ას-248-233-2010 10 მაისი, 2010 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე)

მოსამართლეები:

ნ. კვანტალიანი (მომხსენებელი), ლ. ლაზარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები _ ნ. ხ-ია, მ. ა-ია (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტო, სსიპ სოციალური მომსახურების ცენტრი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 29 იანვრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ. ხ-იამ და მ. ა-იამ სარჩელი აღძეს სასამართლოში სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოსა და სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს ზუგდიდის სოციალური მომსახურების ცენტრის მიმართ იძულებითი განაცდურის ასანაზღაურებლად თითოეული მოსარჩელის სასარგებლოდ 8500 ლარის დაკისრების შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: 2006 წლის 19 ოქტომბრამდე მოსარჩელეები მუშაობდნენ სსიპ „საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდის“ ზუგდიდის ფილიალში წამყვანი სპეციალისტების თანამდებობებზე. 2006 წლის 19 ოქტომბერს ისინი პასუხისგებაში მიეცნენ სისხლის სამართლის კოდექსის 342-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენის გამო და მოსამართლის ბრძანებით გადაყენებულ უნდა ყოფილიყვნენ თანამდებობიდან, თუმცა ადმინისტრაციამ მათთან შრომითი ურთიერთობა უკანონოდ შეწყვიტა. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2009 წლის 28 მაისის განჩინებით მსჯავრდებულები გათავისუფლდნენ სასჯელის მოხდისაგან მათ მიერ ჩადენილი ქმედებისათვის სისხლისსამართლებრივი დევნის ხანდაზმულობის ვადის გასვლის გამო. 2006 წელს მოსარჩელეთა ხელფასი შეადგენდა 250 ლარს, შესაბამისად, სამუშაოდან მათი უკანონო გათავისუფლების გამო, ნ.ხ-იასა და მ.ა-იას მიადგათ მატერიალური ზიანი სარჩელის აღძვრამდე 34 თვის მიუღებელი ხელფასის _ 8500 ლარის სახით.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ ნ.ხ-იასა და მ.ა-იასათვის მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურების საკითხი უნდა გადაწყდეს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსით დადგენილი წესით მათი რეაბილიტირებულად ცნობის შემდეგ.

ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 26 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ნ. ხ-იასა და მ. ა-იას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 29 იანვრის განჩინებით ნ. ხ-იასა და მ. ა-იას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებანი: აპელანტები მუშაობდნენ სსიპ “სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდის” ზუგდიდის ფილიალში წამყვან სპეციალისტებად. 2006 წლის 19 ოქტომბერს ისინი ბრალდებულის სახით პასუხისგებაში იქნენ მიცემული სისხლის სამართლის კოდექსის 342-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულის – სამსახურებრივი გულგრილობის ჩადენის ბრალდებით. აპელანტების მიმართ აღნიშნულ სისხლის სამართლის საქმეზე გამოყენებულ იქნა სისხლის სამართლის საპროცესო იძულების ღონისძიება და მათ აღკვეთის ღონისძიების სახით შეეფარდათ გირაო. საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდის ზუგდიდის ფილიალის 2006 წლის 26 ოქტომბრის ¹43ა ბრძანებით აპელანტები გადაყენებულ იქნენ დაკავებული თანამდებობიდან მოსამართლის ბრძანებაზე მითითებით. მოსამართლის ბრძანებები აპელანტების თანამდებობიდან გადაყენების შესახებ გამოიცა 2006 წლის 27 ოქტომბერს. ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2008 წლის 3 ივლისის განაჩენით აპლენტები ცნობილ იქნენ დამნაშავედ სისხლის სამართლის კოდექსის 342-ე მუხლის პირველი ნაწილით და დაეკისრათ ჯარიმა, თითოეულს 500 ლარის ოდენობით. აღნიშნული განაჩენი ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 19 ნოემბრის განაჩენით დარჩა უცვლელი. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2009 წლის 28 მაისის განაჩენით ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 19 ნოემბრის განაჩენში შევიდა ცვლილებები და აპელანტები გათავისუფლდნენ სასჯელის მოხდისაგან მათ მიერ ჩადენილი ქმედებისათვის სისხლისსამართლებრივი დევნის ხანდაზმულობის ვადის გასვლის გამო. სისხლის სამართლის საქმის განმხილველ სასამართლოს არ გადაუწყვეტია სისხლის საპროცესო სამართლებრივი იძულების ღონისძიების, აპელანტთა გადაყენების საკითხი. სააპელაციო პალატა დაეთანხმა რაიონული სასამართლოს პოზიციას, რომ 2006 წლის 26 ოქტომბრის ¹43ა ბრძანებით აპელანტებს ზიანი არ მისდგომია. ამ ბრძანების თანახმად, აპელანტები გადაყენებულ იქნენ დაკავებული თანამდებობიდან. ამის შემდეგ, ისინი აღარ ირიცხებოდნენ სააგენტოს მუშაკებად და არ ასრულებდნენ შრომით მოვალეობებს, შესაბამისად, 2006 წლის 26 ოქტომბრის ¹43ა ბრძანებით აპელანტებსა და მოწინააღმდეგე მხარეს შორის შრომითი ურთიერთობები შეწყდა. შრომითი ურთიერთობების შეწყვეტას საფუძვლად დაედო ის, რომ 2006 წლის ოქტომბერში აპელანტები, სხვა პირებთან ერთად, მიცემულ იქნენ სისხლის სამართლის პასუხისგებაში. პალატამ ჩათვალა, რომ აპელანტების მიერ ჩადენილი დანაშაულის გათვალისწინებით, გადაწყვეტილება მათთან შრომითი ურთიერთობების შეწყვეტის თაობაზე სავსებით შეესაბამებოდა საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის მოთხოვნებს. სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტების შრომითი ურთიერთობების შეწყვეტის სადავოდ მიჩნევა იმ მოტივით, რომ ამ დროისათვის მათთან შრომითი ურთიერთობები იყო შეჩერებული, ვინაიდან დადგენილია, რომ მოსამართლის ბრძანება აპელანტების თანამდებობიდან გადაყენების შესახებ გამოიცა 2006 წლის 27 ოქტომბერს. შესაბამისად, 2006 წლის 26 ოქტომბერს, ანუ ¹43ა ბრძანების გამოცემისას მხარეთა შორის შრომითი ურთიერთობები არ შეჩერებულა. შრომის კოდექსის 36-ე მუხლის მეექვსე ნაწილი კი კრძალავს შრომითი ხელშეკრულების მოშლას მხოლოდ მაშინ, თუ ეს ურთიერთობები შეჩერებულია. პალატის მითითებით, რადგან 2006 წლის 26 ოქტომბერს მხარეთა შორის შრომითი ურთიერთობები შეჩერებული არ ყოფილა, დამქირავებელი უფლებამოსილი იყო, მიეღო გადაწყვეტილება აპელანტებთან შრომითი ურთიერთობების შეწყვეტის თაობაზე. ამდენად, პალატის მოსაზრებით, რაიონულმა სასამართლომ მართებულად დაადგინა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლით დადგენილი მიუღებელი შემოსავლის ან შრომის კოდექსის 32-ე მუხლით დადგენილი იძულებითი მოცდენისათვის შრომის ანაზღაურების საფუძვლები არ არსებობდა. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ 2006 წლის 26 ოქტომბერს აპელანტებთან შრომითი ურთიერთობების შეწყვეტის უკანონოდ აღიარების შემთხვევაშიც, მათ არ წარმოეშობოდათ განაცდურის მიღების უფლება, რადგან 2006 წლის 27 ოქტომბრიდან აპელანტებთან შრომითი ურთიერთობები შეჩერებული იყო მოსამართლის ბრძანების საფუძველზე, ხოლო ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2008 წლის 3 ივლისის განაჩენით წარმოიშვა აპელანტებთან შრომითი ურთიერთობების შეწყვეტის საფუძველი საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტით.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ნ. ხ-იამ და მ. ა-იამ გაასაჩივრეს საკასაციო წესით, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით: სასამართლომ მიიჩნია, რომ კასატორები, შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, სამუშაოდან მართლზომიერად გათავისუფლდნენ თუმცა არ დაუდგენია, რომელი შრომითი ხელშეკრულების რა პირობა დაირღვა მათ მიერ. პალატას არ უმსჯელია, არის თუ არა სისხლის სამართლის პასუხისგებაში მუშაკის მიცემა მასთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველი. წინააღმდეგობრივია სასამართლოს მსჯელობა, რომ კასატორთა გათავისუფლებისას მათ მიმართ შრომითი ურთიერთობა შეჩერებული არ ყოფილა. კასატორთა მიმართ დაირღვა შრომის კოდექსის პირველი მუხლის პირველი და მეორე ნაწილები, „ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციის” 23-ე მუხლის პირველი ნაწილი, ეკონომიკური, სოციალური და კულტურული უფლებების შესახებ საერთაშორისო პაქტის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი, ასევე საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლი, სამოქალაქო კოდექსის 407-ე, 408-ე, 409-ე და 411-ე მუხლების დანაწესები, ვინაიდან დამსაქმებელმა კასატორები სამუშაოდან უკანონოდ გაათავისუფლა და შეწყვიტა მათთან სახელშეკრულებო შრომითი ურთიერთობა, შესაბამისად, იგი ვალდებული იყო, აენაზღაურებინა ის მიუღებელი ხელფასი, რომელსაც ისინი შრომითი ხელშეკრულების ჯეროვნად შესრულებისას მიიღებდნენ.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2010 წლის 26 მარტის განჩინებით ნ. ხ-იასა და მ. ა-იას საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ნ. ხ-იასა და მ. ა-იას საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

მოცემული საკასაციო საჩივრის საგანია მუშაკის უკანონოდ სამსახურიდან გათავისუფლებისას იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების მართლზომიერება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ეფუძნება სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლს და შრომის კოდექსის 32-ე მუხლს. აღნიშნული პრაქტიკა ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

კასატორი ვერ ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ნ. ხ-იასა და მ. ა-იას საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.