ას-252-237-2011 16 მაისი, 2011 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პ. ქათამაძე, ბ. ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ქ. ც-იანი

მოწინააღმდეგე მხარე _ ა. ვ-შვილი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 26 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ქ. ც-იანმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ა. ვ-შვილისა და ნოტარიუს მ. მ-ის მიმართ სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობის შესახებ შემდეგი დასაბუთებით: 1977 წლის 19 მარტს დედამ _ ლ. ვ-შვილმა უანდერძა მცხეთის რაიონის სოფელ ...ში მის სახელზე რიცხული უძრავ-მოძრავი ქონება, რაც შეადგენს 30 მ² საცხოვრებელ სახლს და 0.33 ჰა მიწის ნაკვეთს. 1984 წელს მიმართა მცხეთის აღმასკომს, რომელმაც წილკნის სასოფლო საბჭო დაავალა, აღნიშნული სახლი აღერიცხა მის სახელზე. 2009 წლის დეკემბერში მიმართა ნოტარიუს მ. მ-ს სამკვიდრო მოწმობის გაცემის მოთხოვნით რაზეც უარი მიიღო, ვინაიდან აღმოჩნდა, რომ ამავე ნოტარიუსის მიერ 1983 წლის 5 თებერვალს ანდერძისმიერი სამკვიდრო მოწმობა გაცემულია ა. ვ-შვილის სახელზე. ამ უკანასკნელმა სამკვიდრო მოწმობა მიიღო 1973 წელს შედგენილი ანდერძით, რომელიც გაუქმებულია შემდგომ ქ. ვ-შვილის სახელზე შედგენილი ანდერძით. გარდა ხსენებული ქონებისა, ლ. ვ-შვილის სამკვიდროში შედიოდა შვილის ვ. ვ-შვილის სახლზე მიშენებული ფართი, სადაც გარდაცვალებამდე ცხოვრობდა ლ. ვ-შვილი და რომელსაც ფლობს ქ. ც-იანი, ასევე საბოსტნე მიწა, რომელიც გადასცა სახელმწიფოს და სანაცვლოდ მიღებულ მიწის ნაკვეთზე ააშენა სახლი ქ. ც-იანმა.

ნოტარიუსმა მ. მ-მა წერილობითი შესაგებელი არ წარმოადგინა და არც მთავარ სხდომაზე გამოცხადდა.

ა. ვ-შვილმა სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით: სასარჩელო მოთხოვნა ხანდაზმულია, გასულია სასარჩელო ხანდაზმულობის საერთო ვადა. ამასთან, მოსარჩელეს ფაქტობრივი ფლობით კანონით დადგენილ ვადაში არ მიუღია დედის სამკვიდრო.

მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 13 ივლისის გადაწყვეტილებით ქ. ც-იანის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 26 ნოემბრის განჩინებით ქ. ც-იანის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად. პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: მამკვიდრებელი ლ. ვ-შვილი გარდაიცვალა 1981 წლის 12 აპრილს. ქ. ვ-შვილი არის მისი ანდერძისმიერი მემკვიდრე. 1977 წლის 19 მარტს ნოტარიუს ა. თ-ძის მიერ სანოტარო წესით დამოწმებული ანდერძით ლ. ვ-შვილმა მთელი ქონება, რომელიც გარდაცვალების დროისათვის მის კუთვნილებაში აღმოჩნდება, სადაც არ უნდა იყოს, რისგანაც არ უნდა შედგებოდეს და რაშიც არ უნდა გამოიხატებოდეს იგი, მათ შორის, სახლთმფლობელობა, რომელიც მდებარეობს აღნიშნულ მისამართზე (სოფელი ...ი) უანდერძა შვილს ქ. ვ-შვილს. ხსენებული ანდერძის შედგენამდე წილკნის სასოფლო საბჭოს მიერ 1973 წლის 6 მარტს დამოწმებული ანდერძით ლ. ვ-შვილმა მთელი ქონება, რომელიც გარდაცვალების დროისათვის მის კუთვნილებაში აღმოჩნდება, სადაც არ უნდა იყოს, რისგანაც არ უნდა შედგებოდეს და რაშიც არ უნდა გამოიხატებოდეს იგი, მათ შორის სახლთმფლობელობა, რომელიც მდებარეობს მცხეთის რაიონის სოფელი ...ში, _ უანდერძა შვილიშვილ ა. ვ-შვილს. ა. ვ-შვილმა ნოტარიუს მ. მ-ს აღნიშნული ანდერძის საფუძველზე სამკვიდრო მოწმობის გაცემის მოთხოვნით მიმართა 1983 წლის 3 თებერვალს. 1983 წლის 5 თებერვალს ნოტარიუსმა გასცა სამკვიდრო მოწმობა ლ. ვ-შვილის სამკვიდრო ქონებაზე, მცხეთის რაიონის სოფელ ...ში მდებარე საცხოვრებელ სახლზე (ერთი სართული, ერთი ოთახი, დამხმარე ფართი 5 მ², განლაგებული 100 მ² მიწის ნაკვეთზე). სსიპ მცხეთის არქივის 2009 წლის 18 ნოემბრისა და 2010 წლის 9 ივნისის ცნობების მიხედვით მცხეთის რაიონის სოფელ ...ის საკომლო წიგნის 1971-1982 წლების ჩანაწერებით ლ. ვ-შვილის კომლს ერიცხებოდა საცხოვრებელი სახლი (აგების წელი 1930, მიწა მეურნეობის პირად სარგებლობაში 0.33 ჰა). კომლის წევრი იყო მხოლოდ ლ. ვ-შვილი. 2010 წლის 10 თებერვალს ქ. ც-იანმა განცხადებით მიმართა ნოტარიუს მ. მ-ს და მოითხოვა ლ. ვ-შვილის სამკვიდრო ქონებაზე სამკვიდრო მოწმობის გაცემა. 2010 წლის 10 თებერვ-ს დადგენილებით ნოტარიუსმა ქ. ც-იანს უარი განუცხადა სამკვიდრო მოწმობის გაცემაზე იმ საფუძვლით, რომ განმცხადებელმა ვერ დაადასტურა სამკვიდროს დაუფლების ფაქტი, ამასთან ლ. ვ-შვილის სამკვიდროზე 1983 წელს გაცემულია ანდერძისმიერი სამკვიდრო მოწმობა. სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის განმარტება ლ. ვ-შვილის სამკვიდროში არსებული უძრავი ქონების შესახებ და მიიჩნია, რომ ლ. ვ-შვილის სამკვიდროში არ შედიოდა ვ. ვ-შვილის სახლზე მიშენებული ფართი და 500 მ² ფართის საბოსტნე მიწის ნაკვეთი. დადგენილია, რომ ქ. ც-იანი არ დაუფლებია ლ. ვ-შვილის სამკვიდრო ქონებას. მოსარჩელის მიერ ამ გარემოების დასადასტურებლად მითითებული მტკიცებულებებით სამკვიდროს ფლობის ფაქტი არ დასტურდება.

პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოების არასწორად დადგენის შესახებ, კერძოდ, ლ. ვ-შვილის სამკვიდროში არ შედიოდა 500 კვ.მ ფართის საბოსტნე მიწის ნაკვეთი და განმარტა, რომ ლ. ვ-შვილის სამკვიდრო ქონებას შეადგენდა 0.33 ჰა მიწის ნაკვეთზე მდებარე 1930 წელს აშენებული 30 მ² ფართის საცხოვრებელი სახლი, რომელიც მის კომლს გადაეცა 1955 წლის გაყრილობის განაჩენით და ლ. ვ-შვილის გარდაცვალების დროისათვის მის სახელზე იყო აღრიცხული. რაც შეეხება 500 კვ.მ ფართის საბოსტნე მიწის ნაკვეთს, აღნიშნული ქონება სამკვიდროს გახსნის დროისათვის მამკვიდრებლის სახელზე არ ირიცხებოდა, შესაბამისად, იგი ვერ შევიდოდა სამკვიდრო მასაში.

პალატამ განმარტა, რომ, გარდა სადავოდ გამხდარი ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობისა, სხვა მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა სამკვიდროს გახსნის მომენტისათვის სამკვიდროში შემავალი სხვა უძრავი ქონების არსებობის ფაქტს, საქმეში არ მოიპოვება. რაც შეეხება მოწმეთა ჩვენებებს, პალატის აზრით, აღნიშნული გარემოება მოწმეთა ჩვენებით ვერ დადგინდება. პალატა ასევე მიუთითებს, რომ მოსარჩელემ შესაბამისი მტკიცებულებებით ვერ დაადასტურა სამკვიდროს მიღების ფაქტი, შესაბამისად, მას არ გააჩნია 1983 წლის 5 თებერვლის ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობის ბათილობის იურიდიული ინტერესი.

პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივი დასკვნები და განმარტა, რომ მოცემულ შემთხვევაში სამკვიდრო გაიხსნა 1981 წლის 12 აპრილს ლ. ვ-შვილის გარდაცვალებით _ 1997 წლის 25 ნოემბერს სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე. შესაბამისად, სადავო სამემკვიდრეო სამართლებრივი ურთიერთობა წარმოშობილია 1964 წლის სამოქალაქო სამართლის კოდექსის საფუძველზე, რის გამო, მხარეთა შორის წამოჭრილი დავა უნდა გადაწყდეს ამ კოდექსით. სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 546-ე მუხლის, ამავე კოდექსის 551-ე მუხლის და 553-ე მუხლის თანახმად, შემდგომი ანდერძი აუქმებს ადრინდელს მთლიანად ან მის იმ ნაწილს, რომელიც ახალ ანდერძს ეწინააღმდეგება. მოცემულ შემთხვევაში, ლ. ვ-შვილის მიერ 1977 წლის 12 მარტს ანდერძი შედგენილია აღნიშნული ნორმების მოთხოვნათა დაცვით მას შემდეგ, რაც ლ. ვ-შვილმა 1973 წელს თავისი ქონება უანდერძა ა. ვ-შვილს. შესაბამისად, 1977 წლის 12 მარტს შედგენილი ანდერძით ლ. ვ-შვილის მიერ მანამდე შედგენილი ანდერძი გაუქმდა, რადგან მან წინა ანდერძისგან განსხავებულად გამოხატა ნება მისი სამკვიდროს მემკვიდრის შესახებ. მხოლოდ ის ფაქტი, რომ ქ. ვ-შვილი არის ლ. ვ-შვილის ანდერძისმიერი მემკვიდრე, სადავოა ქონებაზე მისი უფლებების განსაზღვრის საკმარისი საფუძველი არ არის. პალატამ, სამოქალაქო კოდექსის 75-ე მუხლის თანახმად, გაიზიარა მოპასუხის განმარტებას სარჩელის ხანდაზმულობის შესახებ და მიიჩნია, რომ, ამავე კოდექსის 84-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ქ. ც-იანის მიერ ხანდაზმულობის ვადის გაშვების საპატიო მიზეზი მითითებული არ არის, რაც სარჩელზე უარის თქმის საფუძველია.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 26 ნოემბრის განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა ქ. ც-იანმა და მოითხოვა და ახალი გადაწყვეტილების მიღება შემდეგი დასაბუთებით: სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა აპელანტის სამართლებრივ უსწრობაში მითითებულ დარღვევაზე, სადაც აპელანტი მიუთითებს, რომ მცხეთის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომელიც ჩაიბარა აპელანტმა, ხელს არ აწერს მოსამართლე დ. გ-შვილი, რაც წარმოადგენს გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტურ საფუძველს. პალატამ არ გაიზიარა მოსარჩელის განმარტება, ლ. ვ-შვილის სამკვიდროში არსებული უძრავი ქონების შესახებ და მიაჩნია, რომ ლ.ვ-შვილის სამკვიდროში არ შედიოდა 500 კვ.მ საბოსტნე მიწის ნაკვეთი, რომელიც ლ.ვ-შვილს ერგო გაყრილობის განაჩენის შედეგად. სასამართლომ ასევე გვერდი აუარა მოწმეების ჩვენებებით დადასტურებულ ფაქტობრივ გარემოებებს, რომ ა. ვ-შვილს ფაქტობრივად არ მიუღია ლ. ვ-შვილის ნაანდერძევი 1930 წელს აშენებული სახლი, როგორც სამკვიდრო ქონება, რადგანაც, როგორც მოწმეები ადასტურებენ, აღნიშნული სახლი მიტოვებული და დანგრეული იყო ჯერ კიდევ ლ. ვ-შვილის სიცოცხლეში და შემდგომაც. ა. ვ-შვილი ფაქტობრივად არ დაუფლებია ბებიის ნაანდერძევ სახლს და მიწის ნაკვეთს, რომელიც მან თითქოსდა მიიღო ანდერძით, ბებიის გარდაცვალების შემდეგ. აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ ლ. ვ-შვილის გარდაცვალების შემდეგ, 1982 წლის 2 დეკემბრის ¹75 ბრძანების მიხედვით ლ. ვ-შვილის კომლის გაუქმების შემდეგ, საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი გადავიდა ...ის მეთესლეობის საბჭოთა მეურნეობის საკარმიდამო მიწის ფონდში. 1986 წლის 23 დეკემბრის ¹58 ბრძანებით ა. ვ-შვილს გადაეცა საკარმიდამო 0,25 ჰა, თითქოსდა ბებიის დანატოვარი მიწის ნაკვეთიდან, მაგრამ იმ პერიოდისათვის მიწა უკვე სახელმწიფო ფონდში იყო გადაცემული. აქედან გამომდინარე, ა.ვ-შვილს ბებიის ნაანდერძევი არც სახლი და არც მიწის ნაკვეთი ფაქტობრივად არ მიუღია, ა. ვ-შვილის სამკვიდრო მოწმობას სამართლებრივი შედეგი არ მოჰყოლია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. ც-იანის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა)საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

მოცემული დავის საგანია გამო სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობა. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ქ. ც-იანის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, უნდა დარჩეს განუხილველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ქ. ც-იანის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.