ას-1337-1177-2010 14 თებერვალი, 2011 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, პ. ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ მ. ხ-ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს “ჯ. მ.” (მოპასუხე)

გასაჩივრებული სასამართლო განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 1 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ მიუღებელი შემოსავლისა და მორალური ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. ხ-ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს “ჯ. მ.-ს” მიმართ შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობის მიყენებული მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით შემდეგი საფუძვლებით: შპს “ჯ. მ.-ში” მომხდარი უბედური შემთხვევის შედეგად 2008 წლის 2 აგვისტოს ¹4 საამქროს ¹23 ღუმელის აფეთქების შედეგად, სხეულის დამწვრობით, გარდაიცვალა თ. ხ-ძე. Gგარდაცვალების დღისთვის თ. ხ-ძის ყოველთვიური ხელფასი შეადგენდა 489 ლარს, ამიტომ მოპასუხეს უნდა დაეკისროს თ. ხ-ძის საპენსიო ასაკამდე მიუღებელი ხელფასი.

Mმოპასუხემ სარჩელი არ ცნო იმ საფუძვლით, რომ უბედური შემთხვევის დადგომაში შპს “ჯ. მ.-ს” ბრალი არ მიუძღვის. იმავდროულად შპს “ჯ. მ.-მ” გარდაცვლილის ოჯახს გაუწია მატერიალური დახმარება 18 738.13 ლარის ოდენობით.

ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 24 ივნისის გადაწყვეტილებით მ. ხ-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ. ხ-ძის წარმომადგენელმა ი. ჭ-იამ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 1 ოქტომბრის განჩინებით მ. ხ-ძის წარმომადგენლის - ი. ჭ-იას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 24 ივნისის გადაწყვეტილება შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, კერძოდ, დადასტურებულად ცნო, რომ მ. ხ-ძე არის გარდაცვლილი თ. ხ-ძის კანონისმიერი მემკვიდრე. შპს “ჯ. მ.-ში” მომხდარი უბედური შემთხვევის გამო, 2008 წლის 2 აგვისტოს ¹4 საამქროს ¹23 ღუმელის აფეთქების შედეგად, სხეულის მძიმე დამწრობით, გარდაიცვალა თ. ხ-ძე. შპს “ჯ. მ.-ში” მომხდარი უბედური შემთხვევის გამო, 2008 წლის 2 აგვისტოს საქართველოს შს სამინისტროს ზესტაფონის რაიონულ სამმართველოში დაიწყო წინასწარი გამოძიება, რაც 2009 წლის 27 ოქტომბრის დადგენილებით შეწყდა კანონით გათვალისწინებული ქმედების არარსებობის გამო. შპს “ჯ. მ.-ს” მოსარჩელე მ. ხ-ძის ოჯახისათვის მატერიალური დახმარების სახით გადარიცხული აქვს 18738.13 ლარი, თ. ხ-ძის ხელფასი კი, შეადგენდა ყოველთვიურად 489 ლარს.

სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 1330-ე მუხლით, 1006-ე მუხლის მე-2 ნაწილით, 1008-ე მუხლითა და 129-ე მუხლის მე-2 ნაწილით და მიიჩნია, რომ აპელანტს სამკვიდროს მიღებით არ მიუღია არაქონებრივი ზიანის მოთხოვნის უფლება. მამკვიდრებელს არ წარმოშობია უფლება, მოეთხოვა მოწინააღმდეგე მხარისაგან ხელფასის სახით მიუღებელი შემოსავალი და ასეთის მოთხოვნის უფლება არ შესულა სამკვიდროში. პალატამ დადგენილად ცნო, რომ გარდაცვლილი თ. ხ-ძის ხელფასი შეადგენდა ყოველთვიურად 489 ლარს. იმ შემთხვევაში, თუ სარჩო იქნებოდა ხელფასის ეკვივალენტი, სამი წლის განმავლობაში მისაღები სარჩოს ოდენობა შეადგენდა: 489X12X3=17604 ლარს. აპელანტს კი, მოწინააღმდეგე მხარისაგან მატერიალური ზიანის სახით მიღებული აქვს 18738.13 ლარი. შესაბამისად, მიიჩნია, რომ თანხა, რომელსაც მიიღებდა ერთჯერადი ანაზღაურების სახით, აპელანტმა უკვე მიიღო.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. ხ-ძემ, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლი, კერძოდ, მოსარჩელეს არ მოუთხოვია ოჯახის წევრის გარდაცვალებით გამოწვეული მორალური ზიანის ანაზღაურება, არამედ მოითხოვა ის ზიანი, რომელიც მიადგა ზიანის მიყენების მომენტში ჯერ კიდევ ცოცხალ ადამიანს და რომელიც ანაზღაურებული არ არის. სწორედ სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის მეორე ნაწილი ითვალისწინებს სხეულის დაზიანების ან ჯანმრთელობისათვის ვნების ნიყენების შემთხვევაში დაზარალებულის მიერ მორალური ზიანის მოთხოვნის შესაძლებლობას. სააპელაციო სასამართლომ ასევე არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 1330-ე მუხლი. Dდადგენილია, რომ მორალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება, მიუხედავად იმისა, რომ მორალური ზიანი არის პირადი ხასიათის, წარმოადგენს ქონებრივ უფლებას. მითითებული მუხლის გამოყენებისათვის კი, საჭიროა, რომ უფლება იყოს პირადი და ამასთან, ქონებრივიც. Mმორალურ ზიანში არ იგულისხმება ქონებრივი ზიანი, კანონი უშვებს მორალური ზიანის ქონებრივი სახით ანაზღაურებას, მაგრამ იგი არ გულისხმობს მის ქონებრივ ხასიათს. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით არ არის განსაზღვრული, რომ სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის საფუძველზე წარმოშობილი მორალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება არ შედის სამკვიდროში, შესაბამისად, ამ საფუძვლით წარმოშობილი უფლება სამოქალაქო კოდექსის 1328-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე შედის სამკვიდრო ქონებაში. სააპელაციო სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 1008-ე და 129-ე მუხლები და უნდა გამოეყენებინა ამავე კოდექსის 128-ე მუხლი. უფლების განხორციელების მიზნით მოსარჩელემ ხანდაზმულობის ვადაში მიმართა სასამართლოს და ამ მხრივ რაიმეს მითითება სააპელაციო სასამართლოს მიერ უსაფუძვლოა. სასამართლო მიუღებელ შემოსავალს განსაზღვრავს, როგორც სარჩოს და მიუღებელ შემოსავალს გამოთვლის 3 წლით. მითითებული ნორმების გამოყენება დასაბუთებულად ჩაითვლებოდა, თუკი მოსარჩელე მოითხოვდა მოთხოვნის დაყენებამდე წარსულ დროში მიუღებელ შემოსავალს, რომელიც 3-წლიან ხანდაზმულობის ვადას ითვალისწინებდა. მოცემულ შემთხვევაში კი მოთხოვნილია მომავალში, სავარაუდოდ, მისაღები შემოსავალი, რომელიც, მოპასუხის ბრალეული ქმედების გამო, ვერ იქნა მიღებული, შესაბამისად, ამ შემთხვევაში ხანდაზმულობა არ ვრცელდება.

სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-1000 მუხლი, კერძოდ, დადგენილია, რომ 2008 წლის 2 აგვისტოს აფეთქების შედეგად, რამდენიმე საათში, სხეულის მძიმე დამწვრობით, გარდაიცვალა თ. ხ-ძე, ანუ სახეზეა ზიანი. Mმოპასუხეს არ წარმოუდგენია იმის დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ მან აანაზღაურა მიყენებული ზიანი. Mმოპასუხის მიერ გაწეული “მატერიალური დახმარება” კი, ზიანის ანაზღაურებად არ შეიძლება ჩაითვალოს. აღნიშნული ნორმიდან გამომდინარე, პირის გარდაცვალების შემთხვევაში უნდა ანაზღაურდეს ზიანი. აღნიშნული კი გულისხმობს, რომ ანაზღაურების უფლება სხვას არავის აქვს თუ არა მემკვიდრეს, რომელსაც მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელე წარმოადგენს. ამდენად, სასამართლოს მოსაზრება, რომ გარდაცვლილის მიუღებელი შემოსავალი პირადი ხასიათის ქონებრივი უფლებაა და იგი სამკვიდროში არ შევა, დაუსაბუთებელია.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 28 დეკემბრის განჩინებით მ. ხ-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა მ. ხ-ძის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

მოცემული დავის საგანია მიუღებელი შემოსავლისა და მორალური ზიანის ანაზღაურება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

კასატორი ვერ ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

მ. ხ-ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.