ას-135-131-2011 5 აპრილი, 2011 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ვ. როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ბ. ალავიძე, პ. სილაგაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – მ. ხ-შვილი (მოსარჩელე)

წარმომადგენელი – ზ. შ-ძე

მოწინააღმდეგე მხარე – ქ. თბილისის მერიის სსიპ ა-ი სამსახური (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 16 დეკემბრის განჩინება

დავის საგანი – იძულებით განაცდური ხელფასის ანაზღაურება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სასარჩელო განცხადებით მიმართა მ. ხ-შვილმა მოპასუხე თბილისის მერიის სსიპ თბილისის ა-ის სამსახურის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა: 1. პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა მოპასუხისათვის ფულადი კომპენსაციის დაკისრებით, კერძოდ, მოპასუხისათვის ყოველთვიურად 1 268 ლარის დაკისრება სამუშაოდან გათავისუფლებიდან (2009 წლის 23 თებერვლიდან) ხელშეკრულების ვადის ამოწურვამდე - 2009 წლის 1 ივლისამდე; 2. მორალური ზიანის ანაზღაურება 10 000 ლარის ოდენობით; 3. გამოუყენებელი შვებულების კომპენსაციის სახით 1 216 ლარის ანაზღაურება.

სარჩელის თანახმად, თბილისის მერიის სსიპ თბილისის ა-ის სამსახურის სანებართვო დეპარტამენტის ძველი თბილისის სანებართვო განყოფილების სპეციალისტის თანამდებობიდან მოსარჩელის გათავისუფლების რეალური მიზეზი იყო დისკრიმინაცია განსხვავებული აზრის საფუძველზე, აგრეთვე, სამსახურის უფროსთან დაპირისპირება თბილისის ისტორიულ უბანში, .... ქუჩისა და მისი მრავალსაუკუნოვანი განაშენიანების უკანონო ნგრევის გამო. მოსარჩელემ მის მიმართ დისკრიმინაციული ნიშნით სამუშაოდან გათავისუფლების ფაქტის დასადასტურებლად მიუთითა ქ. თბილისის ა-ის სამსახურის გაერთიანებული სამეცნიერო-მეთოდური საბჭოს ოქმებზე, სადაც მან გამოხატა განსხვავებული შეხედულებები თბილისში, ... ქუჩის რეკონსტრუქციის პროექტთან დაკავშირებით. მანვე აღნიშნა, რომ დამსაქმებლის მხრიდან შრომითი ხელშეკრულების უკანონოდ მოშლის შედეგად მიადგა როგორც მატერიალური, ისე არაქონებრივი ზიანი. გარდა ამისა, დისკრიმინაციული ნიშნის საფუძველზე შრომითი ხელშეკრულების მოშლით დამსაქმებელმა დაარღვია მისი პირადი არაქონებრივი უფლება. მოპასუხესთან 2008 წლის 31 დეკემბერს დადებული შრომითი ხელშეკრულების მოქმედების ვადა იწურებოდა 2009 წლის 1 ივლისს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 12 აგვისტოს გადაწყვეტილებით მ. ხ-შვილის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა საქმის მასალებით დადგენილ შემდეგ უდავო ფაქტობრივ გარემოებებზე:

2008 წლის 31 დეკემბერს მ. ხ-შვილსა და მოპასუხე დაწესებულებას შორის დაიდო შრომითი ხელშეკრულება, რომლითაც მ. ხ-შვილი დასაქმდა სანებართვო დეპარტამენტის ძველი თბილისის სანებართვო განყოფილების სპეციალისტის თანამდებობაზე. შრომითი ხელშეკრულების მოქმედების ვადა იწურებოდა 2009 წლის 1 ივლისს;

თბილისის ა-ის სამსახურის გაერთიანებული სამეცნიერო-მეთოდური საბჭოს 2008 წლის 24 იანვრის ¹3 ოქმში და 2008 წლის 27 ნოემბრის ¹43 ოქმში მოსარჩელის მიერ გამოხატულ იქნა კრიტიკული მოსაზრებები თბილისში, ... ქუჩის რეკონსტრუქციის პროექტთან დაკავშირებით;

2009 წლის 23 თებერვალს თბილისის ა-ის სამსახურის ¹275 ბრძანებით შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად დამსაქმებლის ინიციატივით მოიშალა 2008 წლის 31 დეკემბერს დადებული შრომითი ხელშეკრულება.

საქალაქო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ 2009 წლის 14 თებერვალს შედგა სატელეფონო საუბარი მოსარჩელესა და მოპასუხე დაწესებულების უფროს მ. ა-იანს შორის. 2009 წლის 16 თებერვალს (სატელეფონო საუბრიდან ორი დღის შემდეგ) დამსაქმებელმა მოსარჩელეს მოსთხოვა განცხადების დაწერა სამსახურის თავისი სურვილით დატოვების შესახებ და მხოლოდ იმის გამო, რომ მოსარჩელემ ასეთი განცხადება არ დაწერა, გამოსცა მისი გათავისუფლების ბრძანება შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის გამოყენებით. დასახელებული ფაქტობრივი გარემოების დადგენისას საქალაქო სასამართლო დაეყრდნო მოსარჩელის, როგორც ამ მოვლენების უშუალო თვითმხილველის ახსნა-განმარტებას. საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, როდესაც შრომით ურთიერთობებში დასაქმებული მიუთითებს მის მიმართ დისკრიმინაციის განხორციელების თაობაზე და მას, როგორც უშუალო თვითმხილველს, მოჰყავს კონკრეტული ფაქტები, დამსაქმებელი, როგორც იურიდიული პირი (რომელიც ამ შემთხვევაში როგორც საჯარო სამართლის იურიდიული პირი შექმნილია საჯარო მიზნებისა და ფუნქციების შესასრულებლად) ვალდებულია დაადასტუროს, რომ მოსარჩელის მიერ მოყვანილი ფაქტები სინამდვილეს არ შეესაბამება. აღნიშნულის გათვალისწინებით საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მ. ხ-შვილის მიმართ ადგილი ჰქონდა დისკრიმინაციას მ....ის რეკონსტრუქციის პროექტთან დაკავშირებით მის მიერ უშუალო ხელმძღვანელობისგან განსხვავებული აზრის გამოხატვის გამო.

საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, მოსარჩელეს არ ჰქონდა გამოუყენებელი შვებულების კომპენსაციის მოთხოვნის უფლება, რადგან შრომის კოდექსის 21-ე მუხლის მე-2 ნაწილიდან და 22-ე მუხლის 1-ლი ნაწილიდან გამომდინარე, მ. ხ-შვილს თბილისის ა-ის სამსახურში 11 თვე არ უმუშავია. ასევე უსაფუძვლო იყო შრომის კოდექსის 44-ე და სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლების შესაბამისად მოსარჩელის მიერ მორალური ზიანის სახით კომპენსაციის მიღების მოთხოვნა. პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის თაობაზე (მოპასუხისთვის ფულადი კომპენსაციის დაკისრებით) მოსარჩელის მოთხოვნასთან მიმართებით საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-3 ნაწილი დამსაქმებელს უფლებას აძლევდა, ნებისმიერ დროს შეეწყვიტა შრომითი ხელშეკრულება დასაქმებულთან არანაკლებ ერთი თვის ანაზღაურების გადახდით, მიუხედავად იმისა, რომ მოსარჩელის მიმართ ადგილი ჰქონდა დისკრიმინაციას.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ. ხ-შვილმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 12 ნოემბრის განჩინებით მ. ხ-შვილის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 12 აგვისტოს გადაწყვეტილება.

აღნიშნული განჩინება მ. ხ-შვილმა საკასაციო წესით გაასაჩივრა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 19 ოქტომბრის განჩინებით მ. ხ-შვილის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 12 ნოემბრის განჩინება გაუქმდა მატერიალური ზიანის სახით მიუღებელი თანხის მოთხოვნაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს; დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული განჩინება უცვლელად დარჩა. საკასაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მ. ხ-შვილის მიმართ დისკრიმინაცია არ განხორციელებულა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 16 დეკემბრის განჩინებით მ. ხ-შვილის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 12 აგვისტოს გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის მთავრობის 2008 წლის 22 დეკემბრის ¹24.16.832 დადგენილებით 2008 წლის 31 დეკემბრიდან შეიქმნა ქ. თბილისის მერიის საჯარო სამართლის იურიდიული პირი _ თბილისის ა-ის სამსახური და დამტკიცდა მისი დებულება. ქ. თბილისის ა-ის სამსახურის უფროსის 2008 წლის 31 დეკემბრის ¹2 ბრძანებით დამტკიცდა სამსახურის საშტატო ნუსხა და თანამდებობრივი სარგოები. ა-ის სამსახურის უფროსის 2008 წლის 31 დეკემბრის ¹83 ბრძანებით, მ. ხ-შვილი, შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე, 2009 წლის 1 ივლისამდე დაინიშნა ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის ა-ის სამსახურის სანებართვო დეპარტამენტის ძველი თბილისის სანებართვო განყოფილებაში სპეციალისტის თანამდებობაზე. ქ. თბილისის ა-ის სამსახურის უფროსის 2008 წლის 31 დეკემბრის ¹2 ბრძანების დანართის თანახმად, ძველი თბილისის სანებართვო განყოფილების სპეციალისტის თანამდებობრივმა სარგომ 1520 ლარი შეადგინა. აღნიშნული სამსახურის უფროსის 2009 წლის 23 თებერვლის ¹275 ბრძანებით, დამსაქმებლის ინიციატივით, საქართველოს შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, მ. ხ-შვილთან 2008 წლის 31 დეკემბერს დადებული შრომის ხელშეკრულება მოიშალა და ამავე ბრძანებით მოსარჩელეს მიეცა კომპენსაცია ერთი თვის თანამდებობრივი სარგოს ოდენობით. 2009 წლის მარტის თვის კომპენსაციის დარიცხვის ¹6 უწყისის თანახმად, მ. ხ-შვილს დაერიცხა საკომპენსაციო თანხა 1520 ლარი, აქედან ხელზე ასაღები თანხა 1216 ლარი იყო. საგადასახადო მოთხოვნა ¹1-ის თანახმად, მ. ხ-შვილს სამსახურიდან დათხოვნის კომპენსაციის სახით ხელზე აღებული აქვს 1216,00 ლარი.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის საფუძველზე ხელშეკრულების შეწყვეტისათვის საკმარისია ერთ-ერთი მხარის ინიციატივა ხელშეკრულების მოშლის შესახებ, თუმცა მხარეთა უფლებების დაცვის თვალსაზრისით, კანონმდებელი შრომის კოდექსის 38-ე მუხლით შრომითი ურთიერთობის მონაწილეებისთვის ითვალისწინებს გარკვეულ გარანტიებს. აღნიშნული მუხლი ადგენს არა შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძვლებს, არამედ შრომითი ხელშეკრულების მოშლის პროცედურას _ მოშლისს წესს და, თანაზომიერების პრინციპის დაცვით, აწესებს მხარეთა ინტერესების დაცვის მინიმალურ სტანდარტებს. გარდა ამისა, მ. ხ-შვილმა მიიღო შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული ერთი თვის კომპენსაცია, რითაც ფაქტობრივად აღიარა კიდეც მისი სამუშაოდან გათავისუფლების სამართლებრივი საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული განჩინება მ. ხ-შვილმა საკასაციო წესით გაასაჩივრა, მისი გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება მოითხოვა. კასატორმა თავისი საჩივრის დასასაბუთებლად შემდეგ სამართლებრივ წანამძღვრებზე მიუთითა:

1. ხელშეკრულების მოშლის კანონიერების განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსი და ევროპის სოციალური ქარტია;

2. გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი დასაბუთება ეწინააღმდეგება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 19 ოქტომბრის განჩინებას და ზოგადად საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკას;

3. საქმის ხელახლა განხილვისას, სააპელაციო სასამართლომ არ იხელმძღვანელა საკასაციო სასამართლოს 2010 წლის 19 ოქტომბრის განჩინებაში ასახული მითითებებით და არ გაითვალისწინა იმავე განჩინების მსჯელობა, რითაც დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 3 თებერვლის განჩინებით მ. ხ-შვილის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. ხ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებზე დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მ. ხ-შვილის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

მ. ხ-შვილის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.