ას-1342-1182-10 23 მარტი, 2011 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ გ. მ-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ბ. რ-შვილი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 28 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი _ ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

გ. მ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ბ. რ-შვილის მიმართ და მოითხოვა მხარეთა შორის 2009 წლის 11 სექტემბერს დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა შემდეგი საფუძვლებით: მოპასუხე არის მოსარჩელის აწ გარდაცვლილი მეუღლის ძმისშვილი. გ. მ-მა მეუღლის თხოვნით შეადგინა ანდერძი ბ. რ-შვილისათვის თავისი ქონების, მათ შორის, ... მდებარე სახლის დატოვების თაობაზე.

2009 წელს ბ. რ-შვილმა მოტყუებით წაიყვანა მოსარჩელე საჯარო რეესტრში და ხელი მოაწერინა სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულებაზე მაშინ, როცა გ. მ-ი ვარაუდობდა, რომ აფორმებდა ანდერძს. მოსარჩელეს არც სადავო ქონების ღირებულება არ მიუღია.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ სადავო გარიგება დაიდო კანონის მოთხოვნის დაცვით.

თეთრიწყაროს რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 14 ივნისის გადაწყვეტილებით გ. რ-შვილის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი თეთრიწყაროს საჯარო რეესტრის 2009 წლის 11 თებერვალს გ. მ-სა და ბ. რ-შვილს შორის დადებული უძრავი ქონების ნაყიდობის ხელშეკრულება.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 28 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ბ. რ-შვილის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და გ. მ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა შემდეგ გარემოებათა გამო:

სასამართლომ დაადგინა, რომ 1996 წლის 16 მაისს შედგენილი ანდერძით გ. მ-მა მთელი მისი ქონება, მათ შორის, თეთრიწყაროს რაიონის სოფელ ... მდებარე სახლთმფლობელობა უანდერძა მეუღლის ძმისშვილ ბ. რ-შვილს. ანდერძი დამოწმდა სასოფლო საკრებულოში. 2003 წლის 27 იანვარს გარდაიცვალა გ. მ-ის მეუღლე რ. მ-ი.

საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ დამოწმებული 2009 წლის 11 სექტემბრის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, გ. მ-მა გაყიდა თეთრიწყაროს რაიონის სოფელ ... მდებარე 833 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთი, 112,3 კვ.მ ორსართულიანი საცხოვრებელი სახლი 91,2 კვ.მ განაშენიანების ფართით. ამ ხელშეკრულების მიხედვით, ზემოაღნიშნული უძრავი ქონება იყიდა ბ. რ-შვილმა. ნასყიდობის ფასი შეადგენს 4000 ლარს. მითითებული უძრავი ქონება (მიწის ნაკვეთი საცხოვრებელი სახლით) საჯარო რეესტრიდან ამონაწერის თანახმად, რეგისტრირებულია ბ. რ-შვილის სახელზე. უფლების დამდგენ დოკუმენტად მითითებულია სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულება. საცხოვრებელ სახლში ამჟამად კვლავ გ. მ-ი ცხოვრობს.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მოსარჩელის მითითება და პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულება დადებულია მოტყუებით, ვინაიდან აღნიშნული საქმის მასალებიდან არ გამომდინარეობს და დადგენილია საპროცესო ნორმების დარღვევით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლების საფუძველზე სასამართლომ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სარჩელში მითითებული გარემოება სადავო გარიგების მოტყუებით დადებასთან დაკავშირებით დადასტურებულად არის მიჩნეული მხოლოდ მოსარჩელის ახსნა-განმარტების საფუძველზე, რადგან მას არ წარუდგენია ამ გარემოების დამადასტურებელი სხვა რაიმე მტკიცებულება. იმ პირობებში, როდესაც მოპასუხე კატეგორიულად უარყოფდა მოსარჩელის მითითებას გარიგების მოტყუებით დადებასთან დაკავშირებით, პირველი ინსტანციის სასამართლოს არ გააჩნდა საფუძველი, დადგენილად მიეჩნია ეს გარემოება. შესაბამისად, მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპი დარღვეულია, რამაც საბოლოო ჯამში განაპირობა საქმეზე დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილების მიღება.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მისი დასკვნა ემყარება იმ მოსაზრებასაც, რომ, გონივრული წინდახედულებიდან გამომდინარე, გარიგებაზე ხელმოწერა უკვე თავისთავად ადასტურებს გარიგების შინაარსის ცოდნას.

პალატამ მხარეთა ყურადღება გაამახვილა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დებულებათა წინააღმდეგობრივ ხასიათზეც. სასამართლომ ჩათვალა, რომ ნასყიდობა არ შემდგარა და ასევე მიუთითა, რომ ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება დაიდო მოტყუებით.

სასამართლო სამოქალაქო პროცესში შებოჭილია არა მარტო მხარეთა სასარჩელო მოთხოვნებისა თუ შესაგებლის ფარგლებით, არამედ მხარეთა მითითებებით, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. აღნიშნულის გათვალისწინებით, პალატა მოკლებულია შესაძლებლობას, წინამდებარე სარჩელის ფარგლებში იმსჯელოს სადავო გარიგების ბათილად ცნობის სხვა საფუძვლებზე.

რაც შეეხება საკითხს ნასყიდობის ფასის გადახდასთან დაკავშირებით, საქმეში არ მოიპოვება იმის დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ ბ. რ-შვილმა მოსარჩელეს გადაუხადა ნასყიდობის ფასი _ 4000 ლარი. ამ ნაწილში მტკიცების ტვირთი ეკისრება მოპასუხეს, რომელმაც სასამართლოს ვერ წარუდგინა სადავო ხელშეკრულებით მის მიერ ნაკისრი ვალდებულების (ნასყიდობის ფასის გადახდა) შესრულების დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება.

ამასთან, პალატამ განმარტა, რომ ნასყიდობის ფასის გადაუხდელობა არ წარმოადგენს ხელშეკრულების ბათილობის საფუძველს. ამ შემთხვევაში გამყიდველს უფლება აქვს, მყიდველს მოსთხოვოს ნასყიდობის ფასი, რაც მოცემულ შემთხვევაში არ მომხდარა.

სასამართლოს მოსაზრებით, სადავო გარიგების მოტყუებით დადებულად მიჩნევის წინაპირობად ვერ გამოდგება ის გარემოებაც, რომ საცხოვრებელ სახლში დღესაც მოსარჩელე ცხოვრობს. მესაკუთრის კანონით გარანტირებულ უფლებაში _ თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), მოიაზრება უფლებაც, არ ისარგებლოს ამ ქონებით (ნივთით).

ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორად გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 477-ე მუხლი და არ გამოიყენა 183-ე მუხლის დანაწესი, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში სადავო გარიგება დადებულია წერილობითი ფორმით და ამ გარიგებით განსაზღვრული საკუთრების უფლება შემძენ ბ. რ-შვილზე რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, სამოქალაქო კოდექსის 81-ე მუხლის შესაბამისად გარიგების ბათილად ცნობა მაშინ ხდება, როცა აშკარაა, რომ მოტყუების გარეშე გარიგება არ დაიდებოდა, ე.ი. გარიგების დადების დროს ყველა ან ერთ-ერთი არსებითი პირობა ცდომილებაში განზრახ შეყვანითაა მიღწეული. მოტყუების დროს არსებობს გამოვლენილი ნების ნაკლი, კერძოდ, მოტყუების ფაქტის გარეშე გარიგება არ დაიდებოდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ივარაუდება, რომ მხარემ გარიგების დადების დროს ნება გამოხატა და მხარემ იცის, თუ რა გარიგებას დებს, მაგრამ ნების გამოვლენის ნაკლი იმაში მდგომარეობს, რომ მის გამოვლენას მოტყუება უძღვის წინ. შეცილების შემდეგ სასამართლოში დავისას, მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს მოტყუების ფაქტის არსებობა ისეთი მტკიცებულებების წარდგენით და ისეთ გარემოებებზე მითითებით, რომლებიც დაადასტურებენ მოტყუების ფაქტს. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელე მიუთითებს, რომ თითქოსდა მან არ იცოდა რა ხელშეკრულებას აწერდა ხელს. ეს ფაქტი არ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს გარიგების ბათილობის საფუძვლად, რადგან გარიგებაზე ხელმოწერა უკვე თავისთავად ადასტურებს გარიგების შინაარსის ცოდნას.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება გ. მ-მა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო პალატამ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 81-ე მუხლი, რადგან სადავო გარიგებაზე ხელმოწერის არსებობის შემთხვევაში მეორე მხარის მოტყუების შესაძლებლობა გამორიცხა. სასამართლომ ასევე არასწორად განმარტა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლები, როდესაც არ გაითვალისწინა კასატორის ასაკი, მდგომარეობა და მოპასუხის მიმართ მისი ნდობის ფაქტორი.

გ.მ-ის მიერ სადავო გარიგების ხელმოწერის ფაქტზე დაყრდნობით სასამართლომ აპელანტი მტკიცების ტვირთისაგან არასწორად გაათავისუფლა, ხოლო მოსარჩელეს დაავალა ისეთი გარემოების მტკიცება _ მოტყუების ფაქტის დადასტურება, რაც საქმის მასალებიდან არ გამომდინარეობდა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 12 იანვრის განჩინებით გ. მ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა გ. მ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

მოცემული დავის საგანია ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მართლზომიერება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ეფუძნება სამოქალაქო კოდექსის 183-ე და 81-ე მუხლებს. აღნიშნული პრაქტიკა ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში.

კასატორი ვერ ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ გ. მ-ს უნდა დაუბრუნდეს 2011 წლის 5 იანვარს სახელმწიფო ბაჟის სახით შოთა შავერზაშვილის მიერ გადახდილი 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

გ. მ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

კასატორ გ. მ-ს (პირადი ¹...) დაუბრუნდეს შემდეგ ანგარიშზე: თბილისის არასაგადასახადო შემოსულობების ¹200122900, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი _ ¹220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი _ ¹300773150, დანიშნულება _ «სახელმწიფო ბაჟი საქართველოს უზენაეს სასამართლოში განსახილველ საქმეებზე» შ. შ-შვილის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 210 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.