ას-1333-1173-2010 14 თებერვალი, 2011 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, პ. ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ვ. დ-ძე (მოსარჩელე ძირითად სარჩელში, მოპასუხე შეგებებულ სარჩელში)

მოწინააღმდეგე მხარეები _ ს., ც., მ. და ნ. ნ-ძეები (მოპასუხეები ძირითად სარჩელში, მოსარჩელეები შეგებებულ სარჩელში)

გასაჩივრებული სასამართლო გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 26 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი სარჩელში _ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

შეგებებულ სარჩელში _ მართლზომიერ მფლობელად და მოსარგებლედ

აღიარება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ვ. დ-ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხეების: ს., ც., მ. და ნ. ნ-ძეების მიმართ ბინიდან გამოსხლების მოთხოვნით შემდეგი საფუძვლებით: მოსარჩელემ 1994 წლი 31 აგვისტოს ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე ო. ნ-ელისაგან შეიძინა თბილისში, ... ქ. ¹3-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის 1/2, რომელიც საჯარო რეესტრში აღრიცხა მის სახელზე. მოპასუხეებს მითითებული ფართი უკანონოდ აქვთ დაკავებული. მათ გამოსახლებას ითხოვდა ყოფილი მესაკუთრე ჯერ კიდევ 1980 წელს იმ საფუძვლით, რომ ისინი ბინაში შეიჭრნენ მოტყუებით, მესაკუთრის თანხმობის გარეშე.

2003 წლის 25 თებერვალს ს., ც., მ. და ნ. ნ-ძეებმა შეგებებული სარჩელით მიმართეს სასამართლოს 1994 წლის 31 აგვისტოს ნასყიდობის ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობის, საჯარო რეესტრის მონაცემებში ცვლილების შეტანის, ვ. დ-ძისათვის 14 914 აშშ დოლარის დაკისრებისა და სადავო ფართის მართლზომიერ მფლობელებად ცნობის მოთხოვნით შემდეგი საფუძვლებით: მოპასუხეების მშობლებმა ხ. მ-შვილისაგან, რომელიც იყო სახლის მესაკუთრე გ. ე-ოვის ახლო ნათესავი და ცხოვრობდა იმავე სახლში, 1973 წელს 8 000 მანეთად შეიძინეს ერთი ოთახი, ხოლო 1979 წელს _ 2 700 მანეთად მეორე ოთახი, რაზედაც შედგა ხელწერილი. 1981 წელს საცხოვრებელი სახლის ნახევარი საკუთრების უფლებით შეიძინა ო. ნ-ელმა, ხოლო 1994 წელს _ ვ. დ-ძემ. 1998 წელს მოპასუხეებმა სადავო ფართის მესაკუთრედ ცნობის შესახებ სარჩელით მიმართეს სასამართლოს. თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 17 მარტის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ს. ნ-ძის სარჩელი თბილისში, ... ქუჩის ¹3-ში მდებარე მის მიერ დაკავებულ ფართობზე მესაკუთრედ ცნობაზე არ დაკმაყოფილდა და ს. ნ-ძეს დაეკისრა ვ. დ-ძის სასარგებლოდ გადაუხდელი ბინის ქირის _ 156.06 ლარისა და ყოველთვიურად 3.06 ლარის გადახდა. კიროვის სასამართლოს 1980 წლის გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა გ. ე-ოვის სარჩელი ნ-ძეების ბინიდან გამოსახლების თაობაზე. ამდენად, მოცემულ დავაზე საქმის წარმოება უნდა შეწყდეს. ვ. დ-ძის მიერ სადავო ფართის შეძენით დაირღვა ნ-ძეების უპირატესი შესყიდვის უფლება.

თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 4 აპრილის გადაწყვეტილებით ვ. დ-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო შეგებებული სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ც., მ., ნ. და ს. ნ-ძეები ცნობილ იქნენ თბილისში, ... ქ. ¹3-ში მათ მიერ დაკავებული ფართის _ 34 კვ.მ სასარგებლო ფართის, შუშაბანდის, ნახევარსარდაფისა და დამხმარე სათავსების _ მართლზომიერ მფლობელად და მოსარგებლეებად, დანარჩენ ნაწილში შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სარჩელის დაუკმაყოფილებლობისა და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ვ. დ-ძემ.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2003 წლის 19 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ვ. დ-ძის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, ს. ნ-ძე ოჯახის წევრებთან ერთად გამოსახლებულ იქნა თბილისში, ... ქუჩის ¹3-ში მდებარე სახლიდან, ხოლო შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ს., ც., მ. და ნ. ნ-ძეებმა, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ვ. დ-ძის სარჩელისათვის უარის თქმა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2005 წლის 24 ოქტომბრის განჩინებით ს., ც., მ. და ნ. ნ-ძეების საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 6 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ვ. დ-ძის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 4 აპრილის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ვ. დ-ძის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხეების _ ს., ც., მ. და ნ. ნ-ძეების მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა თბილისში, ... ქ. ¹3-ში მდებარე მათ მიერ დაკავებული ფართი ვ. დ-ძის მიერ 30 075 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ; შეგებებული სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ს., ც., მ. და ნ. ნ-ძეები ცნობილ იქნენ თბილისში, ... ქ. ¹3-ში მდებარე 34 კვ.მ საცხოვრებელი და 23 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართის მართლზომიერ მფლობელებად.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ც., მ. და ნ. ნ-ძეებმა ასევე ვ. დ-ძემ.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 12 იანვრის განჩინებით გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 6 ნოემბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 26 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ვალიდ დ-ძის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 4 აპრილის გადაწყვეტილება და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. ც., მ., ნ. და ს. ნ-ძეები ცნობილ იქნენ ქ.თბილისში, ... ქ. ¹3-ში მდებარე სახლის პირველ სართულზე მათ მიერ დაკავებული საცხოვრებელი და დამხმარე ფართის – 41,74 კვ. მ და სარდაფის სართულზე დაკავებული ფართის – 41.68 კვ.მ მოსარგებლედ.Dდანარჩენ ნაწილში გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების შეფასებებსა და დასკვნებს, რომელსაც საფუძვლად დაედო ვ.დ-ძის სავინდიკაციო სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ამასთან არ დაეთანხმა გადაწყვეტილებას შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების თაობაზე, კერძოდ, დადგენილად ცნო, რომ ს. ნ-ძის საპროცესო უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნენ ც., მ., ნ. და ს. ნ-ძეები. ვ. დ-ძე წარმოადგენს ქ.თბილისში, ... ქ. ¹3-ში მდებარე უძრავი ქონების ½1/2 – მესაკუთრეს; ნ-ძეების ოჯახი ცხოვრობს დასახელებულ მისამართზე მდებარე ვ. დ-ძის კუთვნილ წილში, იხდის კომუნალურ გადასახადებს; ც., მ., ნ. და ს. ნ-ძეები რეგისტრირებული არიან სადავო საცხოვრებელ სადგომში მითითებულ მისამართზე - ს. ნ-ძე – 1956 წელს, ც. ნ-ძე - 1959 წელს, მ. ნ-ძე – 1984 წელს, ნ. ნ-ძე – 1983 წელს, ხოლო ს. ნ-ძე – 1989 წელს. Aამდენად, მიიჩნია, რომ თითოეული მათგანი რეგისტრირებულია 1996 წლის 27 ივნისამდე, ანუ სადავო ურთიერთობებზე ვრცელდება “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონის მოქმედება. პალატამ დადასტურებულად ცნო, რომ ნ-ძეები ამჟამად ფლობენ იმ საცხოვრებელ თუ დამხმარე ფართებს, რასაც ისინი ფლობდნენ ვ. დ-ძის მიერ უძრავი ქონების შეძენის მომენტში. საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, მიიჩნია, რომ საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის გარიგების საფუძველზე მოსარგებლის სტატუსის განსაზღვრისათვის საკმარისია სადავო საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრაცია და კომუნალური გადასახადების გადახდა, რაც მოცემულ შემთხვევაში ნამდვილად ასეა. პალატამ 2007 წლის 11 სექტემბრის ექსპერტის დასკვნის საფუძველზე დადასტურებულად ცნო, რომ სადავო ბინაში ნ-ძეების მიერ პირველ სართულზე და სარდაფის სართულზე დაკავებული საცხოვრებელი ოთახებისა და დამხმარე სათავსების საერთო ფართი შეადგენს 83,42 კვ. მ-ს და ნ-ძეები იმ ფართის მოსარგებლეებად მიიჩნია, რომელზეც ისინი ითხოვდნენ სტატუსის აღიარებას.

სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლიბისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ” საქართველოს კანონის ¹1¹ მუხლის “ა” ქვეპუნქტით, ამავე კანონის მე-2 მუხლის მე-4 და მე-3 პუნქტებით, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მულის პირველი ნაწილით და მიიჩნია, რომ, ვინაიდან დადგენილია ნ-ძეების მოსარგებლეობა მათ მიერ დაკავებულ ფართზე ანუ მფლობელობის უფლების სამართლებრივი საფუძველი, უსაფუძვლოა ვ. დ-ძის სავიდნიკაციო მოთხოვნა და მის სარჩელს უარი უნდა ეთქვას.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ვ. დ-ძემ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება და მოპასუხეთა შეგებებული სარჩელისათვის უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მითითებანი, კერძოდ, არ დააზუსტა ე.წ მოსარგებლეთა მიერ ფაქტობრივად დაკავებული ფართის ოდენობა და არ გაარკვია დაკავებული ფართი მათ უკავიათ გარიგების შედეგად თუ თვითნებურად. საქმეში წარმოდგენილია თვით მოპასუხეთა მიერ წარმოდგენილი შინაურული ხელწერილები ფართის დათმობის შესახებ, რომელიც მოპასუხეებს დადებული ჰქონდათ ხ. მ-შვილსა და ზ. დ-შვილთან, რომლებიც არასოდეს სადავო ფართის მესაკუთრეებს არ წარმოადგენდნენ, შესაბამისად, მათ გარიგების დადების რაიმე უფლება არ გააჩნდათ, სანამ ფართის მესაკუთრეები არ გახდებოდნენ. სააპელაციო სასამართლომ მხოლოდ მოპასუხეთა ახსნა-განმარტებებზე დაყრდნობით მიიჩნია დადგენილად, რომ მოპასუხეებს ფართი გარიგების საფუძველზე აქვთ დაკავებული და არ გაიზიარა კანონიერ ძალაში სასამართლო გადაწყვეტილებები და მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები, რომლითაც დადასტურებულია, რომ მოპასუხეები სარგებლობენ მხოლოდ 34 კვ. მ -ით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 10 იანვრის განჩინებით ვ. დ-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ვ. დ-ძის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

მოცემული დავის საგანია უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა, მართლზომიერ მფლობელად და მოსარგებლედ ცნობა. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ეფუძნება საქართველოს კანონს “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ”. იგი ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში.

კასატორი ვერ ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ვ. დ-ძეს უნდა დაუბრუნდეს 2011 წლის 5 იანვარს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 100 ლარის 70% _ 70 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ვ. დ-ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

ვ. დ-ძეს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 100 ლარის 70% _ 70 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.