ას-228-213-2011 20 ივნისი, 2011 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პ. ქათამაძე, ბ. ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ა. ჯ-ია

მოწინააღმდეგე მხარეები _ მ. გ-ძე, გ. თ-ია, შპს “ა”

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ა. ჯ-იამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მ. გ-ძის, გია თ-იას, შპს “ა” მიმართ ზიანის ანაზღაურების შესახებ შემდეგი დასაბუთებით: შპს ,,ა-ს” საკუთრების უფლებით ეკუთვნოდა თბილისში, ... ¹34-ში მდებარე არასაცხოვრებელი ფართი, 1997 წლის 14 იანვარს საზოგადოების დირექტორმა ვ. ჯ-იამ ,,ა- ბანკის” კონსულტანტ გ. თ-იას მისცა მინდობილობა საზოგადოების სახელით ზემოაღნიშნული ფართის გასხვისებაზე. ზეპირი მოლაპარაკების თანახმად, ფართი უნდა გაყიდულიყო საბაზრო ფასად. მინდობილობის გაფორმების დროს ვ.ჯ-ია ცხოვრობდა მოსკოვში, საზოგადოების კუთვნილი ფართის გასხვისების თაობაზე მისთვის არავის უცნობებია და იმის გათვალისწინებით, რომ მინდობილობის მოქმედების ვადა იყო 1997 წლის 1-ლ მაისამდე, დარწმუნებული იყო, რომ ზემოაღნიშნული ფართი საზოგადოების საკუთრებას წარმოადგენდა. 1997 წლის 23 იანვარს გ.თ-იამ თბილისში, ... მდებარე შპს ,,ა-ის” კუთვნილი 855 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი მ. გ-ძეს მიჰყიდა მხოლოდ 10 000 ლარად, როგორც ეს მითითებულია ხელშეკრულებაში. ერთი წლის შემდეგ, 1998 წლის 13 ივნისს კი –მ. გ-ძემ შ.პ.ს. ,,ა-ს” მიჰყიდა უკვე 270 000 აშშ დოლარად. აღნიშნულის შესახებ ვ. ჯ-იამ ცნობილი გახდა 2007 წლის შემოდგომაზე, საჯარო რეესტრში საბუთების მოძიების შემდეგ შეიტყო. 2008 წლის 12 მარტს შპს ,,ა-ის” დირექტორმა დაუთმო ამ ურთიერთობიდან წარმოქმნილი მოთხოვნის უფლება ა. ჯ-იას, რომელმაც სარჩელით მიმართა სასამართლოს და მოითხოვა ზემოაღნიშნული ორივე ხელშეკრულების ბათილად ცნობა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 20 მარტის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა და ბათილად იქნა ცნობილი 1997 წლის 23 იანვრის გ. თ-იასა და მ. გ-ძეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება და 1998 წლის 13 ივნისის მ. გ-ძეს და შპს ,,ა-ს” შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება. გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში, თუმცა საჯარო რეესტრში რეგისტრაციისას აღმოჩნდა, რომ ზემოაღნიშნული ქონება გასხვისებულია და აღრიცხულია სხვის სახელზე, 2001 წლის იანვარში ცნობილი გახდა შპს ,,ა-ს” სს ,,... ბანკი-დან” გამოუტანია 310 798 აშშ დოლარი და 313 864 ლარი, რის გამოც აუქციონის შედეგად კრედიტორს ნატურით გადაეცა საკუთრებაში მათი არასაცხოვრებელი ფართი. აღნიშნულით შპს ,,ა-ს” მიადგა ქონებრივი ზიანი, რომლის მოთხოვნის უფლებაც ორგანიზაციამ დაუთმო ა.ჯ-იას.

მოპასუხე გ.თ-იამ სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით: მას და ვ. ჯ-იას შორის ფართის საბაზრო ფასში გაყიდვაზე ან მყიდველისაგან ფულის მიღებაზე ან ამ ფულის მისთვის გადაცემის შესახებ ზეპირი ხელშეკრულება არ დადებულა. მოსარჩელე სარჩელში მალავს არსებით გარემოებას, კერძოდ,O ა. ჯ-იას იმ მომენტისათვის ჰქონდა ვალი, რომლის გადახდასაც მევალე ინტენსიურად ითხოვდა ბანკისა და გ.თ-იასაგან, რადგან ა.ჯ-ია 1997 წლის სექტემბრის ბოლოს მევალეებთან შეთანხმებით ვალის დაფარვის თანხის საზღვარგარეთ მოძიებისა და გადახდის შეპირებით საქართველოდან წავიდა. სიტყვიერად მევალეებთან მის წარმომადგენლად წარდგენილ იქნა გ. თ-ია, რითაც ეს უკანასკნელი მძიმე სიტუაციაში აღმოჩნდა, რადგან 1997 წლის ოქტომბრიდან ა.ჯ-იასთან კონტაქტი გართულდა და ვალს არ აბრუნებდა. სწორედ ამის შემდგომ ა.ჯ-ია მეუღლესთან ერთად შეუთანხმდა კრედიტორს და მის წარმომადგენელს, რომ ურთიერთშეთანხმებული ღირებულებით მათზე გაასხვისებდა საკუთარი მეუღლის მფლობელობაში არსებულ უძრავ ქონებას ვალის დასაფარავად, რაც გახდა საფუძველი სარჩელში მითითებული უძრავი ქონების მევალისათვის მიყიდვისა. ყოველივე ამის შესახებ კი, იმთავითვე ცნობილი იყო ა.ჯ-იასათვის. დასახელებული გარემოებების გათვალისწინებით, სარჩელი ხანდაზმულია და მხარეს უარი უნდა ეთქვას მის დაკმაყოფილებაზე.

მოპასუხე შპს ,,ა-მა” სარჩელი არ ცნო.

მოპასუხე მ. გ-ძეს ა. ჯ-იას სარჩელზე სასამართლოში შესაგებელი არ წარმოუდგენია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 26 თებერვლის გადაწყვეტილებით ა.ჯ-იას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა შემდეგი დასაბუთებით: შპს ,,ა-ს” საკუთრების უფლებით ეკუთვნოდა არასაცხოვრებელი ფართი, მდებარე ქ. თბილისში, ... ¹34-ში. 1997 წლის 14 იანვარს შპს ,,ა-ს” დირექტორმა ვ. ჯ-იამ მინდობილობა მისცა გ. თ-იას ქ. თბილისში, ... ¹34-ში მდებარე ფართის გასხვისებაზე. 1997 წლის 23 იანვარს, ერთი მხრივ, გ. თ-იას, როგორც ვ. ჯ-იას წარმომადგენელსა და მეორე მხრივ, მ. გ-ძეს შორის დადებულ იქნა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც გასხვისდა 855 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი, 10000 ლარად, ქ. თბილისში, ... ¹34-ში.. 1998 წლის 13 ივნისს, ერთი მხრივ, მ. გ-ძესა და მეორე მხრივ, შპს ,,ა-ს” შორის დადებულ იქნა უძრავი ქონების ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც მ.გ-ძემ ქ. თბილისში, ... ¹34-ში მდებარე 855 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი 270 000 აშშ დოლარად გაასხვისა. 2008 წლის 12 მარტს შპს ,,ა-ს” დირექტორმა ვ. ჯ-იამ, შპს ,,ა” მფლობელობაში არსებული ქ. თბილისში, ... ¹34-ში მდებარე არასაცხოვრებელი ფართის არასწორ გასხვისებასათან დაკავშირებით, მოთხოვნის ყველა უფლება დაუთმო ა. ჯ-იას. 2008 წლის 13 ივნისს ა. ჯ-იამ სასარჩელო განცხადებით მომართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების: გ.თ-იას, მ. გ-ძისა და შპს ,,ა-ს” მიმართ გარიგების ბათილად ცნობის თაობაზე მოთხოვნით. სასამართლოს 2009 წლის 20 მარტის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით ა. ჯ-იას სარჩელი დაკმაყოფილდა. შპს ,,ა-ს” სახელზე რიცხული ქ. თბილისში, ... მდებარე 855 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი 2005 წლის 13 ივლისს ორი უშედეგო აუქციონის შემდეგ, კრედიტორის განცხადებით, ნატურით გადაეცა საკუთრებაში სს ,, ... ბანკს” (კრედიტორს). ზემოაღნიშნული უძრავი ქონება საჯარო რეესტრის მონაცემებით რეგისტრირებულია შპს ,, ... ჯორჯიას” სახელზე. Aშპს ,,ა-ს” დირექტორ ვ. ჯ-სათვის ქ. თბილისში, ... ¹34-ში მდებარე არასაცხოვრებელი ფართის გასხვისების თაობაზე ცნობილი იყო გასხვისების პირველ წელსვე.

მოპასუხის მოსაზრებასთან დაკავშირებით, რომ მოსარჩელესათვის ქონების გასხვისების თაობაზე ცნობილი იყო გასხვისების პირველივე წელს, სასამართლომ განმარტა შემდეგი: ,,ხანდაზმულობა” სამოქალაქო სამართალში გამოხატავს იმ აზრს, რომ რაიმე ურთიერთობა, მდგომარეობა, მოვლენა იმდენად დიდი ხნის წინ იყო, რომ ხანგრძლივი დროის გასვლა განსაზღვრული სახით გავლენას ახდენს პირთა უფლებებსა და ვალდებულებებზე. ხანდაზმულობის ვადა არის ვადა, რომლის განმავლობაშიც პირს, რომლის უფლებაც დაირღვა, შეუძლია, მოითხოვოს თავისი უფლების იძულებითი განხორციელება ან დაცვა. ხანდაზმულობის ვადის გასვლა სპობს უფლების იძულებითი განხორციელების შესაძლებლობას. ამასთან, ხანდაზმულობის ვადის დასაწყისი ეფარდება იმ დღეს, როდესაც წარმოიშვა მოთხოვნის უფლება. მოთხოვნის უფლება კი, წარმოიშობა იმ დღიდან, როდესაც პირმა გაიგო ან უნდა გაეგო თავისი უფლების დარღვევა, თუ პირმა თავისი დაუდევრობის (გულგრილობის) გამო ვერ გაიგო უფლების დარღვევის შესახებ, მაშინ ხანდაზმულობის ვადის დენა იწყება იმ მომენტიდან, როცა საქმის გარემოების მიხედვით უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. ზოგიერთ შემთხვევაში კი, ხანდაზმულობის ვადის დენის დასაწყისი უშუალოდ კანონითაა განსაზღვრული, ასეთ შემთხვევაში ითვლება, რომ სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილისათვის ცნობილია მოთხოვნის უფლების წარმოშობის დრო და ამ დროიდან დაიწყება ხანდაზმულობის ვადის დენა. კონკრეტულ შემთხვევაში, შპს ,,ა-ს” დირექტორმა, ვ. ჯ-იამ, ქ. თბილისში, ... ¹34-ში მდებარე არასაცხოვრებელი ფართის გასხვისების თაობაზე მინდობილობა გ. თ-იას გაუფორმა 1997 წლის 14 იანვარს. მოსარჩელე მხარე თვითონვე უთითებდა სარჩელში, რომ მინდობილობის მოქმედების ვადა იყო 1997 წლის 1-ლი მაისამდე. აღნიშნულის გათვალისწინებით, სარჩელში მითითებული გარემოება იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელე დარწმუნებული იყო ზემოაღნიშნული ფართის საზოგადოებისადმი კუთვნილებაში, სასამართლომ არ გაიზიარა, მით უფრო მაშინ, როდესაც შპს ,,ა-ს” დირექტორს საფუძველი ჰქონდა ევარაუდა, რომ ქ. თბილისში, ... ¹34-ში მდებარე არსაცხოვრებელი ფართი გასხვისდებოდა სწორედ მინდობილობის მოქმედების ვადაში _ 1997 წლის 14 იანვრიდან 1997 წლის 1-ლ მაისამდე. მოსარჩელის მითითება იმის თაობაზე, რომ ვ. ჯ-ია დარწმუნებული იყო ამჟამინდელი მდგომარეობითაც ზემოაღნიშნული ფართის საზოგადოებისადმი კუთვნილებაში, ასევე ფართის გასხვისების შესახებ მან მხოლოდ 2007 წლის შემოდგომაზე გაიგო საჯარო რეესტრში საბუთების მოძიების შემდეგ, პირველი ინსტანციის სასამართლომ არ გაიზიარა და განმარტა, რომ აღნიშნულის დამადასტურებელი უტყუარი მტკიცებულებები საქმეში არ წარმოუდგენიათ. ვ. ჯ-იასათვის არასაცხოვრებელი ფართის გასხვისების თაობაზე ცნობილი გახდა არა 2007 წლის შემოდგომაზე, არამედ უფრო ადრე _ ქონების გასხვისების პირველივე წელს, აღნიშნულს განამტკიცებს ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ 2007 წელს საჯარო რეესტრში საბუთების მოძიების შემდგომ მოსარჩელისათვის ზემოაღნიშნული ფართის გასხსვისებასთან ერთად ასევე ცნობილი გახდებოდა ის გარემოება, რომ არასაცხოვრებელი ფართი იმ დროისათვის უკვე აღარ წარმოადგენდა შპს ,ა-ს” საკუთრებას და იგი საქართველოს ... სამინისტროს თბილისის ... ბიუროს 2005 წლის 18 ივლისის განკარგულების საფუძველზე ნატურით გადაეცა საკუთრებაში კრედიტორს სს ,, ... ბანკს’’.

რაც შეეხება მოპასუხე გ. თ-იას მიერ წარდგენილ 1996 წლის 29 დეკემბრის წერილს, ირკვევა, რომ ა. ჯაიამ ქ. თბილისში, ... ¹34-ში არსებული არასაცხოვრებელი ფართის შესაძლო გასხვისების თაობაზე ჯერ კიდევ 1996 წლის 29 დეკემბერს იცოდა. აღნიშნული მტკიცებულება სადავოდ გახადა მოსარჩელე მხარემ და მიუთითა, რომ იგი წარმოდგენილია ასლის სახით და არ უნდა იქნეს გაზიარებული. აღნიშნულთან დაკავშირებით სასამართლომ განმარტა, რომ წარდგენილი წერილი ფაქსის აპარატის მეშვეობითაა გამოგზავნილი და, შესაბამისად, არ შეიძლება იგი მოპასუხესთან დედნის სახით არსებობდეს. მოსარჩელე მხარის მითითება იმის შესახებ, რომ, ვინაიდან თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 20 მარტის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით იმავე მხარეებს შორის უკვე დადგენილია ფაქტები, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის საფუძველზე ამ გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები მიჩნეული უნდა იქნეს პრეიუდიციად, სასამართლომ არ გაიზიარა და განმარტა, რომ განსახილველ შემთხვევაში სასამართლოს მიერ 2009 წლის 20 მარტს გამართულ სასამართლო სხდომაზე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება გამოტანილ იქნა მოპასუხე მხარის გამოუცხადებლობის გამო. ასეთ შემთხვევაში, კი სასამართლო არ ამოწმებს და არ აფასებს მტკიცებულებებს, რადგან გადაწყვეტილებისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტები დამტკიცებულად ითვლება. სასამართლომ იურიდიულად უნდა შეაფასოს დამტკიცებულად მიჩნეული ფაქტები. კონკრეტულ შემთხვევაში სადავოს წარმოადგენდა არა ის გარემოება, 1997 წლის 23 იანვარს გ. თ-იამ მიჰყიდა თუ არა მ. გ-ძეს შპს ,,ა-ს” კუთვნილი არასაცხოვრებელი ფართი და შემდეგ 1998 წლის 13 ივნისს მ. გ-ძემ ზემოაღნიშნული არასაცხოვრებელი ფართი გაასხვისა თუ არა შპს ,,ა-ზე”, არამედ სადავოა, რომ ფართის გასხვისების თაობაზე მოსარჩელისათვის ცნობილი იყო გასხვისების პირველ წელსვე და არა 2007 წლის შემოდგომაზე.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 128.1, 129-ე და 130-ე მუხლების თანახმად, მიიჩნია, რომ მოსარჩელისათვის ქ. თბილისში, ... ¹34-ში მდებარე არასაცხოვრებელი ფართის გასხვისების თაობაზე ცნობილი იყო გასხვისების პირველ წელსვე, კერძოდ კი _ 1997 წელს, სწორედ ამ პერიოდიდან დაიწყო სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის დენა და ამ პერიოდიდან 6 წლის განმავლობაში ა.ჯ-აიას სასამართლოში სარჩელის აღძვრით უნდა მოეთხოვა ზიანის ანაზღაურება. ა. ჯ-აიამ სასამართლოს სარჩელით მომართა მხოლოდ 2009 წლის 3 ივლისს. სასამართლო მიიჩნია, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებიდან გამომდინარე, სამოქალაქო კოდექსის 144-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და ამავე კოდექსის 137-ე მუხლის შესაბამისად, ხანდაზმულობის ვადის დენის შეწყვეტის სამართლებრივ საფუძველი არ არსებობს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 26 თებერვლის გადაწყვეტილება სააპეალციო წესით გაასაჩივრა ა. ჯ-აიამ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 ნოემბრის განჩინებით ა. ჯ-აიას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად. სააპელაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლის თანახმად, სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივი დასკვნები საქმის ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით და ზემოხსენებულ ნორმაზე დაყრდნობით შემოიფარგლა მხოლოდ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მითითებით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 ნოემბრის განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა ა. ჯ-აიამ და მოითხოვა მისი გაუქმება საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება შემდეგი დასაბუთებით: სააპელაციო სასამართლომ შეფასების გარეშე დატოვა აპელანტის მტკიცება იმის შესახებ, რომ I ინსტანციის სასამართლოს დასკვნები ფაქტობრივ და სამართლებრივ გარემოებებთან დაკავშირებით, არ გამომდინარეობდა საქმეში არსებული მასალებიდან; გაუგებარია, პირველი ინსტანციის სასამართლომ რა მიზეზით უარყო არგუმენტები იმის შესახებ, რომ მან შპს ,,ა-ს” საკუთრებაში არსებული ქონების გასხვისების შესახე 2007 წელს შეიტყო. სასამართლომ დაარღვია გადაწყვეტილების მიღების მექანიზმი, რაც გულისხმობს ფაქტობრივ გარემოებათა გამო, მხარეთა მიერ წარმოდგენილ და საქმეში არსებული მტკიცებულებების ლოგიკურ ანალიზს, ხოლო შემდგომ, მათ სამართლებრივ შეფასებას. ასეთ სიტუაციაში, მით უმეტეს მაშინ, როცა სააპელაციო საჩივარშიარგუმენტები დასაბუთებული იყო, სააპელაციო პალატას მართებდა, ემსჯელა სააპელაციო საჩივარში არგუმენტებზე და თავისი შეფასებები დაეფუძნებინა ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ საკუთარ დასკვნებზე. სინამდვილეში კი, პალატამ კრიტიკული შეფასების გარეშე დატოვა I ინსტანციის სასამართლოს სრულიად უსაფუძვლო დასკვნები და შეფასებები. ეს სხვა არაფერია, თუ არა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის მოთხოვნათა დარღვევა. შპს „ა-ს” საკუთრებაში მყოფი უძრავი ქონების გასხვისების თაობაზე, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით, ბათილადაა ცნობილი გარიგებები, ერთი მხრივ, გ.თ-იასა და მ.გ-ძეს, ხოლო, მეორე მხრივ, მ.გ-ძისა და შპს „ა-ს” შორის, უდავოა, რომ ამ გარიგებათა ბათილობას აუცილებლად უნდა მოჰყოლოდა შესაბამისი სამართლებრივი შედეგი, კერძოდ, რამდენადაც ბათილად ცნობილი გარიგებების შედეგად ა.ჯ-აიას მიადგა მნიშვნელოვანი მატერიალური ზიანი, ბათილობის შედეგს უნდა წარმოადგენდეს ზიანის ანაზღაურება. ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება კი ა.ჯ-აიას წარმოეშვა მას შემდეგ, რაც მისთვის ცნობილი გახდა, რომ შპს „ა-ს“ საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება გასხვისდა მისი გენერალური დირექტორის, ან მიმნდობი პირის, ვ. ჯგ-აიას ნების საწინააღმდეგოდ და ისიც ბათილი გარიგებების საფუძველზე. აღნიშნულის შესახებ მას არაფერი სცოდნია, ვიდრე სასამართლომ არ მიიღო შესაბამისი გადაწყვეტილება, დასახელებულ გარიგებათა ბათილად ცნობის შესახებ. აქედან გამომდინარე, ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა სასამართლოს უნდა აეთვალა არა ბათილად ცნობილი გარიგებების დადების, არამედ სასამართლოს მიერ ამ გარიგებათა ბათილად ცნობის მომენტიდან. სადავო საკითხის ამდაგვარი გადაწყვეტა სავსებით პასუხობს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 982-ე მუხლის მოთხოვნას. საქმეში არსებული მასალები იმაზე მეტყველებენ, რომ შპს „ა-ს“ კუთვნილი, თბილისში, ... 34-ში მდებარე უძრავი ქონების მ. გ-ძისათვის მიყიდვის, ხოლო ამ უკანასკნელის მიერ, იმავე ნივთის შპს „ა-ზე“ გასხვისების შესახებ, შეიტყო მხოლოდ 2007 წლის შემოდგომაზე. მინდობილობა უძრავი ნივთის გასხვისების შესახებ, შპს „ა-ს“ გენერალურმა დირექტორმა, ვ. ჯ-აიამ გ. თ-იას სახელზე გასცა 1997 წლის 14 იანვარს, სამნახევარი თვის ვადით, იმავე წლის 1 მაისამდე, ამ ორ პირს შორის ურთიერთობა ექცევა დავალების შესახებ, სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული ნორმების რეგულირების სფეროში. მინდობლობაში მითითებული არაა, მაგრამ უდავოა, რომ გ. თ-იას, ამ შემთხვევაში რწმუნებულის, კანონისმიერ მოვალეობას შეადგენდა დავალების შესრულების თაობაზე ინფორმაცია მიეწოდებინა ვ.ჯ-იასათვის, თუმცა მან ქონება მიჰყიდა მ.გ-ძეს, რომელსაც ვ.ჯ-იასა და შპს „ა-ს” ვალებთან არაფერი აკავშირებდა. უდავო ფაქტია, რომ ობიექტის ახალი მესაკუთრეების, მ. გ-ძისა და შპს „ა-ს” წინაშე, ვ.ჯ-იას არ აკავშირებდა არანაირი ვალდებულება. უტყუარი ფაქტი კი ჰბადებს უტყუარ დასკვნას იმის შესახებ, რომ ობიექტის რეალიზაციას არაფერი აკავშირებდა მოსარჩელე შპს „ა-ს“ ან ა. ჯ-აიას ვალებთან. აქედან გამომდინარე, სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრე, შპს „ა-ს“ გააჩნდა სრული საფუძველი, სარწმუნოდ მიეჩნია საჯარო რეესტრის სააგენტოდან 2007 წელს მოპოვებული არაერთი ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ ოფიციალურად, შპს „ა“, წარმოადგენდა ამ ობიექტის მესაკუთრესა და მფლობელს. ამის უარსაყოფად, საქმეში არ მოიპოვება არც ერთი მტკიცებულება, გარდა გ. თ-იას იმ უსაფუძვლო განმარტებებისა, რომ ა. ჯ-აიას, 2007 წლამდე ოფიციალურად ეცნობა მისი კუთვნილი არასაცხოვრებელი ფართის გასხვისების შესახებ.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ა. ჯ-აიას საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის გასაჩივრებული განჩინება და საქმე დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს იმავე სასამართლოში, თუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. გასაჩივრებული განჩინება უნდა გაუქმდეს და საქმის ხელახლა განმხილველმა სასამართლომ ფაქტობრივად და სამართლებრივად უნდა დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, კერძოდ:

სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინებით სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლზე დაყრდნობით მიუთითა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმის გარემოებები სრულად არის გამოკვლეული და სამართლებრივად სწორადაა შეფასებული, რის გამოც იგი უცვლელად უნდა იქნეს დატოვებული.

აღნიშნული ნორმის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომლითაც საქმე ხელმეორედ არ წყდება არსებითად, მიიღება განჩინების ფორმით, რომელიც აღწერილობითი და სამოტივაციო ნაწილების ნაცვლად უნდა შეიცავდეს მოკლე დასაბუთებას გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების ან უცვლელად დატოვების შესახებ. თუ სააპელაციო სასამართლო ეთანხმება პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებს და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ ან და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით, მაშინ დასაბუთება იცვლება მათზე მითითებით.

სასამართლო გადაწყვეტილება წარმოადგენს მართლმსაჯულების აქტს, რომელიც გამოიტანება საქმის განხილვის შედეგად და უნდა პასუხობდეს კანონის მოთხოვნებს. სასამართლო გადაწყვეტილების უპირველესი ფუნქცია მოდავე პირებისათვის უფლებათა და ვალდებულებათა არსებობა-არარსებობის დადგენაა, რაც საბოლოოდ უზრუნველყოფს მართლწესრიგის დამკვიდრებას და სამართალდარღვევის პროფილაქტიკას.

სასამართლო გადაწყვეტილების მნიშვნელობიდან გამომდინარე, კანონი აწესებს მკაცრ მოთხოვნებს სასამართლო გადაწყვეტილების შინაარსთან მიმართებით. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დანაწესით, რომ ყოველი პირისათვის უზრუნველყოფილია უფლების სასამართლო წესით დაცვა (მე-2 მუხლი), პირის სასამართლოსათვის მიმართვის უფლებასთან ერთად იგულისხმება სასამართლოს ვალდებულება, დასაბუთებულად დააკმაყოფილოს ან უარი უთხრას მის მოთხოვნას. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლი იმპერატიულად ადგენს ფაქტობრივად და სამართლებრივად დასაბუთებული გადაწყვეტილების გამოტანის ვალდებულებას. გადაწყვეტილების აღწერილობითი და სამოტივაციო ნაწილი ნათლად უნდა ასახავდეს სასამართლოს შემეცნებით მსჯელობას ფაქტებთან მიმართებით (ფაქტობრივი დასაბუთება) და შეფასებით მსჯელობას დადგენილი ფაქტების იურიდიული ძალისა და მნიშვნელობის შესახებ (სამართლებრივი დასაბუთება). კანონის იმპერატიული დათქმა გადაწყვეტილების დასაბუთების აუცილებლობაზე, განპირობებულია მართლმსაჯულების ერთ-ერთი ძირითადი მიზნით, დაარწმუნოს მხარეები დავის კანონიერად და სამართლიანად გადაწყვეტაში და ამავდროულად, გადაწყვეტილების დასაბუთებით რეალიზებულია საზოგადოების უფლება, იცოდეს, თუ რა გადაწყვეტილებები გამოაქვთ მათი სახელით და რა არის მათი საფუძველი. პირის საქართველოს კონსტიტუციითა და საერთაშორისო აქტებით გარანტირებული უფლება, მისი სადავოდ ქცეული უფლების სამართლიანი სასამართლო განხილვისა, მოიცავს პირის უფლებას, იცოდეს, მის დავასთან დაკავშირებით, რომელ ფაქტებსა და კანონებზე დაყრდნობით მიიღოს სასამართლომ გადაწყვეტილება. კანონით გარანტირებულია სასამართლო გადაწყვეტილების დასაბუთებულობის შემოწმების სისტემა (აპელაცია, კასაცია) და დაინტერესებულ პირს, დისპოზიციურობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპით, შეუძლია გაასაჩივროს პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება, გარდა კანონით ზუსტად გათვალისწინებული გამონაკლისისა. ამასთან, როდესაც პირი სადავოდ ხდის პირველი ინსტანციის გადაწყვეტილებას, როგორც მისთვის მიუღებელსა და არადამაჯერებელს, სააპელაციო სასამართლომ, რომელიც ეთანხმება გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას, დასაბუთებულად უნდა განუმარტოს აპელანტს, თუ რატომ, რომელ ფაქტებსა და ნორმებზე დაყრდნობით არ იზიარებს მის თითოეულ სააპელაციო პრეტენზიას. ზემოაღნიშნული უდევს საფუძვლად სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლის დანაწესს, რომლის მიხედვით, პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებების გაზიარების შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს დასაბუთება იცვლება მათზე _ გაზიარებულ ფაქტობრივ გარემოებებზე და მათ შეფასებაზე მითითებით. კანონის აღნიშნული დათქმა არ ეწინააღმდეგება კანონის იმპერატიულ მოთხოვნას, რომლის შესაბამისად სააპელაციო სასამართლო ვალდებულია, დასაბუთებული პასუხი გასცეს სააპელაციო საჩივრის პრეტენზიებს. სასამართლოს უპირველეს ფუნქციას სწორედ მის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების დასაბუთება და იმ პრეტენზიებზე დამაჯერებელი პასუხის გაცემა წარმოადგენს, რაც გააჩნია მოდავე მხარეს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქმის ხელახალი განხილვისას სააპელაციო პალატამ უნდა დაასაბუთოს თავისი მოსაზრებები საქმის ფაქტობრივ გარემოებათა და მათ იურიდიულ შეფასებათა თაობაზე და გადაწყვიტოს დავა სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ა. ჯ-აიას საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 ნოემბრის განჩინება განჩინება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.