ას-1386-1222-2010 07 მარტი, 2011 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პ. ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მ. სულხანიშვილი, ბ. ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი _ მ. ბ-ძე, თ. ბ-ძე, გ. ჯ-ძე, თ. და შ. ჯ-ძეების კანონიერი წარმომადგენელი თნ. ბ-ძე

მოწინააღმდეგე მხარე _ ბ. მ-შვილი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 10 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი _ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2008 წლის 20 თებერვალს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ბ. მ-შვილმა მოპასუხეების: თ. და მ. ბ-ძეების, გ., თ. და შ. ჯ-ძეების მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა მის საკუთრებაში არსებული, თბილისში, ტაბახმელა სოფელ შინდისში მდებარე 1000 კვ.მ მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული სახლის გამოთხოვა მოპასუხეების უკანონო მფლობელობიდან, აგრეთვე, აღნიშნული უძრავი ქონების მისთვის გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაცემა (ტომი 1, ს.ფ. 1-12).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 15 აპრილის გადაწყვეტილებით ბ. მ-შვილის სარჩელი დაკმაყოფილდა, თ. და მ. ბ-ძეების, თ., შ. და გ. ჯ-ძეების უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა თბილისში, ტაბახმელა, სოფელ შინდისში მდებარე, ბ. მ-შვილის საკუთრებაში არსებული 1000 კვ.მ ფართის მიწის ნაკვეთი (მიწის სარეგისტრაციო ¹81... ...) და მასზე განთავსებული სახლი.

საქალაქო სასამართლოს მითითებით, მხარეები სადავოდ არ ხდიდნენ იმ გარემოებას, რომ თბილისში, ტაბახმელა, სოფელ შინდისში მდებარე 1000 კვ.მ ფართის მქონე მიწის ნაკვეთზე (მიწის სარეგისტრაციო ¹81... ...) განლაგებულია სახლი. ამ მიწის ნაკვეთისა და სახლის ნაწილს ფლობენ მოპასუხეები. სადავო სახლი ააგო სტ. მ-ოვმა 1970 წელს.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მხარეთა შორის დავას არ იწვევდა შემდეგი გარემოებები:

მეუღლეების სტ. და ანა მ-ოვების შვილებს წარმოადგენდნენ გ. და შ. მ-ოვები;

გ.მ გვარი «მ-ოვი» შეიცვალა გვარით «მ-შვილი»;

სტ. მ-ოვი გარდაიცვალა 1984 წელს, შ. მ-ოვი გარდაიცვალა 1999 წელს, ხოლო გ. მ-შვილი (მ-ოვი) გარდაიცვალა 2002 წელს;

გ. მ-შვილის (მ-ოვის) ოჯახის წევრები არიან ბ. მ-შვილი (მეუღლე), ანიკო და მამუკა მ-შვილები (შვილები), ხოლო შ. მ-ოვის ოჯახის წევრები არიან მ. ბ-ძე (მეუღლე) და თ. ბ-ძე (შვილი). თ. ბ-ძის მეუღლეა გ. ჯ-ძე, ხოლო მათ არასრულწლოვან შვილებს წარმოადგენენ შ. და თ. ჯ-ძეები.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა საქმეში წარდგენილ ამონაწერზე საჯარო რეესტრიდან, რომლის თანახმად, თბილისში, ტაბახმელა სოფელ შინდისში მდებარე 1000 კვ.მ ფართის მქონე მიწის ნაკვეთის (მიწის სარეგისტრაციო ¹81... ...) მესაკუთრეს წარმოადგენს მოსარჩელე ბ. მ-შვილი.

გარდა ამისა, სასამართლომ მიუთითა სსიპ საქართველოს ეროვნული არქივის ტერიტორიული ორგანოს გარდაბნის არქივის მიერ გაცემულ საარქივო ამონაწერზე, რომლის მიხედვით, გარდაბნის მშრომელთა დეპუტატების რაისაბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1968 წლის 14 ივნისის ¹409 გადაწყვეტილებით სტ. მ-ოვს ნება დაერთო მის სარგებლობაში არსებულ, სოფელ შინდისში მდებარე 1854 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე, ნაცვლად ძველი ავარიული სახლისა, აეშენებინა ორსართულიანი სახლი, რომლის საცხოვრებელი ფართი არ უნდა ყოფილიყო 60 კვ.მ-ზე მეტი. ამავე გადაწყვეტილების თანახმად, სტ. მ-ოვის ოჯახის შემადგენლობა განისაზღვრებოდა რვა წევრით.

სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმეში არსებული მტკიცებულებებით, კერძოდ, სსიპ საქართველოს ეროვნული არქივის ტერიტორიული ორგანოს გარდაბნის არქივის მიერ გაცემული საარქივო ცნობებით და ამონაწერით, ამავე არქივის მიერ გაცემული საკომლო წიგნების ჩანაწერების ქსეროასლებით, მოპასუხის ახსნა-განმარტებით, დასტურდებოდა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

სტ. მ-ოვის სარგებლობაში არსებულ სოფელ შინდისში მდებარე 1854 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე 1970 წლის შემდეგ განთავსებული იყო როგორც სადავო სახლი, ასევე ძველი ჯერ კიდევ 1918 წელს აგებული სახლი. 1980 წლიდან 2002 წლამდე გ. მ-შვილის (მ-ოვის), როგორც ცალკე კომლის უფროსის სახელზე, ირიცხება აღნიშნული 1854 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან 1000 კვ.მ ფართი და მასზე განლაგებული 1970 წელს აშენებული სახლი (გ. მ-შვილის (მ-ოვის) კომლის წევრებს წარმოადგენდნენ: ბ. მ-შვილი – მეუღლე, ანიკო და მამუკა მ-შვილები – შვილები). 1980 წლიდან გარდაცვალებამდე _ 1984 წლამდე სტ. მ-ოვი წარმოადგენდა 900 კვ.მ ფართის მქონე მიწის ნაკვეთისა და ამ ნაკვეთზე 1918 წელს აგებულ სახლში მცხოვრები კომლის უფროსს. სტ. მ-ოვის კომლის წევრებს წარმოადგენდნენ: ანა მ-ოვი (სტ.ს მეუღლე), შ. მ-ოვი (სტ.ს შვილი), რძალი მ. მ-ოვი (ბ-ძე), შვილიშვილები თ. მ-ოვი და თ. მ-ოვი (ბ-ძე). სტ.ს გარდაცვალების შემდეგ 900 კვ.მ ფართის მქონე მიწის ნაკვეთისა და 1918 წელს აგებულ სახლში მცხოვრები ამავე შემადგენლობის მქონე კომლის უფროსად გვევლინება სტ.ს მეუღლე ანა მ-ოვი.

საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, ყოველივე ზემოაღნიშნული ცალსახად ადასტურებდა, რომ სტ. მ-ოვის უფროსობით არსებული კომლი ჯერ კიდევ 1980 წელს გაიყო ორ ნაწილად და გ. მ-შვილის (მ-ოვის) ოჯახის წევრთა შემადგენლობით (ბ. მ-შვილი – მეუღლე, ანიკო და მამუკა მ-შვილები – შვილები) შეიქმნა ახალი კომლი.

სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხეთა მტკიცება იმის შესახებ, რომ სტ. და ანა მ-ოვებმა თავიანთ შვილებს გ.ს და შ.ს შუაზე გაუყვეს სადავო მიწის ნაკვეთი და სახლი. სასამართლოს განმარტებით, თუ იქნებოდა გათვალისწინებული ის გარემოებაც, რომ ქონება, რომელიც კომლს ეკუთვნის კომლის თითოეული წევრის თანასაკუთრებაა, შ. მ-ოვს, როგორც სხვა კომლის წევრს, არანაირი წილი არ გააჩნია გ. მ-შვილის (მ-ოვის) ოჯახის წევრთა ერთიანობით არსებული კომლის საკუთრებაში. შესაბამისად, საფუძველს მოკლებული იყო მოპასუხეთა მცდელობა თავი წარმოედგინათ სადავო უძრავი ნივთების მართლზომიერ მფლობელებად. ამდენად, სასამართლომ მოპასუხეები მიიჩნია სადავო ქონების უკანონო მფლობელებად.

სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას. ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად, მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში მოპასუხეებს არ გააჩნდათ სადავო მიწის ნაკვეთისა და სახლის ფლობის სამართლებრივი საფუძველი. ისინი წარმოადგენდნენ უკანონო მფლობელებს (ტომი I, ს.ფ. 226-230).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (ტომი 1, ს.ფ. 235-247, ტომი 2, ს.ფ. 31-39).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 10 ნოემბრის განჩინებით მ. ბ-ძის, თ. ბ-ძის, გ. ჯ-ძის და თ. და შ. ჯ-ძეების კანონიერი წარმომადგენლის თ. ბ-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლის მე-3 ნაწილის «გ» ქვეპუნქტის შესაბამისად, გაიზიარა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, დასკვნები, სამართლებრივი შეფასებები.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტების მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ გ. და ბ. მ-შვილებმა სტ. მ-ოვისა და მისი ოჯახის სრულწლოვანი წევრების თანხმობის გარეშე, კანონდარღვევით მიისაკუთრეს კომლის საერთო ქონებიდან წილი, რის გამოც აპელანტები მიჩნეულნი უნდა ყოფილიყვნენ სადავო უძრავი ნივთის მართლზომიერ მფლობელებად.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქმეში წარდგენილი სსიპ საქართველოს ეროვნული არქივის ტერიტორიული ორგანოს გარდაბნის არქივის მიერ გაცემული საარქივო ცნობებით და ამონაწერით, ამავე არქივის მიერ გაცემული საკომლო წიგნების ჩანაწერების ქსეროასლებით, მოპასუხის ახსნა-განმარტებით დასტურდებოდა, რომ სტ. მ-ოვის სარგებლობაში არსებულ სოფელ შინდისში მდებარე 1854კვ.მ მიწის ნაკვეთზე 1970 წლის შემდეგ განთავსებული იყო როგორც სადავო სახლი, ასევე ძველი ჯერ კიდევ 1918 წელს აგებული სახლი. 1980 წლიდან 2002 წლამდე გ. მ-შვილის (მ-ოვის), როგორც ცალკე კომლის უფროსის სახელზე, ირიცხება აღნიშნული 1854კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან 1000კვ.მ ფართი და მასზე განთავსებული 1970 წელს აშენებული სახლი, ხოლო 1980 წლიდან გარდაცვალებამდე _ 1984 წლამდე, სტ. მ-ოვი წარმოადგენდა 900კვ.მ ფართის მქონე მიწის ნაკვეთსა და 1918 წელს აგებულ სახლში მცხოვრები კომლის უფროსს. ამ კომლის წევრები იყვნენ: ანა მ-ოვი (სტ.ს მეუღლე), შ. მ-ოვი (სტ.ს შვილი), რძალი მ. მ-ოვი (ბ-ძე), შვილიშვილები თ. მ-ოვი და თ. მ-ოვი (ბ-ძე). სტ.ს გარდაცვალების შემდეგ 900კვ.მ ფართის მქონე მიწის ნაკვეთსა და 1918 წელს აგებულ სახლში მცხოვრები იგივე შემადგენლობის მქონე კომლის უფროსად გვევლინება სტ.ს მეუღლე ანა მ-ოვი.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებები იმაზე მიუთითებდა, რომ სტ. მ-ოვის უფროსობით არსებული კომლი ჯერ კიდევ 1980 წელს გაიყო ორ ნაწილად და გ. მ-შვილის (მ-ოვის) ოჯახის წევრთა შემადგენლობით შეიქმნა ახალი კომლი. შესაბამისად, საფუძველს მოკლებული იყო აპელანტების მტკიცება, რომ სტ. და ანა მ-ოვებმა თავიანთ შვილებს გ.ს და შ.ს შუაზე გაუყვეს სადავო მიწის ნაკვეთი და სახლი. შ. მ-ოვს, როგორც სხვა კომლის წევრს, არანაირი წილი არ გააჩნდა გ. მ-შვილის (მ-ოვის) ოჯახის წევრთა ერთიანობით არსებული კომლის საკუთრებაში.

სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებაზე, რომ აპალანტებს სადავოდ არ გაუხდიათ გ. და ბ. მ-შვილების სახელზე სადავო უძრავი ქონების სარეგისტრაციო ჩანაწერი და მათი საფუძვლები. აქედან გამომდინარე, სასამართლომ უსაფუძვლოდ ჩათვალა მათი მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ ისინი წარმოადგენდენ სადავო უძრავი ნივთების მართლზომიერ მფლობელებს, რომ სასამართლომ სადავო ურთიერთობის მოსაწესრიგებლად არასწორად არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 162-ე მუხლი.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივარში მითითებული ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებები არ ქმნიდნენ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველს, რის გამოც სააპელაციო საჩივარი დაუკმაყოფილებლობას, ხოლო საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 15 აპრილის გადაწყვეტილება უცვლელად დატოვებას ექვემდებარებოდა (ტომი 2, ს.ფ. 49-56).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მ. ბ-ძემ, თ. ბ-ძემ, გ. ჯ-ძემ, თ. და შ. ჯ-ძეების კანონიერმა წარმომადგენელმა თნ. ბ-ძემ, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

საკასაციო საჩივრის თანახმად, მოპასუხეები სადავო საცხოვრებელი სახლის 1/2 ნაწილში ცხოვრობენ სახლის აშენების დღიდან. სახლი 1970 წელს ააგო მათმა პაპამ, სტ. მ-ოვმა. მათ სტ. მ-ოვის თანხმობით სახლის მათ მფლობელობაში არსებულ 1/2 ნაწილს მიაშენეს დამხმარე სათავსოები, ჩაუტარეს კაპიტალური რემონტი და მიმდინარე შეკეთებითი სამუშაოები. ამ ყველაფერზე ბ. მ-შვილს და მის გარდაცვლილ მეუღლე გ. მ-შვილს არანაირი პრეტენზია არ გამოუთქვამთ, მათ არ განუცხადებიათ, რომ საცხოვრებელი სახლის დაკავებული ნაწილი და მიწის ნაკვეთის 1/2 წილი მოპასუხეებს არ ეკუთვნოდათ.

კასატორები აღნიშნავენ, რომ სადავო ბინიდან გამოსახლების შემთხვევაში დარჩებიან საცხოვრებლის გარეშე, რადგან სხვა სახლი არ გააჩნიათ. ბ. მ-შვილმა მათ მიმართ პრეტენზია გამოთქვა გ. მ-შვილის გარდაცვალების შემდეგ. მას რომ ამის შესახებ მანამდე განეცხადებინა, მოპასუხეები სახლის კაპიტალურ შეკეთებას არ განახორციელებდნენ, ისინი შეეცდებოდნენ სხვა საცხოვრებელი აეშენებინათ.

კასატორები აცხადებენ, რომ წარმოადგენენ მათ მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სახლისა და მიწის ნაკვეთის 1/2 წილის კეთილსინდისიერ და მართლზომიერ მფლობელებს, მფლობელობა მიიღეს პაპის სტ. მ-ოვისაგან. ეს ქონება მათ გადაეცათ როგორც სტ. მ-ოვის კომლის წევრებს. კომლის გაყოფა არ მომხდარა, არქივში არ იძებნება კომლის გაყოფის შესახებ ჩანაწერი (ტომი 2, ს.ფ. 61-68).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. ბ-ძის, თ. ბ-ძის, გ. ჯ-ძის, თ. და შ. ჯ-ძეების კანონიერი წარმომადგენლის თ. ბ-ძის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ზემოაღნიშნული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე თ. ბ-ძის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ. ბ-ძის, თ. ბ-ძის, გ. ჯ-ძის, თ. და შ. ჯ-ძეების კანონიერი წარმომადგენლის თ. ბ-ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. კასატორებს _ მ. ბ-ძეს, თ. ბ-ძეს, გ. ჯ-ძეს, თ. და შ. ჯ-ძეების კანონიერ წარმომადგენელ თ. ბ-ძეს დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე თ. ბ-ძის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.