ას-1304-1149-2010 01 მარტი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თ. თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვ. როინიშვილი, მ. სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შ. პ-ძე

მოწინააღმდეგე მხარე _ გ. ა-ძე

დავის საგანი – მეუღლეთა ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონების თანასაკუთრებად აღიარება და ჩუქების ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 22 ოქტომბრის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შ.A პ-ძემ სარჩელით მიმართა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხე გ. ა-ძის მიმართ და მოითხოვა ქ. ბათუმში, გ. ტ-ის ქ.¹19, ბინა ¹35-ში მდებარე უძრავი ქონების მეუღლეთა ქორწინების პერიოდში შეძენილ ქონებად ცნობა, აღნიშნული საცხოვრებელი ბინის 1/2 ნაწილის მესაკუთრედ აღიარება და 2009 წლის 26 ნოემბერს ნ. ა-ძესა და გ. ა-ძეს შორის დადებული ჩუქების ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა შემდეგი საფუძვლებით: მოსარჩელის განმარტებით, 1967 წლის 17 მარტიდან რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდა ნ. ა-ძესთან, რომელიც გარდაიცვალა 2010 წლის 18 აპრილს. ქორწინების პერიოდში შეიძინეს ქ. ბათუმში, გ. ტ-ის ქ.¹19, ბინა ¹35-ში მდებარე უძრავი ქონება, რომელიც 2004 წლის 13 ივნისის პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე, დარეგისტრირდა ნ. ა-ძის სახელზე. მისი გარდაცვალების შემდეგ, მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა, რომ აღნიშნული ქონება 2009 წლის 26 ნოემბრის ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე, დარეგისტრირდა გ. ა-ძის სახელზე, რაც გახდა მიზეზი, მისი სადავო ბინიდან გამოსახლებისა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, შ. პ-ძემ მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილება.

მოპასუხე მხარემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ პრივატიზაცია განხორციელდა 2004 წლის 13 ივლისს მხოლოდ ნ. ა-ძის სახელზე, რომელიც გახდა სადავო ბინის მესაკუთრე. აღნიშნულ პერიოდში, შ. პ-ძე არ წარმოადგენდა ბინის დამქირავებელს, იგი ჩაწერილი იყო და ცხოვრობდა სხვა მისამართზე (ხ-ს რაიონი, სოფელი დ-ი) და ფაქტობრივ ქორწინებაში იმყოფებოდა სხვა ცოლთან, რის გამოც დაკარგა ბინის დამქირავებლის სტატუსი. ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობასთან დაკავშირებით მოთხოვნა, მოპასუხემ ასევე უსაფუძვლოდ მიიჩნია, ვინაიდან აღნიშნა, რომ ნ. ა-ძემ, როგორც ბინის მესაკუთრემ, სიცოცხლეშივე, სურვილისამებრ განკარგა თავისი ქონება.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილებით შ. პ-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მან სააპელაციო წესით გაასაჩივრა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 22 ოქტომბრის განჩინებით შ. პ-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: მოსარჩელე შ. პ-ძე და ნ. ა-ძე 1967 წლის 17 მარტიდან იმყოფებოდნენ რეგისტრირებულ ქორწინებაში;

2004 წლის 13 ივლისს ქ. ბათუმში, გ. ტ-ის ქ.¹19, ბინა ¹35-ში მდებარე უძრავი ქონება, პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე, უსასყიდლოდ, საკუთრებაში გადაეცა ნ. ა-ძეს.

აღნიშნული ბინა 2009 წლის 26 ნოემბერს ნ. ა-ძესა და გ. ა-ძეს შორის დადებული ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე, დარეგისტრირდა გ. ა-ძის სახელზე;

ნ. ა-ძე გარდაიცვალა 2010 წლის 18 აპრილს;

ნოტარიუსისგან გამოთხოვილი მასალების საფუძველზე, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო ბინაში, ნ. ა-ძის გარდა, ოჯახის სხვა წევრები არ ცხოვრობდნენ;

საქმეში წარმოდგენილი მასალებისა და მხარეთა ახსნა-განმარტებების საფუძველზე, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ პრივატიზაციის ხელშეკრულების დადებისას, ნ. ა-ძე და შ. პ-ძე ფაქტიურად ცოლ-ქმარი აღარ იყვნენ, ვინაიდან მოსარჩელეს ჰყავდა სხვა ცოლი, მასთან ერთად ცხოვრობდა ხ-ს რაიონის სოფელ დ-ში და მხოლოდ ნ. ა-ძის გარდაცვალების შემდეგ, მეორე ცოლთან ერთად გადავიდა სადავო ბინაში საცხოვრებლად;

საქმეში წარმოდგენილი საკუთრებაში არსებული ნივთის ხელყოფის ან სხვაგვარად ხელშეშლის აღკვეთის შესახებ გაფრთხილების თანახმად, სასამართლომ დაადგინა, რომ შ. პ-ძე ფლობდა და სარგებლობდა სხვისი უძრავი ნივთით;

საქმეში წარმოდგენილი საცხოვრებელი ბინის პრივატიზაციის ხელშეკრულებისა და მასზე თანდართული მასალების შესაბამისად, სასამართლომ უდავოდ დადგენილად მიიჩნია ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ ქ. ბათუმში, გ. ტ-ის ქ.¹19, ბინა ¹35-ში მდებარე უძრავი ქონების პრივატიზაციამდე, ბინის ძირითადი დამქირავებელი იყო ნ. ა-ძე, რომელსაც პრივატიზაციის შემდეგ უსასყიდლოდ გადაეცა სადავო ბინა საკუთრებაში. აღნიშნული ცხადყოფდა, რომ სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრეს წარმოადგენდა ნ. ა-ძე, რომლის სახელზე არსებობდა კიდეც რეესტრის 2009 წლის 2 აპრილის საჯარო რეესტრის ამონაწერი. ამდენად, სასამართლომ ჩათვალა, რომ მას, როგორც მესაკუთრეს, უფლება ჰქონდა თავის საკუთრებაში არსებული ქონება სურვილისამებრ განეკარგა.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ბათუმის საქალაქო სასამართლომ ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასებისას, სწორად გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 56-ე, 312-ე, 1106-ე, 1158-ე მუხლები, ასევე საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის პირველი თებერვლის ¹107 დადგენილება საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის შესახებ.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ვინაიდან საქმის მასალებით დგინდებოდა, რომ შ. პ-ძე სადავო ბინის დამქირავებელს პრივატიზაციის ხელშეკრულების გაფორმებისას არ წარმოადგენდა და მისი მესაკუთრე მხოლოდ ნ. ა-ძე იყო, რაც ცხადყოფდა, რომ სადავო ბინა მეუღელათა თანასაკუთრებად არ ითვლებოდა, ამასთან, მესაკუთრის მიერ სადავო ბინის გასხვისება, ჩუქების გზით, მოხდა კანონიერად, შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ შ. პ-ძის სააპელაციო საჩივარი უსაფუძვლო იყო და დაკმაყოფილებას არ ექვემდებარებოდა.

აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შ. პ-ძემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ განჩინების გამოტანისას არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის პირველი თებერვლის ¹107 დადგენილება, რომლითაც სახელმწიფომ ყველა მოქალაქეს, რომელიც დადგენილი წესით ჩასახლებული იყო ბინაში, დამქირავებელი იქნებოდა იგი თუ მისი ოჯახის წევრი მისცა საშუალება გამხდარიყო ბინის მესაკუთრე, ხოლო ოჯახის ნებისმიერ წევრზე პრივატიზაცია, არ გულისხმობს, რომ მას ჩამოერთვა საკუთრების უფლება, ისინი წარმოდგენენ პოტენციურ მესაკუთრეებს. სასამართლომ ასევე არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსით გათვალისიწნებული ხელშეკრულების ბათილობის წესები, ვინაიდან ნ. ა-ძემ ისეთი ქონება გააჩუქა, რომელიც მას არ ეკუთვნოდა. ამასთან, სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლი, და მინისტრთა კაბინეტის ზემოაღნიშნული დადგენილება, მაშინ, როდესაც აღნიშნა, რომ ქორწინება ბათილი იყო და შ. პ-ძე სადავო ქონების თანამესაკუთრეს არ წარმოადგენდა. ასევე, როდესაც დადგენილად მიიჩნია, რომ იგი არ იყო პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე, სადავო ქონების პოტენციური თანამესაკუთრე.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ ისე, რომ საქმეში რაიმე მტკიცებულება არ მოიპოვებოდა, დადგენილად მიიჩნია, რომ შ. პ-ძისა და ნ. ა-ძის რეგისტრირებული ქორწინება ფიქტიურ ხასიათს ატარებდა და აღნიშნულთან დაკავშირებით, უსაფუძვლოდ დაეყრდნო მხოლოდ მხარის ახსნა-განმარტებას. კასატორის მოსაზრებით, ასევე არასწორია სასამართლოს დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება მასზე, რომ, ვინაიდან არ არსებობდა ქორწინება, შესაბამისად, არ არსებობდა ქორწინების პერიოდში შეძენილი ქონება _ თანასაკუთრება, მაშინ, როდესაც საქმეში არსებობდა 1967 წელს რეგისტრირებული ქორწინების მოწმობა, ხოლო სადავო ქონება კი შეძენილ იქნა 2004 წელს, ანუ ქორწინების პერიოდში და შესაბამისად, იგი მეუღლეთა თანასაკუთრებად უნდა ჩათვლილიყო.

კასატორის აზრით, სასამართლომ არასწორად ჩათვალა, რომ ჩუქების ხელშეკრულება არ იყო ბათილი, ვინაიდან ის არ დადებულა მოსაჩვენებლად და ნ. ა-ძემ განკარგა თავის საკუთრებაში არსებული ქონება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 20 იანვრის განჩინებით შ. პ-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შ. პ-ძის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შ. პ-ძის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (500 ლარი) 70% _ 350 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შ. პ-ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (500 ლარი) 70% _ 350 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.