ას-1322-1165-2010 10 მარტი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თ. თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვ. როინიშვილი, მ. სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს «ო. ფ-ი»

მოწინააღმდეგე მხარე _ 1. შპს «მ.ი ა-ი»

2. სსიპ «კ-ის ინსტიტუტი»

დავის საგანი – საარბიტრაჟO გადაწყვეტილების გაუქმება

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 26 ოქტომბრის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შპს «ო. ფ-იმ» სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს მ.ი ა-ის «მედიატორთა დარბაზისა» და სსიპ კ-ის ინსტიტუტის მიმართ და მოითხოვა 2009 წლის 15 ივნისის საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით:

მოსარჩელის განმარტებით, შპს მ.ი ა-ის «მედიატორთა დარბაზის» 2009 წლის 15 ივნისის გადაწყვეტილება გამოტანილია «კერძო არბიტრაჟის შესახებ» საქართველოს კანონის 43-ე მუხლის «ბ» ქვეპუნქტის მოთხოვნათა დარღვევით, ვინაიდან 1) სსიპ «კ-ის ინსტიტუტი» არ არის საქართველოს კვების მრეწველობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის უფლებამონაცვლე და, შესაბამისად, არ არსებობდა მხარეებს შორის შეთანხმება დავის კერძო არბიტრაჟში განხილვის თაობაზე; 2)შპს «ო. ფ-ის» ერთდაერთი დამფუძნებელია აფხაზეთიდან იძულებით გადაადგილებული პირი _ პარმენ კუცია. ამდენად, «იძულებით გადაადგილებულ პირთა – დევნილთა შესახებ» საქართველოს კანონის მე-7 მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, საბინაო საკითხებთან დაკავშირებული დავები წყდება სასამართლო წესით. ყოფილი კვების მრეწველობის ინსტიტუტის შენობა წარმოადგენს ლტოლვილთა კომპაქტურად განსახლების ობიექტს, შესაბამისად, გამოსახლებასთან დაკავშირებით, დავა უნდა განეხილა სასამართლოს და არა კერძო არბიტრაჟს; 3) კვების მრეწველობის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტთან დადებული ქირავნობის ხელშეკრულების 4.1. მუხლის თანახმად, ქირის გადაუხდელობისა და ფართის გამოთავისუფლების შესახებ დავის გადაწყვეტა მხარეების მიერ დადგინდა საერთო სამართალწარმოების წესით. ქირავნობის ხელშეკრულების 3.4. მუხლი კი, შეეხება სხვა უთანხმოებებს, რომელიც, ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, წარმოიშვება მხარეებს შორის. ყოველივე ზემოაღნიშულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილება.

მოპასუხე შპს მ.მა ა-მა «მედიატორთა დარბაზი» სარჩელი არ ცნო იმ მოტივით, რომ არბიტრაჟს «კერძო არბიტრაჟის შესახებ» საქართველოს კანონი არ დაურღვევია.

მოპასუხე სსიპ «კ-ის სამეცნიერო კვლევითმა ინსტიტუტმა» სარჩელი არ ცნო იმ საფუძვლით, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 6 თებერვლის განჩინებით (ძალაში დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 3 აპრილის განჩინებით) დასტურდება, რომ შპს «ო. ფ-სა» და კვების მრეწველობის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტს შორის გაფორმებული ქირავნობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, დავა განიხილებოდა არბიტრაჟის მიერ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 14 დეკემბრის გადაწყვეტილებით შპს «ო. ფ-ის» სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2003 წლის პირველ მარტს საქართველოს კვების მრეწველობის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტსა და შპს «ო. ფ-ს» შორის გაფორმდა არასაცხოვრებელი ფართის ქირავნობის ხელშეკრულება;

შპს მ.ი ა-ის «მედიატორთა დარბაზი» 2009 წლის 15 ივნისის გადაწყვეტილებით სსიპ «კ-ის ინსტიტუტის» საარბიტრაჟოO პრეტენზია ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა და შპს «ო. ფ-ი» გამოსახლებულ იქნა ქ. თბილისში, დ-ის გამზირის ¹17-ში მდებარე 201,9 კვ.მ ფართიდან და გადასახდელად დაეკისრა 7347,97 ლარი;

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სსიპ «კ-ის ინსტიტუტი» წარმოადგენდა საქართველოს კვების მრეწველობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის უფლებამონაცვლეს, შესაბამისად, შპს «ო-ფ-ის» საწინააღმდეგო პოზიცია, სასამართლომ არ გაიზიარა;

აღნიშნულთან მიმართებაში, სასამართლომ განმარტა, რომ საქართველოს მთავრობის 2006 წლის 16 მარტის ¹58 დადგენილებით განხორციელდა სახელმწიფო სამეცნიერო-კვლევით დაწესებულებათა საჯარო სამართლის იურიდიულ პირებად დაფუძნება. საჯარო სამართლის იურიდიულ პირად დაფუძნდა საქართველოს კვების მრეწველობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი. საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2006 წლის 31 მარტის ¹552 ბრძანებით დამტკიცდა საჯარო სამართლის იურიდიული პირის _ კვების მრეწველობის ინსტიტუტის დროებითი წესდება. საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2007 წლის 26 ოქტომბრის ¹101 ბრძანებით საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2006 წლის 31 მაისის ¹552 ბრძანებით დამტკიცებულ საჯარო სამართლის იურიდიული პირის «კ-ის ინსტიტუტის» დროებით წესდებაში შევიდა ცვლილება, რომელის საფუძველზე ¹552 ბრძანების პირველი მუხლის პირველი პუნქტი ჩამოყალიბდა შემდეგი რედაქციით «საჯარო სამართლის იურიდიული პირი _ კ-ის ინსტიტუტი შექმნილია «სახელმწიფო სამეცნიერო-კვლევით დაწესებულებათა საჯარო სამართლის იურიდიულ პირებად დაფუძნების შესახებ» საქართველოს მთავრობის 2006 წლის 16 მარტის ¹58 დადგენილებით, «მეცნიერების ტექნოლოგიებისა და მათი განვითარების შესახებ», «საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ» საქართველოს კანონების შესაბამისად, საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის კვების მრეწველობის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის ბაზაზე»;

მოსარჩელის მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ «იძულებით გადაადგილებულ პირთა _ დევნილთა შესახებ» საქართველოს კანონის მე-7 მუხლის, მე-3 პუნქტის თანახმად, საბინაო საკითხებთან დაკავშირებული დავები წყდება სასამართლო წესით. ყოფილი კვების მრეწველობის ინსტიტუტის შენობა წარმოადგენს ლტოლვილთა კომპაქტურად განსახლების ობიექტს და შესაბამისად, პარმენ კუციას გამოსახლებასთან დაკავშირებით, დავა უნდა განეხილა სასამართლოს და არა კერძო არბიტრაჟს, სასამართლომ არ გაიზიარა და მიუთითა, რომ საქმეში წარმოდგენილი შპს მ.ი ა-ის «მედიატორთა დარბაზი» 2009 წლის 15 ივნისის გადაწყვეტილების საფუძველზე, სადავო ფართიდან გამოსახლდა არა პარმენ კუცია, არამედ შპს «ო. ფ-ი». ამდენად, სასამართლოს განმარტებით, ადგილი არ ჰქონია «იძულებით გადაადგილებულ პირთა _ დევნილთა შესახებ» საქართველოს კანონის მე-3 პუქნტით გათვალისწინებულ ფაქტობრივ გარემოებას, რის გამოც სასამართლომ მიიჩნია, რომ შპს მ.მა ა-მა «მედიატორთა დარბაზ» სწორად არ გაითვალისწინა შპს «ო. ფ-ის» აღნიშნული არგუმენტი და თვითონ განიხილა იგი.

ამასთან, საქმეში არსებული მასალების თანახმად, სასამართლომ მიუთითა, რომ შპს «ო. ფ-მა» მონაწილეობა მიიღო არბიტრაჟში საქმის განხილვის დროს, რითაც აღიარა სადავო საარბიტრაჟო განხილვაზე შპს მ.ი ა-ი «მედიატორთა დარბაზის» კომპეტენცია.

სასამართლომ გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთებისას გამოიყენა «კერძო არბიტრაჟის შესახებ» საქართველოს კანონის პირველი, მე-4 მუხლები, ასევე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 50-ე, 52-ე, 327-ე მუხლები.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს «ო. ფ-იმ», მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 26 ოქტომბრის განჩინებით შპს «ო. ფ-ის» სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და ამ გარემოებების მიმართ მის მიერ გაკეთებული სამართლებრივი შეფასებები და დასკვნები და სააპელაციო საჩივართან დაკავშირებით დამატებითY მიუთითა შემდეგი:

აპელანტის მოსაზრება მასზედ, რომ შპს მ.ი ა-ი «მედიატორთა დარბაზი» არ იყო უფლებამოსილი დავა განეხილა, ვინაიდან მხარეებს შორის არ ყოფილა შეთანხმება კონკრეტულად ამ არბიტრაჟზე, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა და აღნიშნა, რომ საქმეში წარმოდგენილი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 30 აპრილის განჩინებით დგინდებოდა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სსიპ კ-ის ინსტიტუტმა სარჩელით მიმართა შპს «ო. ფ-ის» წინააღმდეგ და მოითხოვა მოპასუხის გამოსახლება და ქირის დაკისრება. პირველი ინსტანციის სასამართლოს 2009 წლის 6 თებერვლის განჩინებით მოსარჩელეს უარი ეთქვა სარჩელის მიღებაზე იმ საფუძვლით, რომ მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულების 4.3 პუნქტის თანახმად, მხარეები შეთანხმებულები იყვნენ, არსებული დავა გადაწყვეტილიყო საარბიტრაჟოO სასამართლოს გზით. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ მხარეთა შორის შეთანხმების არსებობისას, რომლითაც მხარეებმა თავად განსაზღვრეს მათ შორის არსებული დავის განმხილველი ორგანო, მათ შორის წარმოშობილი დავის განხილვა და გადაწყვეტა აღარ განეკუთვნება საერთო სასამართლოს განსჯადობის სფეროს და ამ დავაზე სარჩელის შეტანა ზემოაღნიშნული ნორმის შესაბამისად, სასამართლოში სარჩელის წარმოებაში მიღებაზე უარის თქმის საფუძველია.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ საქმის მასალების საფუძველზე, პირველი ინსტანციის სასამართლომ ასევე სწორად დაადგინა, რომ შპს «ო. ფ-მა» მონაწილეობა მიიღო არბიტრაჟში საქმის განხილვის დროს, რითაც აღიარა სადავო საარბიტრაჟო პრეტენზიის განხილვაზე შპს მ.ი ა-ი «მედიატორთაA დარბაზის» კომპეტენცია.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებაში, სააპელაციო საჩივარი დაუსაბუთებელი და უსაფუძვლო იყო.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 26 ოქტომბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს «ო. ფ-მა», მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა «კერძო არბიტრაჟის შესახებ» საქართველოს კანონის პირველი და მე-4 მუხლები და ასევე საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 50-ე, 52-ე და 327-ე მუხლები. სასამართლომ არასწორად ჩათვალა, რომ მხარეებს შორის არსებობდა საარბიტრაჟო შეთანხმება, ასევე არასწორად მიიჩნია, რომ სსიპ «კ-ის ინსტიტუტი» არის საქართველოს კვების მრეწველობის ინსტიტუტის უფლებამონაცვლე. კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2006 წლის 8 აგვისტოს ¹472 ბრძანებულებით საქართველოს სოფლის მეურნეობის აკადემიას სხვა უძრავ ქონებასთან ერთად ჩამოერთვა საქართველოს კვების მრეწველობის ინსტიტუტის შენობა _ მდებარე ქ. თბილისში, გურამიშვილის გამზირის ¹17-ში. ამდენად, აღნიშნული ფართი 2006 წლის 8 აგვისტოდან გამოსულია არსებული კვების მრეწველობის «ინსტიტუტის» მფლობელობიდან, რომლის დაქირავების უფლება «საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ» საქართველოს კანონის შესაბამისად და მისივე წესდების თანახმად, ინსტიტუტს არ გააჩნია, რაც ცხადყოფს, რომ სადავო ქონება ინსტიტუტს არანაირი ფორმით არ გადასცემია და, შესაბამისად, წარმოადგენს არაუფლებამოსილ პირს ამ ქონების მიმართ, რის გამოც არ შეიძლება გააჩნდეს მის მიმართ მოთხოვნის უფლება.

კასატორის აზრით, შენობა წარმოადგენს ლტლვილთა კომპაქტურად განსახლების ობიექტს და სასამართლომ ვერ დაასაბუთა, თუ რა უფლება გააჩნდა სსიპ «კ-ის ინსტიტუტს» სადავო ფართის მიმართ, რის საფუძველზეც, მან მოითხოვა ფიზიკური პირის _ პარმენ კუციას მიერ დაკავებული ფართიდან ამ უკანასკნელის გამოსახლება.

კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ ასევე ვერ დაასაბუთა, თუ რის საფუძველზე გააჩნდა სსიპ «კ-ის ინსტიტუტს» გამოსახლებისა და ქირავნობის თანხის მოთხოვნის უფლება იმ ფართიდან, რომელზეც თვითონ არანაირი უფლება არ ჰქონდა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 4 თებერვლის განჩინებით შპს «ო. ფ-ის» საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს «ო. ფ-ის» საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს «ო. ფ-ის» საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს «ო. ფ-ის» საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს ა. გ-იას მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.