ას-138-113-2010 20 ივლისი, 2010 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ლ. ლაზარაშვილი, ვ. როინიშვილი

სხდომის მდივანი – ლ.სანიკიძე

კასატორი _ ვ. ზ-შვილი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ნ. ი-შვილი (მოპასუხე)

წარმომადგენელი _ რ. რ-ძე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 3 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ვ. ზ-შვილმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში გორის ¹7 საჯარო სკოლის მიმართ ამავე სკოლის დირექტორის 2009 წლის 7 აპრილის ¹411 ბრძანების ბათილად ცნობის, დაკავებულ თანამდებობაზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: მოსარჩელე მუშაობდა ქ.გორის ¹7 საჯარო სკოლის პედაგოგად. სკოლის დირექტორ ნ.ი-შვილის 2009 წლის 7 აპრილის ¹411 ბრძანებით ვ.ზ-შვილის უკანონოდ გათავისუფლდა სამუშაოდან. მისი დათხოვნის საფუძვლად ბრძანებაში მიეთითა შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტზე, თუმცა მასში არ ასახულა მოსარჩელის გათავისუფლების მთავარი მიზეზი, რაც იმაში მდგომარეობს, რომ ვ.ზ-შვილმა სკოლის დირექციას მოსთხოვა სკოლის საქმიანობასთან დაკავშირებული საჯარო ინფორმაციის გაცემა.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო შემდეგი მოტივებით: მოსარჩელე სამუშაოდან გათავისუფლდა შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტის მოთხოვნათა შესაბამისად და დამსაქმებელი არ იყო ვალდებული, დაესაბუთებინა მუშაკის გათავისუფლების მიზეზები. სინამდვილეს არ შეესაბამება მოსარჩელის მითითება, რომ იგი სამუშაოდან დათხოვნილ იქნა სკოლის საქმიანობის ამსახველი საჯარო ინფორმაციის მოთხოვნის გამო, ვინაიდან დასახელებული ინფორმაცია ხელმისაწვდომია ყველა პირისათვის.

გორის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 19 მაისის გადაწყვეტილებით ვ. ზ-შვილის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 3 ნოემბრის განჩინებით ვ. ზ-შვილის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმ ფაქტობრივ გარემოებასთან დაკავშირებით, რომ სადავო შრომითი ხელშეკრულების ერთი ეგზემპლარის ვადად მითითებული იყო ერთი წელი, ხოლო მეორეში – ხუთი წელი, შესაბამისად, მოწინააღმდეგე მხარემ მასწავლებელთა ნაწილს შრომითი ხელშეკრულება დაუდო ხუთი წლის, ხოლო დანარჩენებს – ერთი წლის ვადით, რითაც აპელანტი ჩააყენა სხვებისაგან განსხვავებულ მდგომარეობაში და, საქართველოს შრომის კოდექსის მე-2 მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, მოახდინა მხარის დისკრიმინაცია. აღნიშნულთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საქართველოს შრომის კოდექსი აწესრიგებს რა საქართველოს ტერიტორიაზე შრომით და თანმდევ ურთიერთობებს, ერთნაირ პირობებში აყენებს ყველა დასაქმებულს, მათ შორის, აპელანტსაც.

სააპელაციო პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ ვ. ზ-შვილი შრომით-სამართლებრივ ურთიერთობაში იმყოფებოდა სსიპ „გორის ...... საჯარო სკოლასთან“, დავის საგანს წარმოადგენდა მხარეთა შორის დადებული შრომითი ხელშეკრულების ვადამდე მოშლის კანონიერების საკითხი, ამდენად განსახილველი დავის გადაწყვეტისათვის ხელშეკრულების მოქმედების ვადის დადგენას მნიშვნელობა არ ჰქონდა, ხოლო იმ ფაქტობრივი გარემოების გათვალისწინებითაც, რომ მხარეები ჩვეულებრივ აგრძელებდნენ შრომით-სამართლებრივ ურთიერთობას ხელშეკრულების დადებიდან ერთი წლის შემდეგაც (2008 წლის ნოემბრის შემდეგ), პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად დაადგინა, რომ მხარეთა შორის შრომითი ხელშეკრულება დადებულ იქნა განუსაზღვრელი ვადით.

სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა შრომის კოდექსის პირველი მუხლის პირველი ნაწილით, მე-2 მუხლის მეხუთე ნაწილით, 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტით, 38-ე მუხლის მეორე, მესამე ნაწილებით და მიიჩნია, რომ სსიპ „გორის ...... საჯარო სკოლამ“ შეასრულა საქართველოს შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მესამე ნაწილის მოთხოვნა და ვ. ზ-შვილთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შემდეგ მოახდინა მასთან საბოლოო ანგარიშსწორება ერთი თვის ხელფასის ანაზღაურების სახით. სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა ნიშნავს შრომითი ხელშეკრულების მოქმედების დამთავრებას სხვადასხვა მიზეზითა და საფუძვლით. შესაბამისად, შრომითი ურთიერთობის ხელშეკრულების მოშლა, როგორც შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველი, პირდაპირაა გათვალისწინებული საქართველოს შრომის კოდექსის ზემოაღნიშნულ მუხლებში მოცემული ნორმებით. სასამართლომ მიიჩნია, რომ ამავე კოდექსის 38-ე მუხლის მესამე ნაწილი დამსაქმებლისათვის შრომითი ხელშეკრულების მოშლის საფუძველზე მითითების აუცილებლობასა და ხელშეკრულების მოშლის თაობაზე შეტყობინების ვალდებულებას არ ითვალისწინებს, მის ვალდებულებას წარმოადგენს მხოლოდ დასაქმებულისათვის არანაკლებ ერთი თვის შრომის ანაზღაურების მიცემა.

სააპელაციო პალატამ ასევე არ გაიზიარა აპელანტის მითითება საქართველოს შრომის კოდექსის 47-ე მუხლთან მიმართებით, ვინაიდან აღნიშნულ მუხლით რეგულირდება მხარეთა შორის შრომითი ურთიერთობის დროს დავის წარმოშობა საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ადამიანის უფლებებისა და თავისუფლებების, ასევე შრომითი ხელშეკრულების ან/და შრომის პირობების დარღვევის საფუძვლით, რაც მოცემულ შემთხვევაში სსიპ „გორის ........ საჯარო სკოლას“ არ განუხორციელებია. პალატამ მიუთითა, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საკითხი მოწესრიგებულია ამავე კოდექსის 37-38-ე მუხლებით და შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძვლად 37-ე მუხლის „დ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, შრომითი ხელშეკრულების მოშლას სხვა რომელიმე სპეციალური კანონი ან საერთაშორისო ხელშეკრულება განსხვავებულად არ აწესრიგებს, შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ „ზოგადი განათლების შესახებ“ საქართველოს კანონის 43-ე მუხლის მეოთხე ნაწილში მოცემული ნორმების უგულებელყოფასთან დაკავშირებით.

პალატამ დაუსაბუთებლად ჩათვალა აპელანტის არგუმენტი, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არ გაითვალისწინა საქართველოს პარლამენტის მიერ რატიფიცირებული საერთაშორისო ხელშეკრულების „ევროპის სოციალური ქარტიის“ დებულებები, კერძოდ, მე-4 მუხლის მეოთხე პუნქტი. სასამართლოს მითითებით, “ევროპის სოციალური ქარტიის” აღნიშნულ დანაწესში მოცემულია ხელშემკვრელი მხარეების დათქმა, რომ უფლებები განხორციელდება კოლექტიური ხელშეკრულებების ხელფასის დადგენის კანონით გათვალისწინებული მექანიზმით ან სხვა საშულებებით, ხოლო მხარეთა შორის კოლექტიური ხელშეკრულება არ დადებულა, შესაბამისად, აღნიშნულ სამართლებრივ აქტზე მხარის მითითება უსაფუძვლოა.

„ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონის 25-ე, მე-17 მუხლების, 22-ე მუხლის მეორე ნაწილის შინაარსიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატა არ დაეთანხმა აპელანტის მოსაზრებას, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მხარეთა შორის არსებული დავის გადაწყვეტისას არ უგულებელყო საქართველოს განათლების მინისტრის ¹448 ბრძანებით დამტკიცებული საჯარო სკოლის წესდება, აგრეთვე, განათლების მინისტრის ¹959 ბრძანებით დამტკიცებული საჯარო სკოლის დირექტორსა და მასწავლებელს შორის დადებული შრომითი ხელშეკრულების სავალდებულო პირობები. სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ, „ნორმტიული აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად გამოიყენა და განმარტა საქართველოს შრომის კოდექსი, როგორც ზემოხსენებულ ნორმატიულ აქტებს შორის უპირატესი ძალის მქონე სამართლებრივი აქტი.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ვ. ზ-შვილმა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება შემდეგი საფუძვლებით: საქმის ზეპირი ფორმით განხილვისას სასამართლომ დაარღვია პროცესის საჯაროობის წესები, 2009 წლის 3 ნოემბრის სხდომას არ დასწრებია არც ერთი მოდავე მხარე, რადგან სასამართლომ მათ შეტყობინება არ გაუგზავნა. ოქმში აღნიშნულია, რომ სხდომა გაგრძელდა 5 წუთს, თავმჯდომარემ დაადგინა გამოცხადებული პირების ვინაობა, დამსწრე პირები გააფრთხილა, დაიცვან წესრიგი მაშინ, როცა დარბაზი ცარიელი იყო. პალატამ მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის არსებობდა განსაზღვრული ვადით დადებული შრომითი ხელშეკრულება, თუმცა არ დაასაბუთა, თუ რომელ ნორმას ეფუძნება მისი დასკვნა.

სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლი და შრომითი ხელშეკრულება ბათილად ეცნო. სადავო ურთიერთობის შინაარსიდან გამომდინარე, დავა ეხება რა საჯარო სკოლის საქმიანობას, სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა სპეციალური კანონი “ზოგადი განათლების შესახებ”. კასატორის მიერ დაირღვა “ევროპის სოციალური ქარტიის” მე-4 მუხლის მეოთხე ნაწილის მოთხოვნა დასაქმების შეწყვეტის შესახებ მუშაკის წინასწარი გაფრთხილების თაობაზე. სასამართლოს არ შეუფასებია ის გარემოება, რომ საჯარო სკოლის წესდების მე-7 მუხლის მეორე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით, საჯარო სკოლის დირექტორი პერსონალურად აგებს პასუხს განათლების სფეროში მოქმედი ნორმატიული აქტების შესრულებაზე, თუმცა მოწინააღმდეგე მხარემ, ერთი მხრივ, უარყო განათლების მინისტრის ¹959 ბრძანება შრომით კანონმდებლობასთან წინააღმდეგობის მოტივით, ხოლო, მეორე მხრივ, მასწავლებელთან დადებული ხელშეკრულებებით ვალდებულება იკისრა, შეესრულებინა აღნიშნული ბრძანებით დამტკიცებული სავალდებულო პირობები.

პალატამ სწორად გამოიყენა, მაგრამ არასწორად განმარტა შრომის კოდექსის ნორმები. სასამართლომ უგულებელყო მითითებული კოდექსის 38-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის მოთხოვნა, რამაც არასწორი გადაწყვეტილების მიღება გამოიწვია. აღნიშნული ნორმიდან გამომდინარე, პალატას არ გამოურკვევია, ხომ არ დაურღვევია რომელიმე მხარეს შრომითი ხელშეკრულების პირობები. სასამართლოს არ შეუფასებია მოწინააღმდეგე მხარის მითითება, რომ იგი არ იყო ვალდებული, დაესაბუთებინა მუშაკის სამუშაოდან გათავისუფლების საფუძველი და ის გარემოება, რომ მოპასუხემ დაარღვია როგორც შრომითი ხელშეკრულების, ისე შრომის კოდექსის 47-ე მუხლის მოთხოვნა. სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე და 286-ე მუხლების მოთხოვნები და მხარეებს არ გააცნო განჩინების (გადაწყვეტილების), არც მისი სარეზოლუციო ნაწილის შინაარსი, მისი გასაჩივრების წესი და ვადა, ხოლო განჩინების ასლები მხარეებს გაუგზავნა დაგვიანებით. სამოქალაქო პალატის 2009 წლის 27 ოქტომბრის სასამართლო სხდომის ოქმში ასახულია მხოლოდ აპელანტის ახსნა-განმარტება და იგნორირებულია მოწინააღმდეგე მხარის პოზიცია. პალატამ არასწორად იხელმძღვანელა „ზოგადი განათლების შესახებ“ კანონის 43-ე მუხლის მეოთხე ნაწილით, რადგან ასეთი ნორმა არ არსებობს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ვ. ზ-შვილის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება გაუქმდეს და საქმე დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში თუ საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა. დასახელებული ნორმის თანახმად, საკასაციო სასამართლო სააპელაციო პალატას ხელახლა განსახილველად დაუბრუნებს საქმეს, თუ საქმის განხილვისას აღმოჩნდა, რომ გადაწყვეტილების მიღებისას სასამართლომ არ გამოიკვლია საქმის ის ფაქტობრივი გარემოებები, რაც არსებით გავლენას ახდენენ საქმის შედეგზე, კერძოდ:

მოცემულ შემთხვევაში უდავოდ დადგენილია, რომ ვ.ზ-შვილი მუშაობდა ქ.გორის ......... საჯარო სკოლის პედაგოგად. სასამართლომ ასევე დაადგინა, რომ მხარეთა შორის შრომითი ხელშეკრულება დადებული იყო განუსაზღვრელი ვადით. სკოლის დირექტორ ნ.ი-შვილის 2009 წლის 7 აპრილის ¹411 ბრძანებით ვ.ზ-შვილი გათავისუფლდა სამუშაოდან.

ბრძანებაში გათავისუფლების საფუძვლად მიეთითა რა შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტზე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ დამსაქმებლისათვის შრომითი ხელშეკრულების მოშლის საფუძველზე მითითების აუცილებლობასა და ხელშეკრულების მოშლის თაობაზე შეტყობინების ვალდებულებას არ ითვალისწინებს, მის ვალდებულებას წარმოადგენს მხოლოდ დასაქმებულისათვის არანაკლებ ერთი თვის შრომის ანაზღაურების მიცემა.

საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს სააპელაციო პალატის მიერ შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტის განმარტებას, კერძოდ:

საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლით აღიარებულია პირის უმიშვნელოვანესი სოციალური უფლება _ შრომის უფლება და დადგენილია, რომ შრომა თავისუფალია. შრომის კონსტიტუციური უფლება გარანტირებულს ხდის პირის თავისუფლებას, შრომითი საქმიანობის არჩევანში და მის განხორციელებაში, ამასთან, აწესებს სახელმწიფოს ვალდებულებას დასაქმებული მოქალაქის შრომითი უფლებების დაცვაში, რაც უზრუნველყოფილია სათანადო კანონით _ შრომის კოდექსით.

შრომის კონსტიტუციური უფლების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კომპონენტია დასაქმების დაცვის უფლება, რაც გულისხმობს დასაქმებულ პირთა დასაცავად გარკვეული სამართლებრივი მექანიზმების არსებობას _ შრომის კოდექსსა თუ შრომის ურთიერთობის მომწესრიგებელ აქტებში დასაქმებულთა უფლების დაცვის მარეგულირებელი საერთაშორისო ნორმების ასახვას. ამ მხრივ უმნიშვნელოვანესია საერთაშორისო აქტები, რომლებიც იცავენ დასაქმებულს სამუშაოდან წინასწარი შეტყობინებისა და ყოველგვარი დასაბუთების გარეშე გათავისუფლებისაგან. ევროპის სოციალური ქარტიის 4.4 მუხლით (რატიფიცირებულია საქართველოს პარლამენტის 2005 წლის 1 ივლისის ¹1876_რს დადგენილებით), შრომის სამართლიანი ანაზღაურების მიღების უფლების განხორციელების მიზნით, მხარეები ვალდებულებას იღებენ, აღიარონ თითოეული მუშაკის მიერ დასაქმების შეწყვეტის შესახებ შეტყობინების წინასწარი მიღების უფლება. ეკონომიკური, სოციალური და კულტურული უფლებების შესახებ საერთაშორისო პაქტის (საქართველოში ძალაშია 1994 წლის 3 აგვისტოდან) მე-6 მუხლის თანახმად, ამ პაქტის მონაწილე სახელმწიფოები აღიარებენ შრომის უფლებას, ხოლო ამავე მუხლის მეორე ნაწილით კი, ამ პაქტით მონაწილე სახელმწიფოთა ღონისძიებანი, ამ უფლების სრულად განხორციელების მიზნით, შეიცავენ პროფესიულ-ტექნიკური სწავლებისა და მომზადების პროგრამებს, განუხრელი ეკონომიკური, სოციალური და კულტურული განვითარებისა და სრული საწარმოო დასაქმების გზებსა და მეთოდებს ისეთ პირობებში, რომლებიც უზრუნველყოფენ ადამიანის ძირითად პოლიტიკურ და ეკონომიკურ თავისუფლებებს. ადამიანის სოციალურ უფლებებთან დაკავშირებით მნიშვნელოვან დანაწესს ადგენს 1948 წლის 10 დეკემბრის ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციის (ძალაშია საქართველოს უზენაესი საბჭოს 1991 წლის 15 სექტემბრის დადგენილებით) 22-ე მუხლი, რომლის თანახმად ყოველ ადამიანს, როგორც საზოგადოების წევრს, აქვს სოციალური უზრუნველყოფის უფლება და უფლება, განახორციელოს ეკონომიკურ, სოციალურ და კულტურულ დარგებში, ნაციონალური მეცადინეობისა და საერთაშორისო თანამშრომლობის მეშვეობით და ყოველი სახელმწიფოს სტრუქტურისა და რესურსების შესაბამისად, ის უფლებები, რომლებიც აუცილებელია მისი ღირსების შენარჩუნებისა და პიროვნების თავისუფალი განვითარებისათვის. ეჭვს არ იწვევს ის გარემოება, რომ შრომის თავისუფლება ფართო გაგებით პირდაპირ კავშირშია ადამიანის ღირსებასა და თავისუფალ განვითარებასთან.

ამდენად, ზემოაღნიშნული საერთაშორისო სამართლის ნორმები გვაძლევენ უალტერნატივო დასკვნის საშუალებას დასაქმებულთა შრომის უფლების მინიმალური სტანდარტებით დაცვაზე სახელმწიფოს ვალდებულებასა და მიზანზე, აღნიშნული სტანდარტების, ქვეყნის ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესების თანამდევად, მხოლოდ დაქირავებულის სასარგებლოდ შეცვლაზე. საქართველოს კონსტიტუციის პრეამბულით აღიარებული სახელმწიფოებრივი ნება სოციალური სახელმწიფოს დამკვიდრებისა, პირდაპირ და უშუალო კავშირშია შრომის უფლების დაცვასთან, რაც ცალსახად გულისხმობს დასაქმებულის უფლების დაცვას. საგულისხმოა, რომ ევროპის სოციალური ქარტია 24-ე მუხლის “ა” ქვეპუნქტით ავალდებულებს მხარეებს, აღიარონ ყველა მუშაკის უფლება, უარი თქვას დასაქმების შეწყვეტაზე საპატიო მიზეზის გარეშე, რომელიც უნდა გამომდინარეობდეს მისი პროფესიული შესაძლებლობებიდან ან მოქცევიდან, ასევე საწარმოს შინაგანაწესიდან.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოქმედი შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტი არ შეიძლება განმარტებულ იქნეს, როგორც დამქირავებლის ცალმხრივი უფლება, ყოველგვარი საფუძვლის გარეშე გაათავისუფლოს დასაქმებული.

საგულისხმოა, რომ საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2009 წლის 7 აპრილის 2/1/456 განჩინებით, საკონსტიტუციო სასამართლომ განიხილა რა საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტის არაკონსტიტუციურობის საკითხი, მიიჩნია, რომ მოსარჩელე მხარის შეხედულება მითითებული ნორმის შინაარსთან დაკავშირებით მცდარია და მიუთითა: “კონსტიტუციურ სარჩელში ყურადღება გამახვილებულია იმაზე, რომ სადავო ნორმა დამსაქმებელს აძლევს თვითნებობისა და დასაქმებულის სამუშაოდან უსამართლო და უპირობო გათავისუფლების საფუძველს. მოსარჩელეთა წარმომადგენელის _ რ. ლ-იანის მოსაზრებით, სადავო ნორმა არაკონსტიტუციურია მისი შინაარსობრივი დატვირთვის გამო. კოლეგიას მიაჩნია, რომ მოსარჩელე მხარის შეხედულება საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტის შინაარსთან დაკავშირებით მცდარია. გასაჩივრებული ნორმით არ არის მოწესრიგებული შრომითი ხელშეკრულების მოშლის ინსტიტუტი, ხელშეკრულების მოშლის წესი და პირობები. სადავო ნორმა წარმოადგენს შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძვლების ჩამონათვალის ნაწილს და არა შრომითი ხელშეკრულების მოშლის მარეგულირებელ ნორმას. აქედან გამომდინარე, პოტენციურად შეუძლებელია მსჯელობა საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტზე, როგორც დამსაქმებლის მხრიდან შრომითი ხელშეკრულების მოშლისას თვითნებობის შესაძლო დამდგენ ნორმაზე.”

ამდენად, განსახილველ დავაზე დარღვეულია დასაქმებულის კონსტიტუციური უფლება, რაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძველია.

მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლო აუქმებს სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილებას და ხელახლა განსახილველად აბრუნებს იმავე სასამართლოში, ვინაიდან ამ ეტაპზე შეუძლებელია, გაირკვეს საქმისათვის აუცილებელი ფაქტობრივი გარემოებები.

მოცემული დავის სწორად გადაწყვეტისათვის საქმის ხელახლა განმხილველმა სასამართლომ უნდა გამოარკვიოს შემდეგი:

სადავო ბრძანებაში ვ. ზ-შვილის გათავისუფლების საფუძვლად, გარდა შრომის კოდექსისა, მიეთითა “ზოგადი განათლების შესახებ” საქართველოს კანონის 43-ე მუხლის მეორე პუნქტი და საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 12005 წლის 15 სექტემბრის ¹448-ე ბრძანებით დამტკიცებული საჯარო წესდების მე-7 მუხლის პირველი პუნქტის “ნ” ქვეპუნქტი, რაც გასაჩივრებული განჩინებით არ შეფასებულა. საქმის ხელახლა განმხილველმა სასამართლომ სადავო ბრძანების კანონიერება ზემოხსენებულ საფუძვლებთან მიმართებით უნდა შეაფასოს. კასატორის სამუშაოზეUაღდგენისა და განაცდურის ანაზღაურების მართლზომიერების შემთხვევაში უნდა შეფასდეს მხარეთა შორის დადებული შრომის ხელშეკრულებები ვადიანია თუ არა; რა სახის სამუშაოს შესრულებაზე და რა ოდენობით ანაზღაურებაზე იყვნენ მხარეები შეთანხმებული.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ვ. ზ-შვილის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 3 ნოემბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.