ას-170-162-2010 26 აპრილი, 2010 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე)

მოსამართლეები:

ნ. კვანტალიანი (მომხსენებელი), ლ. ლაზარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ვ. გ-ელი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ჯ. და კ. ა-ანები (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 28 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ვ. გ-ელმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ჯ. და კ. ა-ანების, დ. მ-ძის, მესამე პირების _ ქ.ერევნის ნოტარიუს ა.მ-იანისა და მ. კ-ძის მიმართ ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: 1995 წელს შპს „სამშენებლო დიზაინისაგან“ შეიძინა ქ.თბილისში, გლდანის რაიონში, ... მკ/რ-ის მე-2 კორპუსში მდებარე 90 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი. ამავე მისამართზე 1998 წელს ვ.გ-ელმა შეიძინა 100,05 კვ.მ. 2002 წლის 14 მარტს აღნიშნული ფართი ვ. გ-ელმა მიაქირავა დ. მ-ძეს, რაზეც შესდგა ქირავნობის ხელშეკრულება. აღნიშნულ ფართში დ. მ-ძემ გახსნა სავაჭრო ობიექტი, რომელიც მალე დაიხურა. მოსარჩელემ გადაწყვიტა, არ გამოეყენებინა აღნიშნული ფართი ქირავნობის ხელშეკრულების ვადის გასვლამდე. 2005 წლის 20 ნოემბერს მან შეამჩნია, რომ მის კუთვნილ ფართში მიმდინარეობდა სარემონტო სამუშაოები. გაირკვა, რომ რემონტს ახორციელებდნენ ირანის მოქალაქეები _ ა. ა-ი კ. და ა. ა-ი ჯ., რომლებმაც შეიძინეს უძრავი ნივთი 2004 წლის 14 ივლისის სანოტარო წესით დამოწმებული ხელშეკრულების საფუძველზე. გასხვისება მოხდა ქ.ერევანის ნოტარიუს ა.მ-იანის მიერ დამოწმებული 2002 წლის 15 ნოემბერს ¹1357 მინდობილობით, რომლითაც ვ. გ-ელმა მ. კ-ძის მიანიჭა კუთვნილი უძრავი ქონების გასხვისების უფლებამოსილება.

მ.კ-ძემ სადავო უძრავი ქონება მიჰყიდა დ. მ-ძეს. აღნიშნულის თაობაზე მოსარჩელემ მიმართა პროკურატურას და მის საკუთრებაში არსებული ფართის თაღლითური გზით მითვისების ფაქტზე აღიძრა სისხლის სამართლის საქმე. გამოძიებით დადგინდა, რომ ყალბი მინდობილობის საფუძველზე მ. კ-ძემ მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული ფართი გაასხვისა თავის ნათესავ დ. მ-ძეზე, ხოლო ამ უკანასკნელმა _ ჯ. და კ. ა-ანებზე. სადავო მინდობილობა სამოქალაქო კოდექსის 107-ე მუხლის მოთხოვნებს არ შეესაბამება, ხოლო ნასყიდობა წარმომადგენლობითი უფლების გარეშეა დადებული და, სამოქალაქო კოდექსის 59-ე მუხლის თანახმად, ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს. დ.მ-ძემ განმარტა, რომ მოსარჩელე თავის მოთხოვნას სადავო მინდობილობის სიყალბესთან დაკავშირებით ამყარებს შსს-ს მიწერილობაზე, თუმცა აღნიშნული დოკუმენტის სიყალბე კანონით დადგენილი წესით არ დადგენილა. ჯ. და კ. ა-ანების მითითებით კი, ისინი არიან სადავო ფართის კეთილსინდისიერი შემძენები.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 18 თებერვლის გადაწყვეტილებით ვ. გ-ელის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, 2004 წლის 14 ივლისს დ. მ-ძესა და მ. კ-ძეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება ცნობილ იქნა ბათილად, ხოლო მოსარჩელეს უარი ეთქვა დ. მ-ძესა და ჯ. და კ. ა-ანებს შორის 2005 წლის 22 თებერვალს დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობაზე.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში ვ. გ-ელმა, ხოლო სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში დ. მ-ძემ გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 10 ივნისის განჩინებით საქმის წარმოება დ. მ-ძის სააპელაციო საჩივრის გამო შეწყდა. ამავე სასამართლოს 2009 წლის 28 ოქტომბრის განჩინებით კი ვ. გ-ელის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო სასამართლომ უდავოდ დადგენილად ჩათვალა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებანი: ქ.თბილისში, ... პირველი მკ\რ-ის მე-2 კორპუსის პირველ სართულზე მდებარე 100,05 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი საკუთრების უფლებით ირიცხებოდა ვ. გ-ელის სახელზე. იმავე მისამართზე მდებარე არასაცხოვრებელი ფართის 90\16836-ზე ამჟამადაც აღრიცხულია ვ. გ-ელის საკუთრების უფლება.

2002 წლის 14 მარტს ვ. გ-ელსა და დ. მ-ძეს შორის გაფორმდა იჯარის ხელშეკრულება, რომლითაც ვ. გ-ელმა (მეიჯარემ) დ. მ-ძეს (მოიჯარეს) 2007 წლის 14 აპრილამდე სამუშაოდ გადასცა ქ.თბილისში, ... პირველი მკ\რ-ის ¹2 კორპუსში არსებული 200 კვ.მ საწარმოო ფართი. 2002 წლის 15 ნოემბერს გაიცა მინდობილობა, რომლითაც მ. კ-ძეს, სხვა უფლებამოსილებებთან, ერთად მიეცა უფლება, ემართა და განეკარგა ვ. გ-ელის მთელი ქონება. 2004 წლის 14 ივლისს ნოტარიუს ნ.ჭ-ძის მიერ დამოწმებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით მ. კ-ძემ, როგორც ვ. გ-ელის წარმომადგენელმა (რომელიც მოქმედებდა ა.მ-იანის სახელით გაცემული მინდობილობის საფუძველზე) დ. მ-ძეს მიჰყიდა ვ. გ-ელის სახელზე საკუთრების უფლებით რიცხული უძრავი ქონება – ქ.თბილისში, ... პირველი მკ\რ-ის ¹2 კორპუსში მდებარე 100,05 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი. ნოტარიუს ა.შ-შვილის მიერ სანოტარო წესით დამოწმებული უძრავი ქონების 2005 წლის 22 თებერვლის ნასყიდობის ხელშეკრულებით დ. მ-ძემ აღნიშნული ფართი, მიჰყიდა ა. ას. კ.სა და ა. ას. ჯ.ს. ხელშეკრულების დადებისას ნოტარიუსთან წარდგენილ იქნა 2005 წლის 17 თებერვალს გაცემული ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან სარეგისტრაციო ნომრით ........, განაცხადის სარეგისტრაციო ¹........, რეესტრი 09.09.2004, 2004 წლის 14 ივლისის ნასყიდობის ხელშეკრულება. უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით აღირიცხა ა. ას. ჯ.ისა და აგ. ას. კ.ის სახელზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 18 თებერვლის გადაწყვეტილებით ბათილად იქნა ცნობილი დ. მ-ძესა და მ. კ-ძეს, როგორც ვ. გ-ელის წარმომადგენელს შორის 2004 წლის 14 ივლისს დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რაც დ. მ-ძემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით, თუმცა მოგვიანებით დ.მ-ძის უფლებამოსილმა წარმომადგენელმა ზ. ე-შვილმა სააპელაციო საჩივარზე უარი განაცხადა. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 378-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო პალატის 2009 წლის 10 ივნისის განჩინებით დ. მ-ძის სააპელაციო საჩივარზე წარმოება შეწყდა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 27 მაისის განაჩენით მ. კ-ძე ცნობილ იქნა დამნაშავედ სისხლის სამართლის კოდექსის 2006 წლის 31 მაისამდე მოქმედი რედაქციის 180-ე მუხლის მესამე ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტითა და 362-ე მუხლის მეორე ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით, რაც გულისხმობს მის მიერ თაღლითობის ჩადენასა და ყალბი ოფიციალური დოკუმენტის გამოყენებას, ხოლო დ. მ-ძე ცნობილ იქნა დამნაშავედ სისხლის სამართლის კოდექსის 2006 წლის 31 მაისამდე მოქმედი რედაქციის 180-ე მუხლის მესამე ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მიერ სადავოდ გამხდარი გარემოება, რომ ჯ. და კ. ა-ანებისათვის ცნობილი იყო რეესტრის ჩანაწერების უზუსტობის თაობაზე და ისინი ვერ ჩაითვლებიან კეთილსინდისიერ შემძენებად.

პალატის მოსაზრებით, აღნიშნული გარემოების დასადასტურებლად აპელანტი მიუთითებს სისხლის სამართლის საქმეზე დაკითხვისას მოცემულ ჩვენებებზე. სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას წარმოდგენილ იქნა 2009 წლის 27 მაისის განაჩენი, სადაც ასახულია მოწმის სახით დაკითხული კ. ა-ანის ჩვენება, ასევე 2006 წლის 14 მაისის მოწმის დაკითხვის ოქმი. სისხლის სამართლის საქმის განხილვისას მიცემულ ჩვენებებში იგი არსად არ მიუთითებს, რომ ხელშეკრულების დადებამდე მან იცოდა, რომ დ. მ-ძე არ იყო ნივთის მესაკუთრე, ან იმის შესახებ, რომ მისთვის ცნობილი იყო აღნიშნული ქონების მიმართ სხვა პირის უფლების, ან საერთოდ პრეტენზიის თაობაზე. პალატამ მიიჩნია, რომ აღნიშნული გარემოებები არც საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებით არ დასტურდება.

ამდენად, სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ სადავო ხელშეკრულების დადებამდე ჯ. და კ. ა-ანებისათვის ცნობილი არ იყო, რომ გამყიდველ დ. მ-ძეს რეესტრში რეგისტრირებული ნამდვილი უფლება არ გააჩნდა, ან რომ ეს უფლება შემდგომში სადავო გახდებოდა. სასამართლომ სრულად გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 183-ე, 185-ე და 312-ე მუხლების გამოყენებით დასაბუთების ნაწილში. პალატის მითითებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად განმარტა, რომ იმ სამოქალაქო უფლებებს, რომელთა არსებობაც ვლინდება მხოლოდ საჯარო რეესტრიდან, განსაკუთრებული თავისებურება ახასიათებს. ამ უფლებათა განკარგვისას მეტად დიდი მნიშვნელობა ენიჭება მესამე პირთა უფლებებს, რომელთათვისაც აღნიშნული უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია წარმოადგენს მყარ გარანტიას სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობისათვის. საჯარო რეესტრი კეთილსინდისიერი სამოქალაქო ბრუნვის გარანტს წარმოადგენს და იგი ემსახურება ბრუნვის მონაწილეთა ინტერესების დაცვის უზრუნველყოფას. აღნიშნული პრინციპის საფუძველზე, ობიექტურად არსებული ფაქტი _ საჯარო რეესტრში უფლების რეგისტრაცია იცავს ნდობისა და კეთილსინდისიერების პრინციპს საჯარო რეესტრში რეგისტრაციაუნარიანი უფლებების განკარგვის დროს და მისი სისწორის პრეზუმფცია ეხება როგორც ადრინდელი მესაკუთრის, ასევე ახალი შემძენის უფლებებს.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ზემოაღნიშნული ნორმებით, კეთილსინდისიერი შემძენის ინტერესი დაცულია, როცა სადავოდ არის გამხდარი მესაკუთრის საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული უფლება და ამ ფაქტის მიმართ შემძენის დამოკიდებულება კეთილსინდისიერია. მოცემულ შემთხვევაში, დ. მ-ძეს, ჯ. და კ. ა-ანებს შორის 2005 წლის 22 თებერვალს დადებული ხელშეკრულების დადებისას სადავო ქონება საჯარო რეესტრში აღრიცხული იყო გამყიდველის _ დ. მ-ძის სახელზე საკუთრების უფლებით, რომლის უზუსტობის შესახებ შემძენთათვის ცნობილი არ ყოფილა. სასამართლომ მიუთითა თავად ვ. გ-ელის განმარტებაზე, რომ მან პრეტენზია მოპასუხეებს წარუდგინა 2005 წლის დეკემბერში, ანუ სადავო ხელშეკრულების დადებიდან რამდენიმე თვის შემდეგ. სააპელაციო პალატა ასევე ეთანხმება პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას იმის თაობაზე, რომ რეესტრის ჩანაწერში არსებული უზუსტობის მიმართ კეთილსინდისიერი დამოკიდებულება უნდა არსებობდეს შემძენის მიერ საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციამდე. რეგისტრაციის შემდგომი სინამდვილე, კერძოდ ის, რომ პირმა გაიგო გამსხვისებლის უფლების ნაკლის, ან უძრავი ნივთის მიმართ სხვა პირის უფლების არსებობის თაობაზე, სასამართლოს მოსაზრებით, გავლენას ვერ იქონიებს დადებული ხელშეკრულების ნამდვილობაზე. აღნიშნულ გარემოებათა საფუძველზე პალატამ ჩათვალა, რომ სასამართლომ ჯ. და კ. ა-ანების ინტერესი რეესტრის ჩანაწერების მიმართ, მათი კეთილსინდისიერების მოტივით, დაცულად სწორად მიიჩნია. სასამართლომ მართებულად აღნიშნა, რომ მხოლოდ ის ფაქტი, რომ 2004 წლის 14 ივლისის თარიღით შედგენილი ხელშეკრულება არის ბათილი, გავლენას ვერ მოახდენს დ. მ-ძის რეესტრში მესაკუთრედ რეგისტრაციის შემდგომ დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების კანონიერებაზე და ვერ გახდება ჯ. და კ. ა-ანების არაკეთილსინდისიერ შემძენად ცნობის საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ვ. გ-ელმა გაასაჩივრა საკასაციო წესით და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით: დაუსაბუთებელია სააპელაციო პალატის მოსაზრება, რომ სადავო ხელშეკრულების დადებამდე ჯ. და კ. ა-ანებისათვის ცნობილი არ იყო, რომ გამყიდველს, დ. მ-ძეს, არ გააჩნდა რეესტრში რეგისტრირებული ნამდვილი უფლება, ან ეს უფლება შემდგომში სადავო გახდებოდა, ვინაიდან სასამართლომ საფუძვლიანად არ შეისწავლა მოპასუხის კეთილსინდისიერების საკითხი ნასყიდობის ფაქტთან მიმართებით და ყურადღება არ გაამახვილა მათ ურთიერთგამომრიცხავ განმარტებებზე. 2009 წლის 18 მაისის სასამართლო სხდომაზე კ. და ჯ. ა-ანები აღნიშნავენ, რომ გასაყიდი ფართის თაობაზე მაკლერისაგან შეიტყეს, თუმცა ვერ ასახელებენ მაკლერს და მის მისამართს, ხოლო შემდგომ, მაკლერის შუამავლობას საერთოდ უარყოფენ და მიუთითებენ, რომ სადავო ფართის თაობაზე მათთვის ცნობილი გახდა გაზეთიდან. ამასთან, მხარეს დასახელებული გაზეთი სასამართლოსათვის არ წარუდგენია. საგაზეთო პუბლიკაციის თაობაზე მოპასუხეთა მითითება საეჭვოა ასევე იმ გარემოებათა გათვალისწინებითაც, რომ დ.მ-ძე სადავო ნივთის ფარულად გასხვისებისას აღნიშნულის შესახებ გაზეთში არ გამოაცხადებდა, ხოლო კ. და ჯ. ა-ანები ამავდროულად განმარტავდნენ გაზეთში სხვა ფართის თაობაზე შეიტყვეს, რომელიც ნახვისას არ მოეწონათ. სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ ვ. გ-ელის კუთვნილი სადავო უძრავი ნივთი საბოლოოდ კ. და ჯ. ა-ანების საკუთრებაში მოხვდა, რადგან ნოტარიუს ჭ-ძის მიერ დამოწმებული 2004 წლის 14 ივლისის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, ვ.გ-ელის გასხვისებული უძრავი ქონების საკადასტრო კოდი (სარეგისტრაციო ნომერი) იყო ........, მაშინ, როდესაც ნოტარიუს შ-შვილის მიერ დამოწმებული 2005 წლის 22 თებერვლის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებაში უძრავი ქონების საკადასტრო ნომერია ......... ზემოხსენებული გარემოება მნიშვნელოვანია, რამდენადაც საკადასტრო კოდი წარმოადგენს უძრავი ქონების ძირითად საიდენტიფიკაციო მახასიათებელს და მასში განსხვავება ავტომატურად ნიშნავს უძრავ ქონებათა განსხვავებასაც.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 19 მარტის განჩინებით ვ. გ-ელის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ვ. გ-ელის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

მოცემული საკასაციო საჩივრის საგანია საჯარო რეესტრში აღრიცხული უძრავი ნივთის მესაკუთრის მიერ აღნიშნული უძრავი ნივთის გასხვისებისას შემძენის კეთილსინდისიერების განსაზღვრის მართლზომიერება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ეფუძნება სამოქალაქო კოდექსის 312-ე, 183-ე და 185-ე მუხლებს. აღნიშნული პრაქტიკა ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

კასატორი ვერ ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ვ. გ-ელს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2010 წლის 10 მარტს გადახდილი 750 ლარის 70% _ 525 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ვ. გ-ელის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

კასატორ ვ. გ-ელს დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟი _ 525 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.