ას-251-236-2011 02 მაისი, 2011 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პ. ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ნ. კვანტალიანი, ბ. ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი _ ნ. მ-შვილი

მოწინააღმდეგე მხარე _ შ. ხ-შვილი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 13 იანვრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოში დაბრუნება

დავის საგანი _ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2010 წლის 18 მარტს გორის რაიონული სასამართლოს მაგისტრატ მოსამართლეს კასპის მუნიციპალიტეტში სარჩელით მიმართა ნ. მ-შვილმა მოპასუხე შ. ხ-შვილის მიმართ და მოითხოვა 52კვ.მ ფართის გამოთხოვა მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან და რკინის მილებზე დამაგრებული გამყოფი კედლის მოშლა (ტომი 1, ს.ფ. 1-9).

კასპის მუნიციპალიტეტში გორის რაიონული სასამართლოს მაგისტრატი მოსამართლის 2010 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ნ. მ-შვილის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს კასპის სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ 2003 წლის 27 მაისს ნ. მ-შვილის საკუთრებაში რეგისტრირებული იქნა კასპის რაიონის სოფელ მიქელწყაროში, ... ქ.¹10-ში მდებარე სახლი და სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, ზონა კასპი _ 67, სექტორი კასპი _ 01, კვარტალი _ 99, ნაკვეთი _ 075, მიწის დაუზუსტებელი ფართობი _ 550 კვ.მ. სარეგისტრაციო წარმოებას საფუძვლად დაედო მიწის მიღება-ჩაბარების აქტი და თან დაერთო მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზი, რაც დამოწმდა მიწის მართვის სამმართველოს მიერ (საკადასტრო ¹67, ზონა _ კასპი, სექტორი _ 01, კვარტალი _ 04);

იმავე სამსახურის მიერ 2006 წლის 5 აპრილს შ. ხ-შვილის საკუთრებაში რეგისტრირებულ იქნა კასპის რაიონის სოფელ ..., ... ქ.¹12-ში მდებარე სახლი და სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, ზონა კასპი _ ..., სექტორი კასპი _ ..., კვარტალი _ ..., ნაკვეთი _ ..., მიწის დაზუსტებული ფართობი _ 868 კვ.მ (ნაკვეთის წინა ნომერი ...);

სსიპ ,,ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს» ექსპერტიზის დასკვნით, შეუძლებელი აღმოჩნდა ზუსტად იმის დადგენა, თუ სად მდებარეობდა ნ. მ-შვილის საკუთრებაში არსებული 550 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და ჰქონდა თუ არა იგი შ. ხ-შვილს ფაქტობრივად დაკავებული, მოსარჩელის მიერ მიწის ნაკვეთის საკადასტრო რუკის (UთM) ე.წ. ,,იუ-ტი-ემ-ის» სისტემის საერთაშორისო კოორდინატებში წარუდგენლობის გამო. იმავე დასკვნის თანახმად, შედარება მოხდა შპს ,,...ს» მიერ შესრულებულ აზომვით ნახაზსა და შ. ხ-შვილის მიერ ფაქტობრივად დაკავებულ მიწის ნაკვეთის საზღვრებს შორის, რომლის თანახმადაც, დადგინდა ურთიერთგადაფარვა 21.68 კვ.მ. მიწის ნაწილში, თუმცა ეს გადაფარვა მომხდარი იყო არა სადავოდ გამხდარ მიჯნასთან, არამედ სრულიად სხვა ადგილას.

სასამართლომ, შ. ხ-შვილის მიერ ნ. მ-შვილის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფაქტობრივად დაკავების ან ბეტონის მიჯნის მოსარჩელის ეზოში მდებარეობის ფაქტის დამადასტურებელ მტკიცებულად მოსარჩელის მიერ წარდგენილი დამოუკიდებელი ექსპერტის დასკვნა არ გაიზირა იმის გათვალისწინებით, რომ დასკვნას საფუძვლად არ ედო საჯარო რეესტრის ჩანაწერები (ამ ჩანაწერით რეგისტრირებული საკადასტრო აზომვითი ნახაზები), საიდანაც უტყუარად დადგინდებოდა თითოეული მხარის საკუთრების ფარგლები უძრავ ქონებაზე.

სასამართლომ, სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლზე მითითებით განმარტა, რომ უძრავ ნივთზე საკუთრება დგინდება მხოლოდ საჯარო რეესტრის ჩანაწერით, სადაც ზუსტად უნდა იქნეს განსაზღვრული, კონკრეტულად რომელი უძრავი ქონების მესაკუთრეა ესა თუ ის პირი და რა საზღვრებში.

სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმეზე ჩატარებული ექსპერტიზით ვერ მოხერხდა იმის დადგენა, თუ სად მდებარეობდა ნ. მ-შვილის კუთვნილი 550 კვ.მ მიწის ნაკვეთი. ასეთ ვითარებაში კი მტკიცება იმისა, რომ შ. ხ-შვილს ფაქტობრივად დაკავებული ჰქონდა ნ. მ-შვილის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი, ხოლო ბეტონის მიჯნა შეჭრილი იყო მოსარჩელის ნაკვეთში, შეუძლებელი იყო.

სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმად, თუ საკუთრების ხელყოფა ან სხვაგვარი ხელშეშლა ხდება ნივთის ამოღების ან მისი ჩამორთმევის გარეშე, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია, ხელის შემშლელს მოსთხოვოს ამ მოქმედების აღკვეთა.

სასამართლოს შეფასებით, ის გარემოება, რომ შ. ხ-შვილს ფაქტობრივად დაკავებული ჰქონდა ნ. მ-შვილის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი და სასაზღვრე ბეტონის მიჯნა შეჭრილი იყო მოსარჩელის ეზოში, უტყუარი სახით არ დგინდებოდა. ნ. მ-შვილმა სარწმუნოდ ვერ დაადასტურა, რომ შ. ხ-შვილს ფაქტობრივად დაკავებული ჰქონდა მისი მიწის ნაკვეთი და ბეტონის მიჯნა შეჭრილი იყო მისი ეზოს ტერიტორიაზე, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლიდან გამომდინარე მისი მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა (ტომი 1, ს.ფ. 110-114, 115-118).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. მ-შვილმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება. გარდა ამისა, აპელანტმა მოითხოვა ამავე სასამართლოს საოქმო განჩინების გაუქმება, რომლითაც მისი შუამდგომლობა დამატებითი ექსპერტიზის დანიშვნის შესახებ არ დაკმაყოფილდა (ტომი 1, ს.ფ. 123-131, 134-135).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 13 იანვრის განჩინებით ნ. მ-შვილის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა კასპის მუნიციპალიტეტში გორის რაიონული სასამართლოს მაგისტრატი მოსამართლის 2010 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიაჩნია, რომ ნ. მ-შვილმა 2010 წლის 1 ოქტომბერს განახორციელა ქ.კასპში, სოფელ ... მდებარე მის კუთვნილ უძრავ ნივთზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ უფლებაში ცვლილების რეგისტრაცია, რის შედეგადაც ნ. მ-შვილის სახელზე საკუთრების უფლებით დარეგისტრირდა კასპში, სოფელ მიქელწყაროში მდებარე სასოფლო-სამეურნეო (საკარმიდამო) ფუნქციის მიწის ნაკვეთი, დაზუსტებული ფართობით _ 516 კვ.მ., საკადასტრო კოდი 67.01.40.048, ნაკვეთის წინა ნომერი 67.01.99.075. აღნიშნული დასტურდებოდა საჯარო რეესტრის ამონაწერით და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საკადასტრო გეგმით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად გაანაწილა მტკიცების ტვირთი მხარეებს შორის და სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლების მტკიცების ტვირთი დააკისრა მოსარჩელეს, რომელმაც ვერ დაადასტურა, რომ მისი კუთვნილი ნივთი იმყოფებოდა მოპასუხის მფლობელობაში.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში ის გარემოება, რომ შ. ხ-შვილს ფაქტობრივად დაკავებული ჰქონდა ნ. მ-შვილის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი და სასაზღვრე ბეტონის მიჯნა შეჭრილი იყო მოსარჩელის ეზოში, მხოლოდ მოსარჩელის ახსნა-განმარტებით არ შეიძლებოდა დადასტურებულიყო.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მსჯელობა იმასთან დაკავშირებით, რომ ვინაიდან, შ. ხ-შვილის სახელზე რეგისტრირებული და მის მიერ ფაქტობრივად დაკავებული მიწის ნაკვეთების საზღვრები არ ემთხვეოდა ერთმანეთს, რაც დასტურდებოდა სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2010 წლის 30 აგვისტოს ¹7003/03.1 საინჟინრო ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნით, სახეზე იყო შ. ხ-შვილის მხრიდან ნ. მ-შვილის კუთვნილი ნივთის უკანონოდ ფლობის ფაქტი, რადგან საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა, რომ შ. ხ-შვილის მიერ ფაქტობრივად დაკავებული მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს წარმოადგენდა ნ. მ-შვილი.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა აპელანტის მტკიცება, რომ სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2010 წლის 30 აგვისტოს საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნით დადგინდა მხარეთა კუთვნილი მიწის ნაკვეთების ურთიერთგადაფარვის ფაქტი, ვინაიდან, აღნიშნული დასკვნა შედგენილი იყო შპს ,,...ს» მიერ შედგენილ აზომვით ნახაზზე დაყრდნობით, რომელიც თავის მხრივ არ ეფუძნებოდა საჯარო რეესტრის ჩანაწერში რეგისტრირებულ მონაცემებს. გარდა ამისა, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს კასპის სარეგისტრაციო სამსახურის 2010 წლის 1 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ნ. მ-შვილის განცხადება, უძრავ ნივთზე რეგისტრირებულ უფლებაში ცვლილების რეგისტრაციის შესახებ დაკმაყოფილდა და დაზუსტდა კასპის რაიონში, სოფელ მიქელწყაროში მდებარე ნ. მ-შვილის საკუთრებაში არსებული სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის ფართობი, რომელიც განისაზღვრა 516 კვ.მ-ით. აღნიშნული ცვლილების რეგისტრაციას საფუძვლად დაედო საკადასტრო გეგმა, რომელიც არსებითად განსხვავდებოდა ,,...ს» მიერ შედგენილი აზომვითი ნახაზისგან.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა დამატებითი საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დანიშვნაზე შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ გორის რაიონული სასამართლოს (მაგისტრატი სასამართლო კასპის მუნიციპალიტეტში) 2010 წლის 11 ოქტომბრის საოქმო განჩინება და მიიჩნია, რომ არ არსებობდა მისი გაუქმების საფუძველი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 173-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად, თუ ექსპერტის დასკვნა არ არის სრული ან გაურკვეველია, სასამართლოს შეუძლია თავისი ინიციატივით დანიშნოს დამატებითი ექსპერტიზა, თუ აღნიშნული საკითხის განმარტებას არსებითი მნიშვნელობა აქვს საქმის გადაწყვეტისათვის და მის გარეშე გადაწყვეტილების გამოტანა შეუძლებელია. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ სასამართლო არ ეთანხმება ექსპერტის დასკვნას დაუსაბუთებლობის მოტივით, აგრეთვე თუ რამდენიმე ექსპერტის დასკვნა ეწინააღმდეგება ერთმანეთს, სასამართლოს შეუძლია თავისი ინიციატივით დანიშნოს განმეორებითი ექსპერტიზა და მისი ჩატარება დაავალოს სხვა ექსპერტს ან ექსპერტებს, თუ აღნიშნული საკითხის განმარტებას არსებითი მნიშვნელობა აქვს საქმის გადაწყვეტისათვის და მის გარეშე გადაწყვეტილების გამოტანა შეუძლებელია. კონკრეტულ შემთხვევაში მხარე დამატებითი და განმეორებითი სინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დანიშვნას ითხოვდა იმ საფუძვლით, რომ არ ეთანხმებოდა სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2010 წლის 30 აგვისტოს ¹7003/03.1 საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნას, რაც სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, არ ქმნიდა განმეორებითი ან დამატებითი ექსპერტიზის დანიშვნის სამართლებრივ საფუძველს. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ 2010 წლის 11 ოქტომბრის საოქმო განჩინების გაუქმების საფუძველი არ არსებობდა (ტომი 2, ს.ფ. 35-42).

სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 13 იანვრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. მ-შვილმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოში დაბრუნება.

კასატორი არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმის თაობაზე, რომ მან სასამართლოს ვერ დაუდასტურა კუთვნილი ნივთის მოპასუხის მფლობელობაში ყოფნის ფაქტი. ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2010 წლის 30 აგვისტოს ¹7003/03.1 საინჟინრო ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნით დადგინდა, რომ შ. ხ-შვილს ფაქტობრივად დაკავებული აქვს მიწის საერთო ფართი 1052.0კვ.მ. ექსპერტიზის დასკვნაში მიეთითა, რომ სადავო შემთხვევაში ადგილი ჰქონდა ურთიერთგადაფარვას, გადაფარვის ფართი კი შეადგენდა 21.68კვ.მ-ს. 2010 წლის 1 ოქტომბერს ნ. მ-შვილმა განცხადებით დააზუსტა, რომ სოფელ მიქელწყაროში მდებარე მიწის ნაკვეთის ფართი აღმოჩნდა 516 კვ.მ. მან სააპელაციო სასამართლოს წინაშე საკითხი ამგვარად დასვა, თუკი მოწინააღმდეგე მხარის საკუთრებაში რეგისტრირებული მიწის ფართი შეადგენდა 868 კვ.მ-ს, ხოლო ფაქტობრივად დაკავებული _ 1052 კვ.მ-ს, ამასთან, მოსარჩელეს 2010 წლის მდგომარეობით გააჩნდა 516 კვ.მ მიწის ფართობი, მაშინ ვის უკანონო მფლობელობაში ყოფილა იგი. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ საქმის ნამდვილი ვითარება სრულყოფილად ვერ გამოარკვია (ტომი 2, ს.ფ. 46-53).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 1 მარტის განჩინებით ნ. მ-შვილის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. მ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ნ. მ-შვილის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ. მ-შვილის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.