ას-179-169-2010 04 აპრილი, 2011 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პ. ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ნ. კვანტალიანი, ბ. ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი _ კ. ფ-შვილი

მოწინააღმდეგე მხარე _ «ა-ო» კოოპერატივი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 სექტემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ სამომხმარებლო კოოპერატივის მეპაიეთა საერთო კრების გადაწყვეტილების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა, მიღება-ჩაბარების აქტის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2009 წლის 19 ნოემბერს ახალციხის რაიონულ სასამართლოს სარჩელით მიმართა კ. ფ-შვილმა მოპასუხე ასპინძის სამომხმარებლო კოოპერატივის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა:

ა. ა-ო კოოპერატივის მეპაიეთა საერთო კრების 2006 წლის 10 მაისის ¹3 საოქმო გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა დ.ასპინძაში, ... ქ.¹1-ში მდებარე კაფე-სასადილოს გადაცემის ნაწილში;

ბ. 2006 წლის 11 დეკემბრის მიღება-ჩაბარების აქტის (ა-ო კოოპერატივის და ასპინძის სახელმწიფო ქონების მართვისა და პრივატიზების განყოფილების მიერ თანდართული ნუსხით) ბათილად ცნობა დ.ასპინძაში, ... ქ.¹1-ში მდებარე კაფე-სასადილოს გადაცემის ნაწილში (ტომი 1, ს.ფ. 3-17, 78-89).

ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 19 თებერვლის გადაწყვეტილებით კ. ფ-შვილის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

რაიონულმა სასამართლომ მიუთითა საქმის მასალებით დადგენილ შემდეგ უდავო ფაქტობრივ გარემოებებზე:

ცეკავშირის XXIII მოწვევის საბჭოს XII კრების გადაწყვეტილებით რეკომენდაცია მიეცათ ცეკავშირის რაიონულ სამომხმარებლო კოოპ-ორგანიზაციებს კრებებზე ემსჯელათ თავიანთ ორგანიზაციაში არსებულ ფინანსურ-ეკონომიკურ მდგომარეობაზე და ობიექტური რეალობის გათვალისწინებით მიეღოთ გადაწყვეტილებები ქონების გასხვისების მიზანშეწონილობის შესახებ;

ა-ო კოოპერატივის მეპაიეთა კრების გადაწყვეტილებით (რომელსაც ესწრებოდა 65 მეპაიე, მათ შორის კ. ფ-შვილი, მათი ხელისმოწერა დადასტურებულია ნოტარიუსის მიერ) კოოპერატივის ბალანსზე რიცხული ქონება მეპაიეთა ხმების უმრავლესობით უნდა გადაცემოდა სახელმწიფოს ეტაპობრივად;

ა-ო კოოპერატივს ჰქონდა გარკვეული დავალიანებები, რის გამოც აუცილებელი გახდა ქონების სახელმწიფოსათვის გადაცემა;

ა-ო კოოპერატივმა მეპაიეთა საერთო კრების გადაწყვეტილებით ბალანსზე რიცხული ქონება, მათ შორის, სადავო კაფე-სასადილო, რომელიც იჯარით აღებული ჰქონდა კ. ფ-შვილს და ოჯახით ცხოვრობდა მასში, გადასცა სახელმწიფოს.

ა-ო კოოპარატივის ქონება (მთლიანობაში ღირებული 18163.43 ლარად) 2006 წლის 11 მაისის მეპაიეთა სხდომის ოქმის გადაწყვეტილების საფუძველზე, მიღება-ჩაბარების აქტით გადაეცა ასპინძის სახელმწიფო ქონების მართვისა და პრივატიზების განყოფილებას. როდესაც კაფე-სასადილო სახელმწიფოს მიერ გატანილ იქნა აუქციონზე, აუქციონში მონაწილეობა მიიღო კ. ფ-შვილმაც, თუმცა იგი შეისყიდა სხვა პირმა, ვინც აუქციონში გაიმარჯვა.

სასამართლოს მითითებით, მოსარჩელემ სადავოდ ჩათვალა ასპინძის სამომხმარებლო კოოპარატივის მეპაიეთა საერთო კრების გადაწყვეტილება და მოითხოვა მისი ნაწილობრივ გაუქმება. გარდა ამისა, მოსარჩელემ სადავოდ გახადა მიღება-ჩაბარების აქტის კანონიერება სასადილოს გადაცემის ნაწილში, თუმცა მან ვერ დაასაბუთა, მეპაიეთა საერთო კრების ოქმის გადაწყვეტილების რა ნაწილის გაუქმებას ითხოვდა. აღნიშნულ ოქმში საერთოდ არ არის მითითებული კონკრეტულად კ. ფ-შვილის კაფე-სასადილოს შესახებ. მეპაიეთა კრებას თავად კ. ფ-შვილი ესწრებოდა, მისი დასწრება დადასტურებულია ნოტარიუსის მიერ, სადაც კ. ფ-შვილის ხელმოწერაცაა. აღნიშნული ოქმი, რომლის შინაარსი მოსარჩელემ კრების დამთავრებისთანავე იცოდა, არ გაუსაჩივრებია, რაც «მეწარმეთა შესახებ» კანონის მე-15 მუხლის თანახმად, ორი თვის ვადაში უნდა გაესაჩივრებინა.

რაიონულმა სასამართლომ აღნიშნა, რომ კ. ფ-შვილს სადავო ფართი იჯარით ჰქონდა აღებული. 2006 წლის ნოემბერში საიჯარო ხელშეკრულებას გაუვიდა ვადა და იგი სამომხმარებლო კოოპერატივს მისთვის აღარ გაუგრძელებია, ვერც გაუგრძელებდა, რადგან ქონება, მათ შორის, კაფე-სასადილოც ეტაპობრივად უნდა გადაცემოდა სახელმწიფოს და გადაეცა კიდეც 2006 წლის დეკემბერში.

რაიონულმა სასამართლომ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებაზე, რომ კ. ფ-შვილმა მხოლოდ მაშინ მიმართა სასამართლოს, როდესაც აუქციონი ჩატარდა და კაფე-სასადილო სხვამ შეისყიდა. მას არც აუქციონის შედეგები გაუსაჩივრებია. მოსარჩელემ თავის დროზე იცოდა, რომ სამომხმარებლო კოოპარატივის ქონება უნდა გადაცემოდა სახელმწიფოს ეტაპობრივად. მას კრების დადგენილება ქონების სახელმწიფოსათვის გადაცემის თაობაზე არ გაუსაჩივრებია. რაც შეეხებოდა მიღება-ჩაბარების აქტს, იგი წარმოადგენდა მეპაიეთა საერთო კრების გადაწყვეტილების თანმდევ შედეგს, სხვა რაიმე მტკიცებულება მოსარჩელეს თავისი ინტერესების დასაცავად არ წარუდგენია.

დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე, სასამართლო იმ დასკვნამდე მივიდა, რომ სარჩელი იყო როგორც უსაფუძვლო, ასევე ხანდაზმული და არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო (ტომი 1, ს.ფ. 92-97).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა კ. ფ-შვილმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება (ტომი 1, ს.ფ. 102-110).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 სექტემბრის განჩინებით კ. ფ-შვილის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ამ საქმეზე ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 19 თებერვლის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმის მასალებით დასტურდებოდა და სააპელაციო საჩივრით სადავოდ არ იყო გამხდარი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

კ. ფ-შვილიარის ასპინძის სამომხმარებლო კოოპერატივის მეპაიე;

ა-ო კოოპერატივსა და ინდმეწარმე კ. ფ-შვილს შორის 2005 წლის 1 დეკემბერს გაფორმდა იჯარის ხელშეკრულება, რომლითაც მეიჯარემ _ კოოპერატივმა, მოიჯარეს _ კ. ფ-შვილს დროებითი სარგებლობის უფლებით გადასცა ასპინძის სამომხმარებლო კოოპერატივის სასადილო «კ-სს” შენობა, 200 კვ.მ. ფართი. იჯარის ხელშეკრულების ვადა განისაზღვრა 1 წლით;

გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგინდა და აპელანტს სადავოდ არ გაუხდია ის გარემოება, რომ იჯარის ხელშეკრულების ვადა დამთავრდა 2006 წლის 1 დეკემბერს და სამომხმარებლო კოოპერატივს იჯარის ვადა არ გაუგრძელებია;

ცეკავშირის XXIII მოწვევის საბჭოს XII კრების გადაწყვეტილებით ცეკავშირის გამგეობას ნება დაერთო მიეღო გადაწყვეტილებები ცეკავშირის კუთვნილი წილებისა და ქონების გასხვისების შესახებ, ამასთან, ცეკავშირის რაიონულ სამომხმარებლო კოოპ-ორგანიზაციებს რეკომენდაცია მიეცათ კრებებზე ემსჯელათ თავიანთ ორგანიზაციაში არსებულ ფინანსურ-ეკონომიკურ მდგომარეობაზე და ობიექტური რეალო­ბის გათვალისწინებით მიეღოთ გადაწყვეტილებები ქონების გასხვისების მიზანშეწონილობის შესახებ;

აპელანტს სადავოდ არ გაუხდია გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი გარემოება იმის შესახებ, რომ ასპინძის სამომხმარებლო კოოპერატივს ჰქონდა გარკვეული დავალიანებები, რის გამოც აუცილებელი გახდა ქონების სახელმწიფოსათვის გადაცემა;

2006 წლის 10 მაისს ჩატარდა ასპინძის სამომხმარებლო კოოპერატივის მეპაიეთა საერთო კრება, რომელსაც ესწრებოდა 65 მეპაიე, მათ შორის, აპელანტი კ. ფ-შვილი (კრებაზე დამსწრე პირთა ხელმოწერები დადასტურებულია ნოტარიუსის მიერ). კრების გადაწყვეტილებით, კოოპერატივის ბალანსზე რიცხული ქონება მეპაიეთა ხმების უმრავლესობით გადაეცა სახელმწიფოს ეტაპობრივად;

ა-ო კოოპარატივის ქონება (ღირებული 18163.43 ლარად) 2006 წლის 10 მაისის მეპაიეთა სხდომის ოქმის გადაწყვეტილების საფუძველზე 2006 წლის 11 დეკემბერს მიღება-ჩაბარების აქტით გადაეცა ასპინძის სახელმწიფო ქონების მართვისა და პრივატიზების განყოფილებას;

ა-ო კოოპერატივმა მეპაიეთა საერთო კრების გადაწყვე­ტილებით ბალანსზე რიცხული ქონება, მათ შორის, სადავო კაფე-სასადილოც, რომელიც იჯარით ჰქონდა აღებული კ. ფ-შვილს, გადასცა სახელმწიფოს. კაფე-სასადილო სახელმწიფომ გაიტანა აუქციონზე, მასში მონაწილეობა მიიღო კობა ფ-შვილმაც, თუმცა იგი შეისყიდა აუქციონში გამარჯვე­ბულმა სხვა პირმა.

სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვე­ტილების სამართლებრივი თვალსაზრისით შემოწმების შედეგად მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივრის პრეტენზია სამართლებ­რივი თვალსაზრისით დაუსაბუთებელი იყო, მასში მითითებული გარემოებები არ ქმნიდნენ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების მატერიალურ და პროცესუალურ-სამართლებრივ საფუძვლებს.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა «მეწარმეთა შესახებ” კანონის 63-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, კოოპერატივის წევრები თავიანთ უფლებებს კოოპერატივის საქმეების გამო ახორციელებენ საერთო კრებაზე, თუ კანონი სხვა რამეს არ ითვალისწინებს. საერთო კრება გადაწყვეტილებებს იღებს ხმების უბრალო უმრავლესობით, თუ კანონით ან წესდებით არ არის გათვალისწინებული ხმების უფრო დიდი რაოდენობა ან სხვა დამატებითი მოთხოვნები.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის მიერ სადავოდ გამხდარი გადაწყვეტილება კოოპერატივის მეპაიეთა კრებაზე მიღებულ იქნა დასახელებული ნორმის მოთხოვნათა დაცვით. საგულისხმო იყო ის გარემოება, რომ მოსარჩელე არ მიუთითებდა კრების მოწვევისა თუ გადაწყვეტილების მიღებისას კანონის რაიმე მოთხოვნის დარღვევაზე და ამ საფუძველზე არ ამყარებდა გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შესახებ სარჩელს.

სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია აპელანტის მითითება სამოქალაქო კოდექსის 516-517-ე მუხლებზე, რომელთა თანახმად, უპირატესი შესყიდვის უფლების მქონე პირს შეუძლია ამ უფლების განხორციელება, თუ ვალდებული პირი მესამე პირებთან დებს მოცემული ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულებას; 517-ე მუხლით, ვალდებულმა პირმა დაუყოვნებლივ უნდა აცნობოს უპირატესი შესყიდვის უფლების მქონეს იმ ხელშეკრულების შინაარსი, რომლის დადებასაც ის აპირებს მესამე პირებთან; უპირატესი შესყიდვის უფლება ხორციელდება ვალდებული პირისათვის შეტყობინებით. შეტყობინების მეშვეობით უფლებამოსილ პირსა და ვალდებულ პირს შორის იდება ნასყიდობის ხელშეკრულება იმ პირობებით, რომლებიც ვალდებულმა პირმა მესამე პირს შესთავაზა.

საქმეზე დგინდებოდა, რომ ქონების სახელმწიფოსათვის გადაცემის მომენტისათვის კოოპერატივსა და კ. ფ-შვილს შორის იჯარის ხელშეკრულების მოქმედების ვადა ამოწურული იყო. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ის გარემოება, რომ კანონისმიერი ან სახელშეკრულებო საფუძვლის გარეშე, აპელანტი, მისივე მითითებით, 2009 წლის 30 იანვრამდე ფაქტობრივად ფლობდა სადავო ქონებას, არ წარმოადგენდა ნივთის შეძენის უპირატესი უფლების წარმოშობის საფუძველს. ამასთან, სამოქალაქო კოდექსის 518-ე მუხლი ხელშეკრულების ბათილობის საფუძვლად მიიჩნევს არა უფლებამოსილი პირის უპირატესი შესყიდვის უფლების დარღვევას, არამედ შეთანხმებას უპირატესი უფლების გამოუყენებლობაზე, რასაც მოცემულ შემთხვევასთან კავშირი არა აქვს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სწორად ეთქვა უარი მოსარჩელეს საერთო კრების გადაწყვე­ტილების ბათილად ცნობის მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე, ასევე მართებულად არ დაკმაყოფილდა მოთხოვნა სადავო კრების გადაწყვეტილების საფუძველზე განხორციელებული ქონების გადაცემის შესახებ მიღება-ჩაბარების აქტის ბათილად ცნობის თაობაზე (ტომი 2, ს.ფ. 77¹-85).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა კ. ფ-შვილმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

კასატორი მიუთითებს, რომ 1955 წლიდან მუშაობდა ყოფი­ლი ცეკავშირის სისტემაში, თავის მოვალეობებს პირნათ­ლად ასრულებდა. ბოლო წლებში მუშაობდა ასპინძის სამომხ­მარებ­ლო კოოპერატივის კაფე-სასადილოს გამგედ და ცხოვრობ­და ამავე სასადილოში. მას ეს ფართი იჯარით ჰქონდა აღებუ­ლი.

კასატორი ა-ო კოოპერატივის მეპაიეთა კრების 2006 წლის 10 მაისის საოქმო გადაწყვეტილებით კოოპერატივის უძრავი ქონების სახელმწიფოსათვის გადაცემას არასწორად მიიჩნევს. ქონების გაყიდვის შემთხვევაში მას აუცილებლად გააჩნდა უპირატესი შესყიდვის უფლება. კასატორს ყოველთვის ჰპირდებოდნენ, რომ ქონების აუქციონის წესით გასხვისების შემთხვევაში უპირატესი შესყიდვის უფლებით ისარგებლებდა. აუქციონის ჩატარებისას კ. ფ-შვილს ჰყავდა კონკურენტი, სწორედ ამ უკანასკნელს მიანიჭეს უპირატესობა. აღნიშნულის შედეგად, კასატორი მოტყუებული დარჩა (ტომი 2, ს.ფ. 89-95).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 17 თებერვლის განჩინებით კ. ფ-შვილის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ კ. ფ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშ­ნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას კ. ფ-შვილის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. კ. ფ-შვილის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.