ას-236-222-10 21 ოქტომბერი, 2010 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (მომხსენებელი, თავმჯდომარე)

ვ. როინიშვილი თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები – ნ. კ-ძე, მ. ხ-ძე, ნა. კ-ძე (მოსარჩელე)

კასატორების წარმომადგენელი_ შ. შ-შვილი

მოწინააღმდეგე მხარეები – ბ. კ-ძე, მ. კ-ძე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარეთა წარმომადგენელი_ი. ჭ-ია

შეგებებული საკასაციო საჩივრის ავტორები_ ბ. კ-ძე, მ. კ-ძე (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარეები_ ნ. კ-ძე, მ. ხ-ძე, ნა. კ-ძე (მოსარჩელეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2010 წლის 2 თებერვლის განჩინება

დავის საგანი – სადავო საცხოვრებელ სახლზე თანაზიარი წილის უფლებით თანამესაკუთრედ ცნობა, უკანონო მფლობელობიდან კუთვნილი წილის გამოთხოვა, ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, ფულადი თანხის დაკისრება.

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება

შეგებებული საკასაციო საჩივრის ავტორების მოთხოვნა_გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და გაუქმებული განჩინების ნაწილში საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღება, მოწინააღმდეგე მხარის საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

თეთრიწყაროს რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 25 მაისის გადაწყვეტილებით მოსარჩელეების ნ., მ., ნა. კ-ძეების და მ. ხ-ძის სარჩელი მოპასუხე ბ. კ-ძის და მ. კ-ძის მიმართ სადავო საცხოვრებელ სახლზე თანაზიარი წილის უფლებით თანამესაკუთრედ ცნობის, უკანონო მფლობელობიდან კუთვნილი წილის გამოყოფის, ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის და ფულადი თანხების დაკისრების თაობაზე ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. მოსარჩელეები ნ., მ., ნა. კ-ძეები და მ. ხ-ძე ცნობილ იქნენ თანამესაკუთრეებად თანაზიარი წილის უფლებით საცხოვრებელ სახლზე, მდებარე თეთრიწყაროს რაიონის სოფ. ასურეთი; ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი 2007 წლის 26 ნოემბრის ჩუქების ხელშეკრულება ბ. კ-ძესა და მ. კ-ძეს შორის; შეტანილ იქნა სათანადო შესწორება საჯარო რეესტრში არსებულ უძრავი ნივთის მესაკუთრის სააღრიცხვო ბარათში და მოსარჩელეები დარეგისტრირდნენ თანამესაკუთრეებად; მოსარჩელეებს უარი ეთქვათ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე თანხის მოთხოვნის ნაწილში.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ. ნ. კ-ძემ, მ. ხ-ძემ და ნა. კ-ძემ სააპელაციო საჩივრით მოითხოვეს თეთრიწყაროს რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 25 მაისის გადაწყვეტილების გაუქმება მოპასუხეებზე ფულადი თანხის დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში და მათზე 5200 ლარის დაკისრება, ხოლო ბ. კ-ძემ და მ. კ-ძემ თავის მხრივ მოითხოვეს თეთრიწყაროს რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 25 მაისის გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება და მოსარჩელეების სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2010 წლის 2 თებერვლის განჩინებით ნ. კ-ძის, მ. ხ-ძისა და ნა. კ-ძის, ხოლო მეორეს მხრივ, ბ. კ-ძისა და მ. კ-ძის სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. გაუქმდა თეთრიწყაროს რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 25 მაისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. ნ. კ-ძის, მ. ხ-ძისა და ნა. კ-ძის სარჩელი თეთრიწყაროს რაიონის სოფელ ასურეთში მ. კ-ძის სახელზე რიცხული საცხოვრებელი სახლის თანამესაკუთრედ ცნობის, მოსარჩელეების კუთვნილი წილის მ. კ-ძის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვის, საჯარო რეესტრში მოსარჩელეების იდეალური წილის უფლებით მესაკუთრეებად აღრიცხვისა და ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილებში არ დაკმაყოფილდა, ხოლო სარჩელი უძრავი ნივთის გაუმჯობესებაზე გაწეული ხარჯის ანაზღაურების ნაწილში დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მ. კ-ძეს დაეკისრა 6 958 ლარის გადახდა ნ. კ-ძის სასარგებლოდ.

პალატამ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება, კერძოდ კი ის ფაქტი, რომ მოსარჩელეები ნ. კ-ძე, მ. ხ-ძე და ნა. კ-ძე კომლის წევრებს წარმოადგენდნენ, საკომლო წიგნების ჩანაწერების საფუძველზე. სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ ყურადღება არ გაამახვილა საქმეში წარმოდგენილ სხვა მტკიცებულებებზე _ თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ასურეთის თემის ტერიტორიული ორგანოს 2009 წლის 16 მარტის ¹43 ცნობაზე; თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ასურეთის თემის ტერიტორიული ორგანოს 2009 წლის 6 აპრილის ¹51 ცნობაზე და თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ასურეთის თემის ტერიტორიული ორგანოს 2008 წლის 25 მარტის ¹26 ცნობაზე. ამასთან, მან საკომლო ჩანაწერებიც სრულად არ გამოკვლევია.

საკომლო წიგნის ჩანაწერებთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ საქმეში არაა წარმოდგენილი საკომლო წიგნის ჩანაწერები მიწის რეფორმის პერიოდში 1992-1993 წლებში არსებული ვითარების შესახებ, რასაც არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა ზემოხსენებული ცნობების გათვალსიწინებით. კერძოდ, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ასურეთის თემის ტერიტორიული ორგანოს 2009 წლის 16 მარტის ¹43 ცნობა ადასტურებდა, რომ რეფორმამდე ნ. კ-ძის საკუთრებაში ირიცხებოდა 1500 მ² სამოსახლო მიწის ნაკვეთი, ხოლო მიწის რეფორმის შემდეგ, 1992 წლის დადგენილებით, მას მიუღია 6200 მ² მიწა, მათ შორის სახნავი მიწა 4200 მ² და ვენახი 2000 მ².

პალატის მითითებით, საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 6 თებერვლის ¹128 დადგენილების მე-2 პუნქტისა და საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1993 წლის 16 იანვრის ¹39 დადგენილების პირველი პუნქტის შესაბამისად, მიწების გამოყოფა ხორციელდებოდა კომლების მიხედვით, ხოლო, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ასურეთის თემის ტერიტორიული ორგანოს 2009 წლის 16 მარტის ¹43 ცნობით ნ. კ-ძეს გამოეყო რეფორმის შემდეგ 6200 მ² მიწა, სასამართლომ დაასკვნა, რომ ნ. კ-ძე ცალკე კომლს წარმოადგენდა. აღნიშნულს ადასტურებდა თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ასურეთის თემის ტერიტორიული ორგანოს 2008 წლის 25 მარტის ¹26 ცნობა, რომლის მიხედვითაც ნ. კ-ძე გასული იყო ცალკე კომლად.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საქმის მასალებით, კერძოდ, საკომლო წიგნის ჩანაწერებით ვერ იქნა დადასტურებული ნ. კ-ძის, მ. ხ-ძისა და ნა. კ-ძის წევრობა ბ. კ-ძის კომლში მიწის რეფორმის მიმდინარეობის პერიოდში 1992-1993 წლებში, ხოლო საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებები - თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ასურეთის თემის ტერიტორიული ორგანოს ცნობები - კი მიუთითებდნენ, რომ ნ. კ-ძე ცალკე კომლად იყო გასული. რაც შეეხება ამავე ორგანოს მიერ 2000 წლის 6 აპრილს გაცემულ ცნობას, რომლითაც დგინდება, რომ ბ. კ-ძეს სამოსახლო მიწის ნაკვეთი 1500 მ² მიუღია 1992 წლის 4 აპრილის ოქმი ¹5 დადგენილებით, პალატამ მიუთითა, რომ მარტოოდენ ეს გარემოება არ ადასტურებდა, რომ მოსარჩელეები კომლის წევრები იყვნენ 1992 – 1993 წლებში.

იმ პერიოდში, როდესაც მოსარჩელეები კომლის წევრებად იყვნენ აღნუსხული საკომლო წიგნში, 1996 წლის 22 მარტის “სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის საკუთრების შესახებ” საქართველოს კანონი ადგენდა იმავდროულად საკომლო მეურნეობის რეგისტრაციას საჯარო რეესტრში, რასაც მოცემულ შემთხვევაში საქმის მასალების მიხედვით ადგილი არ ჰქონია. ამდენად, სააპელაციო სასამართლო მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ მოსარჩელეები ცალკე კომლად იყვნენ გასულები, ვინაიდან სხვაგვარ შემთხვევაში ნ. კ-ძე ვერ მიიღებდა 6200 მ² მიწის ნაკვეთს, რამეთუ მინისტრთა კაბინეტის ზემოხსენებული დადგენილებებით მიწა მხოლოდ ცალკე მყოფ კომლს შეიძლებოდა მიეღო.

რაც შეეხება თანხის მოპასუხეებზე დაკისრების მოთხოვნას, აღნიშნულთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ კანონიერ ძალაში შესული თეთრიწყაროს რაიონული სასამართლოს 2008 წლის 10 აპრილის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა მ. და ბ. კ-ძეების შეგებებული სარჩელი და ნ. კ-ძესა და მ. ხ-ძეს შეუწყდათ მფლობელობა საცხოვრებელ სახლზე მდებარე თეთრიწყაროს რაიონი, სოფ. ასურეთი და გამოსახლებულ იქნენ აღნიშნული სახლიდან. ეს გარემოება, ადასტურებს, რომ მოსარჩელეები ფაქტობრივად ცხოვრობდნენ სადავო სახლში, ხოლო საქმეში წარმოდგენილი აქტით ირკვევა, რომ 1991 წლის 19 იანვარს ხანძრის შედეგად დაზიანებული სახლის აღდგენა 2003-2004 წლებში განხორციელდა ნ. კ-ძის სახსრებით, შესაბამისად, პალატამ მიუთითა, რომ მოცემულ შემთხვევაში ნივთის მესაკუთრეა მ. კ-ძე, რომელმაც მიიღო გაუმჯობესებული ნივთი იმ დროისათვის, როდესაც ნ. კ-ძე გამოსახლებულ იქნა ბინიდან. ამდენად, სწორედ მ. კ-ძეს (და არა ბ. კ-ძესაც) როგორც მესაკუთრეს უნდა დაკისრებოდა გაუმჯობესების თანხის გადახდა მხოლოდ ნ. კ-ძის (და არა დანარჩენ მოსარჩელეთა) მიმართ, რომელმაც გასწია ნივთის გაუმჯობესების ხარჯი.

გაუმჯობესების თანხის ოდენობასთან დაკავშირებით სასამართლო დაეყრდნო საქმეში წარმოდგენილ 2008 წლის 24 მარტის შპს აუდიტორულ-საკონსულტაციო კორპორაცია “ი-ის” ¹1/09 დასკვნას, რომლითაც 2003-2004 წლებში ჩატარებულ რემონტზე გაწეული ხარჯების ოდენობამ შეადგენა 6 958 ლარი. შესაბამისად სასამართლომ ვერ გაიზიარა მოსარჩელეთა მოთხოვნა 10 196 ლარის დაკისრების შესახებ, ვინაიდან აღნიშნული ოდენობის ხარჯების გაწევის დამადასტურებული მტკიცებულება მათ არ წარმოუდგენიათ.

აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. კ-ძემ, მ. ხ-ძემ და ნა. კ-ძემ.

კასატორთა აზრით, სააპელაციო პალატის მიერ არასწორად იქნა დადგენილი საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები. მათი მითითებით მოსარჩელეები არ ამოწერილან საკომლო წიგნებიდან და არც ფაქტობრივად გამოყოფილან კომლს. აღნიშნული უტყუარადაა დადგენილი საკომლო წიგნების 1940-1990 წლების და 1996-2005 წლების ჩანაწერებით, ხოლო 1992-1993 წლებში არ არსებობს ჩანაწერები არცერთი მხარის მიმართ.

კასატორთა აზრით, სააპელაციო პალატას არ უნდა გაეზიარებინა თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის გამგებლის რწმუნებულის ასურეთის თემში სხვადასხვა დროს გაცემული ერთი და იმავე მნიშვნელობის მქონე ცნობები იმის თაობაზე, რომ ნ. კ-ძე 1992 წლიდან გამოყოფილი იყო ცალკე კომლად და მას მიღებული ჰქონდა საკარმიდამო-სამოსახლო მიწის ნაკვეთი, ვინაიდან ასეთივე შინაარსის ცნობები გაცემული იყო მოწინააღმდეგე მხარის ბ. კ-ძის მიმართაც, რომლითაც მას ძირითადი მიწის ნაკვეთის გარდა ცალკე გამოეყო სამოსახლო და სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი.

კასატორთა მითითებით, ფაქტობრივად უმრავლეს შემთხვევაში კომლიდან კომლის გამოყოფა ხდებოდა ფორმალურად – კომლში შემავალ დამოუკიდებელ ოჯახებზე მიწის გამოყოფის მიზნით. ამის ნათელი დადასტურებაა ის, რომ ცალკე კომლად ნაჩვენები 50 კომლიდან არც ერთი არ გამოყოფია ფაქტობრივად კომლს და არც ერთ მათგანს გამოყოფილ საკარმიდამო-სამოსახლო ნაკვეთში არ აუშენებია საცხოვრებელი სახლი.

კასატორთა განმარტებით „საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 06 თებერვლის ¹228 დადგენილების მეორე პუნქტი და საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1993 წლის 16 იანვრის ¹39 დადგენილების პირველი პუნქტი, რასაც ეყრდნობა სააპელაციო სასამართლო, მათი პოზიციის სასარგებლოდ უნდა იქნეს გამოყენებული, ვინაიდან ზემოაღნიშნული დადგენილების შინაარსი ადასტურებს იმ ფაქტს, რომ ფაქტობრივად სოფლად მიწების გამოყოფა ხდებოდა როგორც ძირითად კომლზე, ასევე კომლში მცხოვრებ დამოუკიდებელ ოჯახებზე.

კასატორთა აზრით, საკოლმეურნეო კომლის ლიკვიდაციას და მის ბაზაზე სამეურნეო კომლის ჩამოყალიბებას არ შეუცვლია კომლის წევრთა ქონებრივი მდგომარეობა და მათი უფლებები კომლის საერთო ქონების თანასაკუთრებაზე, ხოლო რაც შეეხება საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის არარსებობას, აღნიშნულთან მიმართებით კასატორები განმარტავენ, რომ ეს არ გამორიცხავს საკუთრების უფლებას სადავო ქონების თანასაკუთრებაზე. უძრავი ქონება მოპასუხე ბ. კ-ძის სახელზე საჯარო რეესტრში აღირიცხა მხოლოდ 2002 წელს. რის შესახებაც არაფერი იცოდნენ კასატორებმა 2007 წლამდე, ანუ უძრავ ქონებაზე დავის წარმოშობამდე.

თანხის დაკისრების მოთხოვნასთან დაკავშირებით, კასატორებს მიაჩნიათ, რომ სააპელაციო პალატა დაეყრდნო მოწინააღმდეგე მხარის მიერ მოწვეული ექსპერტის დასკვნას, რომელმაც დაადგინა, რომ მოსარჩელე ნ. კ-ძის მიერ სადავო საცხოვრებელი სახლის მნიშვნელოვნად გაუმჯობესებისათვის ჩატარებული სარემონტო სამუშაოების ღირებულებამ შეადგინა 8974 ლარი. ამასთან, ექსპერტმა აღნიშნულ თანხას გამოაკლო ფასი ცვეთის გათვალისწინებით, რამაც შეადგინა 6958 ლარი. კასატორთა განცხადებით, სარემონტო სამუშაოები ჩატარებული იყო დასკვნის გაცემამდე 5-6 წლით ადრე და მიიჩნევენ, რომ სააპელაციო პალატას გადაწყვეტილების მიღების დროს უნდა გაეთვალისწინებინა ეს გარემოება და სრულად უნდა დაეკისრებინა მოწინააღმდეგე მახრისათვის 8974 ლარი.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორებმა მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

განსახილველ საქმეზე საკასაციო სასამართლოს შეგებებული საკასაციო საჩივრით მომართეს ბ. კ-ძემ და მ. კ-ძემ.

შეგებებული საკასაციო საჩივრის ავტორების აზრით, სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, ვინაიდან არ არის დასაბუთებული, თუ რაში გამოიხატა მ. კ-ძის უსაფუძვლო გამდიდრება. შეგებებული საკასაციო საჩივრის ავტორეთა განცხადებით, სასამართლო ვალდებული იყო დაესაბუთებინა, რომ მოვალის გამდიდრებას ჰქონდა ადგილი, ხოლო მოსარჩელეებს წარმოედგინათ ამის დამადასტურებელი მტკიცებულებები, რაც არ გაკეთებულა. იგულისხმება, რომ მარტოოდენ გარკვეული სახის სარემონტო სამუშაოები ავტომატურად არ იწვევს ხარჯის პროპორციულად უძრავი ნივთის ფასის გაზრდას. შეგებებული საკასაციო საჩივრის ავტორები მიიჩნევენ, რომ სააპელაციო სასამართლოს უნდა მიეთითებინა იმ სხვაობებზე, რომლებიც არსებობდა სადავო უძრავი ნივთის რემონტამდე და რემონტის შემდგომ ფასებს შორის.

შეგებებული საკასაციო საჩივრის ავტორების განმარტებით, თეთრიწყაროს რაიონული სასამართლოს 2008 წლის 10 აპრილის გადაწყვეტილებით, რომელიც კანონიერ ძალაშია შესული, ნ. კ-ძე და მ. ხ-ძე გამოსახლებულნი იქნენ სადავო საცხოვრებელი სახლიდან რაც იმაზე მეტყველებს, რომ აღნიშნული პირები წლების განმავლობაში სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე ფლობდნენ სხვის ქონებას და არ აძლევდნენ სადავო სახლის კანონიერ მესაკუთრეებს იქ შესვლის უფლებას. ამას მოწმობს საქმეში არსებული მტკიცებულებებიც, შესაბამისად, სადავო სახლის მესაკუთრეები, იმის გამო, რომ მათ არ ეძლეოდათ საშუალება ესარგებლათ საკუთარი ქონებით, წლების განმავლობაში განიცდიდნენ ზიანს, ხოლო არამართლზომიერი მფლობელები ნ. კ-ძე და მისი ოჯახის წევრები იღებდნენ სარგებელს სხვისი ნივთის არამარლზომიერი ფლობით.

შეგებებული საკასაციო საჩივრის ავტორთა აზრით, სადავო საცხოვრებელ სახლზე გაწეული ხარჯების საკითხის განხილვისას სააპელაციო სასამართლოს უნდა ეხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის იმ თავით, რომელიც ეხება დავალების გარეშე სხვისი საქმეების შესრულებას, საქმის მასალებით არ დგინდება, რომ ის ხარჯები, რომლებიც ნ. კ-ძემ 2003-2004 წლებში გასწია, შეთანხმებული იყო სახლის იმდროინდელ ერთადერთ მესაკუთრესთან, ბ. კ-ძესთან. მითუმეტეს არ დგინდება, რომ ნ. კ-ძე სადავო სახლის მესაკუთრის ინტერესებისთვის მოქმედებდა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, შეგებებული საკასაციო საჩივრის ავტორებმა მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და გაუქმებული განჩინების ნაწილში საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღება, მოწინააღმდეგე მხარის საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ განიხილა საქმის მასალები, გაეცნო საკასაციო საჩივრის საფუძვლებს და თვლის, რომ საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის ,,ე1’’ ქვეპუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო პალტის გადაწყვეტილების დასაბუთება წინააღმდეგობრივია და იგი არ გამომდინარეობს საქმის მასალებიდან, არასწორადაა დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებანი. აღნიშნული კი განაპირობებს გადაწყვეტილების დასაბუთების უსრულობას.

სააპელაციო სასამართლო სარჩელზე უარის თქმის ერთ-ერთ საფუძვლად უთითებს იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელეებმა ვერ დაადასტურეს 1992- 1993 წლებში სადავო კომლში ცხოვრების ფაქტი. აღნიშნული დასკვნის გაკეთებისას სასამართლო უთითებს საკომლო ჩანაწერებზე, მუნიციპალიტეტის თემის საკრებულოს მიერ გაცემულ ცნობებზე და ა.შ. სასამართლოს მოსაზრებით, მითითებული მტკიცებულებებიდან არ გამომდინარეობს მოსარჩელეთა მოთხოვნის საფუძვლიანობა.

უნდა აღინიშნოს ის გარემოება, რომ საკოლმეურნეო კომლიდან გამოყოფა, საკოლმეურნეო კომლის ქონებაზე უფლების დაკარგვა, კომლის გაყრა და ა.შ ხდებოდა იმ დროისათვის მოქმედი ნორმატიული აქტების საფუძველზე, მათ შორის სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 126-ე, 127-ე, 128-ე მუხლებით. თითოეული ზემოთ მითითებული მოქმედება ხორციელდებოდა გარკვეული პროცედურების დაცვით, რაც შემდეგში ასახვას პოულობდა საკომლო ჩანაწერებში. ანუ ყოველი საკომლო ჩანაწერი გამომდინარეობდა გარკვეული წინაპირობებიდან. ის გარემოება, რომ საქმეში წარმოდგენილი არ არის 1992-1993 წლების საკომლო ჩანაწერები, სადაც მოსარჩელეები ფიქსირებულნი არიან ბ. კ-ძის კომლის წევრებად, არ ნიშნავს იმას, რომ ისინი ამ პერიოდისათვის წარმოადგენდნენ ცალკე კომლს. საგულისხმოა ის გარემოებაც, რომ ამ პერიოდამდე და მას შემდეგ პერიოდშიც მოსარჩელეები რეგისტრირებულნი იყვნენ ამ კომლში, რაც სავარაუდოს ხდის იმ ფაქტს, რომ მათ კომლის წევრობა არ შეუწყვეტიათ.

აქედან გამომდინარე, სასამართლოს უნდა შეემოწმებინა, არსებობს თუ არა საერთოდ იმ პერიოდის ჩანაწერები და ვინ არიან იმ პერიოდისათვის კომლის წევრებად დაფიქსირებულნი. ამასთან, უნდა გაერკვია მიზეზები, რაც განაპირობებდა საკომლო ჩანაწერებში ასახულ შედეგებს. სასამართლო არ უთითებს, არის თუ არა წარდგენილი ამ წლების ჩანაწერები, არსებობს თუ არა ამ პერიოდის ჩანაწერები საერთოდ და რა განაპირობებდა იმას, რომ 1992- 1993 წლებამდე და შემდგომ წლებში მოსარჩელეები ფიქსირდებიან სადავო კომლის წევრებად.

საგულისხმოა ის გარემოებაც, რომ სააპელაციო სასამართლოს შეფასება არ მიუცია სასამართლო სხდომაზე მხარეთა მიერ მიცემული ახსნა-განმარტებებთვის. კერძოდ, ბ. კ-ძე პროცესზე განმარტავს, რომ ნ. კ-ძე ცალკე კომლად გავიდა 10 წლის წინ დაახლოებით - 1999 წელს (ს.ფ.111, ტ-მე-3). მითითებულ განმარტებას ეთანხმება მ. კ-ძეც. აღნიშნული ფაქტის საწინააღმდეგო მოსაზრება არ გამოუთქვამს მოსარჩელესაც, ასეთ პირობებში კი სრულიად გაუგებარია სასამართლოს მიერ გაკეთებული დასკვნა იმის თაობაზე, რომ ნ. კ-ძე 1992- 1993 წლების საკომლო წიგნებში არ იყო რეგისტრირებული, რის გამოც მას დაკარგული აქვს საკუთრების უფლება კომლის ქონებაზე.

ამასთან, პალატა თვლის, რომ უნდა გაუქმდეს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ნივთის გაუმჯობესებაზე გაწეული ხარჯის ანაზღაურების ნაწილშიც. აღნიშნულთან მიმართებაში გასაზიარებელია ბ. და მ. კ-ძეების საკასაციო საჩივრის ის არგუმენტი, რომ სასამართლომ მხარეებს მიაკუთვნათ იმაზე მეტი, ვიდრე ისინი ითხოვდნენ სააპელაციო საჩივრით. სააპელაციო სასამართლოში ნ., ნა., მ. კ-ძეები და მ. ხ-ძე აყენებდნენ მხოლოდ 5200 ლარის ანაზღაურების მოთხოვნას (ტ.მე-3, ს.ფ.89). სასამართლომ კი მოწინააღმდეგე მხარეს დააკისრა 6958 ლარის გადახდა. აღნიშნული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის ცალსახა დარღვევაა. ამასთან, უნდა აღინიშნოს ის გარემოებაც, რომ მითითებული საკითხის გადაწყვეტა შეუძლებელია, ვიდრე არ განისაზღვრება მოსარჩელეთა უფლებები სადავო ქონებაზე. აღნიშნული მოთხოვნა უნდა შეფასდეს იმის გათვალისწინებით, ცნობილნი იქნებიან თუ არა მოსარჩელეები მესაკუთრედ სადავო ქონებაზე. წინააღმდეგ შემთხვევაში აღნიშნული საკითხის სამართლებრივად გადაწყვეტა შეუძლებელია.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე პალატას. სასამართლომ უნდა დაადგინოს ზემოთ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებანი და განსაზღვროს მოსარჩელეთა უფლება საკოლმეურნეო კომლის ქონებაზე და შესაბამისად იმსჯელოს ნივთის გაუმჯობესების ხარჯების ანაზღაურებაზეც.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ნ. კ-ძის, მ. ხ-ძის, ნა. კ-ძის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

ბ. კ-ძის და მ. კ-ძის შეგებებული საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 2 თებერვლის განჩინება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.