¹ ას-235-560-09 12 იანვარი, 2010წ.

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე)

ლ. ლაზარაშვილი (მომხსენებელი), ნ. კვანტალიანი

სხდომის მდივანი – ვ. ბოკუჩავა

კასატორები – 1. ვ. დ-ძე (მოსარჩელე ძირითად სარჩელში, მოპასუხე შეგებებულ სარჩელში); 2. ც., მ., ნ., თ. ნ-ძეები (მოპასუხეები ძირითად სარჩელში, შეგებებული მოსარჩელეები)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 6 ნოემბრის გადაწყვეტილება

დავის საგანი – ბინიდან გამოსახლება, მართლზომიერ მფლობელად და მოსარგებლედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2002 წლის 10 დეკემბერს თბილისის კრწანისი_მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მიმართა ვ. დ-ძემ მოპასუხეების _ ს., ც., მ. და ნ. ნ-ძეების მიმართ და მოითხოვა მათი ბინიდან გამოსახლება.

სარჩელში აღნიშნულია, რომ ვ. დ-ძემ 1994 წლის 31 აგვისტოს ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე ო. ნ-შვილისაგან შეიძინა თბილისში ... ქ. ¹3-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის 1/2, რომელიც საჯარო რეესტრში აღრიცხა მის სახელზე. მოპასუხეებს მითითებული ფართი უკანონოდ აქვთ დაკავებული. მათ გამოსახლებას ითხოვდა ყოფილი მესაკუთრე ჯერ კიდევ 1980 წელს იმ საფუძვლით, რომ ისინი ბინაში შეიჭრნენ მოტყუებით, მესაკუთრის თანხმობის გარეშე.

სარჩელში მოთხოვნის დაკმაყოფილების სამართლებრივ საფუძვლად დასახელებულია სამოქალაქო კოდექსის 170-ე, 172-ე მუხლები (ს.ფ. 4-5).

2003 წლის 25 თებერვალს ს., ც., მ. და ნ. ნ-ძეებმა შეგებებული სარჩელი წარადგინეს იმავე სასამართლოში და მოითხოვეს 1994 წლის 31 აგვისტოს ნასყიდობის ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა, საჯარო რეესტრის მონაცემებში ცვლილების შეტანა, ვ. დ-ძისათვის 14 914 აშშ დოლარის დაკისრება და სადავო ფართის მართლზომიერ მფლობელებად ცნობა.

შეგებებული სარჩელის საფუძვლები მდგომარეობდა შემდეგში:

მოპასუხეების მშობლებმა ხ. მ-შვილისაგან, რომელიც იყო სახლის მესაკუთრე გ. ე-ზოვის ახლო ნათესავი და ცხოვრობდა იმავე სახლში, 1973 წელს 8 000 მანეთად შეიძინეს ერთი ოთახი, ხოლო 1979 წელს _ 2 700 მანეთად მეორე ოთახი, რაზედაც შედგა ხელწერილი. 1981 წელს საცხოვრებელი სახლის ნახევარი საკუთრების უფლებით შეიძინა ო. ნ-შვილმა, ხოლო 1994 წელს _ ვ. დ-ძემ. 1998 წელს მოპასუხეებმა სადავო ფართის მესაკუთრედ ცნობის შესახებ სარჩელით მიმართეს სასამართლოს. თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 17 მარტის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ს. ნ-ძის სარჩელი თბილისში, ... ქუჩის ¹3-ში მდებარე მის მიერ დაკავებულ ფართობზე მესაკუთრედ ცნობაზე არ დაკმაყოფილდა და ს. ნ-ძეს დაეკისრა ვ. დ-ძის სასარგებლოდ გადაუხდელი ბინის ქირის _ 156.06 ლარისა და ყოველთვიურად 3.06 ლარის გადახდა. კიროვის სასამართლოს 1980 წლის გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა გ. ე-ოვის სარჩელი ნ-ძეების ბინიდან გამოსახლების თაობაზე. ამდენად, მოცემულ დავაზე საქმის წარმოება უნდა შეწყდეს. ვ. დ-ძის მიერ სადავო ფართის შეძენით დაირღვა ნ-ძეების უპირატესი შესყიდვის უფლება. ყოველივე ზემოაღნიშნული, მოპასუხეთა აზრით, მათი მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველს წარმოადგენდა (ს.ფ. 67-70).

თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 4 აპრილის გადაწყვეტილებით ვ. დ-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო შეგებებული სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ც., მ., ნ. და ს. ნ-ძეები ცნობილ იქნენ თბილისში, ... ქ. ¹3-ში მათ მიერ დაკავებული ფართის _ 34კვ.მ სასარგებლო ფართის, შუშაბანდის, ნახევარსარდაფისა და დამხმარე სათავსების _ მართლზომიერ მფლობელად და მოსარგებლეებად, დანარჩენ ნაწილში შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა (ს.ფ. 138-142).

აღნიშნული გადაწყვეტილება სარჩელის დაუკმაყოფილებლობისა და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ვ. დ-ძემ (ს.ფ. 145-146).

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2003 წლის 19 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ვ. დ-ძის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, ს. ნ-ძე ოჯახის წევრებთან ერთად გამოსახლებულ იქნა თბილისში, ... ქუჩის ¹3-ში მდებარე სახლიდან, ხოლო შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ თბილისში, ... ქუჩის ¹3-ის 1/2 ნაწილი საკუთრების უფლებით ირიცხებოდა ვ. დ-ძის სახელზე; სადავო სახლის ღირებულება _ 8 000 საბჭოთა მანეთი, ს. ნ-ძის მამინაცვალმა გადაუხადა ყოფილი მესაკუთრის, გ. ე-ოვის ახლობელს, ხ. მ-შვილს, ხოლო 2 700 საბჭოთა მანეთი გ. ე-ოვის ახლობელს ზ. დ-შვილს, ე.ი. მესაკუთრესა და ს. ნ-ძის ოჯახს შორის გარიგების დადებას ადგილი არ ჰქონია.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმად, მხარეებს შორის უნდა არსებობდეს გარიგება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ, რაც დასტურდება ისეთი გარემოებებით, როგორიცაა სადავო საცხოვრებელ სადგომში პირის რეგისტრაცია, კომუნალური გადასახადებისა და მესაკუთრისათვის გარკვეული ოდენობის საფასურის გადახდა. მოცემულ შემთხვევაში ასეთს ადგილი არ ჰქონია.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 168-ე მუხლზე, რომლის მიხედვით, ნივთის მფლობელობა წყდება, თუ მესაკუთრე მფლობელს წაუყენებს დასაბუთებულ პრეტენზიას.

საქმის მასალებით დგინდებოდა, რომ ვ. დ-ძის ოჯახს ბინა ესაჭიროებოდა, რაც, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველს წარმოადგენდა.

რაც შეეხებოდა ნ-ძეების შეგებებულ სარჩელს, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მისი დაკმაყოფილების საფუძველი არ არსებობდა, ვინაიდან შეგებებულ მოსარჩელეებს სადავო ფართი უშუალოდ მესაკუთრისაგან არ ჰქონიათ გადაცემული (ს.ფ. 168-169).

სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ს., ც., მ. და ნ. ნ-ძეებმა, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ვ. დ-ძის სარჩელისათვის უარის თქმა (ს.ფ. 172-174).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2005 წლის 24 ოქტომბრის განჩინებით ს., ც., მ. და ნ. ნ-ძეების საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს შეფასება იმის შესახებ, რომ მხარეებს შორის საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგება არ დადებულა, არ ეფუძნებოდა საქმეში წარდგენილ მასალებს. აღნიშნულთან მიმართებით სასამართლოს არ შეუფასებია საქმის ფურცელ 71-73-ზე წარდგენილი (საბინაო კომუნალური მომსახურების ცენტრის მიერ გაცემული ცნობა და კომუნალური გადასახადების ქვითრები) მტკიცებულებები (ს.ფ. 214-219).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 6 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ვ. დ-ძის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 4 აპრილის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ვ. დ-ძის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხეების _ ს., ც., მ. და ნ. ნ-ძეების მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა თბილისში, ... ქ. ¹3-ში მდებარე მათ მიერ დაკავებული ფართი ვ. დ-ძის მიერ 30 075 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ; შეგებებული სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ს., ც., მ. და ნ. ნ-ძეები ცნობილ იქნენ თბილისში, ... ქ. ¹3-ში მდებარე 34 კვ.მ საცხოვრებელი და 23 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართის მართლზომიერ მფლობელებად.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის ურთიერთობა უნდა მოწესრიგებულიყო “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონით.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქმეში არსებულ, თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 17 მარტის გადაწყვეტილებაზე, რომელშიც იგივე მხარეები მონაწილეობდნენ და რომლითაც დასტურდებოდა, რომ მხარეთა შორის არსებობდა საცხოვრებელი სადგომის სარგებლობის დათმობის შესახებ გარიგება. “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონის მე-2 მუხლის მე-3 ნაწილით, თუ მხარეებს შორის არსებობს გარიგება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ, მესაკუთრეს უფლება აქვს, მოსარგებლეს მოსთხოვოს საცხოვრებელი სადგომის მფლობელობის შეწყვეტა მხოლოდ მოსარგებლისათვის დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდის შემთხვევაში. ამავე მუხლის მე-11 პუნქტით საცხოვრებელ სადგომად განისაზღვრება ის ფართი, რომელზედაც თავდაპირველად არსებობდა გარიგება.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოპასუხეები ფლობდნენ 34კვ.მ საცხოვრებელ ფართს და დამატებით 23კვ.მ ნახევარსარდაფს. მოპასუხეთა მიერ 34კვ.მ საცხოვრებელი ფართის ფლობის ფაქტი დასტურდებოდა კანონიერ ძალაში შესული თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 17 მარტის გადაწყვეტილებით. ამავე გადაწყვეტილების აღწერილობითი ნაწილის თანახმად, მოსარჩელე ვ. დ-ძე ითხოვდა, ს. ნ-ძეს დაკისრებოდა ბინის ქირა 24კვ.მ ფართის დამხმარე სათავსისა და 23კვ.მ ნახევარსარდაფის სარგებლობისათვის.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა ვ. დ-ძის არგუმენტი, რომ ს. ნ-ძე ითხოვდა მხოლოდ 34კვ.მ ფართზე მოსარგებლედ ცნობას, რამდენადაც საქმეში არსებობდა ამ უკანასკნელის განცხადება შეგებებული სარჩელის დაზუსტების შესახებ, სადაც იგი ითხოვდა 34კვ.მ სასარგებლო ფართის 2 ოთახის, შუშაბანდის, ნახევარსარდაფის და დამხმარე სათავსების მფლობელად და მოსარგებლედ ცნობას.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა იუსტიციის სამინისტროს სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნაზე, სადაც 2008 წლის ივნისის მდგომარეობით პირველ სართულზე განლაგებული ფართის საბაზრო ღირებულება განსაზღვრული იყო 850 აშშ დოლარით კვ.მ, ხოლო სარდაფის სართულის საბაზრო ღირებულება _ 600 აშშ დოლარით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ ვ. დ-ძეს მოპასუხეთა გამოსახლების სანაცვლოდ უნდა დაკისრებოდა 30 075 აშშ დოლარის გადახდა (ს.ფ. 462-466).

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ც., მ. და ნ. ნ-ძეებმა, რომლებმაც მოითხოვეს გადაწყვეტილების გაუქმება 24კვ.მ. დამხმარე სათავსის მართლზომიერ მფლობელად ცნობაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

კასატორები აღნიშნავენ, რომ ისინი ითხოვდნენ მათ მიერ შინაურული ხელწერილების მიხედვით (1973წ., 1979წ.) ფაქტობრივად დაკავებული ფართის _ 34კვ.მ საცხოვრებელი ფართის, 23კვ.მ ნახევარსარდაფისა და 24კვ.მ დამხმარე სათავსის მართლზომიერ მოსარგებლეებად ცნობას. სასამართლომ, ერთი მხრივ, დადგენილად მიიჩნია, რომ გ. ე-ოვსა და ს. ნ-ძის წინაპარს შორის არსებობდა არა ქირავნობის, არამედ _ საცხოვრებელი სადგომის დათმობის ხელშეკრულება ზემოაღნიშნულ ფართზე, ხოლო, მეორე მხრივ, ყოველგვარი დასაბუთების გარეშე “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონი არ გაავრცელა 24კვ.მ დამხმარე სათავსის მართლზომიერ მოსარგებლედ ცნობის მოთხოვნაზე. საქმეში არსებული მტკიცებულებებით ირკვეოდა, რომ ვ. დ-ძე ნ-ძეებისაგან ითხოვდა ქირის გადახდას სადავოდ გამხდარ 24კვ.მ დამხმარე სათავსზეც, ანუ სახეზე იყო მოპასუხეების მიერ მითითებული ფართის ფაქტობრივი ფლობა. საცხოვრებელი სადგომის ცნება კი მოიცავდა როგორც საცხოვრებელ, ისე _ არასაცხოვრებელ ფართს (ს.ფ. 478-485).

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით ასევე გაასაჩივრა ვ. დ-ძემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის მიხედვით, სასამართლოს უფლება არა აქვს, მხარეს მიაკუთვნოს ის, რაც მას არ მოუთხოვია. მოცემულ შემთხვევაში ს. ნ-ძე ითხოვდა 34კვ.მ ფართის მოსარგებლედ ცნობას ან კომპენსაციის სახით 15 000 აშშ დოლარის მიღებას, ხოლო სააპელაციო სასამართლომ მას მიაკუთვნა ორჯერ მეტი თანხა (30 075 აშშ დოლარი), რამდენადაც იგი ცნო 57კვ.მ ფართის მოსარგებლედ. აღნიშნულთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლო დაეყრდნო თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 17 მარტის გადაწყვეტილებას.

“საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონის 2.11 მუხლის შესაბამისად, საცხოვრებელ სადგომად განისაზღვრება ის ფართი, რომელზედაც თავდაპირველად არსებობდა გარიგება მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის. თავდაპირველად, ნ-ძის მამინაცვალი შევიდა 23.91კვ.მ ¹4 ფართში, ხოლო ქირა დაეკისრა ¹4 და ¹5 ოთახებზეც.

კასატორის მითითებით, სასამართლომ უგულებელყო მისი მრავალჯერადი თხოვნა, დაეფიქსირებინათ, კონკრეტულად რომელ ფართზე იყო მსჯელობა, რითაც საშუალება არ მიეცა, დაეტოვებინა ნ-ძეები ამ ფართში ღირებულების 25%-ის სანაცვლოდ, ხოლო დანარჩენ ფართში თავად ეცხოვრა.

სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო კოდექსის 59.3 მუხლის დანაწესი და საქმის განხილვა მნიშვნელოვნად გააჭიანურა. გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ საქმე ექსპერტიზის ჩასატარებლად ოთხჯერ გააგზავნა, საბოლოოდ კი ექსპერტიზის არარეალურ დასკვნას დაეყრდნო. აღნიშნული დასკვნის შედგენისას ექსპერტმა არ გაითვალისწინა: სათავსების დანიშნულება, შენობის მდგომარეობა, დაზიანების კატეგორია, განათება, ჭერის სიმაღლე (ს.ფ. 492-500).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2009 წლის 7 ივლისის საოქმო განჩინებით მოცემულ საქმეზე საკასაციო წარმოება შეჩერდა ს. ნ-ძის გარდაცვალების გამო, მისი საპროცესო უფლებამონაცვლის დადგენამდე, მაგრამ არაუმეტეს 2009 წლის 16 დეკემბრისა (ს.ფ. 541-544).

მას შემდგომ, რაც საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატაში წარმოდგენილი იქნა ს. ნ-ძის დანაშთ ქონებაზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობა, ამავე სასამართლოს 2009 წლის 27 ნოემბრის განჩინებით საქმეზე საკასაციო წარმოება განახლდა, გარდაცვლილი ს. ნ-ძის საპროცესო უფლებამონაცვლეებად ცნობილ იქნენ ც., მ., ნ. და თ. ნ-ძეები (ს.ფ. 557-558).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ უნდა გაუქმდეს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ მხარეთა შორის სადავო ურთიერთობა გამომდინარეობს კანონიდან “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” და მოწესრიგებას ექვემდებარება მის საფუძველზე. საკასაციო სასამართლო ასევე იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ შეგებებული სარჩელის დაზუსტების შედეგად ნ-ძის მოთხოვნას წარმოადგენდა როგორც 34კვ.მ საცხოვრებელი ფართის, ისე _ არასაცხოვრებელი ფართისა და დამხმარე სათავსების მფლობელად და მოსარგებლედ ცნობა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით ვ. დ-ძის (მესაკუთრე) სარჩელი დაკმაყოფილებულია ნაწილობრივ, მოპასუხე ნ-ძეები (მოსარგებლეები) გამოსახლებული არიან დაკავებული საცხოვრებელი სადგომიდან იმგვარად, რომ ვ. დ-ძეს დაკისრებული აქვს მათთვის 30.075 აშშ დოლარის გადახდა.

საქმის მასალების თანახმად, ვ. დ-ძე ითხოვდა მხოლოდ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვას და ყოველთვის სადავოდ ხდიდა, რომ მხარეთა შორის სამართლებრივი ურთიერთობა გამომდინარეობდა კანონიდან “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ”. სააპელაციო სასამართლომ ისე დააკისრა მას ნ-ძეების გამოსახლების სანაცვლოდ თანხის გადახდა, რომ არ დაუზუსტებია, ამ შემთხვევაში ვ. დ-ძეს აღძრული ჰქონდა ვინდიკაციური სარჩელი სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, თუ “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონით გათვალისწინებული საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრის სარჩელი, რაც მდგომარეობს მოსარგებლის გამოსახლებაში მესაკუთრის მიერ თანხის გადახდის სანაცვლოდ.

საქმის ხელახალი განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ უნდა გამოარკვიოს, თანახმაა თუ არა ვ. დ-ძე, მოპასუხეები გამოსახლდნენ დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდის სანაცვლოდ და არის თუ არა ამ შემთხვევაში “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონით გათვალისწინებული საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრის სარჩელი.

საკასაციო სასამართლო ასევე მიიჩნევს, რომ საქმეზე საჭიროა ფაქტობრივი გარემოებების დამატებითი გამოკვლევა საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის გარიგების შედეგად მოსარგებლეთა მიერ დაკავებული ფართის ზუსტად განსაზღვრის ნაწილში. ამ ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება წინააღმდეგობრივია. ერთი მხრივ, სააპელაციო სასამართლო გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში მიიჩნევს, რომ მოპასუხეთა მიერ 34კვ.მ საცხოვრებელი ფართის ფლობა დადასტურებულია კანონიერ ძალაში შესული თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაინული სასამართლოს 2000 წლის 17 მარტის გადაწყვეტილებით, სადაც აღწერილობით ნაწილში მითითებულია, რომ მოსარჩელე ვ. დ-ძე ითხოვდა ს. ნ-ძისათვის ბინის ქირის დაკისრებას 24კვ.მ დამხმარე სათავსისა და 23კვ.მ ნახევარსარდაფით სარგებლობისათვის. მეორე მხრივ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილით სააპელაციო სასამართლომ ნ-ძეები ცნო მხოლოდ 34კვ.მ საცხოვრებელი და 23კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართის მართლზომიერ მფლობელებად ისე, რომ არ უმსჯელია, რატომ არ გაიზიარა მოპასუხეთა მოსარგებლეობა 24კვ.მ დამხმარე სათავსოს ნაწილში.

საქმის ხელახალი განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ უნდა გამოარკვიოს, რამდენს შეადგენდა საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის გარიგების შედეგად მოსარგებლეების მიერ ერთობლიობაში დაკავებული ფართი. საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ დაკავებულ სადგომში საცხოვრებელი ფართის ოდენობა შეადგენს 34კვ.მ-ს, რაც დასტურდება კანონიერ ძალაში შესული თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 17 მარტის გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილით. რაც შეეხება არასაცხოვრებელ ფართს, ამ საკითხზე 2000 წლის 17 მარტის გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს მსჯელობას. ამ ნაწილში დასადგენია ფაქტობრივი გარემოებები საქმის მასალების ერთობლიობაში შეფასების საფუძველზე. კანონიერ ძალაში შესული 2000 წლის 17 მარტის გადაწყვეტილების აღწერილობით ნაწილში მითითებული ვ. დ-ძის მოთხოვნაც ასევე უნდა შეფასდეს ამ მოთხოვნის ზუსტი შინაარსის გამორკვევის საფუძველზე, ამ შემთხვევაში იგულისხმებოდა 24კვ.მ დამხმარე სათავსისა და 23კვ.მ ნახევარსარდაფის დაკავება სწორედ დათმობის გარიგების საფუძველზე, თუ მოპასუხის თვითნებური გაფართოება (ს.ფ. 23-24). ამასთან დაკავშირებით უნდა შეფასდეს საქმის დანარჩენი მასალებიც და დადგინდეს, ფაქტობრივად რომელ ფართს ფლობდა თავიდანვე და ფლობს ამჟამად მოპასუხე, რომელი არასაცხოვრებელი ფართი და დამხმარე სათავსი მოიცვა საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის გარიგებამ.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 6 ნოემბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.