ას-162-154-2010 17 მაისი, 2010 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე)

მოსამართლეები:

ნ. კვანტალიანი (მომხსენებელი), ლ. ლაზარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები _ მა. და მ. ქ-ძეები (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ მ. კ-ელი, ლ. ა-ძე, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქობულეთის სარეგისტრაციო სამსახური (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინებები – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 18 ნოემბრის განჩინებები

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინებების გაუქმება

დავის საგანი _ ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, მესაკუთრედ ცნობა, სარეგისტრაციო მონაცემებში ცვლილებების შეტანა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მა. და მ. ქ-ძეებმა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში მ. კ-ელის, ლ. ა-ძისა და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქობულეთის სარეგისტრაციო სამსახურის მიმართ მ. კ-ელსა და ლ. ა-ძეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებისა და სადავო ქონებაზე მ.კ-ელის სახელზე არსებული საჯარო რეესტრის ჩანაწერის ბათილად ცნობის, ასევე დ. ქ-ძის სამკვიდროს 2/3-ის (თითოეულის 1/3 ნაწილის) მემკვიდრედ და მესაკუთრედ მათი ცნობის შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: მოსარჩელეები ფლობდნენ და სარგებლობდნენ ქობულეთის რაიონში, სოფელ ... მდებარე საცხოვრებელი სახლითა და 0,324 ჰა საკარმიდამო მიწის ნაკვეთით, საიდანაც 2500 კვ.მ ერიცხებოდათ საკომლო ჩანაწერით. საკომლო წიგნში რეგისტრირებული იყვნენ დ., მა. და მ. ქ-ძეები. 2007 წლის 27 მაისს დ.ქ-ძე გარდაიცვალა, რის შემდეგ მოსარჩელეებმა ფაქტობრივი ფლობით მიიღეს სამკვიდრო. უძრავი ქონება აღირიცხა მა. ქ-ძის სახელზე, თუმცა მოგვიანებით ცნობილი გახდა, რომ სადავო სამკვიდრო ქონების მემკვიდრედ და მესაკუთრედ აღირიცხა ასევე მისი რძალი მ. კ-ელი. ქობულეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის გადაწყვეტილებებით ბათილად იქნა ცნობილი სადავო სამკვიდროს როგორც მოსარჩელის, ისე მოპასუხის სახელზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობები. მოსარჩელეები არიან დ.ქ-ძის კანონისმიერი მემკვიდრეები და უფლება აქვთ, თითოეულმა მემკვიდრეობით მიიღოს სადავო ქონების სამკვიდროს 1/3.

მოპასუხე მ.კ-ელმა სადავო ქონებაზე გააფორმა მოჩვენებითი გარიგება, რომლითაც იგი მიჰყიდა თავის დისშვილს _ ლ. ა-ძეს, რაც ბათილ გარიგებას წარმოადგენს.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს შემდეგი მოტივებით: მოსარჩელეებს არ მიუთითებიათ, სადავო ქონება კომლის საკუთრებაა თუ არა, რასაც გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს დავის სამართლებრივი გადაწყვეტისათვის. მოსარჩელეებს სამკვიდრო ფაქტობრივი ფლობით არ მიუღიათ, ვინაიდან ისინი მამკვიდრებლის გარდაცვალებამდე გადავიდნენ საცხოვრებლად სხვა ადგილას, ხოლო დ. ქ-ძის გარდაცვალების შემდეგ სადავო უძრავ ნივთს ფლობდა მ.კ-ელი თავის შვილებთან ერთად.

ქობულეთის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 19 მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მ. და მა. ქ-ძეებმა გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 18 ნოემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად, ასევე არ დაკმაყოფილდა აპელანტის შუამდგომლობები ახალ მტკიცებულებათა გამოთხოვისა და საქმეზე დართვის თაობაზე შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებანი: დ. ქ-ძე ცხოვრობდა ქობულეთის რაიონის სოფელ ... თავის კუთვნილ 3240 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე მდებარე 172,04 კვ.მ საცხოვრებელ სახლში. მას ჰყავდა სამი შვილი _ მა., მ. და ზ. ქ-ძეები. 2007 წლის მარტში გარდაიცვალა ზ.ქ-ძე, ხოლო ამავე წლის 27 მაისს _ დ.ქ-ძე. დ.ქ-ძის გარდაცვალების შემდეგ ზემოხსენებულ სახლში ცხოვრობდა მ. კ-ელი თავის ორ მცირეწლოვან შვილთან ერთად. მ. ქ-ძე 1979 წელს გათხოვდა და საცხოვრებლად გადავიდა მეუღლის ბინაში. 1992 წლიდან მა. ქ-ძემაც შეიცვალა საცხოვრებელი ადგილი და გადავიდა ჯერ ქ.ბათუმში, შემდეგ კი გაემგზავრა საქართველოს ფარგლებს გარეთ. მ. და მა. ქ-ძეებს სადავო სახლში თავიანთი რეგისტრაცია არ გაუუქმებიათ, თუმცა არ ცხოვრობდნენ იქ და არც მეურნეობას არ აწარმოებდნენ. დ.ქ-ძის გარდაცვალებიდან 6 თვის განმავლობაში მოსარჩელეებს სამკვიდროს მისაღებად ნოტარიუსისათვის არ მიუმართავთ, სამკვიდრო ქონებას არ დაუფლებიან და სამკვიდროს მიღების ვადა სასამართლო წესით არ გაგრძელებულა. სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 128-ე მუხლით, მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 1463-ე, 1421-ე მუხლებით და, საქმის მასალების თანახმად, მიიჩნია, რომ დ. ქ-ძეს ანდერძი არ დაუტოვებია, რაც საადგილმამულო მეურნეობის კანონით მემკვიდრეობაზე გადასვლის საფუძველია. სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლის მეორე ნაწილისა და 1424-ე მუხლის შესაბამისად, პალატამ ჩათვალა, რომ დ.ქ-ძის გარდაცვალების შემდეგ ფაქტობრივი ფლობით სამკვიდრო მიიღო მ. კ-ელმა, შესაბამისად, სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების დროს უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული იყო კანონის მოთხოვნათა დაცვით და მის მიმართ მოქმედებდა სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლითY გათვალისწინებული საჯარო რეესტრის ჩანაწერის სისრულისა და უტყუარობის პრეზუმფცია. ამდენად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ 2008 წლის 15 მაისის მდგომარეობით ნასყიდობის ხელშეკრულება დაიდო ნივთობრივად და უფლებრივად უნაკლო ნივთზე და აღნიშნული გარიგების ბათილად ცნობის საფუძველი არ არსებობს.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინებები სააპელაციო საჩივრისა და შუამდგომლობების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ მა. და მ. ქ-ძეებმა გაასაჩივრეს საკასაციო წესით, მოითხოვეს მათი გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად შემდეგი საფუძვლებით: სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 128-ე მუხლი და სრულიად დაუსაბუთებლად მიიჩნია, რომ კასატორები 3 წლის განმავლობაში არ მონაწილეობდნენ საერთო მეურნეობაში. უპირველეს ყოვლისა, აღნიშნული გარემოება საქმეში წარმოდგენილ კონკრეტულ მტკიცებულებას არ ემყარება. ამასთან, ასეც რომ იყოს, სააპელაციო პალატას ზემოხსენებული ნორმის სადავო ურთიერთობაზე გავრცელების უფლება არ გააჩნდა, რადგან 1964 წლის რედაქციის სამოქალაქო სამართლის კოდექსი ამჟამად გაუქმებულია.

სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 1463-ე და 1421-ე მუხლები, ვინაიდან დ.ქ-ძის გარდაცვალების შემდეგ კომლში დარჩა ორი სხვა წევრი, რის გამოც მემკვიდრეობა აღნიშნულ ქონებაზე არ გახსნილა. პალატას ასევე არ უნდა გამოეყენებინა ამავე კოდექსის 1424-ე და 312-ე მუხლები, რადგან, როგორც ზემოთ აღინიშნა, სამკვიდრო არ არსებობს და სადავო ქონება კომლს ეკუთვნის. სადავო ქონებაზე საჯარო რეესტრის ჩანაწერი განხორციელდა არა სამკვიდრო მოწმობის, არამედ საკუთრების აღიარების კომისიის მიერ გაცემული საკუთრების მოწმობის საფუძველზე.

დაუსაბუთებელია გასაჩივრებული განჩინება სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობაზე უარის თქმის ნაწილშიც. სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ აღნიშნული გარიგება დაიდო მოჩვენებითად, სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის მიხედვით. ამას ადასტურებს ის გარემოებაც, რომ ნასყიდობის საგნის ღირებულებად დაფიქსირებულია შეუსაბამოდ დაბალი ფასი _ 10 000 ლარი.

სასამართლომ არასწორად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და არ დაასაბუთა, თუ რას ემყარებოდა მისი დასკვნები, კერძოდ, სინამდვილეს არ შეესაბამება პალატის მითითება, რომ მა. ქ-ძე 1992 წლიდან საცხოვრებლად გადავიდა ქ.ბათუმში, 1996 წელს კი საცხოვრებლად საქართველოს ფარგლებს გარეთ გაემგზავრა. სასამართლომ უსაფუძვლოდ დაადგინა, რომ კასატორებს სამკვიდროს გახსნიდან 6 თვის განმავლობაში არ მიუმართავთ ნოტარიუსისათვის სამკვიდრო მოწმობის მისაღებად და არც ფაქტობრივი ფლობით ქონება არ მიუღიათ. სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ დ.ქ-ძის გარდაცვალების შემდეგ კომლში დარჩა მისი ორი ქალიშვილი, შესაბამისად, კომლის ქონებაზე მემკვიდრეობა არ გაიხსნებოდა და მას მ.კ-ელი ვერ მიიღებდა. პალატას საერთოდ არ უმსჯელია მ. ქ-ძის სადავო უფლებებზე და მიუთითა ლ. ქ-ძეზე, რომელიც საქმეს არ ეხება. სააპელაციო პალატამ უკანონოდ არ დააკმაყოფილა მხარის მოთხოვნა საქმისათვის ახალი მტკიცებულების _ საარქივო ცნობის დართვის თაობაზე, რომელიც დაადასტურებდა, რომ სადავო ოჯახის უფროსია დ. ქ-ძე, ხოლო წევრები _ მა. და მ. ქ-ძეები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 3 მაისის განჩინებით მა. და მ. ქ-ძეების საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა მა. და მ. ქ-ძეების საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

მოცემული საკასაციო საჩივრის საგანია უძრავი ქონების კომლის საკუთრებად მიჩნევისა და ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მართლზომიერება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ეფუძნება სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 128-ე მუხლს, მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 1463-ე, 1421-ე, 1424-ე და 312-ე მუხლებს. აღნიშნული პრაქტიკა ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

კასატორი ვერ ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ მა. და მ. ქ-ძეებს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით 2010 წლის 27 აპრილს დ. ხ-ძის მიერ გადახდილი 500 ლარის 70% _ 350 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

მა. და მ. ქ-ძეების საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

კასატორ მა. და მ. ქ-ძეებს დაუბრუნდეთ დ. ხ-ძის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 350 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.