ას-180-172-2010 17 მაისი, 2010წ.

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე),

ლ. ლაზარაშვილი (მომხსენებელი), ნ. კვანტალიანი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) _ სსიპ თბილისის ¹201 საჯარო სკოლა

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ ნ. ფ-ავა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 13 ივლისის განჩინება

დავის საგანი _ ბრძანების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2008 წლის 8 სექტემბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მიმართა ნ. ფ-ავამ მოპასუხე თბილისის ¹201 საჯარო სკოლის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა თბილისის ¹201 საჯარო სკოლის დირექტორის 2008 წლის 11 აგვისტოს ¹102 ბრძანების გაუქმება ნ. ფ-ავას თანამდებობიდან გათავისუფლების ნაწილში, სამუშაოზე აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება (ტომი 1, ს.ფ. 1-11).

საქალაქო სასამართლოს მთავარ სხდომაზე ნ. ფ-ავამ სარჩელი დააზუსტა და განმარტა, რომ ითხოვდა თანამდებობიდან მისი გათავისუფლების ნაწილში მოპასუხის 2008 წლის 11 აგვისტოს ბრძანების ბათილად ცნობას, სამსახურში აღდგენას და იძულებით გაცდენილი მთელი დროისათვის ანაზღაურების მიცემას, სასამართლო გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის მომენტის ჩათვლით (ტომი 1, ს.ფ. 88-89).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 26 იანვრის გადაწყვეტილებით ნ. ფ-ავას სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი თბილისის ¹201 საჯარო სკოლის დირექტორის 2008 წლის 11 აგვისტოს ¹102 ბრძანება, ნ. ფ-ავას მასწავლებლობიდან გათავისუფლების (საათობრივი დატვირთვის მოხსნის) ნაწილში, აღდგენილ იქნა პირვანდელი მდგომარეობა: ნ. ფ-ავა აღდგენილ იქნა სსიპ თბილისის ¹201 საჯარო სკოლის მასწავლებლის თანამდებობაზე, მოპასუხეს დაეკისრა ნ. ფ-ავას სასარგებლოდ იძულებითი განაცდურის სახით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება _ გათავისუფლებიდან, მოცემულ საქმეზე გამოტანილი გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე (ჩათვლით) პერიოდისათვის, 4-საათიანი კვირეული საათობრივი დატვირთვის შესაბამისი, ყოველთვიური სახელფასო ანაზღაურების გათვალისწინებით, დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა (ტომი 1, ს.ფ. 99-106).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თბილისის ¹201 საჯარო სკოლამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (ტომი 1, ს.ფ. 110-123).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 13 ივლისის განჩინებით სსიპ ¹201 საჯარო სკოლის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 26 იანვრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქმის მასალებით დადგენილ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე:

ნ. ფ-ავა მუშაობდა მოპასუხე სსიპ თბილისის ¹201 საჯარო სკოლის დირექტორის მოადგილედ აღმზრდელობით დარგში და მათემატიკის მასწავლებლად;

მოდავე მხარეებს შორის 2007 წლის 1 დეკემბერს დაიდო ვადიანი შრომითი ხელშეკრულება 2013 წლის 1 დეკემბრამდე;

შრომითი ხელშეკრულების 1.1 მუხლის საფუძველზე მოსარჩელეს მატერიალური ანაზღაურება მიეცემოდა ეროვნული სასწავლო გეგმის საფუძველზე პედაგოგიური საბჭოს მიერ დამტკიცებული სკოლის სასწავლო გეგმით გათვალისწინებული დატვირთვის მიხედვით;

მოსარჩელის, როგორც მათემატიკის მასწავლებლის საათობრივი დატვირთვა 2007-2008 წლისთვის შეადგენდა კვირაში 5 საათს, რომლის შესაბამისი ყოველთვიური სახელფასო ანაზღაურების სახით მას მიეცემოდა 72 ლარი და 55 თეთრი. მთლიანად მოსარჩელის ყოველთვიური სახელფასო დავალიანება შეადგენდა 202.13 ლარს;

მოპასუხე სსიპ თბილისის ¹201 საჯარო სკოლაში მათემატიკის საგანი საათობრივად განაწილებული იყო სამ მასწავლებელს შორის; ნ. ფ-ავა მათემატიკას ასწავლიდა მე-11 კლასს;

მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების 3.2 მუხლის “გ” პუნქტის მიხედვით, სკოლას უფლება აქვს შეუწყვიტოს შრომითი ხელშეკრულება მასწავლებელს შრომითი ხელშეკრულების პირობებისა და სკოლის შინაგანაწესის დარღვევის, სააღმზრდელო საქმიანობისათვის შეუფერებელი ქმედების ჩადენის, კანონმდებლობით გათვალისწინებული წესით არაკვალიფიციურობის დადასტურების შემთხვევაში. ამავე ხელშეკრულების 5.1 მუხლის თანახმად, სკოლასა და მასწავლებელს შორის შრომითი ხელშეკრულება შეიძლება შეწყდეს შრომით ხელშეკრულებაში აღნიშნული ვალდებულებების შეუსრულებლობის, ასევე, შრომის კოდექსის, სკოლის შინაგანაწესის დარღვევის და სხვა მოქმედი კანონმდებლობის დარღვევისას;

სსიპ თბილისის ¹201 საჯარო სკოლის დირექტორის 2008 წლის 11 აგვისტოს ¹102 ბრძანებით დირექტორის მოადგილე სასწავლო-აღმზრდელობით დარგში ნ. ფ-ავა გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან და მოეხსნა საათობრივი დატვირთვა შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტის საფუძველზე;

მოსარჩელის განცხადების საფუძველზე 2008 წლის 1 სექტემბერს შედგა მოპასუხე სკოლის სამეურვეო საბჭოს სხდომა, სადაც დამსწრეთა მიერ დადებითად შეფასდა ნ. ფ-ავას პიროვნება და საქმიანობა, აღინიშნა იმის თაობაზეც, რომ იგი არის იძულებით გადაადგილებული პირი აფხაზეთიდან, მრავალშვილიანი დედა, ჰყავს მე-2 ჯგუფის სამხედრო ინვალიდი მეუღლე. სხდომაზე მოსარჩელის მუშაობით კმაყოფილება გამოთქვა სკოლის დირექტორმა. ამასთან, განმარტა, რომ მნიშვნელოვანი სიახლეების განსახორციელებლად მან გადაწყვიტა გადაეხალისებინა კადრები, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში გამოიხატა სასწავლო ნაწილის შეცვლაში. სკოლის დირექტორმა მიიჩნია, რომ სკოლა იყო მცირეკონტიგენტიანი და არ საჭიროებდა სამ მათემატიკის მასწავლებელს, რადგან ც. წ-აიძე და მ. ჯ-ძე არ იყვნენ დაკმაყოფილებული განაკვეთით;

მოსარჩელის გათავისუფლების შემდეგ მისი საათობრივი დატვირთვა გადაეცა ერთ-ერთ მათემატიკის მასწავლებელს _ მ. ჯ-ძეს, რომელმაც სამეურვეო საბჭოს 2008 წლის 1 სექტემბრის სხდომაზე (¹11 ოქმი) გამოთქვა აზრი, რომ ამ საათებზე არ გააჩნდა რაიმე პრეტენზია.

საქმეში არსებული მტკიცებულებების შეფასების საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ნ. ფ-ავას გათავისუფლება არ ყოფილა განპირობებული მის მიერ შრომითი ხელშეკრულების დარღვევით, სამართალდარღვევის ან შეუფერებელი ქმედების ჩადენით, ასევე მისი არაკვალიფიციურობით. მუშაობის პერიოდში მოსარჩელეს არ დაურღვევია შრომის ხელშეკრულება, არ ჩაუდენია რაიმე სახის სამართალდარღვევა ან სააღმზრდელო საქმიანობისათვის შეუფერებელი ქმედება.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველია შრომითი ხელშეკრულების მოშლა, აგრეთვე, “ზოგადი განათლების შესახებ” კანონის 43-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის “ზ” ქვეპუნქტზე, რომლის მიხედვით, სკოლის დირექტორი უფლებამოსილია ვადამდე შეუწყვიტოს მასწავლებელს შრომითი ხელშეკრულება ხელშეკრულების პირობების დარღვევის, სააღმზრდელო საქმიანობისათვის შეუფერებელი ქმედების ჩადენის ან კანონმდებლობით გათვალისწინებული წესით არაკვალიფიციურობის დადასტურების შემთხვევაში, რასაც მოსარჩელის მხრიდან ადგილი არ ჰქონია და რასაც არც მოპასუხე უარყოფდა.

გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა “ზოგადი განათლების შესახებ” კანონის 38-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის “კ” ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, სკოლის სამეურვეო საბჭო უფლებამოსილია მოსთხოვოს სკოლის დირექტორს, ვადამდე შეუწყვიტოს შრომითი ხელშეკრულება მასწავლებელს ხელშეკრულების პირობების დარღვევისას, სააღმზრდელო საქმიანობისათვის შეუფერებელი ქმედების ჩადენისას და კანონმდებლობით გათვალისწინებულ სხვა შემთხვევებში. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სკოლის სამეურვეო საბჭო უფლებამოსილი იყო, მოეთხოვა დირექტორისაგან მოსარჩელესთან კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლით შეეწყვიტა ხელშეკრულება. საქმის მასალებით ასეთი მოთხოვნის წარდგენა არ დასტურდებოდა. პირიქით, მოსარჩელის განცხადების საფუძველზე 2008 წლის 1 სექტემბერს შემდგარ სამეურვეო საბჭოს სხდომაზე დამსწრეთა მიერ ყოვლად დადებითად შეფასდა ნ. ფ-ავას პიროვნება და საქმიანობა. სამეურვეო საბჭოს, ასევე პედაგოგიური კოლექტივის სურვილად დაფიქსირდა პედაგოგის უფლებების დაცვა არსებული კანონმდებლობის ფარგლებში.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში ასახული მსჯელობა იმის შესახებ, რომ სკოლის მასწავლებელთან შრომის ხელშეკრულების მოშლის დროს გამოყენებული უნდა ყოფილიყო აგრეთვე საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2007 წლის 11 ოქტომბრის ¹959 ბრძანების მოთხოვნები. ამასთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებაზე, რომ ბრძანება ძირითადად ადგენს საჯარო სკოლის დირექტორსა და მასწავლებელს შორის დადებული შრომითი ხელშეკრულების პირობებს. ამასთან, მისი მე-10 მუხლი აწესებს შრომითი ხელშეკრულების მოქმედების შეწყვეტის პროცედურებს. აღნიშნული მუხლის მე-2 პუნქტი 2008 წლის 8 აპრილის ცვლილებების საფუძველზე ჩამოყალიბდა ახალი რედაქციით, რომლითაც განმტკიცდა სკოლის დირექტორის ვალდებულება: მასწავლებელთან დამსაქმებლის ინიციატივით შრომითი ხელშეკრულების მოშლამდე, საკითხის ირგვლივ გამოიკვლიოს ყველა გარემოება, და მხოლოდ ამ მუხლის მე-5 პუნქტით განსაზღვრული პროცედურის დაცვით მიიღოს გადაწყვეტილება შრომითი ხელშეკრულების მოშლის თაობაზე. ამდენად, დამსაქმებლის ინიციატივით შრომის ხელშეკრულების მოშლის დროს დაცული უნდა იქნეს აღნიშნული მუხლით გათვალისწინებული პროცედურა _ მასწავლებლისათვის წერილობითი მოტივირებული პრეტენზიის გაცნობა, მასწავლებლისათვის შესაძლებლობის მიცემა გამოთქვას თავისი წერილობითი მოსაზრება სკოლის დირექტორის მიერ წარდგენილ პრეტენზიასთან დაკავშირებით და ა.შ. (მე-10 მუხლის მე-5, მე-6, მე-7 პუნქტები).

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მსჯელობა იმის შესახებ, რომ მოსარჩელეზე არ უნდა გავრცელებულიყო საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის ¹959 ბრძანებაში 2008 წლის 8 აპრილს ¹313 ბრძანებით შესული ცვლილება და დამატებები, რამდენადაც ისინი შეტანილია მოსარჩელესთან შრომითი ხელშეკრულების დადების შემდეგ. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მართალია, მე-10 მუხლის მე-2 პუნქტის ცვლილება და მე-5, მე-8 პუნქტების დამატება მოხდა მოსარჩელესთან შრომის ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ, მაგრამ მითითებული პუნქტები აწესებს მასწავლებელთან უკვე გაფორმებული შრომის ხელშეკრულების დამსაქმებლის ინიციატივით მოშლის პროცედურას (2008 წლის 8 აპრილის ¹313 ბრძანება ამოქმედდა გამოქვეყნებისთანავე, გამოქვეყნებულია _ 2008 წლის 11 აპრილს). შესაბამისად, დამსაქმებლის (მოპასუხის) მიერ მოსარჩელესთან შრომითი ხელშეკრულების მოშლისას (ხელშეკრულება მოშლილია 2008 წლის 11 აგვისტოს ბრძანებით, ანუ იმ პერიოდში ცვლილებები და დამატებები მოქმედებდა) დამსაქმებელს უნდა დაეცვა იმ პერიოდში მოქმედი ნორმატიული აქტით განმტკიცებული მოშლის სპეციალური პროცედურები.

შრომის კოდექსის 44-ე მუხლის მიხედვით, შრომითი ურთიერთობისას, მხარის მიერ მეორე მხარისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, შრომითი ურთიერთობის უკანონო შეწყვეტით მოპასუხემ დასაქმებულს წაართვა შესაძლებლობა განეხორციელებინა შრომითი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამსახურებრივი მოვალეობა და მიეღო შესაბამისი შრომითი ანაზღაურება. შესაბამისად, ნ. ფ-ავასათვის მიყენებული ზიანი განისაზღვრებოდა მისი მიუღებელი ხელფასით 4 კვირეული საათობრივი დატვირთვის შესაბამისი ანაზღაურების გათვალისწინებით.

სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ ასევე მართებულად მიიჩნია პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც აღდგა პირვანდელი მდგომარეობა _ ნ. ფ-ავა აღდგენილ იქნა სსიპ თბილისის ¹201 საჯარო სკოლის მასწავლებლის თანამდებობაზე (ტომი 2, ს.ფ. 39-56).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ თბილისის ¹201 საჯარო სკოლამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორის მოთხოვნის საფუძვლები შემდეგში მდგომარეობს:

“ზოგადი განათლების შესახებ” საქართველოს კანონი ახალი შრომის კოდექსის ამოქმედებამდე (ამოქმედდა 2006 წლის 19 ივნისიდან) უკვე მოქმედებდა. აქედან გამომდინარე, ბუნებრივია, რომ იგი ახალი, ნოვაციური პრინციპების შემცველი შრომის კოდექსის პრინციპებს წინასწარ ვერ გაითვალისწინებდა. მას შემდგომ, რაც ახალი კოდექსი ძალაში შევიდა, “ზოგადი განათლების შესახებ” საქართველოს კანონში შესაბამისი ცვლილებები არ განხორციელებულა. შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტითა (ამჟამად 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტი) და 38-ე მუხლით კანონმდებლობაში დაინერგა შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის ახალი საფუძველი _ დამსაქმებლის ინიციატივით შრომითი ხელშეკრულების მოშლა, რაც თავისი არსით არსებითად განსხვავდება წინამორბედი შრომის კანონთა კოდექსით დადგენილი შრომის ხელშეკრულების მოშლის ცნებისაგან. შრომითი ხელშეკრულების მოშლის საფუძვლით შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა აღიარებულ იქნა დამსაქმებლის ექსკლუზიურ უფლებამოსილებად. ასეთი გადაწყვეტილების მიღებისას დამსაქმებელს დასაბუთების ვალდებულება არ ეკისრება. შრომის კანონმდებლობაში დანერგილი ამგვარი ნოვაცია თავისუფლად გავრცელდა როგორც სახელმწიფო, ისე კერძო დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების შრომით საქმიანობაში.

საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2007 წლის 11 ოქტომბრის ¹959 ბრძანებით დამტკიცებული “საჯარო სკოლის დირექტორსა და მასწავლებელს შორის დადებული შრომის ხელშეკრულების სავალდებულო პირობების” 1-ლი მუხლის მიხედვით, მასწავლებელთან შრომითი ხელშეკრულება იდება წერილობითი ფორმით, ამ ბრძანებისა და მოქმედი კანონმდებლობის დაცვით. აღნიშნული ბრძანების მე-3 და მე-15 მუხლების მიხედვით კი, ამ ბრძანების ამოქმედებამდე წარმოშობილი ურთიერთობები იურიდიულ ძალას ინარჩუნებს მიუხედავად იმისა, ისინი წერილობითი შრომის ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოიშვა, თუ ზეპირი (ფორმის დაცვის გარეშე). საგულისხმოა, რომ ზეპირი ხელშეკრულების საფუძველზე დასაქმებულ პირებზე დასახელებული ბრძანების გავრცელების შესახებ ბრძანებაში მითითებული არაა. კონკრეტულ შემთხვევაში ნ. ფ-ავასთან, როგორც პედაგოგთან, გაფორმებული არ ყოფილა წერილობითი შრომის ხელშეკრულება. საქმეში არსებული 2007 წლის 1 დეკემბრის შრომის ხელშეკრულება მოსარჩელესთან დაიდო მისი, არა როგორც მასწავლებელის, არამედ როგორც დირექტორის მოადგილის საშტატო ერთეულზე დასაქმებასთან დაკავშირებით. მართალია, ხელშეკრულების დანარჩენ ნაწილში დასაქმებული მოხსენიებულია როგორც “მასწავლებელი”, მაგრამ ეს გარემოება გარკვეული ტექნიკური უსწორობით არის განპირობებული და არ გამომდინარეობს მხარეთა ნების ნამდვილი შინაარსიდან. რაც შეეხება ¹959 ბრძანებაში 2008 წლის 8 აპრილის ¹313 ბრძანებით განხორციელებულ ცვლილებებსა და დამატებებს, აღნიშნული ნ. ფ-ავასთან შრომითი ხელშეკრულების მოშლის შემთხვევაზე არ უნდა გავრცელდეს, რადგან მხარეებს შორის რეალურად არ გაფორმებულა ამავე ბრძანებით შემოღებული სავალდებულო პირობების შემცველი ხელშეკრულება.

კასატორი აღნიშნავს, რომ “ზოგადი განათლების შესახებ” საქართველოს კანონი შრომით ურთიერთობათა რეგულირების სფეროში არ შეიძლება წარმოადგენდეს სპეციალურ კანონს. ამ სფეროში იგი მხარეებს მხოლოდ ზოგად დეკლარაციულ და კონცეპტუალურ პოზიციებს განუსაზღვრავს. მის ცალკეულ მუხლებში განთავსებული შრომით-სახელშეკრულებო ურთიერთობის მარეგულირებელი ნორმები საერთო ჯამში არ ქმნიან ერთგვაროვანი წესების ერთობლიობას. იგი არ შეიცავს ცალკე თავს, სადაც ამომწურავად განისაზღვრებოდა მასწავლებელთა შრომითი საქმიანობის საფუძვლები, გარანტიები და პროცედურები, როგორც ეს “საჯარო სამსახურის შესახებ”, “პოლიციის შესახებ” და სხვა სპეციალურ კანონებშია ჩამოყალიბებული. კანონის 43-ე მუხლის განმარტება იძლევა საფუძველს შემდეგი დასკვნისათვის: ვინაიდან დღეისათვის იურიდიულად არ მოქმედებს მასწავლებელთა ეთიკის კოდექსი, არ არსებობს მასწავლებელთა სერტფიცირების სისტემა, შრომითი ხელშეკრულების დარღვევის გარდა ვერ წარმოიშობა სხვა რაიმე პირობა, რის საფუძველზეც დამსაქმებელი შეძლებდა არადამაკმაყოფილებელ მასწავლებელთან ხელშეკრულების მოშლას. აღნიშნული კი დამსაქმებელს დასაქმებულთან მიმართებით არათანაბრ პირობებში აყენებს. მასვე ესპობა სკოლის ეფექტური მართვის ლეგალური ვალდებულების შესრულების შესაძლებლობა.

კასატორის მოსაზრებით, “ზოგადი განათლების შესახებ” საქართველოს კანონი არ წარმოადგენს სპეციალურ კანონს შრომის კოდექსთან მიმართებით და დაუშვებელია მას კონკრეტული დავის გადაწყვეტისას უპირატესი მოქმედების ძალა მიენიჭოს. შრომის კოდექსის 1-ლი მუხლის თანახმად, ეს კოდექსი აწესრიგებს საქართველოს ტერიტორიაზე შრომით და მის თანმდევ ურთიერთობებს, თუ ისინი განსხვავებულად არ რეგულირდება სხვა სპეციალური კანონით ან საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებებით. შრომით ურთიერთობასთან დაკავშირებული საკითხები, რომლებსაც არ აწესრიგებს ეს კოდექსი ან სხვა სპეციალური კანონი, რეგულირდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ნორმებით. სამოქალაქო კოდექსის მე-2 მუხლის მიხედვით, სამოქალაქო კოდექსი, კერძო სამართლის სხვა კანონები და მათი განმარტებები უნდა შეესაბამებოდეს საქართველოს კონსტიტუციას. ერთი და იმავე დონის სამართლის ნორმათა კოლიზიის დროს გამოიყენება სპეციალური და უფრო ახალი კანონი. ამ კოდექსით გათვალისწინებულ ზოგად ნორმებსა და სპეციალურ ნორმებს შორის კოლიზიისას გამოიყენება სპციალური ნორმები. სამოქალაქო ურთიერთობების მოსაწესრიგებლად კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტები გამოიყენება მხოლოდ მაშინ, თუ ისინი ავსებენ კანონის ნორმებს. თუ ეს აქტები ეწინააღმდეგება კანონს, მოქმედებს კანონი.

კანონის ზემოთ მოყვანილი ნორმების შინაარსიდან გამომდინარე, კასატორი მიიჩნევს, რომ შრომითი ურთიერთობების სფეროში “ზოგადი განათლების შესახებ” საქართველოს კანონი კოლიზიაში იმყოფება შრომის კოდექსთან მიმართებით. ნორმათა კოლიზიის პირობებში, იმისათვის, რომ კანონს უპირატესი ძალა მიენიჭოს, იგი უნდა იყოს არამარტო სპეციალური, არამედ უფრო ახალიც. ამ ორი პირობის კუმულაციური ერთობლიობით დაცვის გარეშე “ზოგადი განათლების შესახებ” კანონი შრომის კოდექსთან მიმართებით უპირატესობას ვერ მოიპოვებს. რამდენადაც შრომის კოდექსი “ზოგადი განათლების შესახებ” კანონთან შედარებით ახალი კანონია, შესაბამისად, ნორმატიულ აქტებს შორის წინააღმდეგობის წარმოქმნისას სწორედ იგი მოქმედებს.

კასატორი ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებაზე, რომ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2007 წლის 11 ოქტომბრის ¹959 ბრძანებით დამტკიცებული “საჯარო სკოლის დირექტორსა და მასწავლებელს შორის დადებული შრომის ხელშეკრულების სავალდებულო პირობების” მე-10 მუხლის მე-4 პუნქტის “გ” ქვეპუნქტის თანახმად, მასწავლებელთან დადებული შრომითი ხელშეკრულება, გარდა ამავე მუხლის “ა” და “ბ” ქვეპუნქტებში ჩამოთვლილი შემთხვევებისა (სერტიფიცირებული მასწავლებლის სტატუსის შეცვლა, ხელშეკრულების პირობების დარღვევა, სააღმზრდელო საქმიანობისათვის შეუფერებელი ქმედების ჩადენა, არაკვალიფიციურობის დადასტურება) შეიძლება შეწყდეს საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ სხვა შემთხვევებშიც. ამდენად, კანონმდებელი იძლევა პირდაპირ მინიშნებას, რომ გარდა ზემოთ ჩამოთვლილი შემთხვევებისა, მასწავლებელთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტისას იმპერატიულად არ იკრძალება საქართველოს სხვა კანონების, მათ შორის, შრომის კოდექსის ნორმების გამოყენება. ასე რომ არ ყოფილიყო, მაშინ შეუძლებელი გახდებოდა მასწავლებლის დამსაქმებლის ინიციატივით, ან ასეთი ინიციატივის გარეშე სამუშაოდან გათავისუფლება ყველა იმ შემთხვევაში, რასაც არ ითვალისწინებს “ზოგადი განათლების შესახებ” კანონმდებლობა, მაგრამ გაწერილია შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველ ნაწილში, მაგალითად, შრომითი ხელშეკრულების ვადის გასვლა, მხარეთა შეთანხმება და სხვა საფუძვლები (ტომი 2, ს.ფ. 61-73).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სსიპ თბილისის ¹201 საჯარო სკოლის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ პირობებს, როგორიცაა: ა. საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ. გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის შედეგზე და განაპირობა არასწორი განჩინების გამოტანა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, სსიპ თბილისის ¹201 საჯარო სკოლის საკასაციო საჩივარი არ ექვემდებარება განსახილველად დაშვებას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სსიპ თბილისის ¹201 საჯარო სკოლის საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 13 ივლისის განჩინებაზე მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.