ას-238-224-10 8 ივლისი, 2010 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თ. თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვ. როინიშვილი, მ. სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორები – ზ. ნ-შვილი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარეები – ი. გ-ძე, თ. ქ-ძე, ზ. ყ-შვილი (მოპასუხეები)

დავის საგანი – დანაშაულით მიყენებული მატერიალური ზიანის ანაზღაურება

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 20 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

2008 წლის 2 მაისს გორის რაიონულ სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მიმართა ზ. ნ-შვილმა ი. გ-ძის, თ. ქ-ძისა და ზ. ყ-შვილის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა მოპასუხეებისათვის მატერიალური ზიანის – 3904 ლარის დაკისრება.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ სისხლის სამართლის საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დადგენილია, რომ მსჯავრდებულებმა: ი. გ-ძემ, თ. ქ-ძემ და ზ. ყ-შვილმა დანაშაულებრივი ქმედებებით მოსარჩელეს მიაყენეს 3 000 (სამი ათასი) ლარის ზიანი. აღნიშნული დადასტურებულია თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 5 იანვრის ¹1ბ/154-06 განაჩენითა და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2006 წლის 4 ივლისის განჩინებით.

მოსარჩელის განმარტებით, დანაშაულის შედეგად მისთვის მიყენებული პირდაპირი ზიანი შეადგენს 3000 ლარს და ანაცდენის სახით 904 ლარს, სულ 3904 ლარს.

მოპასუხეებს ი. გ-ძეს, თ. ქ-ძესა და ზ. ყ-შვილს შესაგებელი არ წარმოუდგენიათ.

სასამართლო სხდომაზე მოპასუხეებმა სარჩელი ცნეს ნაწილობრივ, კერძოდ, 1500 ლარის ნაწილში და მიუთითეს, რომ სარჩელს ცნობენ ნაწილობრივ, რადგან ნივთმტკიცებების ნაწილი მოსარჩელეს დაუბრუნდა და შესაბამისად ზარალიც ანაზღაურებულია.

გორის რაიონული სასამართლოს 2008 წლის 11 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ზ. ნ-შვილის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ი. გ-ძეს, თ. ქ-ძესა და ზ. ყ-შვილს მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ (1500 ათას ხუთასი) ლარის გადახდა.

სასამართლომ მიუთითა, რომ მოპასუხეების: ი. გ-ძის, თ. ქ-ძისა და ზ. ყ-შვილის ბრალი დადგენილია კასპის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 5 იანვრის განაჩენით. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის „გ“ პუნქტის თანახმად, მხარეები თავისუფლდებიან მტკიცებულებათა წარმოდგენისაგან ისეთი ფაქტების დასადასტურებლად, რომლებსაც, თუმცა ემყარება მათი მოთხოვნები, თუ შესაგებელი, მაგრამ დამტკიცებას არ საჭიროებენ. ესენია: ფაქტები იმის შესახებ, განხორციელდა თუ არა მოქმედება და ჩაიდინა თუ არა ეს მოქმედება ამ პირმა, რაც დადგენილია სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი, კანონიერ ძალაში შესული საბოლოო შემაჯამებელი გადაწყვეტილებით, როცა საქმეს იხილავს სასამართლო იმ პირის სამოქალაქოსამართლებრივი შედეგების შესახებ, რომლის მიმართაც გამოტანილია შემაჯამებელი გადაწყვეტილება.

სასამართლომ მიუთითა, რომ, აღნიშნული მუხლის თანახმად, განსახილველი საქმის მიმართ პრეიუდიციული ძალა ენიჭება მხოლოდ სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილ, კანონიერ ძალაში შესულ საბოლოო შემაჯამებელი გადაწყვეტილებით დადგენილი პირის მიერ ჩადენილ ქმედებას, ხოლო ამ ქმედებით მიყენებული მატერიალური და მორალური ზიანის და მათი ოდენობის მტკიცების ტვირთი ეკისრება მოსარჩელე მხარეს.

გორის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ზ. ნ-შვილმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება. მოსარჩელემ მიუთითა, რომ სასამართლომ არ გაითვალისწინა მისი მოთხოვნა მოპასუხეებისთვის მიყენებული ზიანის - 3000 ლარის დაკისრების თაობაზე. მოსარჩელემ ასევე აღნიშნა, რომ პირველ ინსტანციის სასამართლოში მოპასუხეების მიერ არ იქნა წარდგენილი შესაგებელი სარჩელზე. პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ უგულვებელყოფილი იქნა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 201-ე მუხლის მე-7 ნაწილის მოთხოვნა, რომლის თანახმადაც სასამართლო ვალდებული იყო მოპასუხეების მიერ შესაგებლის წარუდგენლობის შემთხვევაში გამოეტანა დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, რაც მან არ გააკეთა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 20 ოქტომბრის განჩინებით ზ. ნ-შვილის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გორის რაიონული სასამართლოს 2008 წლის 11 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო პალატამ მიუთითა, რომ სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დადგენილი მოპარული ნივთებიდან არსებობს ზიანი მხოლოდ დაუბრუნებელი ნივთების სახით. პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ მათი ღირებულება თავად აპელანტის მიერ მითითებული ოდენობითაც რომ იქნეს განსაზღვრული (არაბული ტახტის მატრასი – 400 ლარი; მინი ტრაქტორი „კროტი“ – 500 ლარი), იგი არ აღემატება გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით მოპასუხეებისათვის დაკისრებულ თანხას.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ, მართალია, საქმეში არ არის წარმოდგენილი იმის დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ მოპარული მაგნიტოფონი აპელანტს დაუბრუნდა დაზიანებული, მაგრამ აპელანტის მიერ მითითებული მისი სრული ღირებულების (70 ლარის) გათვალისწინებითაც კი, გადაწყვეტილებით დაკისრებული თანხა (1500 ლარი) აღემატება დანაშაულით მიყენებულ ზიანს (400+500+70=970 ლარს).

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ რეალურად გაცილებით მეტი ნივთი იყო მოპარული, ვიდრე განაჩენშია მითითებული, რადგან მიიჩნია, რომ არ არსებობს იმ ნივთების ღირებულების მოპასუხეებისათვის დაკისრების საფუძველი, რომლის ქურდობის ფაქტიც არ არის დადგენილი კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით.

სააპელაციო პალატამ განმარტა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის პირველი ნაწილი და მიუთითა, რომ ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია მონაწილეთა შორის ხელშეკრულება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ვალდებულება წარმოიშობა ზიანის მიყენების (დელიქტის) უსაფუძვლო გამდიდრების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლებიდან.

სააპელაციო პალატამ ასევე განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლი და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის “გ” ქვეპუნქტი.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტიცებულებებით არ დასტურდება მოპასუხეების მიერ მოსარჩელისათვის დანაშაულით 3 000 ლარის ოდენობის ზიანის მიყენება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 20 ოქტომბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ზ. ნ-შვილმა და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით საკასაციო საჩივრის სრულად დაკმაყოფილება.

კასატორმა მიუთითა, რომ საქმის მასალებით დადასტურებული იყო, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ განაჩენი სარჩელის ნაწილში მხოლოდ იმიტომ გაუქმდა, რომ საქმეში არ იყო დაზარალებულად და მოპასუხეებად ცნობის შესახებ დადგენილებები, რასაც შედეგად მოჰყვა კასატორის სისხლის სამართლის საქმეზე წარდგენილი სარჩელი, რომლითაც ითხოვდა მიყენებული ზიანის - 3000 (სამი ათასი) ლარის ანაზღაურებას.

კასატორის მოსაზრებით, არც ერთი ინსტანციის სასამართლომ არ შეაფასა ერთ-ერთი მოპასუხის განცხადება სისხლის სამართლის საქმის სააპელაციო წესით განხილვისას, რომლის თანახმადაც ის აღიარებდა ზიანის - 3000 (სამი ათასი) ლარის ოდენობით მიყენების ფაქტს და, პატიმრობიდან განთავისუფლების ნაცვლად, იღებდა ვალდებულებას მისი პასუხისმგებლობის შესაბამისად ამ თანხის ნაწილის გადახდაზე.

კასატორი მიუთითებს, რომ პირველ ინსტანციის სასამართლოში მოპასუხეების მიერ არ იქნა წარდგენილი შესაგებელი სარჩელზე, ამდენად სასამართლოს უნდა გამოეტანა დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, რაც არ გამოიტანა, რითაც დაირღვა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 232¹-ე მუხლი. ამის შესახებ არც ერთ ინსტანციის სასამართლოს არ უმსჯელია.

კასატორმა საბოლოოდ მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება იმ ნაწილში, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მისი სასარჩელო მოთხოვნა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ განიხილა საქმის მასალები, გაეცნო საკასაციო საჩივარს და მიიჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 20 ოქტომბრის განჩინება გასაჩივრებულ ნაწილში და საქმე ამ ნაწილში ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე პალატას, დანარჩენ ნაწილში თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 20 ოქტომბრის განჩინება დარჩეს უცვლელი შემდეგ გარემოებათა გამო:

კასატორი აღნიშნავს, რომ პირველ ინსტანციის სასამართლოში მოპასუხეებმა არ წარადგინეს შესაგებელი სარჩელზე, ამდენად სასამართლოს უნდა გამოეტანა დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, რაც არ გამოიტანა, რითაც დარღვეული იქნა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 232¹-ე მუხლი.

აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ კასატორი ზ. ნ-შვილი ჯერ კიდევ სააპელაციო საჩივარში უთითებდა იმაზე, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ უგულებელყოფილ იქნა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 201-ე მუხლის მე-7 ნაწილი, რომლის თანახმად პირველი ინსტანციის სასამართლო ვალდებული იყო, მოპასუხეების მიერ შესაგებლის წარუდგენლობის შემთხვევაში გამოეტანა დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, რაც მან არ გააკეთა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლო არ მსჯელობს და არ იკვლევს საქმეში არსებული პროცესუალური ხასითის ფაქტებს, რაც შეიძლება მიუთითებდეს პირველ ინსტანციის სასამართლოში მოპასუხეების მიერ შესაგებლის წარუდგენლობისათვის დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის აუცილებლობაზე.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე” ქვეპუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ უნდა გამოიკვლიოს პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოპასუხეების მიერ შესაგებლის წარუდგენლობისა და დაუსწრებელი გადაწყვეტილების არგამოტანის მიზეზები და მიიღოს შესაბამისი გადაწყვეტილება.

ს ა რ ე ზ უ ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ზ. ნ-შვილის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 20 ოქტომბრის განჩინება გასაჩივრებულ ნაწილში და საქმე ამ ნაწილში ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე პალატას;

დანარჩენ ნაწილში თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 20 ოქტომბრის განჩინება დარჩეს უცვლელად;

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.