თ-ძის კუთვნილ რიგზე. იმ შემთხვევაში, თუ 15 წლის განმავლობაში თ. თ-ძეს “დაეკარგებოდა” ბინის რიგი ან, თუ დ. ხ-იანი “ამოვარდებოდა” ბინის რიგითი ნომრიდან, გარიგების დადებიდან 15 წლის გასვლის შემდეგ, დ. ხ-იანს თ. თ-ძისათვის უნდა დაებრუნებინა ბინა. გარდა ამისა, დ. ხ-იანი ვალდებული იყო თ. თ-ძისათვის დაებრუნებინა ბინათმშენებლობისათვის გადახდილი ყოველკვარტალური თანხა, რომელსაც თ. თ-ძე იხდიდა დ. ხ-იანის სახელზე. Aამ გარიგების საფუძველზე, დ. ხ-იანმა მიიღო 20000 მანეთი, რომელიც შეიტანა “თ. თ-ძის კოოპერაციული ბინის რიგზე”, თუმცა, საბოლოოდ, ქვეყანაში განვითარებული საყოველთაოდ ცნობილი მოვლენების გამო, სახლი არ აშენდა. თ. თ-ძის ოჯახმა განაგრძო ცხოვრება სადავო ბინაში და, დ. ხ-იანის ნაცვლად, შეასრულა მისი ვალდებულებები ბინათმშენებლობის კოოპერატივის წინაშე. ამჟამად, სადავო ბინის ღირებულებაა 52200 ლარი და აპელანტმა ბინაში ჩაატარა 11333 ლარის ღირებულების სარემონტო სამუშაოები. თ. თ-ძე გარდაიცვალა 2010 წლის 11 თებერვალს და აპელანტები არიან მისი მემკვიდრეები. სააპელაციო პალატამ დადგენილად ცნო, რომ 1985 წლის 15 მარტს მხარეთა შორის დაიდო გარიგება საცხოვრებელი სადგომის სარგებლობის უფლებით დათმობის შესახებ. გარიგებით დათქმულ ვადაში რ. შ-შვილმა მ. თ-ძეს თანხა არ დაუბრუნა და მ. თ-ძემ განაგრძო ბინით სარგებლობა. 1991 წლის 15 იანვარს თ. თ-ძესა და დ. შ-შვილს შორის დაიდო ახალი გარიგება, თუმცა თავისი შინაარსით იგი წარმოადგენს 1985 წლის 15 მარტის გარიგების გაგრძელებას. Aამ გარიგების თანახმად, დ. შ-შვილმა თ. თ-ძისაგან მიიღო 20000 მანეთი, რომელშიც შედიოდა 1985 წლის 15 მარტის ხელშეკრულებით გადაცემული 15000 მანეთიც. Aამ თანხის სანაცვლოდ, თ. თ-ძეს სარგებლობაში გადაეცა ბინა. ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგ, დ. შ-შვილს თ. თ-ძისათვის უნდა დაებრუნებინა მიღებული თანხა, ხოლო თ. თ-ძეს დ. შ-შვილისათვის უნდა გადაეცა ბინა, შესაბამისად, მხარეთა შორის დაიდო ხელშეკრულება საცხოვრებელი სადგომის სარგებლობის უფლებით დათმობის შესახებ და, ვინაიდან ამ ხელშეკრულებამ შეცვალა 1985 წლის 15 მარტის ხელშეკრულების პირობები, სწორედ ამიტომ წარმოადგენს იგი ძველი გარიგების გაგრძელებას. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ამ ორი ხელშეკრულების ერთმანეთისაგან დამოუკიდებლად განხილვა შეუძლებელია, ვინაიდან 1991 წლის 15 იანვრის ხელშეკრულების დადებამდე 1985 წლის 15 მარტის ხელშეკრულება არ შეწყვეტილა, მხარეებს მისი პირობები არ შეუსრულებიათ: არც შ-შვილს დაუბრუნებია თ-ძისათვის თანხა და არც თ-ძეს შ-შვილისათვის ბინა. შ-შვილს ახალი პირობების შესაბამისად, თ-ძემ დამატებით გადასცა 5000 მანეთი, რომლითაც გაიზარდა შ-შვილის ვალდებულება თ-ძის მიმართ, რაც იმის მანიშნებელია, რომ მხარეებს 1985 წლის 15 მარტის გარიგებით გათვალისწინებულ შედეგებზე უარი არ უთქვამთ. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ 1991 წლის 15 იანვრის ხელშეკრულება, გარდა საცხოვრებელი სადგომის სარგებლობის უფლებით დათმობის შესახებ გარიგებისა, მოიცავდა სხვა, პირობით გარიგებასაც, კერძოდ, ხელშეკრულებით მხარეები, ასევე შეთანხმდნენ, რომ გარკვეული პირობის დადგომის შემთხვევაში, ისინი დადებდნენ გაცვლის ხელშეკრულებას, ხოლო, თუ ეს პირობა 15 წლის განმავლობაში, არ დადგებოდა, გაცვლის ხელშეკრულება არ დაიდებოდა. აქედან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ 1991 წლის 15 იანვარს მხარეთა შორის დაიდო შერეული ხელშეკრულება - გარიგება საცხოვრებელი სადგომის სარგებლობის უფლებით დათმობის შესახებ და პირობითი გარიგება სამომავლოდ ნასყიდობის გაცვლის ხელშეკრულების დადების შესახებ. დადგენილად ცნო, რომ გარიგებით გათვალისწინებული პირობა არ დადგა და მხარეთა შორის გაცვლის ხელშეკრულება არ დაიდო, ვინაიდან არ აშენდა ბინა, რომელიც თ-ძეს უნდა გაეცვალა შ-შვილისათვის. ამასთან, მიიჩნია, რომ აღნიშნული გავლენას ვერ მოახდენს მხარეთა უფლება-მოვალეობებზე, ვინაიდან მხარეებს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის შესახებ გარიგების ანუ ნების გამოვლენის ნამდვილობა არ დაუკავშირებიათ პირობით გარიგებასთან. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს კანონის “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” პირველი მუხლის “ა” ქვეპუნქტით და დადგენილად ცნო, რომ თ. თ-ძე სადავო საცხოვრებელ სადგომს 1998 წლის 25 ივნისისათვის ფლობდა და მხარეთა შორის დადებული იყო გარიგება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ. თ. თ-ძე იყო სადავო საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლე, და შესაბამისად, აპელანტებიც, როგორც მისი უფლებამონაცვლეები, სადგომის მოსარგებლეები არიან, ხოლო დ. შ-შვილი კი – მესაკუთრეა. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მხარეთა უფლებებისა და მოვალეობების განსაზღვრაზე გავლენას ვერ მოახდენს კანონიერ ძალაში შესული ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 21 ნოემბრის გადაწყვეტილება სადავო სადგომიდან მ. თ-ძისა და ბ. თ-ძის გამოსახლების თაობაზე. სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა საქართველოს კანონის “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” მეორე მუხლის მე-6 ქვეპუნქტი და მიუთითა, რომ, ვინაიდან დ. შ-შვილი უარს აცხადებს აპელანტებისათვის კომპენსაციის გადახდაზე, აპელანტების მოთხოვნა საფუძვლიანია. პალატა არ დაეთანხმა აპელანტების მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ კომპენსაციის ოდენობის განსაზღვრისას სადგომის საბაზრო ღირებულებას უნდა გამოაკლდეს მათ მიერ ქონების რემონტის ხარჯები, ვინაიდან მიიჩნია, რომ მოსარგებლის მიერ მესაკუთრისთვის გადასახდელი თანხის ოდენობა გამოთვლილი უნდა იქნეს ქონების საბაზრო ღირებულებიდან, ეს ღირებულება კი მოიცავს ჩატარებული სარემონტო სამუშაოებსაც,Eე.ი ქონების შეფასებისას მისი ღირებულება დადგენილ უნდა იქნას ჩატარებული სამუშაოების გათვალისწინებით და არა მის გარეშე. Pპალატამ გამოიყენა მითითებული კანონის მე-6 და მე-7 მუხლები და მიიჩნია, რომ ნივთის მოვლა-შენახვისა თუ გაუმჯობესებისათვის გაწეული ხარჯები ამ ნივთის ღირებულებას, პირდაპირპროპორციულად არ ზრდის. Aამდენად, ის რომ მოსარგებლემ სადგომის გასარემონტებლად გადაიხადა 11333 ლარი, არ ნიშნავს, რომ გაწეული ხარჯების შედეგად, ნივთის საბაზრო ღირებულება 11333 ლარით გაიზარდა. Dდასახელებული ნორმის დისპოზიციიდან გამომდინარე, მესაკუთრის მიერ მოსარგებლისათვის გადასახდელი გაუმჯობესების თანხა არის სხვაობა ნივთის ღირებულებებს შორის, რაც გამოწვეულია მასზე ჩატარებული კაპიტალური სარემონტო სამუშაოებით. Aაპელანტს კი არ წარმოუდგენია იმის დამადასტურებელი მტკიცებულებები, თუ რამდენად გაიზარდა ბინის ღირებულება მასში ჩატარებული სარემონტო სამუშაოების შედეგად.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა დ. შ-შვილმა, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, თ. და მ. თ-ძეების სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მოთხოვნა მტკიცებულებათა ყოველმხრივი სრული და ობიექტური გამოკვლევების შედეგად დასკვნების გაკეთების თაობაზე. სააპელაციო სასამართლო არასწორად განმარტა საცხოვრებელი სადგომის სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ კანონი, კერძოდ, დასახელებული კანონის პირველი მუხლის მიხედვით, კანონი აწესრიგებს იმ ურთიერთობებს, რომლებიც წარმოშობილია 1996 წლის 27 ივნისამდე და რომლებიც სპეციალური სამართლებრივ მოწესრიგებას მოითხოვს. Kკანონის პირველი მუხლის მეორე პუნქტისა და მეორე მუხლის მესამე ნაწილის მიხედვით, სპეციალურ მოწესრიგებას საჭიროებენ ურთიერთობები, თუ ისინი გამომდინარეობენ სანოტარო ფორმის გარეშე დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან. სააპელაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ დ.შ-შვილსა და თ.თ-ძეს შორის 1985 წლის 15 მარტის და 1991 წლის 15 იანვრის ხელწერილების შეფასებისას სასამართლო მიიჩნევს, რომ ეს იყო შერეული ხელშეკრულება. Oორივე ხელწერილი არის ერთი მთლიანი, 1991 წლის ხელწერილი 1985 წლის ხელწერილის გაგრძელება, რაც არასწორია. 1985 წლისა და 1991 წლის ხელშეკრულების შედარებითი შინაარსობრივი ანალიზით დასტურდება, რომ ეს ორი აბსოლუტურად განსხვავებული უფლება – მოვალეობების დამდგენი შეთანხმებებია. Aარასწორია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ ესაა საცხოვრებელი სადგომის სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობა. დადგენილია, რომ დ. შ-შვილმა შეთანხმებით გათვალისწინებული 20000 მანეთი შეიტანა თ. და ბ. თ-ძეების ბინის რიგზე და ამ ბინის რიგით სარგებლობის უფლება დღემდე აქვთ თ-ძეებს და არა შ-შვილებს, ვინაიდან შეთანხმება საცხოვრებელი ბინის გაცვლისა ბინის რიგზე არ შესრულდა. ასეთი გარემოების არსებობისას, დ.შ-შვილის მხრიდან ე.წ “დათმობილი სადგომის” სანაცვლოდ საზღაურის მიღების შესახებ მსჯელობა ყოველგვარ საფუძველს მიკლებულია, ხოლო დ.შ-შვილის მიერ თ-ძეების ბინის რიგზე თანხის შეტანა, მაშინაც, როცა ამ ბინის რიგზე უფლება თ-ძეებს აქვთ შენარჩუნებული, სხვა არაფერია თუ არა მიცემული თანხის დაბრუნება თ-ძეებისათვის. 1991 წელს დადებული ხელწერილიდან დასტურდება, რომ მხარეები შეთანხმდნენ, დ.შ-შვილის ბინას გაცვლილიყო თ.თ-ძის ბინის რიგზე 15 წლის განმავლობაში, ხოლო, თუ პირობა არ შესრულდებოდა, მხარეები ბრუნდებოდნენ პირვანდელ მდგომარეობაში. შეთანხმებით გათვალისწინებულ დროში მხარეებს შორის დათქმული გარიგება არ შედგა, რის შემდეგაც მხარეები უნდა დაბრუნდნენ პირვანდელ მდგომარეობაში. დადგენილია, რომ 1985 წლიდან თ-ძეები სარგებლობდნენ დ.შ-შვილის ბინით და მას სანაცვლოდ სარგებელი არ მიუღია. ბინიდან დ.შ-შვილის მიერ შეტანილი თანხით ბინის რიგს ინარჩუნებდნენ თ-ძეები, რომლებიც სარგებლობდნენ დ.შ-შვილის ნივთით 1981 წლიდან, 1992 წლიდან დ.შ-შვილმა მიცემული თანხა შეიტანა თ-ძეების ბინის რიგზე და ეს რიგი მათ შენარჩუნებული აქვთ, რითაც თ-ძეებს მიღებული აქვთ დ.შ-შვილისთვის გადაცემული 2000 მანეთი, ხოლო ამჟამად ბინაც თ-ძეების საკუთრებად დარჩა მცირე თანხის გადახდის შედეგად. Aარასწორია სასამართლოს გადაწყვეტილება შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე. საჯარო რეესტრის ამონაწერით დადგენილია, რომ საცხოვრებელი ბინა დ.შ-შვილის საკუთრებაა და მას ფლობენ თ-ძეები. მათი მფლობელობა კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილებით მიჩნეულია არამართლზომიერად. 2010 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილება კი, კანონიერ ძალაში არ არის შესული. სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 162-ე მუხლის პირველი ნაწილი და თ.თ-ძე მიიჩნია მართლზომიერ მფლობელად. ფაქტობრივად თ-ძეებს რჩებათ ბინის რიგი, რისთვისაც მათ სასარგებლოდ დ. შ-შვილმა გადაიხადა 20000 მანეთი. იმის გათვალისწინებით, რომ გავიდა 15 წელი და ხელწერილით დათქმული პირობა არ შესრულდა, დ.შ-შვილს აქვს უფლება, მოითხოვოს ხელშეშლის აღკვეთა და თ-ძეები მართლზომიერ მფლობელებად დღეის მდგომარეობით ვერ ჩაითვლებიან.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა ასევე მ. და თ. თ-ძეებმა, მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით დ. შ-შვილს მ. და თ. თ-ძეების სასარგებლოდ 4086,7 ლარის დაკისრება შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლომ სამართლებრივად არასწორად შეაფასა 1985 წლის 15 მარტისა და 1991 წლის 15 იანვრის ხელშეკრულებები, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ 1991 წლის 15 იანვრის გარიგებით დ. ხ-იანმა თავისი კუთვნილი ბინა გაცვალა თ. თ-ძის კოოპერატიულ ბინაში და ამასთან მიუთითა, რომ გარგებით გათვალისწინებული პირობის დადგომისას ბინა გადაფორმდებოდა თ-ძის კუთვნილ რიგზე, მაშინ, როდესაც, ხელშეკრულებაში არ არის ნახსენები მხარეების მიერ ბინის გაცვლის თაობაზე. არასწორია სასამართლოს მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ 1985 წლის 15 მარტის ხელშეკრულება იყო ე.წ “ბინის დაგირავების” შესახებ გარიგება. სინამდვილეში, მხარეთა შორის გირავნობის ხელშეკრულება არასოდეს დადებულა. 1985 წლის ხელშეკრულება იყო თვალთმაქცური გარიგება, ვინაიდან მხარეებმა გირავნობის გარიგებით დაფარეს ბინის ნასყიდობის გარიგება. შ-შვილებს გარკვეული პრობლემები შეექმნათ საცხოვრებელ ადგილას და იძულებული გახდნენ, სასწრაფოდ გადასულიყვნენ საცხოვრებლად სხვა ადგილას, თუმცა ეძებდნენ ბინის ისეთ

მყიდველს, რომელიც იქნებოდა კოოპერატიული ბინის რიგში. სწორედ ამიტომ მოხდა ბინის გასხვისება 15000 მანეთად, თუმცა ნასყიდობის ნაცვლად გაფორმდა გირავნობა, ვინაიდან, მაშინ მოქმედი საბინაო კოდექსის შესაბამისად, ბინის შეძენის შემთხვევაში კოოპერატიული ბინის მისაღებად კარგავდნენ რიგს, რაც არ შედიოდა შ-შვილების ინტერესში და 5 წლის შემდეგ მოითხოვა დამატებით 5000 მანეთის გადახდა, რაც აისახა 1991 წლის ხელშეკრულებაში.

სააპელაციო სასამართლოს მითითება არასწორია იმის თაობაზე, რომ საქალაქო სასამართლოში დაკითხულმა მოწმეებმა დაადასტურეს მხარეთა შორის საცხოვრებელი სადგომის სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ ხელშეკრულების დადება. საქმის მასალებით დადასტურებულია, რომ 1985 წლისა და 1991 წლის ხელშეკრულებები იყო ნასყიდობის შესახებ გარიგება, დადებული იმ პირობით, რომ იურიდიულად გაფორმებოდა იმ შემთხვევაში, როდესაც თ-ძეებს გამოიძახებდნენ ბინის პირველ შესატან თანხაზე. 1991 წლის ხელშეკრულების მიხედვით, თუკი გავიდოდა 15 წელი და თ-ძეებს არ გამოიძახებდნენ ბინის პირველ შესატანზე, თ-ძეებს უნდა დაებრუნებინათ ბინა, ხოლო შ-შვილებს მიღებული 20000 მანეთი და ასევე თ-ძეების მიერ შეტანილი კოოპერატიული ბინის შენატანები. თ-ძეს ბინის პირველ შესატანზე დაუძახეს 15 წლის გასვლამდე, კერძოდ, ერთი წლისა და სამი თვის შემდეგ და შ-შვილმაც შეიტანა თანხა, მაგრამ შ-შვილებმა თავიანთი ვალდებულება არ შეასრულეს, თუმცა 1991 წლის ხელშეკრულება, როგორც სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულება, საფუძველს იძლევა, დაკმაყოფილდეს მოთხოვნა “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ” კანონით, ასევე არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება გაუმჯობესების ხარჯებთან დაკავშირებითაც. მითითებული კანონის მე-6 მუხლის მიხედვით, გაუმჯობესების ხარჯების მოთხოვნის უფლება დადგენილია მესაკუთრის მიერ მფლობელისათვის ნივთზე მფობელობის შეწყვეტის მოთხოვნისას. თუკი მესაკუთრეს არ უნდა დარჩეს ქონების გაუმჯობესებისათვის მოსარგებლის მიერ გაწეული ხარჯები, ეს ეხება, როგორც მის მიერ კომპენსაციის გადახდას, ასევე დაკავებულ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემის სანაცვლოდ, მოსარგებლის მიერ მესაკუთრისათვის შესაბამისი ანაზღაურების გადახდის შემთხვევასაც.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 16 დეკემბრის განჩინებით მ. და თ. თ-ძეებისა და დ. შ-შვილის საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა მ. და თ. თ-ძეებისა და დ. შ-შვილის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ ისინი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

კასატორები ვერ ასაბუთებენ და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

მოცემული საკასაციო საჩივრის საგანია კომპენსაციის სანაცვლოდ სადგომზე საკუთრების უფლების მინიჭება და უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ეფუძნება საქართველოს კანონს “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ”. იგი ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ თ. თ-ძეს უნდა დაუბრუნდეს 2010 წლის 3 დეკემბერს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 100 ლარის 70% _ 70 ლარი და დ. შ-შვილს უნდა დაუბრუნდეს 2010 წლის პირველ დეკემბერს რ. შ-შვილის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 100 ლარის 70% _ 70 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

მ. და თ. თ-ძეების საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

თ. თ-ძეს დაუბრუნდეს 2010 წლის 3 დეკემბერს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 100 ლარის 70% _ 70 ლარი.

დ. შ-შვილის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

დ. შ-შვილს დაუბრუნდეს 2010 წლის 1 დეკემბერს რ. შ-შვილის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 100 ლარის 70% _ 70 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.