ას-1344-1184-2010 7 მარტი, 2011 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პ. ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ნ. კვანტალიანი, ბ. ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი _ ს. გ-ძე

მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს «ს-ოს რ-ზა»

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 20 სექტემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ შრომის ანაზღაურება, წელთა ნამსახურობისათვის დანამატის სხვაობის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2009 წლის 31 ივლისს ხაშურის რაიონულ სასამართლოს სარჩელით მიმართა ს. გ-ძემ მოპასუხე შპს «ს-ოს რ-ზის» ხაშურის სარემონტო-საექსპლოატაციო სამმართველოს მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა: ა. მოპასუხისაგან 1997 წლის აგვისტოდან სამი თვის განაცდურის ანაზღაურება 488.04 ლარის ოდენობით; ბ. მოპასუხისათვის მის სასარგებლოდ წელთა ნამსახურებისათვის დანამატის სხვაობის დაკისრება, რაც შეადგენდა 3967 ლარს (ტომი I, ს.ფ. 1-11, 65-68).

ხაშურის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 29 სექტემბრის საოქმო განჩინებით შპს «ს-ოს რ-ზის» ხაშურის სარემონტო-საექსპლოატაციო სამმართველო შეიცვალა სათანადო მოპასუხით _ შპს «ს-ოს რ-ზით (ტომი I, ს.ფ. 58-59).

ხაშურის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 8 ოქტომბრის საოქმო განჩინებით საქმის წარმოება შეწყდა ს. გ-ძის სარჩელზე მოპასუხის მიმართ წელთა ნამსახურეობისათვის დანამატის სხვაობის ანაზღაურების თაობაზე 1991 წლიდან 1993 წლამდე, ასევე 1993 წლიდან 1997 წლამდე, რამდენადაც არსებობდა ამ საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილება იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით (ტომი I, ს.ფ. 65-68).

ხაშურის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 8 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ს. გ-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

რაიონულმა სასამართლომ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ს. გ-ძე 1953 წლიდან 1997 წლის 4 აგვისტომდე მუშაობდა მოპასუხე ორგანიზაციაში. 1997 წლის 31 ივლისის ¹16 ბრძანებით იგი გათავისუფლდა სამსახურიდან;

ხაშურის რაიონული სასამართლოს 1998 წლის 22 მაისის გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა ს. გ-ძის სარჩელი მოპასუხის მიმართ სამუშაოზე აღდგენისა და 1991 წლიდან წელთა ნამსახურობისათვის დანამატის სხვაობის მიცემაზე;

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2004 წლის 25 აგვისტოს გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა ს. გ-ძის სარჩელი მოპასუხის მიმართ 1993 წლიდან 1997 წლამდე წელთა ნამსახურებისათვის დანამატის სხვაობის მიცემაზე.

რაიონული სასამართლოს მითითებით, განაცდურის ანაზღაურების თაობაზე ს. გ-ძეს სასამართლოსთვის ან სხვა ორგანოსათვის 1997 წლიდან 2009 წლის 31 ივლისამდე არ მიუმართავს. სასამართლომ არ გაიზიარა ს. გ-ძის პოზიცია იმასთან დაკავშირებით, რომ იგი ცდილობდა ამ მოთხოვნის დაკმაყოფილებას სხვადასხვა გზებით, რადგან საქმეში არსებული მასალების მიხედვით იგი ამ პერიოდის მანძილზე დავობდა სამუშაოზე აღდგენასა და წელთა ნამსახურობისათვის დანამატის მიცემაზე, რაც შეეხებოდა განაცდურის ანაზღაურებას, წარდგენილი დოკუმენტებით იგი ვერ ადასტურებდა, რომ ამგვარი მოთხოვნით მას მიმართული ჰქონდა რომელიმე ორგანოსათვის. სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლზე, რომლიდან გამომდინარეც, ყოველი მხარე ვალდებულია დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნას ან შესაგებელს.

რაიონულმა სასამართლომ განმარტა, რომ შრომის კანონთა კოდექსის 202-204-ე მუხლების მიხედვით, მუშა-მოსამსახურეს, თავის უფლებების დარღვევის შესახებ შეტყობიდან სამი თვის ვადაში უნდა მიემართა შრომის დავის კომისიისათვის, ან ერთი თვის ვადაში სასამართლოსათვის დათხოვნის საქმესთან დაკავშირებით, ხოლო შრომის დავის კომისიის, ასევე პროფკავშირის კომიტეტის გადაწყვეტილება მიღებიდან 10 დღის ვადაში გაესაჩივრებინა სასამართლოში. შრომის კოდექსი (2006 წლის 25 მაისი) შრომის დავის თაობაზე სასამართლოსათვის მიმართვის კონკრეტულ ვადებს არ ითვალისწინებს. კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, შრომით ურთიერთობასთან დაკავშირებული საკითხები, რომლებსაც ეს კოდექსი ან სხვა სპეციალური კანონი არ აწესრიგებს, რეგულირდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით. შრომითი ურთიერთობა წარმოიშობა შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე. სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, სახელშეკრულებო მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა შეადგენს სამ წელს, ხოლო ამავე კოდექსის 130-ე მუხლის თანახმად, ხანდაზმულობა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან. მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად ჩაითვლება დრო, როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ.

სასამართლომ აღნიშნა, რომ ს. გ-ძემ სასამართლოს მიმართა 12 წლის შემდეგ (განაცდურის ანაზღაურების ნაწილში) და 18 წლის შემდეგ (დანამატის გაცემის ნაწილში) უფლების დარღვევის შესახებ შეტყობიდან, შესაბამისად, გასულია სახელშეკრულებო მოთხოვნის ხანდაზმულობის 3 წლიანი ვადა. სამოქალაქო კოდექსის 144-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ ვალდებული პირი უფლებამოსილია უარი თქვას ვალდებულების შესრულებაზე.

ზემომითითებულიდან გამომდინარე რაიონულმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა ს. გ-ძის სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი (ტომი I, ს.ფ. 87-90).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ს. გ-ძემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება (ტომი I, ს.ფ. 95-103).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 20 სექტემბრის განჩინებით ს. გ-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ხაშურის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 8 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მსჯელობა იმაზე, რომ იგი იძულებითი განაცდურის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით სამუშაოდან გათავისუფლების შემდეგ მიმართავდა სხვადასხვა ორგანოებს. აღნიშნული გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულებები საქმეზე წარდგენილი არ ყოფილა. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებები, რომლებზეც ამყარებს თავის მოთხოვნასა თუ შესაგებელს. მოცემულ შემთხვევაში აპელანტი მხოლოდ ზოგადად მიუთითებდა, რომ არ ეთანხმებოდა სასამართლოს იძულებითი განაცდურის მოთხოვნაზე პრეტენზიის პირველად წარდგენის დროის დადგენასთან დაკავშირებით, თუმცა არ ასაბუთებდა, თუ კონკრეტულად რომელი მტკიცებულება შეაფასა აღნიშნულთან დაკავშირებით სასამართლომ არასათანადოდ. ამდენად, სააპელაციო საჩივარი ამ ნაწილში დაუსაბუთებლობის გამო არ იქნა გაზიარებული.

სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნას სარჩელის ხანდაზმულად მიჩნევის თაობაზე, ვინაიდან ასეთი დასკვნა გამომდინარეობდა საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემობებიდან და სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან და ამავე კოდექსის 130-ე მუხლიდან.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ს. გ-ძემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არის უკანონო. სასამართლომ არ გაიზიარა ის მოსაზრება, რომ მოსარჩელე მუდმივად მიმართავდა სხვადასხვა ორგანიზაციებსა თუ სასამართლოს. ამას ადასტურებს მის მიერ წარდგენილი საბუთები. მიუხედავად ამისა, სასამართლომ სარჩელი არ დააკმაყოფილა ხანდაზმულობის გამო, რაც არასწორია (ტომი II, ს.ფ. 86-92).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 დეკემბრის განჩინებით ს. გ-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ს. გ-ძის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ს. გ-ძის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ს. გ-ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.