ას-1352-1191-2010 17 მარტი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თ. თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვ. როინიშვილი, მ. სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – საქართველოს თ-ის სამინისტრო

მოწინააღმდეგე მხარე _ ი/მ «დ. ა-ძე»

დავის საგანი – ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების შეუსრულებლობით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 29 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2007 წლის 3 მაისს საქართველოს თ-ის სამინისტრომ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ი/მ «დ. ა-ძის» მიმართ მოპასუხისათვის, ხელშეკრულების შეუსრულებლობის გამო მიყენებული ზიანის _ 83597.5 ლარის დაკისრების თაობაზე შემდეგი საფუძვლებით:

სარჩლის თანახმად, საქართველოს შეიარაღებული ძალების პირადი შემადგენლობის სასურსათო უზრუნველყოფის მიზნით, საქართველოს თ-ის სამინისტროს სახელმწიფო შესყიდვების დეპარტამენტსა და ი/მ «დ. ა-ძეს» შორის 2005 წლის 6 იანვარს დაიდო ¹13 ხელშეკრულება, რომლითაც მოპასუხემ იკისრა ვალდებულება საქართველოს თვდაცვის სამინისტროსათვის მიეწოდებინა 171 600 ლარის ღირებულების საკვები პროდუქტები. 2005 წლის პირველი მარტისათვის ი/მ «დ. ა-ძემ» შეწყვიტა ნაკისრი ვალდებულების შესრულება. აღნიშნული პერიოდისათვის,მას მოსარჩელისათვის მიწოდებული ჰქონდა 63 731.2 ლარის ღირებულების 16032 კგ. საქონლის ხორცი და 35 512.97 ლარის ღირებულების 8661.7 კგ. ხორცის კონსერვი. მისაწოდებელი დარჩა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული 14 968 კგ. საქონლის ხორცი და 61.7 კგ. ხორცის კონსერვი. აღნიშნულის გამო, საქართველოს თ-ის სამინისტრო იძულებული გახდა მოეძებნა სხვა მიმწოდებლები და მათთან, უფრო გაზრდილი ტარიფებით, დაედო ხელშეკრულებები პროდუქციის შესყიდვაზე, რის გამოც საქართველოს თ-ის სამინისტროს მიადგა ზიანი 83 597.5 ლარის ოდენობით.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საქართველოს თ-ის სამინისტრომ მოითხოვა ი/მ «დ. ა-ძისათვის» ხელშეკრუელბის შეუსრულებლობით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების დაკისრება 83 597.5 ლარის ოდენობით.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 25 მარტის გადაწყვეტილებით საქართველოს თ-ის სამინისტროს სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი წარადგინა საქართველოს თ-ის სამინისტრომ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინიტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 16 ივლისის განჩინებით საქართველოს თ-ის სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, რაც მან საკასაციო წესით გაასაჩივრა და მოითხოვა მისი გაუქმება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 26 აპრილის განჩინებით საქართველოს თ-ის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა და, როგორც სამოქალაქო სამართალწარმოებს წესით განსახილველი საქმე, დაუბრუნდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 29 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით საქართველოს თ-ის სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 25 მარტის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, საქართველოს თ-ის სამინისტროს უარი ეთქვა ი/მ «დ. ა-ძისათვის» ხელშეკრულებით მიყენებული ზიანის _ 83 597.5 ლარის დაკისრებაზე.

სააპელაციო პალატის განმარტებით, ვინაიდან საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2010 წლის 26 აპრილის განჩინებით განისაზღვრა, რომ მოცემული დავა სამოქალაქო სამართალწარმოების გზით უნდა გადაწყვეტილიყო, შესაბამისად, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დავის ადმინისტრაციული სამართალწარმოების მეშვეობით განხილვით დაირღვა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-3 პუნქტი, რის გამოც საქმეზე უნდა მიღებულიყო ახალი გადაწყვეტილება.

სასარჩელო განცხადებაში და თავის ზეპირ ახსნა-განმარტებაში საქართველოს თ-ის სამინისტროს განმარტება მასზე, რომ იგი მოპასუხე მხარეზე 83597 ლარის და 50 თეთრის დაკისრებას ითხოვდა იმ მოტივით, რომ ი/მეწარმე «დ. ა-ძის» მიერ ხელშეკრულების შეწყვეტის გამო, იძულებული გახდა მოეძებნა სხვა მიმწოდებლები, რომლებითანაც ხელშეკრულებები მან გაზრდილი ტარიფებით დადო, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მისაწოდებელ ხორცის კონსერვთან მიმართებაში იმ გარემოების გამო, რომ საქმის მასალებით, კერძოდ კი საქმეზე არსებული ზედნადებებით (ტ.I, ს.ფ. 14, 17, 18) ირკვეოდა, რომ ი/მ დ. ა-ძე ხორცის კონსერვს საქართველოს თ-ის სამინისტროს აწვდიდა 4 ლარად და 70 თეთრად, ხოლო მათ შორის სახელშეკრულებო ურთიერთობის შეწყვეტის შემდგომ, საქართველოს თ-ის სამინისტრომ სხვა მიმწოდებლებთან გააფორმა ხელშეკრულება. 2005 წლის 01 მარტის სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ ხელშეკრულების დანართის თანახმად კი, შპს „მ-ისგან“ კონსერვის ნაწილს იგი იღებდა 3 ლარად, ხოლო მეორე სახის კონსერვს 4 ლარად და 50 თეთრად. აქედან გამომდინარე, საქართველოს თ-ის სამინისტროს მსჯელობა მასზე, რომ ხორცის კონსერვი მან უფრო ძვირად შეიძინა სხვა მიმწოდებლისაგან, ვიდრე ი/მ «დ. ა-ძისაგან», სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია.

გარდა ზემოაღნიშნულისა, საქმეში წარმოდგენილი სასაქონლო ზედნადებების მიხედვით, ი/მ «დ. ა-ძემ» საქართველოს თ-ის სამინისტროს გაყინული ხორცი მიაწოდა 16050 კგ-ის ოდენობით. მხარეთა შორის დადებული 2005 წლის 01 თებერვლის შეთანხმების ოქმით, მხარეები 2005 წლის 1 თებერვალს შეთანხმდნენ, რომ 10 000 კგ. ხორცის ნაცვლად, ი/მ «დ. ა-ძეს» უნდა მიეწოდებინა აპელანტისათვის 8723.40 კგ ხორცის კონსერვი. ამდენად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ ი/მ დ. ა-ძეს სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ 2005 წლის 06 იანვრის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, საქართველოს თ-ის სამინისტროსათვის მისაწოდებელი დარჩა 14950 კგ. ხორცი.

სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ი/მ «დ. ა-ძეს» 1 კგ. ხორცი საქართველოს თ-ის სამინისტროსათვის უნდა მიეწოდებინა 4 ლარად და 10 თეთრად, ხოლო ხელშეკრულებები დანარჩენ მიმწოდებლებთან – ი/მ «მამუკა ნასიძესთან» ითვალისწინებდა 1 კგ ხორცის შესყიდვას 4 ლარად და 45 თეთრად, ხოლო დანარჩენი ორი ხელშეკრულება დადებული ი/მ «გ. ნ-სთან» და ი/მ «თ. ბ-თან» ითვალისწინებდა 4 ლარს და 30 თეთრს. ამდენად, ფასთა შორის სხვაობა მისაწოდებელ 14950 კგ ხორცზე შეადგენდა ი/მ მამუკა ნასიძის ერთი ხელშეკრულების შემთხვევაში 35 თეთრს, ი/მეწარმე გ. ნ-ს მეორე ხელშეკრულებისა და ი/მ თ. ბ-ს ხელშეკრულების შემთხვევაში – 20 თეთრს. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოსარჩელე მხარე (აპელანტი) ვერ ასაბუთებდა თუ საიდან იყო აღებული მისი სასარჩელო მოთხოვნის ფასი – 83597 ლარი და 50 თეთრი.

ზემოაღნშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ დაასკვნა, რომ საქართველოს თ-ის სამინისტრომ ვერ დაძლია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102.2-ე მუხლით მისთვის მინიჭებული მტკიცების ტვირთი და ვერ დაუსაბუთა სასამართლოს სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობა.

გარდა ამისა, საქართველოს თ-ის სამინისტროს განმარტება მასზე, რომ ხელშეკრულების შეწყვეტა განხორციელდა ი/მ «დ. ა-ძის» მიერ, სააპელაციო პალატამ დაუსაბუთებლად მიიჩნია, ვინაიდან აღნიშნა, რომ მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულება ი/მ «დ. ა-ძესთან» შეთანხმების ოქმით გაგრძელდა 2005 წლის 25 თებერვლის ჩათვლით. სასაქონლო ზედნადებით (ს.ფ.17) დასტურდებოდა, რომ მიწოდება განხორციელდა 2005 წლის 28 თებერვალს, ხოლო საქმის ფურცელ 18-ზე განთავსებული ზედნადებით დასტურდებოდა, რომ მიწოდება განხორციელდა აგრეთვე ამავე წლის 1 მარტს. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ საქართველოს თ-ის სამინისტრო ხელშეკრულების ვადის გასვლის მიუხედავად, შესრულებას იღებდა.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, საქართველოს თ-ის სამინისტრომ მიიღო რა შესრულება ი/მ «დ. ა-ძისაგან» ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდგომ, მან დაადასტურა ის გარემოება, რომ ვალდებულების დარჩენილი ნაწილის შესრულებას მისთვის ინტერესი არ დაუკარგავს. გარდა ამისა, სააპელაციო პალატამ მნიშნელოვნად ჩათვალა ის გარემოებაც, რომ, როდესაც ხელშეკრულების მხარეებს წარმოადგენენ ეგრეთ წოდებული „ძლიერი“ და „სუსტი“ მხარეები, სწორედ „ძლიერ“ მხარეს, ამ შემთხვევაში კი საქართველოს თ-ის სამინისტროს, ეკისრებოდა იმის მტკიცების ტვირთი, რომ მან კანონის მოთხოვნათა ზედმიწევნითი დაცვით გააფორმა სახელშეკრულებო ურთიერთობის დასრულება კონტრაგენტთან. სასამართლოს განმარტებით, აღნიშნული წარმოადგენდა საქართველოს თადაცვის სამინისტროს, როგორც არა მხოლოდ სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილის, არამედ, როგორც საბიუჯეტო სახსრების მომხმარებელი დაწესებულების საქმიანობის აუცილებელ პრინციპს. სახელშეკრულებო ურთიერთობის დასრულების რაიმე მტკიცებულება კი თ-ის სამინისტროს არ წარმოუდგენია.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ საქართველოს თ-ის სამინისტროომ ვერ შეძლო დაედასტურებინა თავისი მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველი, ვერ შეძლო მისი იურიდიული დასაბუთება, რის გამოც სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

სააპელაციო სასამართლოს დასახელებული გადაწყეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს თ-ის სამინისტრომ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ დავის გადაწყვეტისას სრულყოფილად არ გამოიკვლია მხარეთა შორის არსებული ხელშეკრულების პუნქტები, კერძოდ, 06.01.05 წლის ¹13 ხელშეკრულების 1.1 პუნქტი, რომლის მიხედვით, ხელშეკრულების საგანს შეადგენდა თ-ის სამინისტროსათვის კვების პროდუქტების მიწოდება და, შესაბამისად, საქართველოს შეიარაღებული ძალების პირადი შემადგენლობის სასურსათო უზრუნველყოფა. ასევე, ამავე ხელშეკრუელბის 5.1.1 პუნქტი, რომლის თანახმადაც, პროდუქციის მიწოდებაზე შესაბამისი განაცხადის გაკეთების გზით, პასუხისმგებლობა ეკისრებოდა მომწოდებელს (მოპასუხეს), რაც ცხადყოფდა, რომ სახელშეკრულებო ვალდებულებას შეადგენდა არა სამინისტროს ყოველი კონკრეტული მოთხოვნის შესაბამისი ვალდებულების შესრულება, არამედ მოპასუხე მხარის ვალდებულებაზე დაფუძნებული ინიციატივა.

კასატორის აზრით, სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლი. ასევე, არამართებულად დააკმაყოფილა სარჩელი სამოქალაქო კოდექსის 395-ე და 412-ე მუხლებზე დაყრდნობით და არ არასწორად დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შედეგად, საქმეზე მიიღო დაუსაბუთებელი და უკანონო გადაწყვეტილება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 დეკემბრის განჩინებით საქართველოს თ-ის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს თ-ის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საქართველოს თ-ის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

«სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ» კანონის მე-5 მუხლის პირველი ნაწილის «უ» ქვეპუნქტის თანახმად, კასატორი საქართველოს თ-ის სამინისტრო განთავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს თ-ის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.