ას-194-183-2011 28 აპრილი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თ. თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვ. როინიშვილი, მ. სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს «ვ-გ”

მოწინააღმდეგე მხარე _ ი. ყ-ძე

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 27 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ი. ყ-ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს «ვ-გ»-ს მიმართ და მოითხოვა მოპასუხისათვის, მის სასარგებლოდ უსაფუძვლოდ მიღებული 16000 აშშ დოლარის დაკისრება შემდეგი საფუძვლებით:

სარჩელის თანახმად, 2005 წლის 21 დეკემბერს მოსარჩელის დედას აწ გარდაცვლილ გ. ა-ნსა და მოპასუხე სამშენებლო კომპანია შპს «ვ-გ»-ს შორის გაფორმებული ხელშეკრულების თანახმად, მოპასუხემ იკისრა ვალდებულება, რომ ქ. თბილისში, ... ქ. ¹35/37-ში მდებარე მიწის ნაკვეთზე უზრუნველყოფდა მრავალბინიანი სახლის მშენებლობას, რომლის დასრულების შემდეგ ხელშეკრულებით განსაზღვრული საზღაურის სანაცვლოდ, გ. ა-ნს ამ მრავალბინიანი სახლის მე-9 სართულზე საკუთრებაში გადასცემდა 2 საცხოვრებელ ბინას ¹37 და ¹38. აღნიშნული ხელშეკრულებითვე სამშენებლო ფართი განისაზღვრა 300 კვ.მ, რომლის სანაცვლოდ, ნასყიდობის საერთო ღირებულება განისაზღვრა 120000 აშშ დოლარით, ხოლო ერთი კვ.მ ფართის ღირებულება _ 400 აშშ დოლარით. ხელშეკრულებით განსაზღვრული ნასყიდობის თანხის ნაწილი 40000 აშშ დოლარი გ. ა-ნმა მაშინვე გადაიხადა, ხოლო მისი გარდაცვალების შემდეგ, მოსარჩელე ი. ყ-ძემ მოპასუხეს გადასცა 96000 აშშ დოლარი, შესაბამისად, საერთო ჯამში გადახდილმა თანხამ შეადგინა 136000 აშშ დოლარი. მოსარჩელის განმარტებით, მის მიერ 16000 აშშ დოლარით მეტი თანხის გადახდა განაპირობა იმ ფაქტმა, რომ როგორც მშენებელმა განუცხადა ორი ბინის საერთო ფართი მშენებლობის დასრულების შემდეგ დაზუსტდა და საერთო ჯამში შეადგინა 340 კვ.მ ანუ 40 კვ.მ-ით მეტი, ვიდრე ეს ხელშეკრულებით იყო გათვალისწინებული. აღნიშნულთან დაკავშირებით, მოსარჩელის ინიციატივით შედგენილი აზომვითი ნახაზის შესაბამისად, მისი ბინების საერთო ფართი განისაზღვრა 300 კვ.მ-ით. ზემოაღნიშნულის გამო, 2009 წლის 29 მაისს ი. ყ-ძემ საპრეტენზიო წერილით მიმართა მოპასუხეს და მოითხოვა დამატებით 40 კვ.მ ფართის საკუთრებაში გადაცემა ან ზედმეტად გადახდილი 16000 აშშ დოლარის დაბრუნება, რაც მოპასუხემ უარყო და არ დაუკმაყოფილა, შესაბამისად, თავისი დარღვეული უფლების აღსადგენად, იგი იძულებული გახდა მიემართა სასამართლოსათვის.

მოპასუხის მიერ შესაგებლის წარუდგენლობის გამო, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 23 ოქტომბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით, ი. ყ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა, შპს «ვ-გ»- ს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 16000 აშშ დოლარის, ასევე მოსარჩელის მიერ წინასწარ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 792 ლარის გადახდა.

სასამართლომ აღნიშნა, რომ შპს «ვ-გ»-ს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 201-ე მუხლის შესაბამისად, გაეგზავნა ი. ყ-ძის სარჩელი თანდართულ მასალებითან ერთად და განესაზღვრა 14-დღიანი ვადა შესაგებლის წარმოსადგენად, ამასთანდ, განემარტა სასამართლოს მიერ განსაზღვრულ ვადაში შესაგებლის არასაპატიო მიზეზით წარმოუდგენლობის სამართლებრივი შედეგები. გზავნილი ორგანიზაციის დირექტორ გ. კ-ძეს პირადად ჩაჰბარდა 2009 წლის 9 სექტემბერს, თუმცა სასამართლოს მიერ დადგენილ ვადაში მან არც შესაგებელი წარმოადგინა, არც მისი წარმოუდგენლობის რაიმე საპატიო მიზეზზე მიუთითებია და არც შესაგებლის წარმოდგენის ვადის გაგრძელების თაობაზე არ მიუმართავას სასამართლოსათვის, შესაბამისად, ვინაიდან სარჩელში მითითებული გარემოებები იურიდიულად ამართლებდა სასარჩელო მოთხოვნას, სასამართლომ მიიჩნია, რომ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანით ი. ყ-ძის სარჩელი უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

აღნიშნული დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების მოთხოვნით შპს «ვ-გ»-ს წარმომადგენლის საჩივარი ამავე სასამართლოს 2010 წლის 2 თებერვლის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა, ძალაში დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 23 ოქტომბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება.

საჩივრის ავტორი, დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად უთითებდა იმ გარემოებას, რომ ი. ყ-ძის სარჩელზე შესაგებლის შემოტანის პერიოდში საწარმოს დირექტორი ავადმყოფობის გამო არ იმყოფებოდა თბილისში და ამასთან, სარჩელში მითითებული გარემოებები იურიდიულად არ ამართლებდა სასარჩელო მოთხოვნას, რაც სასამართლომ არ გაიზიარა, ვინაიდან საჩივრის ავტორმა ვერ მიუთითა რაიმე მტკიცებულებებზე, რომელიც შპს «ვ-გ»-ს დირექტორის ავადმყოფობას დაადსტურებდა და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, შესაგებლის წარმოუდგენლობის საპატიო მიზეზად მიიჩნეოდა. ამასთან, სასამართლომ აღნიშნა, რომ სარჩელი იურიდიულად გამართლებული იყო.

დასახელებული დაუწრებელი გადაწყვეტილება და განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების ძალაში დატოვების შესახებ, სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს «ვ-გ»-მ, მოითხოვა მათი გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 27 ოქტომბრის განჩინებით შპს «ვ-გ»-ს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 23 ოქტომბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და ამავე სასამართლოს 2010 წლის 2 თებერვლის განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების შესახებ.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ი. ყ-ძის სარჩელი შპს «ვ-გ»-ს მიმართ მოპასუხისათვის, მის სასარგებლოდ 16000 აშშ დოლარის დაკისრების თაობაზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ წარმოებაში იქნა მიღებული 2009 წლის 26 ივნისს;

აღნიშნული სარჩელის ასლი და თანდართული დოკუმენტები შპს «ვ-გ»-ს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 201-ე მუხლის შესაბამისად, გაეგზავნა და განესაზღვრა 14-დღიანი ვადა შესაგებლის წარმოსადგენად, ამასთან, განემარტა სასამართლოს მიერ განსაზღვრულ ვადაში შესაგებლის არასაპატიო მიზეზით წარმოუდგენლობის სამართლებრივი შედეგები. გზავნილი საწარმოს დირექტორ გ. კ-ძეს პირადად ჩაჰბარდა 2009 წლის 9 სექტემბერს, თუმცა სასამართლოს მიერ დადგენილ ვადაში მან არც შესაგებელი წარმოადგინა, არც მისი წარმოუდგენლობის რაიმე საპატიო მიზეზზე მიუთითებია და არც შესაგებლის წარმოდგენის ვადის გაგრძელების თაობაზე არ მიუმართავას სასამართლოსათვის, რის გამოც თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 23 ოქტომბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით ი. ყ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა, შპს «ვ-გ»- ს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 16000 აშშ დოლარის, ასევე მოსარჩელის მიერ წინასწარ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 792 ლარის გადახდა.

სააპელაციო სასამართლომ აპელანტის განმარტება მასზე, რომ ავადმყოფობის მოტივით ვერ შეძლო საპროცესო მოვალეობის შესრულება, არ გაიზიარა და აღნიშნულთან მიმართებაში დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას მასზე, რომ საჩივრის ავტორმა ვერ უზრუნველყო მისთვის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლით მინიჭებული მტკიცების ტვირთის უზრუნველყოფა, კერძოდ, ვერ მიუთითა რაიმე მტკიცებულებაზე, რომელიც შპს «ვ-გ»-ს დირექტორის ავადმყოფობას დაადასტურებდა და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, შესაგებლის წარმოუდგენლობის საპატიო მიზეზად მიიჩნეოდა.

პალატამ ასევე დასაბუთებულად მიიჩნია სასამართლოს მსჯელობა მასზე, რომ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიღების ერთ-ერთ მიზეზს წარმოადგენდა ის, რომ ი. ყ-ძის სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები იურიდიულად ამართლებდა მატერიალურ-სამართლებრივ მოთხოვნებს. კერძოდ, აღნიშულთან დაკავშირებით, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის დაიდო სამოქალაქო კოდექსის 629-ე მუხლით გათვალისწინებული ნარდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც 1 კვ.მ ფართის ღირებულება განისაზღვრა 400 აშშ დოლარით. იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელეს გადაეცა 300 კვ.მ ფართი, ხოლო მის მიერ საერთო ჯამში გადახდილ იქნა 136000 აშშ დოლარი ანუ 16000 აშშ დოლარით ზედმეტი, სასამართლოს განმარტებით ასეთ შემთხვევას კანონი (სსკ-ის 967-ე და 991-ე მუხლი) გადაცემულის უკან დაბრუნებას უკავშირებს.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ განსახილველ შემთხვევაში არ არსებობდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 233-ე მუხლით გათვალისწინებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიღების დამაბრკოლებელი გარემოებები, სახელდობრ სახეზე იყო ერთ-ერთი პირობა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიღებისა – მოპასუხე მხარის მიერ სარჩელზე შესაგებლის დადგენილ ვადაში წარმოუდგენლობა არასაპატიო მიზეზით. მეორე პირობა, რაც ასევე აუცილებლად უნდა არსებულიყო რათა მიღებული ყოფილიყო დაუსწრებელი გადაწყვეტილება იყო ის, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 232¹-ე მუხლის თანახმად, სარჩელში მითითებული გარემოებები იურიდიულად ამართლებდა მოთხოვნას.

აღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ სწორად და კანონის დაცვით იქნა მიღებული, როგორც დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, ასევე მისი ძალაში დატოვების განჩინებაც და, შესაბამისად, არ არსებობდა მათი გაუქმების სამართლებრივი საფუძვლები.

სააპელაციო სასამართლოს დასახელებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს «ვ-გ»-მ და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომლებიც უნდა გამოეყენებინა (სკ-ის 352-405-ე, 477-493-ე, სსსკ-ის 230-241-ე მუხლები), ამასთან არასწორად განმარტა მის მიერ გამოყენებული კანონი, კერძოდ, სსსკ-ის 201-ე, 230-ე, 233.1-ე, 241-ე, 102-ე, 104-ე, 316-ე, 317-ე, 976.1-ე, 991-ე მუხლები, რაც გახდა საქმეზე არასწორი, სამართლებრივად უსაფუძვლო და ფატქობრივად დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილების გამოტანის საფუძველი.

კასატორის აზრით, სასამართლოს ფაქტობრივი უსწორობა მდგომარეობს მასში, რომ დაუსწრებელი გადაწყვეტილებისა და მისი უცვლელად დატოვების შესახებ განჩინებებში საპროცესო სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა ის, რომ სამოქალაქო კოდექისს 316.1-ე, 317.1-ე, 976.1-ე, 991.1-ე მუხლების თანახმად, სარჩელში მითითებული და დამტკიცებულად ჩათვლილი გარემოებები იურიდიულად ამართლებდა სასარჩელო მოთხოვნას, ვინაიდან ასეთი გადაწყვეტილების გამოტანას გამორიცხავდა თვით მოსარჩელის მიერ წარდგენილი დოკუმენტაცია და სარჩელის პროცესუალურ-მატერიალური საფუძვლები, ვინაიდან სწორედ ამ დოკუმენტებიდან ჩანდა, რომ მათში ასახული გარემოებები არ ამართლებდა სასარჩელო მოთხოვნებს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 11 მარტის განჩინებით შპს «ვ-გ»-ს საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს «ვ-გ»-ს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს «ვ-გ»-ს საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1375.60 ლარი) 70% _ 962.92 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს «ვ-გ»-ს საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1375.60 ლარი) 70% _ 962.92 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.