ას-178-168-2011 6 მაისი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თ. თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვ. როინიშვილი, მ. სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები – 1. გ. ტ-ძე (მოპასუხე)

2. ა. ქ-შვილი (მოსარჩელე)

დავის საგანი – ბეს დაბრუნება

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 19 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

კასატორ გ. ტ-ძის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

კასატორ ა. ქ-შვილის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ა. ქ-შვილმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში გ. ტ-ძის მიმართ და მოითხოვა მოპასუხისათვის ბე-ს სახით მიცემული თანხის ორმაგად დაბრუნება შემდეგი საფუძვლებით:

სარჩელის თანახმად, 2007 წლის 13 ნოემბერს შედგენილი ბე-ს ხელშეკრულების თანახმად, მოპასუხეს გადასცა 6000 აშშ დოლარი. მხარეთა შეთანხმების შესაბამისად, ა. ქ-შვილს გ. ტ-ძისათვის 2008 წლის პირველ მარტს უნდა გადაეცა 6000 აშშ დოლარი, რის შემდეგაც მიიღებდა საკუთრების უფლებას მოპასუხის მიწის ნაკვეთზე. 2008 წლის პირველი მარტისათვის ა. ქ-შვილი მზად იყო მოპასუხისათვის თანხის მეორე ნაწილის გადასახდელად და თავის სახელზე მიწის ნაკვეთის საკუთრების აღსარიცხავად, თუმცა, გ. ტ-ძემ გარიგების დასადებად საჭირო საბუთების მოსამზადებლად მოითხოვა რამდენიმე დღე. მოსარჩელის განმარტებით, გ. ტ-ძემ გასასხვისებელ ნივთზე საკუთრების უფლება მიიღო მხოლოდ 2009 წლის 19 ნოემბერს, რაც მიუთითებდა იმაზე, რომ ბე-ს ხელშეკრულების დადების მომენტში მოპასუხე მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე არ იყო. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ა. ქ-შვილმა მოითხოვა მოპასუხეს, მის სასარგებლოდ, დაკისრებოდა ბე-ს სახით მიღებული თანხის ორმაგად დაბრუნება.

მოპასუხე გ. ტ-ძემ სარჩელი არ ცნო და თავის შესაგებელში განმარტა, რომ 2008 წლის პირველ მარტს ა. ქ-შვილმა ვერ შეძლო ნაკისრი ვალდებულების შესრულება და ბე-ს ხელშეკრულებაში მითითებული თანხის მეორე ნაწილის გადახდა, რის გამოც მან მოსარჩელეს 2009 წლის პირველ დეკემბერს წერილობით მოსთხოვა თანხის მეორე ნაწილის გადახდა, რის საპასუხოდ, ა. ქ-შვილმა მიმართა სასამართლოს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 4 მაისის გადაწყვეტილებით ამალი ქ-შვილის სარჩელი დაკმაყოფილდა, გ. ტ-ძეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 12000 აშშ დოლარი.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის 2007 წლის 13 ნოემბერს, სანოტარო წესით დამოწმებული ბეს ხელშეკრულების თანახმად, მოსარჩელეს უნდა შეესყიდა დიდგორის რაიონის სოფელ ... მდებარე გ. ტ-ძის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი, რისთვისაც ხელშეკრულების შედგენის პერიოდისათვის მოპასუხეს გადასცა 6000 აშშ დოლარი, ხოლო თანხის მეორე ნაწილი (6000 აშშ დოლარი) მოსარჩელეს უნდა გადაეხადა 2008 წლის პირველ მარტს.

აღნიშნული ხელშეკრულებისა და მხარეთა ახსნა-განმარტებების საფუძველზე, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ბე-ს ხელშეკრულებაში მითითებული თანხის სრულად გადახდის შემდეგ, მხარეებს უნდა შეედგინათ სოფელ ... გ. ტ-ძის სახელზე რიცხული 388 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვით ამავე ნივთზე საკუთრების უფლება უნდა მიეღო მოსარჩელეს;

სასამართლომ დადგენილად ჩათვალა, რომ ბეს ხელშეკრულების დადების მომენტში (2007 წლის 13 ნოემბერი), ასევე, 2008 წლის პირველ მარტს, გ. ტ-ძის სახელზე სოფელ ...ში მიწის ნაკვეთი საკუთრების უფლებით არ ირიცხებოდა, ამდენად, გ. ტ-ძე ბე-ს ხელშეკრულებით განსაზღვრული თანხის მეორე ნაწილის მიღების შემთხვევაშიც, ა. ქ-შვილთან უძრავი ნივთის გასხვისების შესახებ ხელშეკრულებას ვერ დადებდა, რაც მიანიშნებს მოპასუხის მიერ ნაკისრი უძრავი ქონების გადაცემის ვალდებულების შესრულების შეუძლებლობაზე და ამავე ვალდებულების დარღვევაზე.

2009 წლის 19 ნოემბრის საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ გ. ტ-ძემ, 2009 წლის 16 ნოემბერს გაცემული სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე, ა. ქ-შვილისათვის გადასაცემად განკუთვნილ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლება მიიღო 2009 წლის 19 ნოემბერს.

სასამართლომ სს ,,... ბანკის,, პირადი ანგარიშის ამონაწერის შესაბამისად, დადგენილად მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის დადებული ბე-ს ხელშკრულებით გათვალისწინებული თანხის მეორე ნაწილის გადახდის ვადის დადგომისას ა. ქ-შვილს გააჩნდა მოპასუხისათვის გადასაცემი, ხელშეკრულებით გათვალისიწნებული თანხა _ 6000 აშშ დოლარი.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომიდნარე, ვინაიდან გ. ტ-ძემ მოსარჩელისაგან მიიღო 6000 აშშ დოლარი, თუმცა ნაკისრი ვალდებულება უძრავი ქონების გადაცემის შესახებ ვერ შეასრულა, სასამართლომ მიიჩნია, რომ იგი ვალდებული იყო ა. ქ-შვილისათვის ორმაგად დაებრუნებინა ბეს სახით მიღებული თანხა.

სასამართლომ გადაწყვეტილების სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 323-ე, 327-ე, 421-ე, 423-ე მუხლები.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ. ტ-ძემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 19 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით გ. ტ-ძის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 4 მაისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ა. ქ-შვილის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გ. ტ-ძეს ა. ქ-შვილის სასარგებლოდ დაეკისრა 6000 აშშ დოლარის გადახდა, ა. ქ-შვილს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ, დაეკისრა 240 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ოდენობით სახელმწიფო ბაჟის გადახდა.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმის მასალების თანახმად, 2008 წლის პირველი მარტის მდგომარეობით დასტურდებოდა ხელშეკრულების ორივე მხარის მხრიდან ვალდებულების დარღვევის ფაქტი, კერძოდ, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება მასზე, რომ 2007 წლის 13 ნოემბერს ა. ქ-შვილსა და გ. ტ-ძეს შორის “ბე”-ს ხელშეკრულების გაფორმების მომენტში გ. ტ-ძე არ წარმოადგენდა იმ უძრავი ქონების რეგისტრირებულ მესაკუთრეს, რომელის ნასყიდობაზეც შეთანხმდნენ მხარეები (დასახელებული ხელშეკრულება საჯარო რეესტრში არ დარეგისტრირებულა, სამკვიდრო მოწმობა გ. ტ-ძეზე გაიცა მხოლოდ 16.11.2009წ. საკუთრების უფლება კი, დარეგისტრირდა 19.11.2009 წ.) სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა ა. ქ-შვილის მხრიდან ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულებასთან დაკავშირებით და აღნიშნა, რომ საქმეში არ მოიპოვებოდა რაიმე მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა 01.03.2008 წ. მდგომარეობით ა. ქ-შვილის მიერ დარჩენილი 6000 აშშ დოლარის გადახდა, ხოლო ის ფაქტი, რომ ა. ქ-შვილს თავის საკუთრებაში ანგარიშზე 2008 წლის თებერვალ-მარტის თვეებში ერიცხებოდა ფულადი სახსრები, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ აღნიშნულით ვერ დადასტურდებოდა მისი მხრიდან ვალდებულების შესრულება, ვინაიდან განმარტა, რომ ვალდებული პირის გადხდისუნარიანობა არ გულსიხმობს თავისთავად მის მიერ ვალდებულების შესრულებას დათქმულ ვადაში. ხოლო ის პოზიცია, რომ მოპასუხეს დრო დასჭირდა ფაქტობრივად მირებულ სამკივდროზე სამკვიდრო მოწმობის მისაღებად, რის გამოც იგი მოგვიანებით დარეგისტრირდა სადავო ქონების მესაკუთრედ, სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნული არ აბათილებდა მოსარჩელის მხრიდან ვლდებულების ვადაში შესრულების დარღვევის ფაქტს.

ყოველივე ზემოაღნიშულიდან გამომდინარე, ვინაიდან დადასტურდა ხელშეკრულების ორივე მხარის მხრიდან ვალდებულების დარღვევის ფაქტი, სასამართლომ მიიჩნია, რომ უნდა აღმდგარიყო ის მდგომარეობა, რომელიც არსებობდა 13.11.2007 წლის “ბეს” ხელშეკრულების გაფორმებამდე, ანუ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, ა. ქ-შვილს უნდა დაბრუნებოდა მხოლოდ ის თანხა, რომელიც მან გადასცა გ. ტ-ძეს 2007 წლის 13 ნოემბრის ხელშეკრულების საფუძველზე.

სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილების სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 327.3-ე, 361.2-ე, 429.1-ე მუხლები.

სააპელაციო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ.

გ. ტ-ძემ საკასაციო საჩივრით მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, გადაწყვეტილების გამოტანისას სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 423-ე მუხლის მე-2 ნაწილი. ამასთან, სასამართლომ არ შეაფასა ა. ქ-შვილის ქმედებები, რაც მის მიერ ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობაში გამოიხატა რაც გახდა საფუძველი საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების მირებისა.

კასატორმა ა. ქ-შვილმა საკასაციო საჩივრით მოითხოვა მისი ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება იმ საფუძვლით, რომ ფაქტობრივი დასაბუთებისას სასამართლომ არასწორად მიუთითა, რომ მისი მხრიდანაც დარღვეული იყო ხელშეკრულებითYნაკისრი ვალდებულება. კასატორიის აზრით, სასამართლომ დადგენილად ჩათვალა, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმების შემთხვევაში, მას უნდა გადაეხადა თანხა. შესაბამისად, მის მიერ დარჩენილი გადასახდელი თანხა 2008 წლის 13 ნოემბრის მდგომარეობით არ შეიძლებოდა ჩათვლილიყო მისი მხრიდან ვალდებულების შეუსრულებლობად, ვინაიდან აღნიშნული დროისათის ნასყიდობის ხელშეკრულება ვერ გაფორმდებოდა იმ მიზეზით, რომ უძრავი ქონება გამყიდველის სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრირებული არ იყო. კასატორის აზრით, სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სსკ-ის 429.1 მუხლი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 11 თებერვლის განჩინებით გ. ტ-ძისა და ა. ქ-შვილის საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ გ. ტ-ძისა და ა. ქ-შვილის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას გ. ტ-ძისა და ა. ქ-შვილის საკასაციო საჩივრები, რის გამოც საკასაციო საჩივრებს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სახელმწიფო ბაჟის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი ნაწილის “მ” პუნქტის შესაბამისად, კასატორი გ. ტ-ძე, ხოლო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ვ” ქვეპუნქტის შესაბამისად, კასატორი ა. ქ-შვილი გათავისუფლებულები არიან სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. გ. ტ-ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ა. ქ-შვილის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.