¹ას-205-192-11 18 აპრილი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

Nნ. კვანტალიანი, ვ. როინიშვილი

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ნ. ც-შვილი

წარმომადგენელი _ ნ. შ-ძე

მოწინააღმდეგე მხარე – ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა «ყ-ე»

წარმომადგენელი _ ა. მ-ძე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 ნოემბრის განჩინება

დავის საგანი _ ზიანის ანაზღაურება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თბილისის საქალაქო სასმართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სასარჩელო განცხადებით მიმართა ნ. ც-შვილმა მოპასუხე ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა ,,ყ-ე»-ის მიმართ და მოითხოვა ბინის აშენების და საკუთრებაში გადაცემის ვალდებულების დარღვევის გამო 180 000 აშშ დოლარის ზიანის ანაზღაურება, ასევე მიუღებელი შემოსავლის სახით 15 000 აშშ დოლარის დაკისრება. ვინაიდან მის მიზანს წარმოადგენდა გადასაცემი ბინის გაქირავება და შემოსავლის მიღება.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ ამხანაგობამ დასახულ მიზანს ვერ მიაღწია და ყველას ვისაც განხორციელებული ჰქონდა ფულადი შენატანი, თანხები უკან დაუბრუნდათ. მოპასუხის შეთავაზების მიუხედავად მოსარჩელემ თავი აარიდა თანხის მიღებას, ამიტომ მისი კუთვნილი შენატანი 1625 აშშ დოლარი დაიდო ნოტარიუსის სადეპოზიტო ანგარიშზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 13 იანვრის გადაწყვეტილებით ნ. ც-შვილის სარჩელი მოპასუხე ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა «ყ-ე»-ის მიმართ არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა ნ. ც-შვილმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 ნოემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაქყვეტილება. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2002 წლის 24 ივლისს, 11 ფიზიკური პირის მიერ დაფუძნდა ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობა «ყ-ე». ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობაში ც. ს-ძის, მ. გ-ძის და ლ. ა-ძის შენატანად განისაზღვრა მიწის ნაკვეთი, შესაბამისად, იგი საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა ამხანაგობა «ყ-ე»-ის საკუთრებად. ამხანაგობის სხვა დანარჩენი წევრების შენატანად კი განისაზღვრა ფულადი თანხა. ამხანაგობის თავმჯდომარედ აირჩა ნ. ტ-შვილი, მას მიენიჭა ამხანაგობის წარმომადგენლობის უფლებამოსილება.

ამხანაგობა «ყ-ე»-ის დაფუძნების ხელშეკრულებით განისაზღვრა ამხანაგობის მიზანი და საქმიანობის ვადა. კერძოდ, ამხანაგობის ხელშეკრულების მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, განისაზღვრა შემდეგი: ამხანაგობის დამფუძნებელთა მიზანია დაფუძნების აქტით დადგენილ ვადებში იმოქმედონ მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის ასაშენებლად. 2. საცხოვრებელი სახლი უნდა აშენდეს მისამართზე ქ. თბილისი, ... ქუჩის მიმდებარედ. ამავე დოკუმენტის მე-9 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ამხანაგობა შექმნილია საცხოვრებელი სახლის აშენების ვადით და იგი არსებობას წყვეტს საცხოვრებელი სახლის საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის მომენტიდან, ხოლო მეორე პუნქტის «გ» ქვეპუნქტის მიხედვით ამხანაგობის საქმიანობა ვადაზე ადრე წყდება მხარეთა ურთიერთშეთანხმებით, რომელიც უნდა გაფორმდეს სანოტარო აქტით. ამავე ხელშეკრულების მე-10 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, ამხანაგობის საქმიანობის ლიკვიდაციის შემდეგ დარჩენილი ქონება ნაწილდება მხარეთა შორის მათი წილების პროპორციულად. ამავე ხელშეკრულებით განისაზღვრა, რომ დამფუძნებლების შენატანს წარმოადგენდა მათ საკუთრებაში არსებული მიწა და მათ დამატებითი შენატანის განხორციელების ვალდებულება აღარ ეკისრებოდათ, ხოლო თუ ხელშეკრულების მე-7 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად ამხანაგობის მიზანი ვერ იქნებოდა მიღწეული, მაშინ მიწის ნაკვეთი უკან დაუბრუნდებოდათ მათ შემომტანებს.

2002 წლის 1 აგვისტოს ხელშეკრულებით მოსარჩელე ნ. ც-შვილი გაწევრიანდა ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა «ყ-ე»-ში, რის შესახებაც ამხანაგობის თავმჯდომარესა და ნ. ც-შვილს შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლის ძალითაც ამხანაგობამ იკისრა ვალდებულება ქ. თბილისში ... ქუჩის მიმდებარედ მდებარე მშენებარე საცხოვრებელი სახლის შენობა-ნაგებობიდან გადაეცა ნ. ც-შვილისთვის საკუთრების უფლება ერთ ბინაზე ფართით 100 კვ.მ. წინასწარ განსაზღვრულ მდგომარეობაში. მითითებული ხელშეკრულების 2.1 პუნქტით განისაზღვრა ამხანაგობის ვალდებულება, ოცდაათი თვის განმავლობაში ჩაებარებინა მოსარჩელისათვის შეპირებული საცხოვრებელი ბინა. 2.3. პუნქტით ასაშენებელი ბინის სანაცვლოდ ფულადი შენატანის ოდენობა განისაზღვარა 6 500 (ექვსიათას ხუთასი) აშშ დოლარით. 3.1. პუნქტით განისაზღვრა მითითებული თანხის გადახდის გრაფიკი.

2002 წლის 1 აგვისტოს ხელშეკრულების 3.1. პუნქტით განსაზღვრული გრაფიკის მიხედით მოსარჩელის მიერ გადახდილი იქნა პირველადი შესატანი მთლიანი გადასახდელი თანხის 25% - 1625 (ათას ექვსას ოცდახუთი) აშშ დოლარი. შემდეგი შესატანი უნდა განხორციელებულიყო ფუნდამენტის სამუშაოების დამთავრებისას, მაგრამ ვინაიდან მშენებლობა არ იქნა დაწყებული, შესაბამისად დარჩენილი თანხაც მოსარჩელის მიერ არ ყოფილა გადახდილი.

2002 წლის 1 აგვისტოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული 30 თვიანი ვადა, რომლის განმავლობაშიც მოსარჩელეს უნდა გადასცემოდა ხელშეკრულებით გათვალსიწინებული საცხოვრებელი ბინა, ამოიწურა 2005 წლის 1 თებერვალს, სამშენებლო სამუშაოები არ განხორციელებულა.

2008 წლიდან ამხანაგობის თავმჯდომარესა და წევრებს შორის დაიწყო ამხანაგობა «ყ-ე»-ის სადამფუძნებლო ხელშეკრულების გაუქმების შესახებ ხელშეკრულებების დადება იმ საფუძვლით, რომ ამხანაგობას არ შეეძლო ნაკისრი ვალდებულების შესრულება, ანუ ხელშეკრულებით განსაზღვრული მიზნის მიღწევა. იმ პირებს, რომლებსაც ამხანაგობაში შეიძინეს ასაშენებელი საცხოვრებელი ბინები, დაუბრუნდათ თანხა. მოსარჩელე ნ. ც-შვილმა უარი განაცხადა თანხის მიღებაზე.

ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა «ყ-ე»-ის წევრები, რომლებმაც ფულადი შენატანი განახორციელეს ამხანაგობაში, მათ შორის მოსარჩელე ნ. ც-შვილიც, წარმოადგენდნენ იმ პირებს, რომლებიც სახელშეკრულებო ურთიერთობაში იმყოფებოდნენ შპს «კ-ი»თან და ამ უკანასკნელმა ვერ განახორციელა მათი ბინებით უზრუნველყოფის ვალდებულება.

ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობის წევრების მონაწილეობა ამხანაგობაში გულისხმობდა ფულადი და ნივთობრივი სახით შენატანის განხორციელბას, ხოლო ბინის აშენების ვალდებულება ამხანაგობასთან დადებული ხელშეკრულების თანახმად ეკისრებოდა შპს «კ-ი»ს. სამშენებლო ორგანიზაციის მიერ ბინის აშენების თაობაზე მითითებას ასევე შეიცავდა თავად ნ. ც-შვილთან დადებული ხელშეკრულების მე-4 პუნქტის 4.2 პუნქტიც.

ნ. ც-შვილის მიერ ამხანაგობაში შეტანილი თანხა 1625 აშშ დოლარი, რომლის უკან დაბრუნებაზეც უარი განაცხადა მოსარჩელემ, განთავსდა ნოტარიუსის სადეპოზიტო ანგარიშზე.

სააპელაციო პალატა დაეთანხმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივ დასაბუთებას და მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს, დავის გადაწყვეტისას მართებულად იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 316-ე, 394-ე, 412-ე, 930-ე და 939-ე მუხლებით და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას საფუძვლად დაუდო ნორმათა სწორი განმარტება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 ნოემბრის განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა ნ. ც-შვილმა და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

კასატორის წარმომადგენლის განმარტებით, თბილისის სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა რა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და დაეთანხმა სამართლებრივ შეფასებას, დაარღვია სამართლის ნორმები. კერძოდ, არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა.

სააპელაციო სასამართლოს ამხანაგობა „ყ-ე-სა“ და ნ. ც-შვილს შორის 01.08.2002 წელს დადებული ხელშეკრულება უნდა დაეკვალიფიცირებინა, როგორც თვალთმაქცური გარიგება და გამოეყენებინა დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი ნორმები. კერძოდ, ამ შემთხვევაში დაფარულ გარიგებას წარმოადგენს ქონების ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება. მშენებარე საცხოვრებელი სახლის აშენებამდე და ექსპლუატაციაში მიღებამდე ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულების დადება შეუძლებელია, ვინაიდან არ არსებობს ნასყიდობის ობიექტი – უძრავი ქონება. აქედან გამომდინარე, ასეთ ურთიერთობას ესადაგება ქონების ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც, მომავალ მყიდველს ენიჭება უფლება (მოთხოვნის უფლება), მშენებლობის დასრულებისა და შენობის ექსპლუატაციაში მიღების შემდეგ მომავალ გამყიდველთან გააფორმოს ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულება.

კასატორის წარმომადგენლის განმარტებით, 2002 წლის 1 აგვისტოს ხელშეკრულებით განისაზღვრა ვადა (2005 წლის პირველი თებერვალი), რომლის განმავლობაშიც მოპასუხეს უნდა შეესრულებინა ვალდებულება საცხოვრებელ ბინაზე ნ. ც-შვილისათვის საკუთრების უფლების გადაცემის თაობაზე. მოპასუხის მხრიდან ასეთი ვალდებულება არ შესრულებულა, მან გადააცილა ვალდებულების შესრულების ვადას (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-400 მუხლი). ვადის გადაცილების შემთხვევაში მოვალე პასუხს აგებს ყოველგვარი გაუფრთხილებლობისთვის. კასატორის წარმომადგენლი ასევე განმარტავს, რომ 2002 წლის 1 აგვისტოს დადებულ ხელშეკრულებაში მითითებულია, რომ ამხანაგობა „ყ-ე-მა“ იკისრა ვალდებულება, შესაბამისი ანაზღაურების სანაცვლოდ საკუთრებაში გადაეცა ნ. ც-შვილისათვის ხელშეკრულებით შეთანხმებული საცხოვრებელი ბინა. აღნიშნულ ხელშეკრულებაში არსად არის მითითებული, რომ ნ. ც-შვილის ამხანაგობის სხვა წევრებთან ერთად მონაწილეობა უნდა მიეღო ერთობლივ საქმიანობაში, ამასთან, ის ფაქტი, რომ ნ. ც-შვილი არ გამხდარა ამხანაგობა „ყ-ე“ ის წევრი დასტურდება ამავე ამხანაგობის წესდებით. ეს ფაქტი, ასევე შეიძლება დადასტურდეს ამხანაგობის კრების ოქმებით, რომლებშიც წესით დაფიქსირებული უნდა იყოს ნ. ც-შვილის მონაწილეობა ამხანაგობის საქმიანობაში. მოპასუხემ ასეთი კრების ოქმები ვერ წარმოადგინა. ფაქტობრივად, 2002 წლის 1 აგვისტოს ხელშეკრულება წარმოადგენს თვალთმაქცურ გარიგებას, რომლის დროსაც გამოიყენება დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები. ამ შემთხვევაში გამოყენებულ უნდა იქნეს წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულებისათვის დადგენილი ნორმები.

კასატორის წარმომადგენლის განმარტებით, გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილია სადავო ფაქტობრივი გარემოებები, რომ ნ. ც-შვილი, სახელშეკრულებო ურთიერთობებში იმყოფებოდა შპს „კ-ი“თან და ამ უკანასკნელმა ვერ განახორციელა მათი ბინებით უზრუნველყოფის ვალდებულება, ასევე ის გარემოება, რომ სამშენებლო ორგანიზაციის მიერ ბინის აშენების თაობაზე მითითებას ასევე შეიცავდა ნ. ც-შვილთან დადებული ხელშეკრულების მე-4 პუნქტის 4.2 პუნქტიც, არ დასტურდება საქმეში არსებული მტკიცებულებებით. რაც შეეხება ხელშეკრულების 4.2 მუხლს, აქ მართლაც არის მითითება სამშენებლო ორგანიზაციის შესახებ, თუმცა, ყოველგვარი დაკონკრეტების გარეშე. ამავე დროს, ამავე მუხლში საუბარია იმაზე, რომ სამშენებლო კომპანიის მიერ ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, ამხანაგობა წყვეტს მოქალაქისგან ამ ეტაპისათვის დარჩენილი თანხების მიღებას და საკუთარი ან სამშენებლო ორგანიზაციის ხარჯებით ამთავრებს მშენებლობას. აღნიშნულიდან გამომდინარე კასატორის წარმომადგენლს მიაჩნია, რომ ხელშეკრულების თუნდაც ეს ჩანაწერი მეტყველებს იმ გარემოებაზე, რომ ნ. ცისკარიშვილი არ ყოფილა ამხანაგობის წევრი და, რომ მის წინაშე ვალდებულება იკისრა ამხანაგობამ იმ შემადგეენლობით, რომლითაც ის იყო დაფუძნებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. ც-შვილის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებზე დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

განსახილველ შემთხვევში, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ამდენად, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ნ. ც-შვილის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით, 401-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ. ც-შვილის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი დარჩეს განუხილველად.

2. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.