ას-180-170-2011 18 აპრილი, 2011 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პ. ქათამაძე, ბ. ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები _ ნ. ქ-ძე, თ. ე-რი (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე _ თ. ქ-ში (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 25 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თ. ქ-შმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ. ქ-ძისა და თ. ე-რის მიმართ ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ, Dშემდეგი საფუძვლებით: თ. ქ-შსა და ნ. ქ-ძეს შორის 2009 წლის 15 მაისს დაიდო სესხის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად ნ. ქ-ძეს გადაეცა 30000 აშშ დოლარი, აღნიშნული თანხა უნდა დაბრუნებულიყო 2009 წლის 15 ნოემბრამდე. მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ მასა და ნ. ქ-ძეს შორის არსებული ურთიერთობები დამყარებული იყო განსაკუთრებულ ნდობაზე, რის გამოც მოსარჩელემ არ მოითხოვა გაცემული სესხის უზრუნველსაყოფად ნ. ქ-ძის საკუთრებაში არსებული ბინის იპოთეკით დატვირთვა. 2009 წლის 4 ნოემბერს ნ. ქ-ძემ თავის საკუთრებაში არსებული თბილისში ... ქუჩა ¹3-ში მდებარე უძრავი ნივთი ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე უსასყიდლოდ გადასცა თავის ქალიშვილს, თ. ე-რს. სარჩელის მიხედვით 2009 წლის 4 ნოემბრის ჩუქების ხელშეკრულება ბათილი გარიგებაა, რომლის მიზანს წარმოადგენს ნ. ქ-ძის მიერ თანხის გადახდის ვალდებულებისგან თავის არიდება.

მოპასუხეებმა სასამართლოს მომართეს შესაგებლით, რომლის მიხედვით მოსარჩელის პოზიცია მიიჩნიეს დაუსაბუთებლად. შესაგებლის მიხედვით, მიუხედავად თ. ქ-შსა და ნ. ქ-ძეს შორის დადებული სესხის ხელშეკრულებისა მოსარჩელეს ხელშეკრულებაში მითითებული თანხა მოპასუხისთვის არ გადაუცია. 2009 წლის 4 ნოემბრის უძრავი ნივთის ჩუქების ხელშეკრულება დადებულია მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით და თ. ე-რს საცხოვრებელი ბინა გადაეცა რეალურადაც, ამდენად არ არსებობს სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 9 თებერვლის გადაწყვეტილებით თ. ქ-შის სარჩელი ნ. ქ-ძისა და თ. ე-რის მიმართ გარიგების ბათილად ცნობის შესახებ, დაკმაყოფილდა. ბათილად იქნა ცნობილი 2009 წლის 4 ნოემბერს ნ. ქ-ძესა და თ. ე-რს შორის დადებული უძრავი ნივთის ჩუქების ხელშეკრულება ,რაც სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრეს ნ. ქ-ძემ და თ. ე-რმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 25 ნოემბრის განჩინებით ნ. ქ-ძისა და თ. ე-რის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად. სააპელაციო პალატამ, სრულად გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, კერძოდ:

ნ. ქ-ძემ 2009 წლის 4 ნოემბრის უძრავი ნივთის ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე, თბილისში ... ქ. ¹3-ში მდებარე უძრავი ნივთი საკუთრებაში გადასცა თ. ე-რს. თ. ე-რი არის ნ. ქ-ძის ქალიშვილი. თ. ე-რისათვის ცნობილი იყო ნ. ქ-ძესა და თ. ქ-აშს შორის არსებული სახელშეკრულებო ურთიერთობების და 2009 წლის 15 მაისის სესხის ხელშეკრულების შინაარსის შესახებ. მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის სპს ბ. და პ-ების 2009 წლის 15 დეკემბრის საარბიტრაჟო გადაწყვეტილებით პრეტენდენტ თ. ქ-შის საარბიტრაჟო პრეტენზია დაკმაყოფილდა, მოპასუხე ნ. ქ-ძეს დაეკისრა 30360 აშშ დოლარის, ასევე 2009 წლის 27 ნოემბრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ყოველდღიურად 30 აშშ დოლარის გადახდა. თ. ე-რი და ნ. ქ-ძე 2009 წლის 4 ნოემბერს ჩუქების ხელშეკრულების შედგენამდე და მის შემდეგაც ცხოვრობდნენ თბილისში, ... ქ. ¹3-ში მდებარე საცხოვრებელ ბინაში. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ გარიგება მოჩვენებითი ხასიათისაა და მის მიზანს წარმოადგენდა ნ. ქ-ძის მიერ კრედიტორის დაკმაყოფილების თავიდან აცილება.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოპასუხეებმა სასამართლოს ვერ განუმარტეს, თუ რა იყო 2009 წლის 4 ნოემბერს დადებული ჩუქების ხელშეკრულების მიზანი, მაშინ, როდესაც მოპასუხეების განმარტებითვე დადგინდა, რომ ორივე მოპასუხე სადავო გარიგების დადებამდე არსებული რეჟიმით, კვლავ სარგებლობს უკვე თ. ე-რის სახელზე რიცხული ბინით.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მხარეთა ნება რეალურად არ იყო მიმართული ჩუქების ხელშეკრულების დადებისაკენ, არამედ გასაჩივრებული გარიგება ატარებდა მოჩვენებით ხასიათს, რომლის დადების მიზანი იყო მოვალე ნ. ქ-ძეს თავიდან აეცილებინა მისი კრედიტორის, თ. ქ-შის მოთხოვნის დაკმაყოფილება. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლზე დაყრდნობით პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს, მართებულად მიინია, რომ ნ. ქ-ძესა და თ. ე-რს შორის 2009 წლის 4 ნოემბერს დადებული უძრავი ქონების ჩუქების ხელშეკრულება მოჩვენებითი ხასიათისაა. რაც შეეხება სააპელაციო საჩივარში მითითებულ ახალ ფაქტობრივ გარემოებას იმის შესახებ, რომ სასამართლო აღმასრულებლის მიერ განხორციელდა საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით გარკვეული სააღსრულებო მოქმედებები, პალატამ განმარტა, რომ აღნიშნული გარემოება არ გამორიცხავს ჩუქების ხელშეკრულების დადებას ვალდებულების შესრულების თავიდან აცილების მიზნით, შესაბამისად, მითითებული გარემოება დავის გადაწყვეტისა და სადავო გარიგებაში მონაწილე მხარეთა ნების შეფასებისათვის, სამართლებრივად მნიშვნელობის არ მქონეა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 25 ნოემბრის განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრეს ნ. ქ-ძემ და თ. ე-რმა და მოითხოვეს განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება, შემდეგი საფუძვლებით: სამოქალაქო კოდექსის 524-ე მუხლის თანახმად მას სრული უფლება ჰქონდა გაესხვისებინა თავის საკუთრებაში არსებული ნივთები. ამასთანავე, არ არსებობდა რაიმე სახის დამაბრკოლებელი გარემოება, რომელიც ხელს შეუშლიდა ამ ნების გავლენაში. ამასთანავე, მშობელს თავისუფლად შეუძლია მის საკუთრებაში არსებული ქონება აჩუქოს თავის შვილს, რაც უპირობოთ არ იწვევს მშობლის მიერ გაჩუქებული ნივთით მფლობელობის შეწყვეტის საფუძველს, შესაბამისად, სრულიად არ არის გასაკვირი, რომ იგი განაგრძობდა ცხოვრებას გაჩუქებულ ბინაში. ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ მან გამოავლინა უძრავი ქონების გაჩუქების ნება უშუალოდ შვილზე, ხოლო შვილს თ. ე-რს ჰქონდა გაჩუქებული ქონების მიღების სურვილი, დასტურდება არა მარტო ხელშეკრულების დადების ფაქტით, არამედ აღნშნული ხელშეკრულების საჯარო რეესტრში აღრიცხვით, რითაც თანახმად სკ-ის 525-ე მუხლის მე-2 ნაწილისა დადასტურდა მხარეთა ნამდვილი ნება მიმართული ჩუქების ხელშეკრულების დადებისკენ. მითუმეტეს, რომ ჩუქების ხელშეკრულების არსებობამ მოსარჩელეს, არ შეუშალა ხელი არბიტრაჟის გადაწყვეტილების აღსასრულებლად მიქცევაში, რაც დასტურდება მის მიერ წარდგენილი აღმასრულებლის მიერ შედგენილი დაყადაღების აქტით. კასატორი ნ. ქ-ძე გასაჩივრებული განჩინმების გაუქმების საფუძვლად მიუთითებს ასევე იმ გარემოებაზე, რომ ჩუქების ხელშეკრულების დადების მომენტისათვის არ არსებობდა არბიტრაჟის გადაწყვეტილება, რომელიც მას დაავალდებულებდა გარკვეული სახის თანხის გადახდას. საგულისხმოა, რომ მას და თ. ქ-შის შორის დადებულ იქნა მხოლოდ სესხის ხელშეკრულება ყოველგვარი უზრუნველყოფის გარეშე. თუმცა თ. ქ-შს შეეძლო, მოეთხოვა გაცემული სესხის უზრუნველყოფა და მოეთხივა უძრავი ქონების იპოთეკით დატვირთვა ან მოძრავი ნივთების გირაოდ ჩადება. უძრავი ქონების იპოთეკით დატვირთვის შემთხვევაშიც კი, მას არ ეკრძალებოდა თავის საკუთრებაში არსებული ქონების ჩუქებით გაცემა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. ქ-ძისა და თ. ე-რის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა)საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

მოცემული დავის საგანია ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლით. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას ნ. ქ-ძის და თ. ე-რის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ნ. ქ-ძესა და თ. ე-რს უნდა დაუბრუნდეს 2011 წლის 23 თებერვალს თ. ე-რის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 2000 ლარის 70% _ 1400 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ნ. ქ-ძისა და თ. ე-რის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

ნ. ქ-ძეს და თ. ე-რს უნდა დაუბრუნდეს თ. ე-რის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 2000 ლარის 70% _ 1400 ლარი;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.